Αναλύσεις
Η τριμερής στη Σενζέν και ο διαμοιρασμός των δραστηριοτήτων
Η ιστορική τριμερής συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για τις διεθνείς γεωπολιτικές και γεωοικονομικές ισορροπίες.
Για πρώτη φορά, οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων κάθισαν στο ίδιο τραπέζι, προκειμένου να συζητήσουν ζητήματα που αφορούν την παγκόσμια ασφάλεια, την οικονομία, την ενέργεια, το εμπόριο και τη μελλοντική διαμόρφωση των διεθνών σχέσεων.
Η σημασία της συνάντησης δεν βρίσκεται μόνο στα θέματα που συζητήθηκαν, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι οι τρεις ηγέτες επιχειρούν να διαμορφώσουν μια διαφορετική αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο θα διαχειρίζονται τις διεθνείς υποθέσεις. Οι Η.Π.Α, η Κίνα και η Ρωσία, παρά τις σημαντικές διαφορές και τις αντιθέσεις τους, αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν ζητήματα στα οποία η συνεννόηση μεταξύ τους καθίσταται αναγκαία.
Στην κοινή διακήρυξη που ακολούθησε, οι τρεις χώρες συμφώνησαν στην ανάγκη μεταρρύθμισης του Ο.Η.Ε, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις. Παράλληλα, έθεσαν ως στόχο τη διατήρηση της σταθερότητας των ενεργειακών ροών, την αύξηση της παραγωγής και της προσφοράς πετρελαϊκών προϊόντων, αλλά και την έναρξη διαλόγου για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά στην ανάγκη σεβασμού της κρατικής κυριαρχίας και της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων, καθώς και οι θέσεις που διατυπώθηκαν σχετικά με τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Στο οικονομικό πεδίο, ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε το ζήτημα των αμερικανικών αγροτικών εξαγωγών, ζητώντας από την Κίνα να αυξήσει τις αγορές αγροτικών προϊόντων από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να έχουν σημαντικές διαφωνίες γύρω από το εμπόριο, την τεχνολογία και την πρόσβαση σε προηγμένα μικροκυκλώματα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό δείχνει ότι η συνεργασία δεν σημαίνει απαραίτητα και εξάλειψη των ανταγωνισμών.
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η συμμετοχή σε μια τέτοια συνάντηση αποτελεί σημαντική διπλωματική εξέλιξη, καθώς η Ρωσία επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής σκηνής, παρά τη διεθνή απομόνωση που αντιμετωπίζει λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, κυρίως από την Ε.Ε. Για τον Σι Τζινπίνγκ, η φιλοξενία μιας τέτοιας συνάντησης ενισχύει τον διεθνή ρόλο της Κίνας, ενώ για τον Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί μια ευκαιρία να προβάλει την αμερικανική διπλωματία ως βασικό παράγοντα διαμόρφωσης των νέων διεθνών ισορροπιών.
Είναι μια νέα διάσκεψη της Γιάλτας του 1945;
1. Συνεργασία των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των τριών χωρών
2. Απομείωση του πυρηνικού αποτυπώματος
3. Γεωπολιτικός συσχετισμός των σχέσεων των τριών χωρών
4. Πιστεύω πως δεν θα είναι μία νέα Γιάλτα, ή ένας νέος διαμοιρασμός του κόσμου, αλλά θα είναι μια νέα διαχείριση των τριών δυνάμεων και επιμερισμός ή και συνεργασία αυτών.
Αυτό που παρακολουθούμε δεν αποτελεί απλώς μια συνάντηση κορυφής, αλλά την προσπάθεια μιας νέας διαχείρισης των διεθνών δραστηριοτήτων από τις τρεις μεγάλες δυνάμεις.
Οι χώρες της APEC αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 60% του παγκόσμιου Α.Ε.Π και περίπου το 36% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η περιοχή Ασίας και Ειρηνικού έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της παγκόσμιας οικονομίας. Το κέντρο βάρους του κόσμου, κατά κάποιον τρόπο, μετακινείται προς την Ευρασία και την Ασία, δημιουργώντας νέες οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.
