Στις σαρωτικές αλλαγές που προκαλούν τα μη επανδρωμένα συστήματα στο σύγχρονο πεδίο μάχης, στη σημασία του ελληνικού ελέγχου του πηγαίου κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», αλλά και στις σοβαρές αδυναμίες της ευρωπαϊκής άμυνας αναφέρθηκε ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλειος Μαρτζούκος.

Ο έμπειρος αξιωματικός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη την πολυδιαφημισμένη αμυντική ασπίδα, επισημαίνοντας πως απαιτείται χρόνος μέχρι την παραλαβή και την πλήρη επιχειρησιακή ένταξη των νέων συστημάτων. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι κανένα σύστημα αεράμυνας δεν είναι απόλυτο και πως χωρίς μεγάλα αποθέματα πυραύλων ακόμη και η πιο σύγχρονη ασπίδα κινδυνεύει να εξαντληθεί μέσα σε λίγες ημέρες επιχειρήσεων.

Το πλεονέκτημα του Ισραήλ

Αναφερόμενος στη στροφή πολλών ευρωπαϊκών κρατών προς την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, ο Βασίλειος Μαρτζούκος σημείωσε ότι η Ευρώπη διαθέτει προηγμένες τεχνολογικές και παραγωγικές δυνατότητες, οι οποίες δεν πρέπει να υποτιμώνται. Ωστόσο, εξήγησε ότι το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα ένα βήμα μπροστά σε κρίσιμους τομείς.

Όπως επισήμανε, εταιρείες όπως η IAI, η Elbit και η Rafael έχουν ενσωματώσει πλήρως τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στα προϊόντα τους και παρουσιάζουν συστήματα τα οποία σε άλλες χώρες μοιάζουν να ανήκουν στο μέλλον, ενώ στο Ισραήλ ήδη παράγονται.

Στα τεχνολογικά πλεονεκτήματα προστίθεται, κατά τον ίδιο, και το ανταγωνιστικότερο κόστος των ισραηλινών συστημάτων. Στην περίπτωση της Ελλάδας υπάρχει ένας επιπλέον παράγοντας: η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και οι κοινές προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο αντιναύαρχος ε.α. χαρακτήρισε θετική προοπτική τη δημιουργία ενός κοινού πλέγματος αεράμυνας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Ζήτημα εθνικής ασφάλειας ο πηγαίος κώδικας

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο ζήτημα του ελέγχου του πηγαίου κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η ισραηλινή πλευρά θα βοηθήσει την ελληνική αμυντική βιομηχανία να αναπτύξει ελληνικό πηγαίο κώδικα, χωρίς να παραχωρήσει τον κώδικα των δικών της συστημάτων.

Αυτό σημαίνει, όπως εξήγησε, ότι η Ελλάδα θα έχει τον έλεγχο της διασύνδεσης των διαφορετικών οπλικών συστημάτων, αλλά και τη δυνατότητα να προχωρά σε μελλοντικές αναβαθμίσεις χωρίς να βρίσκεται σε απόλυτη τεχνολογική εξάρτηση.

«Είναι ζωτικό θέμα εθνικής ασφάλειας», υπογράμμισε, καθώς ο πηγαίος κώδικας αποτελεί το «κλειδί» τόσο για την επιχειρησιακή ολοκλήρωση των μέσων όσο και για την εξέλιξή τους.

«Δεν έχουμε ακόμη την Ασπίδα του Αχιλλέα»

Ο Βασίλειος Μαρτζούκος θέλησε, πάντως, να προσγειώσει τη συζήτηση στην πραγματικότητα. Όπως είπε, βάσει των ανακοινώσεων, ο χρονικός ορίζοντας για την έναρξη παραλαβής των συστημάτων υπολογίζεται στους 35 μήνες.

Συνεπώς, η Ελλάδα δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή την «Ασπίδα του Αχιλλέα», όπως δεν έχει παραλάβει ακόμη το σύνολο των νέων φρεγατών και των άλλων εξοπλιστικών προγραμμάτων που παρουσιάζονται στον δημόσιο διάλογο.

Ακόμη και όταν το σύστημα αναπτυχθεί, δεν θα προσφέρει απόλυτη προστασία. «Δεν υπάρχει τέλειο σύστημα. Η διαδικασία είναι δυναμική», προειδοποίησε.

