Καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις εντείνονται, η Ρωσία αξιοποιεί ένα μυστικό παγκόσμιο δίκτυο πετρελαιοφόρων, γνωστό ως «σκιώδη στόλο», για να συνεχίσει απρόσκοπτα τις εξαγωγές πετρελαίου της. Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2025, δεκάδες πλοία επιτρέπουν στη Μόσχα να παρακάμπτει περιορισμούς σε ασφάλιση, χρηματοδότηση και ναυτιλιακή παρακολούθηση, ενώ η περιοχή που δραστηριοποιείται ο «σκιώδης στόλος» παραμένει εκτός δυτικού ελέγχου.

Από το 2022, αγοραστές συνδεδεμένοι με τη Ρωσία έχουν αποκτήσει πάνω από 200 μεταχειρισμένα δεξαμενόπλοια, πολλά από τα οποία προέρχονται από ευρωπαϊκές εταιρείες. Τα πλοία αυτά λειτουργούν υπό ξένες σημαίες, χρησιμοποιούν μη δυτική ασφάλιση και αποφεύγουν συστήματα εντοπισμού, δημιουργώντας ένα παράλληλο ενεργειακό κανάλι που δεν περνά από το δυτικό σύστημα ελέγχου.

Οι εξαγωγές πετρελαίου αποτελούν κρίσιμο έσοδο για τη ρωσική οικονομία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο «σκιώδης στόλος» αντιπροσωπεύει πλέον το 15% αυτών των εξαγωγών, με το ρωσικό πετρέλαιο να φτάνει στην Κίνα, την Ινδία και την Τουρκία, παρά τις αμερικανικές προσπάθειες περιορισμού του.

Το κόλπο του «shadow fleet» βασίζεται σε μια τεχνική: τη μεταφόρτωση φορτίων από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers) σε διεθνή ύδατα. Το αρχικό δεξαμενόπλοιο μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο, ενώ το δεύτερο το παραλαμβάνει και εμφανίζεται σε λιμάνια με «νέα ταυτότητα».

Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, τα σημεία-κλειδιά των μεταφορτώσεων περιλαμβάνουν περιοχές κοντά στην Κύπρο, το Σουέζ, και τις ακτές της θαλάσσιας ζώνης, όπου «θολώνει» η προέλευση σε αγορές που επισήμως δηλώνουν συμμόρφωση με τις κυρώσεις.

Τα όρια του φαινομένου αποδεικνύονται εξαιρετικά δύσκολα. Το διεθνές ναυτικό δίκαιο προστατεύει την ελευθερία ναυσιπλοΐας, περιορίζοντας τη δυνατότητα των δυτικών χωρών να παρέμβουν επιχειρησιακά. Μόνο σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων ασφάλειας ή ασφάλισης γίνονται έλεγχοι, αλλά οι κυρώσεις παραμένουν σπάνιες.

Πλέον, ορισμένα πλοία συνοδεύονται και από ρωσικές ναυτικές μονάδες, γεγονός που αυξάνει το ρίσκο και μειώνει περαιτέρω τα περιθώρια δράσης των ρυθμιστικών αρχών.

Υπερκεράζοντας το σύστημα

Ο «σκιώδης στόλος» επεκτείνεται ταχύτερα από όσο μπορούν να ανταποκριθούν οι ρυθμιστικές αρχές. Όσο υπάρχει διεθνής ζήτηση για φθηνό πετρέλαιο, η Μόσχα θα βρίσκει τρόπους να το διαθέτει στην παγκόσμια αγορά. Για την ώρα, τα «πλοία-φαντάσματα» παραμένουν σε λειτουργία, δοκιμάζοντας τα όρια των κυρώσεων.

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε αισιοδοξία σχετικά με τις συνομιλίες που διεξάγονται μεταξύ Αμερικανών και Ουκρανών αξιωματούχων στη νότια Φλόριντα. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Air Force One, ανέφερε ότι υπάρχει «καλή πιθανότητα» να επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό των συγκρούσεων. Ωστόσο, ο Τραμπ τόνισε ότι η διαφθορά στην Ουκρανία «δεν βοηθά», ένα σχόλιο που ακολούθησε την πρόσφατη παραίτηση του Αντρίι Γερμάκ, μετά από επιχείρηση κατά της διαφθοράς, που σχετίζεται με κατηγορίες για μίζες στον ενεργειακό τομέα.