Αυτό που βλέπουμε στην ουσία, είναι μια πιθανή διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου συνεννόησης και επιμερισμού των δραστηριοτήτων των τριών χωρών. Δεν σημαίνει ότι οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να μοιράσουν τον κόσμο σε συγκεκριμένες γεωγραφικές επικράτειες. Εκείνο που διακρίνω, είναι η προσπάθεια να προσδιοριστεί ποιος θα έχει τον κυρίαρχο ρόλο σε επιμέρους περιοχές, ποιες θα είναι οι ζώνες συνεργασίας και πώς θα διαχειρίζονται οι μεταξύ τους διαφορές.
Δεν πιστεύω ότι πρόκειται για μια νέα Γιάλτα, με την έννοια της ιστορικής διάσκεψης του 1945 και του μεταπολεμικού διαμοιρασμού των σφαιρών επιρροής. Οι σημερινές συνθήκες είναι διαφορετικές. Θα μπορούσαμε, ωστόσο, να μιλήσουμε για μια νέα μορφή συνεννόησης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, με διαφορετική αντίληψη ως προς τη διαχείριση των διεθνών υποθέσεων.
Η επόμενη ημέρα δεν θα διαμορφωθεί από μία μόνο συνάντηση. Είναι πιθανό να ακολουθήσουν νέες τριμερείς ή διμερείς συναντήσεις μεταξύ των τριών χωρών, προκειμένου να διευθετηθούν επιμέρους ζητήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν σε μία κοινή διάσκεψη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σύγκρουση με το Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια, το εμπόριο, η τεχνητή νοημοσύνη και ο πυρηνικός περιορισμός απαιτούν διαρκή διαπραγμάτευση και συγκεκριμένα επόμενα βήματα.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι αν αυτή η πρώτη συνάντηση θα αποτελέσει την αρχή μιας σταθερότερης συνεργασίας ή αν θα παραμείνει ένας ισχυρός συμβολισμός χωρίς ουσιαστική συνέχεια.
Σε κάθε περίπτωση, βρισκόμαστε μπροστά σε έναν κόσμο που αλλάζει. Έναν κόσμο που μεταβάλλεται και εισέρχεται σε μια νέα οπτική της γεωπολιτικής και της γεωοικονομίας. Η δημιουργία ενός πιο δίκαιου, πολυπολικού κόσμου αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο, αλλά και τη μεγάλη πρόκληση της επόμενης περιόδου.
GEOPOLITICO
Σάι Γκαλ από την Αρμενία: Στρατηγική συμμαχία Ισραήλ, Ελλάδας, Κύπρου και Αρμενίας – Ανοιχτή πόρτα στο Αζερμπαϊτζάν χωρίς την τουρκική επιρροή
Μια νέα αρχιτεκτονική περιφερειακής ασφάλειας, με τη συμμετοχή του Ισραήλ, της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αρμενίας, πρότεινε ο Ισραηλινός στρατηγικός αναλυτής Σάι Γκαλ, μιλώντας στη Στρατιωτική Ακαδημία της Αρμενίας. Στην πρότασή του προβλέπεται θέση ακόμη και για το Αζερμπαϊτζάν, υπό την προϋπόθεση ότι το Μπακού θα διαμορφώνει ανεξάρτητα την εξωτερική πολιτική του, χωρίς να παραχωρεί στην Άγκυρα δικαίωμα παρέμβασης στις διεθνείς του σχέσεις. Παράλληλα, ο Γκαλ έθεσε ζήτημα ευθύνης του Ισραήλ απέναντι στους περισσότερους από 100.000 Αρμενίους που εκτοπίστηκαν από το Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Μια διαφορετική προσέγγιση για το μέλλον της ασφάλειας στον Νότιο Καύκασο και την Ανατολική Μεσόγειο παρουσίασε ο Σάι Γκαλ, ιδρυτής της εταιρείας στρατηγικών συμβουλών Line of State και πρώην αντιπρόεδρος Εξωτερικών Σχέσεων της Israel Aerospace Industries (IAI).
Ο Ισραηλινός αναλυτής συμμετείχε την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026 στη διεθνή διάσκεψη με τίτλο «Ο Στρατός της Δημοκρατίας της Αρμενίας και η Κοινωνία: Διάλογος για την Ασφάλεια», η οποία πραγματοποιήθηκε στη Στρατιωτική Ακαδημία «Βαζγκέν Σαρκισιάν».