Ο κίνδυνος κορεσμού και τα αναγκαία αποθέματα

Απαντώντας στο υποθετικό σενάριο μιας μαζικής τουρκικής επίθεσης με εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες drones, τόνισε ότι μια ισχυρή αεράμυνα μπορεί να ενισχύσει θεαματικά την προστασία της χώρας, όχι όμως να αποκλείσει κάθε πλήγμα.

Το κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τον αντιναύαρχο, δεν είναι μόνο η απόκτηση των εκτοξευτών, των ραντάρ και των συστημάτων διοίκησης, αλλά και η εξασφάλιση μεγάλων αποθεμάτων αναχαιτιστικών πυραύλων.

Σε διαφορετική περίπτωση, τα πυρομαχικά μπορεί να αναλωθούν μέσα σε τρεις, πέντε ή δέκα ημέρες επιχειρήσεων, αφήνοντας τα συστήματα χωρίς δυνατότητα συνέχισης της άμυνας.

Παράλληλα, αναπτύσσονται πλέον φθηνότερες τεχνολογίες αντιμετώπισης σμηνών drones, ώστε να μη χρησιμοποιούνται πανάκριβοι πύραυλοι εναντίον πολύ φθηνότερων στόχων. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα λέιζερ, οι παρεμβολές, τα πυροβόλα, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και τα μη επανδρωμένα αναχαίτισης.

«Drone επιτίθεται, με drone θα αμυνθούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Αλίμονο σε όποιον δεν προσαρμοστεί»

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή απέδειξαν ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα έχουν αλλάξει ριζικά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Τα drones δεν υπόκεινται στους περιορισμούς της ανθρώπινης αντοχής, δεν καταπονούνται και μπορούν να παραμένουν στον αέρα για περισσότερες από 48 ή ακόμη και 60 ώρες.

Έχουν, επομένως, τη δυνατότητα να καλύπτουν τεράστιες αποστάσεις, να αναζητούν προκαθορισμένους στόχους και να επιτίθενται είτε αυτόνομα είτε υπό συνεχή καθοδήγηση.

«Είναι μια νέα εποχή σε όλα. Αλίμονο σε όποιον είναι δυσπροσάρμοστος», σημείωσε ο Βασίλειος Μαρτζούκος.

Παράλληλα, χαρακτήρισε αυτήν τη νέα εποχή μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα. Οι τεχνολογίες των drones και των συστημάτων αντιμετώπισής τους δεν απαιτούν πάντοτε βαριά βιομηχανική υποδομή ή παράδοση δεκαετιών. Με σταθερό σχεδιασμό, συνέχεια και συνέπεια, ακόμη και μικρότερες χώρες μπορούν να βρεθούν στην πρώτη γραμμή της τεχνολογικής εξέλιξης.

Η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει τη μεταπολεμική «νιρβάνα»

Ο αντιναύαρχος ε.α. απέδωσε την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τρίτους στην απουσία πραγματικά κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Παρά την ύπαρξη μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανιών, τα εθνικά συμφέροντα, οι επιφυλάξεις για την ανταλλαγή τεχνολογίας και η έλλειψη εμπιστοσύνης εξακολουθούν να δυσκολεύουν τις συνεργασίες.

Η Ελλάδα, όπως τόνισε, δεν αξιοποίησε επί σειρά ετών τις δυνατότητες συμμετοχής της στα μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα και σήμερα καλείται να καλύψει το χαμένο έδαφος, αντλώντας τεχνολογία τόσο από την Ευρώπη όσο και από το Ισραήλ.

Καταλήγοντας, κάλεσε την Ευρώπη να εγκαταλείψει τη μεταπολεμική «νιρβάνα», να απλοποιήσει τις διαδικασίες, να δημιουργήσει νέες γραμμές παραγωγής και να προχωρήσει σε συμπαραγωγές.

«Η Ευρώπη πρέπει να πάψει να είναι θεατής των εξελίξεων», υπογράμμισε, προειδοποιώντας ότι ένας νέος παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων διαμορφώνεται μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Κίνας και Ρωσίας, με την ευρωπαϊκή ήπειρο να κινδυνεύει να μείνει εκτός των μεγάλων αποφάσεων.

Την πορεία, τις μεγάλες μορφές και τις διαχρονικές παθογένειες της ελληνικής δημοσιογραφίας φωτίζει το νέο βιβλίο του δημοσιογράφου Γεράσιμου (Μάκη) Βραχιολίδη, με τίτλο «Ο ελληνικός Τύπος τον 19ο αιώνα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ινφογνώμων.