«Οι συνομιλίες προχωρούν και προχωρούν καλά. Θέλουμε να σταματήσει το αιματοκύλισμα», δήλωσε ο Τραμπ.

Στη συνέχεια, ανέφερε ότι είχε συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, και τον ειδικό απεσταλμένο, Στιβ Γουίτκοφ, μετά τις διαβουλεύσεις τους με Ουκρανούς αξιωματούχους το απόγευμα. «Μίλησα μαζί τους και τα πράγματα πηγαίνουν καλά. Η Ουκρανία έχει ορισμένα δύσκολα προβλήματα, αλλά πιστεύω ότι και η Ρωσία θα ήθελε να τελειώσει ο πόλεμος», ανέφερε ο Τραμπ κατά την επιστροφή του. Όταν ρωτήθηκε τι εννοεί με τα «δύσκολα προβλήματα», ανέφερε τη «διαφθορά που υπάρχει, κάτι που δεν βοηθά».

«Πιστεύω ότι υπάρχει καλή πιθανότητα να καταλήξουμε σε συμφωνία», πρόσθεσε.

**Ο Γουίτκοφ στη Μόσχα για συνάντηση με Πούτιν**

Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ θα ταξιδέψει τη Δευτέρα στη Μόσχα, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN, εν μέσω έντονης διπλωματικής δραστηριότητας για τον τερματισμό της σύγκρουσης Ρωσίας-Ουκρανίας.

Το ταξίδι του Γουίτκοφ, κατά το οποίο αναμένεται να συναντηθεί με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, πραγματοποιείται μία ημέρα μετά τη συνάντηση που είχαν ο Γουίτκοφ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο Τζάρεντ Κούσνερ με υψηλόβαθμη ουκρανική αντιπροσωπεία στη Φλόριντα.

Ο Ρούμπιο δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, αλλά απαιτείται περισσότερη δουλειά. Είπε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι «βρίσκονται σε επαφή σε διαφορετικά επίπεδα με τη ρωσική πλευρά, αλλά έχουμε επίσης μια αρκετά καλή εικόνα των θέσεών τους».

Δεν είναι σαφές εάν ο Κούσνερ θα συνοδεύσει τον Γουίτκοφ στη Ρωσία. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την περασμένη εβδομάδα ότι ο γαμπρός του θα συνοδεύει τον ειδικό απεσταλμένο.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου υπέβαλε επίσημο αίτημα, με το οποίο ζητεί χάρη από τον Ισραηλινό πρόεδρο Ισαάκ Χέρτσογκ, όπως ανακοίνωσε σήμερα η προεδρία.

«Το Γραφείο του Προέδρου έχει επίγνωση πως πρόκειται για ένα ασυνήθιστο αίτημα, που φέρει σημαντικές συνέπειες. Αφού λάβει όλες τις σχετικές απόψεις, ο Πρόεδρος θα εξετάσει υπεύθυνα και σοβαρά το αίτημα», ανέφερε το γραφείο του Χέρτσογκ.

Μέχρι δεν υπάρχει σχόλιο από το γραφείο του πρωθυπουργού. Ο Νετανιάχου είναι κατηγορούμενος σε μια μακρά δίκη για διαφθορά. Αρνείται τις κατηγορίες και έχει δηλώσει αθώος.

Προτροπή και από τον Τραμπ

Υπενθυμίζεται ότι και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε παροτρύνει με επιστολή του τον Χέρτζογκ να απονείμει χάρη στον Νετανιάχου,τονίζοντας ότι οι κατηγορίες εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού ήταν πολιτικά υποκινούμενες και αδικαιολόγητες.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετωπίζει κατηγορίες για διαφθορά εδώ και χρόνια. Μεταξύ άλλων, κατηγορείται ότι δέχτηκε πολυτελή δώρα αξίας περίπου 174.000 ευρώ από δισεκατομμυριούχους φίλους του.

Στο Ισραήλ, με φόντο τη σοβαρή πολιτική αναταραχή στη χώρα, είχαν υπάρξει επανειλημμένες συζητήσεις σχετικά με την απονομή χάριτος στον Νετανιάχου. Ο Χέρτζογκ είχε δηλώσει προηγουμένως ότι κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου, αλλά επιφυλάσσεται του δικαιώματος να ενεργήσει σύμφωνα με τη συνείδησή του.