Στην παρέμβασή του ανέδειξε τη σημασία της στρατηγικής ανθεκτικότητας, της αμυντικής συνεργασίας και της ανεξαρτησίας των κρατών ως προς τις τεχνολογικές και διπλωματικές τους επιλογές.
Ο άξονας Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου – Αρμενίας
Στο επίκεντρο της πρότασης του Γκαλ βρίσκεται η σύνδεση δύο υφιστάμενων σχημάτων συνεργασίας.
Από τη μία πλευρά, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν ήδη αναπτύξει συνεργασία στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και των κρίσιμων υποδομών. Από την άλλη, η Αρμενία διατηρεί ξεχωριστό πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, το οποίο περιλαμβάνει στρατιωτική εκπαίδευση, κατάρτιση και ασκήσεις.
Ο Γκαλ πρότεινε τη διασύνδεση αυτών των σχημάτων μέσω της απευθείας συνεργασίας Ιερουσαλήμ και Ερεβάν, δημιουργώντας ένα ευρύτερο δίκτυο περιφερειακών συνεργασιών.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην αμυντική βιομηχανία, τη μηχανική υποστήριξη, τη συντήρηση οπλικών συστημάτων, τις κρίσιμες υποδομές και τις διασυνδέσεις.
Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η Αρμενία δεν πρέπει απλώς να αντικαταστήσει μία εξωτερική εξάρτηση με κάποια άλλη. Αντιθέτως, χρειάζεται να αποκτήσει πραγματικές τεχνολογικές δυνατότητες, δικαιώματα τεχνικής υποστήριξης και τη δυνατότητα εγχώριας συντήρησης και αναβάθμισης των εξοπλισμών της.
Η στρατηγική ανεξαρτησία, όπως υποστήριξε, πρέπει να στηρίζεται στην τεχνογνωσία και όχι αποκλειστικά στην προμήθεια οπλικών συστημάτων από τρίτες χώρες.
Ξεχωρίζει την Τουρκία από το Αζερμπαϊτζάν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάκριση που έκανε ο Γκαλ ανάμεσα στην Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν.
Χαρακτήρισε την Τουρκία κοινό στρατηγικό αντίπαλο του Ισραήλ και της Αρμενίας, υποστηρίζοντας όμως ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο.
Αντιθέτως, το Μπακού θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου περιφερειακού σχήματος, εφόσον διατηρήσει την αυτονομία του στις εξωτερικές του σχέσεις.
Στη συγκεκριμένη αρχιτεκτονική ο Γκαλ συμπεριέλαβε επίσης τη Γεωργία και τις διασυνδέσεις μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Κατά τον Ισραηλινό αναλυτή, η στρατιωτική νίκη δεν συνεπάγεται αυτομάτως και πολιτική ανεξαρτησία.
Η Άγκυρα, όπως επισήμανε, δεν διαθέτει θεσμικά κατοχυρωμένο δικαίωμα βέτο στην εξωτερική πολιτική του Αζερμπαϊτζάν. Ένα τέτοιο δικαίωμα μπορεί να προκύψει μόνο εφόσον το ίδιο το Μπακού το παραχωρήσει.
Με αυτή την τοποθέτηση, ο Γκαλ υποστήριξε την ανάγκη διαχωρισμού της στρατηγικής σχέσης Ισραήλ–Αζερμπαϊτζάν από την επιρροή που ασκεί η Τουρκία στον στενό της σύμμαχο.
Το μήνυμα προς την Αρμενία: «Όταν παρέχει πρόσβαση, πρέπει να αποκτά και η ίδια πρόσβαση»
Ο Γκαλ αναφέρθηκε επίσης στις διαπραγματεύσεις για τη σταθεροποίηση των σχέσεων Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αρμένιος πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν επιδιώκει να καταστήσει μη αναστρέψιμη την ειρηνευτική διαδικασία.
Υποστήριξε ότι μια βιώσιμη συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει αμοιβαιότητα στις μεταφορικές συνδέσεις, δεσμεύσεις με δυνατότητα εφαρμογής και πλήρη ελευθερία άσκησης της εθνικής κυριαρχίας.