Κατά την παρουσίαση του έργου αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος που διαδραμάτισε ο Τύπος όχι μόνο στην ενημέρωση, αλλά και στην πνευματική αφύπνιση των Ελλήνων, στην προετοιμασία της Επανάστασης και τελικά στη συγκρότηση του εθνικού κράτους. Παράλληλα, έγινε εκτενής αναφορά στην ελευθεροτυπία, στην εργαλειοποίηση των εφημερίδων από την πολιτική εξουσία και στις διώξεις δημοσιογράφων, με σαφείς παραλληλισμούς ανάμεσα στον 19ο και τον 21ο αιώνα.

Το βιβλίο αποτελεί, σύμφωνα με όσα τονίστηκαν, την πρώτη συγκροτημένη προσπάθεια παρουσίασης ολόκληρης της εκατονταετούς διαδρομής του ελληνικού Τύπου κατά τον 19ο αιώνα. Η έρευνα χωρίζεται σε τρεις μεγάλες ιστορικές περιόδους: την προεπαναστατική εποχή, τα χρόνια του Αγώνα για την Ανεξαρτησία και την περίοδο μετά τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.

Στις σελίδες του παρουσιάζονται οι σημαντικότερες εφημερίδες και τα περιοδικά που εκδόθηκαν εντός και εκτός του ελλαδικού χώρου, οι εκδότες και οι δημοσιογράφοι που τα στελέχωσαν, αλλά και το πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα των εντύπων τους.

Ο Τύπος προηγήθηκε του ελληνικού κράτους

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι ο ελληνικός Τύπος γεννήθηκε ουσιαστικά στους κόλπους της Διασποράς, πριν από την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Ελληνικά έντυπα που κυκλοφόρησαν σε μεγάλα ευρωπαϊκά κέντρα συνέβαλαν στη διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού, στην καλλιέργεια της εθνικής αυτογνωσίας και στην προετοιμασία της Παλιγγενεσίας.

Ο εθνολόγος και συγγραφέας Σταύρος Καλεντερίδης, μιλώντας ως εκπρόσωπος των εκδόσεων Ινφογνώμων, χαρακτήρισε το έργο ιστορικό πόνημα με ευρύτερες εθνικές και πολιτιστικές προεκτάσεις. Όπως επισήμανε, οι πρώτοι Έλληνες εκδότες δεν περιορίστηκαν στην καταγραφή της επικαιρότητας, αλλά αγωνίστηκαν για να γνωρίσει ο υπόδουλος Ελληνισμός την Ιστορία και τα δικαιώματά του.

Οι Οθωμανοί, μάλιστα, επιδίωξαν μέσω των ευρωπαϊκών αρχών τη δίωξη και τη φίμωση Ελλήνων εκδοτών που μιλούσαν για την αφύπνιση του Γένους. Η καταδίωξη των πρώτων δημοσιογραφικών φωνών φανερώνει τη δύναμη που είχε ήδη αποκτήσει ο έντυπος λόγος.

«Ο Τύπος εκπαίδευε, δεν ενημέρωνε μόνο», υπογράμμισε ο Σταύρος Καλεντερίδης, παρατηρώντας ότι οι εφημερίδες της εποχής φιλοξενούσαν φιλολογικά κείμενα, ποιήματα, μυθιστορήματα σε συνέχειες, πραγματείες, αλληλογραφία και αναλύσεις κοινωνικών ζητημάτων. Ήταν έντυπα για ολόκληρη την οικογένεια και αποτελούσαν ζωντανές εστίες παιδείας και πνευματικής καλλιέργειας.

Με την πένα στο ένα χέρι και το όπλο στο άλλο

Συγκίνηση προκάλεσαν οι αναφορές στους εκδότες και τους δημοσιογράφους της Επανάστασης, οι οποίοι εργάζονταν μέσα σε πολιορκημένες πόλεις και εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν τα «Ελληνικά Χρονικά» του Μεσολογγίου, που συνέχισαν να εκδίδονται μέσα στη φωτιά του Αγώνα.

Όπως σημειώθηκε χαρακτηριστικά, οι άνθρωποι εκείνης της περιόδου κρατούσαν «την πένα στο ένα χέρι και το όπλο στο άλλο», υπηρετώντας ταυτόχρονα τη δημοσιογραφία και τον αγώνα για την ελευθερία.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι ιδεολογικές συγκρούσεις που αναπτύχθηκαν πριν από την Επανάσταση. Μέσα από τις σελίδες εντύπων, όπως ο «Λόγιος Ερμής» και η «Καλλιόπη», αποτυπώθηκε η αντιπαράθεση ανάμεσα στους υποστηρικτές του Διαφωτισμού και σε εκείνους που φοβούνταν ότι μια πρόωρη εξέγερση, χωρίς οργάνωση και στρατιωτικά μέσα, θα οδηγούσε σε αιματοχυσία και εθνική καταστροφή.

Η μελέτη των επιχειρημάτων των δύο πλευρών, όπως υπογραμμίστηκε, επιτρέπει στον σημερινό αναγνώστη να ξεφύγει από εύκολες και αναχρονιστικές ερμηνείες.

Ελευθεροτυπία, διώξεις και πολιτική χειραγώγηση

Κεντρική θέση στο βιβλίο κατέχει η σχέση του Τύπου με την πολιτική εξουσία. Ο συγγραφέας εξετάζει πόσο ελεύθεροι ήταν οι δημοσιογράφοι κατά τον 19ο αιώνα, σε ποιον βαθμό οι εφημερίδες συνδέθηκαν με κόμματα και πολιτικές ηγεσίες και πώς χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία εξόντωσης αντιπάλων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σχέση του Ιωάννη Καποδίστρια με τον Τύπο της εποχής του, αλλά και στην περίπτωση εφημερίδας που, σύμφωνα με την παρουσίαση, ιδρύθηκε με στόχο την πολιτική εξόντωση του πρώτου κυβερνήτη. Μετά τη δολοφονία του, ο εκδότης της ανακοίνωσε την αναστολή της κυκλοφορίας της, θεωρώντας ότι είχε πλέον επιτευχθεί ο σκοπός της.

Παράλληλα, καταγράφονται διώξεις, δίκες και φυλακίσεις δημοσιογράφων σε μια περίοδο κατά την οποία το νεοσύστατο ελληνικό κράτος άλλαζε πολιτειακά καθεστώτα και αναζητούσε τις ισορροπίες του. Παρά τη λογοκρισία και τους περιορισμούς, ο Τύπος κατόρθωσε να επιβεβαιώσει από πολύ νωρίς τον ρόλο του ως «τέταρτης εξουσίας».

Κατά την παρουσίαση επισημάνθηκε ότι η ελευθερία του Τύπου συνδέεται άμεσα με την ελευθερία του πολίτη. Εκφράστηκε, μάλιστα, προβληματισμός για τη σημερινή κατάσταση της ελληνικής δημοσιογραφίας, την κομματική εξάρτηση μέσων ενημέρωσης και την υποχώρηση της πολυφωνίας.

Η πρώτη Ελληνίδα δημοσιογράφος

Ανάμεσα στα πρόσωπα που παρουσιάζονται στο βιβλίο βρίσκεται και η Καλλιρρόη Παρρέν, η πρώτη Ελληνίδα δημοσιογράφος και εκδότρια της «Εφημερίδος των Κυριών».

Η εφημερίδα γραφόταν από γυναίκες και απευθυνόταν σε γυναικείο αναγνωστικό κοινό, γεγονός πρωτοποριακό για τα δεδομένα της εποχής. Η Παρρέν αντιμετώπισε ειρωνείες και επιθετικά κοινωνικά σχόλια, στα οποία απαντούσε με παρρησία και συγκροτημένη επιχειρηματολογία.

Σημειώθηκε, επίσης, η συμβολική σύμπτωση ότι το πρώτο φύλλο της εφημερίδας κυκλοφόρησε στις 8 Μαρτίου, ημερομηνία που πολλά χρόνια αργότερα καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας.

Όταν οι εφημερίδες πουλούσαν δεκάδες χιλιάδες φύλλα

Ο Γεράσιμος Βραχιολίδης παρουσίασε χαρακτηριστικά στοιχεία για την ανάπτυξη του ημερήσιου Τύπου. Το 1897 η εφημερίδα «Εμπρός» του Δημητρίου Καλαποθάκη κυκλοφορούσε, όπως ανέφερε, από 15.000 έως 20.000 φύλλα ημερησίως, την ώρα που ο πληθυσμός της Αθήνας ήταν μικρότερος από 129.000 κατοίκους.

Η σύγκριση με τη σημερινή δραματική πτώση της κυκλοφορίας των εφημερίδων ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για την κρίση του έντυπου Τύπου, την επέλαση της διαδικτυακής ενημέρωσης, την ομογενοποίηση των ειδήσεων και την κυριαρχία του σύντομου βίντεο μέσω του TikTok και του Instagram.