«Η Αρμενία πρέπει να αποκτά πρόσβαση όταν παραχωρεί πρόσβαση», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ειδικότερα, επισήμανε ότι η δυνατότητα μετακίνησης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ναχιτσεβάν πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχα εγγυημένη πρόσβαση της Αρμενίας προς τη Δύση, συμπεριλαμβανομένης της διέλευσης μέσω Τουρκίας.
Αναφερόμενος στο πλαίσιο TRIPP, υποστήριξε ότι η διατήρηση της αρμενικής κυριαρχίας και δικαιοδοσίας δεν αρκεί να κατοχυρώνεται στα χαρτιά. Πρέπει να μπορεί να ασκείται πραγματικά, χωρίς εμπορικές ρυθμίσεις που καθιστούν απαγορευτικά δαπανηρή την άσκησή της.
«Η συμμαχία με το Μπακού δεν μπορεί να καθορίζει τις σχέσεις του Ισραήλ με το Ερεβάν»
Απευθυνόμενος εμμέσως και στην ισραηλινή διπλωματία, ο Γκαλ υπογράμμισε ότι η στρατηγική συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν δεν πρέπει να εμποδίζει την ανάπτυξη σχέσεων με την Αρμενία.
«Η πίστη προς το Μπακού πρέπει να αφήνει την Ιερουσαλήμ ελεύθερη να αναπτύξει σχέσεις με το Ερεβάν», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμβάθυνση της συνεργασίας Αζερμπαϊτζάν και Τουρκίας δεν μπορεί να συνεπάγεται αυτομάτως διεύρυνση των δικαιωμάτων τρίτων χωρών επί της ισραηλινής τεχνολογίας.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι και η Αρμενία πρέπει να διατηρεί το δικαίωμα ανάπτυξης διεθνών συνεργασιών, ακόμη και όταν αυτές δεν συμβαδίζουν με τις προτιμήσεις του Ισραήλ.
Η συγκεκριμένη θέση εντάσσεται στην ευρύτερη προσέγγιση που έχει αναπτύξει ο Γκαλ για την περιφερειακή συνεργασία, σύμφωνα με την οποία οι στρατηγικές συμπράξεις οφείλουν να ενισχύουν την κυριαρχία των συμμετεχόντων κρατών και όχι να δημιουργούν νέες εξαρτήσεις. Αντίστοιχες θέσεις είχε διατυπώσει και σε πρόσφατη συνέντευξή του στην κυπριακή εφημερίδα Cyprus Mail.
Ναγκόρνο Καραμπάχ: Η ευθύνη του Ισραήλ για τους εκτοπισμένους Αρμενίους
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στα γεγονότα του Σεπτεμβρίου 2023 στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και στον εκτοπισμό περισσότερων από 100.000 Αρμενίων μετά τη στρατιωτική επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν.
Ο Γκαλ αναγνώρισε ότι στην επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν ισραηλινά όπλα, χωρίς ωστόσο να αποκηρύξει τη στρατηγική συμμαχία της χώρας του με το Μπακού.
«Υποστηρίζω την εδαφική ακεραιότητα του Αζερμπαϊτζάν και δεν απολογούμαι για το γεγονός ότι το Ισραήλ στάθηκε στο πλευρό ενός συμμάχου», δήλωσε.
Ξεκαθάρισε όμως ότι η συγκεκριμένη συμμαχία δεν απαλλάσσει το Ισραήλ από τις ευθύνες του απέναντι στις αρμενικές οικογένειες που εγκατέλειψαν τις εστίες τους.
Υποστήριξε ότι η Ιερουσαλήμ οφείλει να συνεργαστεί με την Αρμενία, διεθνείς εταίρους και τους ίδιους τους εκτοπισμένους, προκειμένου να εξευρεθούν μακροπρόθεσμες και βιώσιμες λύσεις.
Το μάθημα προς τους Αρμένιους αξιωματικούς
Πέρα από την ομιλία του στη διάσκεψη, ο Γκαλ πραγματοποίησε ειδικό εργαστήριο για Αρμένιους αξιωματικούς, με αντικείμενο την πολιτική εποπτεία της στρατιωτικής ετοιμότητας μετά την αγορά εξοπλισμών.