Όπως παρατήρησε ο συγγραφέας, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετατρέψει κάθε πολίτη σε έναν εν δυνάμει δημοσιογράφο. Ταυτόχρονα, όμως, η ταχύτητα, ο εντυπωσιασμός και η «κονσερβοποίηση» της πληροφορίας απειλούν την πρωτογενή έρευνα και την αποκλειστική είδηση.

Ένα βιβλίο για το παρελθόν που αφορά το παρόν

Ο συγγραφέας ξεκαθάρισε ότι «Ο ελληνικός Τύπος τον 19ο αιώνα» δεν απευθύνεται μόνο σε ιστορικούς, ερευνητές και επαγγελματίες δημοσιογράφους. Αφορά κάθε πολίτη, επειδή ο Τύπος και τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν καθημερινά τη σκέψη, τις κρίσεις και τις πολιτικές επιλογές της κοινωνίας.

Το βιβλίο δεν προσφέρει μόνο μια χαρτογράφηση των σημαντικότερων ελληνικών εντύπων. Επιχειρεί να απαντήσει σε ερωτήματα που παραμένουν δραματικά επίκαιρα: Πόσο ελεύθερος είναι πραγματικά ο Τύπος; Πότε η δημοσιογραφία μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής εξουσίας; Πώς η κομματική προσκόλληση υπονομεύει την αποστολή του δημοσιογράφου; Και πόσο διαφορετική είναι τελικά η σημερινή εποχή από τον 19ο αιώνα;

Μέσα από αυτή τη σύγκριση, το έργο του Γεράσιμου Βραχιολίδη λειτουργεί όχι μόνο ως ιστορική μελέτη, αλλά και ως καθρέφτης της σημερινής ενημέρωσης. Γιατί, όπως προέκυψε από την παρουσίαση, οι τεχνολογίες αλλάζουν, όμως οι συγκρούσεις γύρω από την αλήθεια, την εξουσία και την ελευθερία του λόγου παραμένουν αναλλοίωτες.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ινφογνώμων και μπορείτε να το προμηθευτείτε ΕΔΩ.

Ιδιαίτερα κρίσιμη χαρακτήρισε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έστειλε σαφείς προειδοποιήσεις προς την Αθήνα για τα 12 ναυτικά μίλια και την εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Μιλώντας στο «ΣΙΓΜΑ» από την Αθήνα, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι ο Ιμπραήμ Καλίν δεν περιορίστηκε σε επαφές με την ηγεσία της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, αλλά συναντήθηκε και με τον ίδιο τον Έλληνα πρωθυπουργό. Κατά την εκτίμησή του, το γεγονός αυτό αποκαλύπτει τη βαρύτητα των θεμάτων που τέθηκαν στο τραπέζι.

«Δεν ήρθε στην Αθήνα μόνο για να δει τον αρχηγό της ελληνικής ΕΥΠ, αλλά και τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Και μόνο αυτό αποδεικνύει πόσο σημαντική και κρίσιμη ήταν η συνάντηση», ανέφερε.

Η προειδοποίηση για τα 12 ναυτικά μίλια

Σύμφωνα με τον Δρ. Χαραλαμπίδη, η πρώτη τουρκική προειδοποίηση αφορά την πιθανότητα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το τουρκικό casus belli έχει διατυπωθεί για το Αιγαίο και όχι επισήμως για τη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κρήτης.

Όπως εξήγησε, μετά την ελληνοτουρκική κρίση του 2020 επικρατεί ασάφεια ως προς το πώς θα αντιμετώπιζε η Άγκυρα μια ελληνική απόφαση επέκτασης των χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης. Η Τουρκία, κατά την ανάλυσή του, φοβάται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για αντίστοιχες αποφάσεις σε άλλες θαλάσσιες περιοχές.

Ο ίδιος χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα δεν είναι δυνατόν να ζητά την άδεια της Τουρκίας για την άσκηση ενός κυριαρχικού δικαιώματος:

«Αλίμονο εάν η Ελλάδα, για να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια οπουδήποτε, θα πρέπει να ρωτά την Τουρκία. Τότε έχουμε ένα κλασικό φαινόμενο φινλανδοποίησης».

Στο στόχαστρο ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ

Το δεύτερο ζήτημα που, σύμφωνα με τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, προκαλεί έντονη ανησυχία στην Άγκυρα είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού στρατηγικού άξονα μεταξύ Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ.