Το εργαστήριο είχε τίτλο «Ποιος έχει την ευθύνη της ετοιμότητας; Η πολιτική εποπτεία μετά την αγορά οπλικών συστημάτων».
Στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα που καθορίζουν την πραγματική επιχειρησιακή αυτονομία ενός στρατεύματος: ποιος εγκρίνει τις επισκευές, ποιος ελέγχει τις τεχνικές πληροφορίες, ποιος εξασφαλίζει την αναπλήρωση των αποθεμάτων και ποιος εγγυάται τη διαρκή υποστήριξη των στρατιωτικών συστημάτων.
Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι η αγορά ενός προηγμένου οπλικού συστήματος δεν εξασφαλίζει από μόνη της στρατιωτική ισχύ, εάν το κράτος που το αποκτά δεν διαθέτει τις απαραίτητες δυνατότητες για τη συντήρηση και την επιχειρησιακή αξιοποίησή του.
Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, διατύπωσε μια χαρακτηριστική προειδοποίηση για τη σχέση πολιτικής ηγεσίας και στρατιωτικής ευθύνης:
«Ένας αξιωματικός δεν πρέπει ποτέ να υποχρεώνεται να πιστοποιήσει μια πολιτική ελπίδα ως επαγγελματικό γεγονός».
Η πρόταση του Γκαλ δεν αποτελεί ανακοινωμένη διακρατική συμφωνία, αλλά ένα σχέδιο περιφερειακής συνεργασίας που επιχειρεί να συνδέσει τις υφιστάμενες αμυντικές σχέσεις της Ανατολικής Μεσογείου με εκείνες του Νοτίου Καυκάσου.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι προβλέπει την προσέγγιση Ισραήλ και Αρμενίας χωρίς ρήξη με το Αζερμπαϊτζάν, θέτοντας παράλληλα ως βασική προϋπόθεση την ανεξαρτησία των κρατικών αποφάσεων από την τουρκική επιρροή.
Αναλύσεις
«Πράσινο φως» της Κομισιόν σε δισεκατομμύρια για τη γερμανική βιομηχανία, την ώρα που στην Ελλάδα μένουν οι εκκρεμότητες
Την ώρα που στην Ελλάδα παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της εφαρμογής των μέτρων στήριξης της ενεργοβόρου βιομηχανίας απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος, η Γερμανία προχωρά στην υλοποίηση ενός διευρυμένου πακέτου ενισχύσεων, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρει το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στις 17 Νοεμβρίου το πράσινο φως σε δύο τροποποιημένα γερμανικά καθεστώτα στήριξης, ανοίγοντας τον δρόμο για πρόσθετες ενισχύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ προς τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Την ώρα που στην Ελλάδα παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της εφαρμογής των μέτρων στήριξης της ενεργοβόρου βιομηχανίας απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος, η Γερμανία προχωρά στην υλοποίηση ενός διευρυμένου πακέτου ενισχύσεων, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρει το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στις 17 Νοεμβρίου το πράσινο φως σε δύο τροποποιημένα γερμανικά καθεστώτα στήριξης, ανοίγοντας τον δρόμο για πρόσθετες ενισχύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ προς τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική βιομηχανία, καθώς επιβεβαιώνει ότι υπάρχουν διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία που επιτρέπουν όχι μόνο την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, αλλά και την παράλληλη επιδότηση της ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρόσθετα δισεκατομμύρια
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κομισιόν, η Γερμανία τροποποίησε το υφιστάμενο καθεστώς αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (EU ETS), επεκτείνοντας τους δικαιούχους και αυξάνοντας σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους.
Για την περίοδο 2026-2030 προβλέπεται πρόσθετος προϋπολογισμός κατά μέσο όρο 1,6 δισ. ευρώ ετησίως, δηλαδή περίπου 8 δισ. ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας, επιπλέον των ήδη προβλεπόμενων πόρων.
Με βάση τις αναθεωρημένες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές, η ενίσχυση μπορεί να καλύπτει έως το 80% του επιλέξιμου έμμεσου κόστους εκπομπών για ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους και έως το 75% για άλλους. Παράλληλα, απλοποιούνται οι διαδικασίες ώστε να διευκολυνθεί η συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Διπλή ενίσχυση
Η Γερμανία είχε ήδη εξασφαλίσει από τον Απρίλιο την έγκριση μηχανισμού στήριξης στο πλαίσιο του CISAF, με κατώτατη μειωμένη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα και υποχρέωση επανεπένδυσης του μισού ποσού της ενίσχυσης σε δράσεις απανθρακοποίησης.
Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα η κατανάλωση που ενισχυόταν μέσω της αντιστάθμισης ETS δεν μπορούσε να επιδοτηθεί παράλληλα.
Αυτό αλλάζει μέσω του METSAF. Για την περίοδο Μαρτίου – Δεκεμβρίου 2026, το 50% της επιλέξιμης για αντιστάθμιση κατανάλωσης μπορεί να λάβει παράλληλα ενίσχυση για την τιμή του ρεύματος, χωρίς πρόσθετες υποχρεώσεις απανθρακοποίησης για τη συγκεκριμένη ενίσχυση.
Για τον σκοπό αυτό, η Γερμανία αυξάνει κατά 1,7 δισ. ευρώ τον προϋπολογισμό του μηχανισμού ελάφρυνσης του ηλεκτρικού κόστους για την περίοδο 2026-2028.
Η ελληνική εκκρεμότητα
Στην Ελλάδα, αντίθετα, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει πακέτο στήριξης περίπου 95 εκατ. ευρώ, με αξιοποίηση των CISAF και METSAF, χωρίς ωστόσο να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εφαρμογής του.
Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει ενισχύσεις για επιχειρήσεις που δεν λαμβάνουν αντιστάθμιση CO₂, αλλά και πρόσθετη στήριξη για επιχειρήσεις που ήδη αποζημιώνονται για το έμμεσο κόστος εκπομπών.
Η διαφορά είναι ότι η Γερμανία έχει ήδη εξασφαλίσει τις ευρωπαϊκές εγκρίσεις, ενώ στην Ελλάδα οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αναμένουν την οριστικοποίηση του μηχανισμού.
Η εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετο προβληματισμό για τους όρους ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά, καθώς οι ελληνικές ενεργοβόρες βιομηχανίες ανταγωνίζονται γερμανικές επιχειρήσεις που αποκτούν πρόσβαση σε διευρυμένες ενισχύσεις.
Το ερώτημα πλέον είναι πότε οι ελληνικές εξαγγελίες θα μετατραπούν σε πραγματική μείωση του ενεργειακού κόστους, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας δοκιμάζεται από τις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
energypress.gr
Αναλύσεις
Το «μακρύ χέρι» του Ερντογάν στις ΗΠΑ: Το παρασκήνιο πίσω από τη χρηματοδότηση σχολείου του Ιδρύματος Maarif
Το Ίδρυμα Maarif της Τουρκίας (Türkiye Maarif Foundation) ιδρύθηκε βάσει της τουρκικής νομοθεσίας το 2016 και λειτουργεί ως όχημα για την εξαγωγή της πολιτικής ισλαμιστικής ιδεολογίας της κυβέρνησης του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο εξωτερικό, καθώς και για τη δημιουργία δικτύων επιρροής που η Άγκυρα μπορεί ενδεχομένως να κινητοποιήσει για να προωθήσει τα πολιτικά και στρατηγικά της συμφέροντα σε ξένα εδάφη. Εικόνα: Ο Ερντογάν στο Βελιγράδι της Σερβίας, 11 Οκτωβρίου 2024.
Το Ίδρυμα Maarif της Τουρκίας (Türkiye Maarif Foundation) ιδρύθηκε βάσει της τουρκικής νομοθεσίας το 2016 και λειτουργεί ως όχημα για την εξαγωγή της πολιτικής ισλαμιστικής ιδεολογίας της κυβέρνησης του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο εξωτερικό, καθώς και για τη δημιουργία δικτύων επιρροής που η Άγκυρα μπορεί ενδεχομένως να κινητοποιήσει για να προωθήσει τα πολιτικά και στρατηγικά της συμφέροντα σε ξένα εδάφη. Εικόνα: Ο Ερντογάν στο Βελιγράδι της Σερβίας, 11 Οκτωβρίου 2024.