Η Τουρκία, όπως υποστήριξε, δεν επιθυμεί σε καμία περίπτωση να δει τη συγκεκριμένη συνεργασία να αποκτά επιχειρησιακό και γεωπολιτικό βάθος. Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και την αυξανόμενη πίεση που ασκεί η Άγκυρα προς την ελληνική πλευρά.

Ο άξονας Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των νέων ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο, της ενεργειακής ασφάλειας και της ενισχυμένης αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ. Η προοπτική υλοποίησής του, κατά τον αναλυτή, έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τον τουρκικό σχεδιασμό για περιφερειακή κυριαρχία.

«Βούλιαξαν τα ήρεμα νερά»

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ακόμη ότι η περίοδος των λεγόμενων «ήρεμων νερών» στα ελληνοτουρκικά έχει ουσιαστικά τελειώσει.

«Έχουν βουλιάξει τα ήρεμα νερά του Αιγαίου και είναι ιδιαιτέρως φουρτουνιασμένα», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι η νέα ένταση απειλεί να προκαλέσει κρίση όχι μόνο στο Αιγαίο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.

Παράλληλα, καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Όπως υποστήριξε, η Αθήνα ακολούθησε μια πολιτική εξευμενισμού, παρά τις προειδοποιήσεις ότι η τακτική αυτή δεν θα περιόριζε τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Κατά την άποψή του, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με τα αποτελέσματα της πολιτικής της και επιχειρεί να εκπέμψει εκ των υστέρων μήνυμα αποφασιστικότητας.

«Αυτό που ζούμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα της εξευμενιστικής πολιτικής Μητσοτάκη και Γεραπετρίτη», δήλωσε, αμφισβητώντας παράλληλα την αξιοπιστία της αποτρεπτικής στάσης της ελληνικής διπλωματίας απέναντι στην Άγκυρα.

Από τον κατευνασμό στην απειλή στρατιωτικής απάντησης

Ο Δρ. Χαραλαμπίδης εντόπισε μια βασική αντίφαση στην κυβερνητική πολιτική: ενώ μέχρι πριν από λίγους μήνες η συζήτηση περί ουσιαστικής αποτροπής παρουσιαζόταν ως επιλογή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πόλεμο, σήμερα η Αθήνα αφήνει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμη να αντιδράσει ακόμη και επί του πεδίου, εφόσον η Τουρκία προχωρήσει σε επιθετική ενέργεια.

Κατά τον ίδιο, αυτή η αλλαγή ρητορικής αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Αντιθέτως, η Άγκυρα συνέχισε να προβάλλει τις διεκδικήσεις της και να ενισχύει τη στρατιωτική ισχύ της.

Σκληρή κριτική για τους χειρισμούς στο Κυπριακό

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης συνέδεσε ευθέως τις εξελίξεις στο Αιγαίο με το Κυπριακό, ασκώντας αυστηρή κριτική και στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη.

Χαρακτήρισε μη σοβαρή την καλλιέργεια προσδοκιών για ταχεία επίλυση του Κυπριακού μέσω συνομιλιών με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, τη στιγμή που η Τουρκία αναβαθμίζει τις στρατιωτικές της δυνάμεις και κλιμακώνει τις απειλές της σε βάρος της Ελλάδας.

Έκανε ειδική αναφορά στην ενίσχυση του τουρκικού στρατού και στη δημιουργία δεκάδων ταξιαρχιών ειδικών δυνάμεων, τονίζοντας ότι η πραγματικότητα στο πεδίο δεν δικαιολογεί θριαμβευτικές προβλέψεις για άμεση λύση.

«Η Τουρκία είναι αυτή που μπορεί να επιλύσει το Κυπριακό», υπογράμμισε, καλώντας την κυπριακή ηγεσία να αντιμετωπίζει με σοβαρότητα την κοινή γνώμη και να μην παρουσιάζει υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις που δεν ανταποκρίνονται στους πραγματικούς συσχετισμούς ισχύος.

Η κεντρική προειδοποίηση του Γιάννου Χαραλαμπίδη ήταν σαφής: η ένταση στο Αιγαίο, η προσπάθεια της Τουρκίας να παρεμποδίσει τον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και η συνεχιζόμενη στρατιωτική ενίσχυση της Άγκυρας δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από το Κυπριακό. Αποτελούν διαφορετικές όψεις μιας ενιαίας τουρκικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.