Ένα ιδιωτικό ισλαμικό σχολείο στο Νιου Τζέρσεϊ, το οποίο λειτουργεί στο πλαίσιο ενός παγκόσμιου δικτύου που ιδρύθηκε και χρηματοδοτείται από την τουρκική κυβέρνηση υπό τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δεν δήλωσε κανέναν συνδεδεμένο οργανισμό ή εξωτερικό έλεγχο στη διοίκησή του στις φορολογικές δηλώσεις των ΗΠΑ, παρά τους στενούς θεσμικούς δεσμούς με την Άγκυρα, την επικαλυπτόμενη ηγεσία με το κρατικό τουρκικό Ίδρυμα Maarif και τις επανειλημμένες επισκέψεις ανώτερων Τούρκων κυβερνητικών αξιωματούχων.
Οι αποκαλύψεις, οι οποίες περιέχονται στο Έντυπο 990 της Υπηρεσίας Εσωτερικών Εσόδων (IRS) που υπέβαλε η «Maarif Foundation USA Inc.», εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο αμερικανικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός παρουσιάζει τη σχέση του με το Ίδρυμα Maarif της Τουρκίας — έναν οργανισμό που ιδρύθηκε βάσει της τουρκικής νομοθεσίας το 2016 και έχει λειτουργήσει ως όχημα για την εξαγωγή της πολιτικής ισλαμιστικής ιδεολογίας της κυβέρνησης Ερντογάν στο εξωτερικό και τη δημιουργία δικτύων επιρροής.
Ωστόσο, ο πρόεδρός του, Μαχμούτ Μουσταφά Οζντίλ (Mahmut Mustafa Özdil), ηγείται ταυτόχρονα του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας, ενός οργανισμού που χρηματοδοτείται από την τουρκική κυβέρνηση και του οποίου η ηγεσία διαμορφώνεται από τον Πρόεδρο Ερντογάν και ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Ο αμερικανικός οργανισμός, ο οποίος λειτουργεί το Σχολείο Maarif στη διεύθυνση 236 Hoover Avenue στο Μπλούμφιλντ (Bloomfield) του Νιου Τζέρσεϊ, δήλωσε ότι δεν διαθέτει συνδεδεμένες φοροαπαλλασσόμενες ή φορολογητέες οντότητες και ότι κανένα εξωτερικό πρόσωπο ή οργανισμός δεν έχει την εξουσία να διορίζει μέλη του διοικητικού του συμβουλίου ή να εγκρίνει τις αποφάσεις του.
Παρά ταύτα, ο πρόεδρός του, Μαχμούτ Μουσταφά Οζντίλ, βρίσκεται ταυτόχρονα επικεφαλής του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας, του οποίου η ηγεσία καθορίζεται από τον Ερντογάν και ανώτατα στελέχη της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων ανώτερων αξιωματούχων των υπουργείων Εξωτερικών, Οικονομικών και Παιδείας.
Η θεσμική σχέση αντικατοπτρίζεται περαιτέρω στις επισκέψεις Τούρκων υπουργών, διπλωματών, ανώτερων αξιωματούχων και μελών της οικογένειας του Ερντογάν, οι οποίοι έχουν προβάλει δημόσια το ισλαμικό σχολείο στο Νιου Τζέρσεϊ ως μέρος των δραστηριοτήτων της Τουρκίας στο εξωτερικό.
Η αλληλεπικάλυψη στην ηγεσία και η διαρκής επίσημη εμπλοκή εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τις πραγματικές ρυθμίσεις διακυβέρνησης μεταξύ του αμερικανικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού και του τουρκικού ομολόγου του, και ειδικότερα κατά πόσον ο τελευταίος ασκεί τυπική ή άτυπη εξουσία στις λειτουργίες, τα οικονομικά και τις στρατηγικές αποφάσεις του σχολείου.
Η φορολογική δήλωση στην IRS, που καλύπτει την περίοδο από την 1η Σεπτεμβρίου 2024 έως την 31η Αυγούστου 2025, υποβλήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2025 με την υπογραφή του Αχμέτ Οζντεμίρ (Ahmet Özdemir), διευθύνοντος συμβούλου του αμερικανικού οργανισμού. Το τουρκικό Υπουργείο Εθνικής Παιδείας περιγράφει ρητά το ίδρυμα ως το ίδιο το σχολείο του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας στο Νιου Τζέρσεϊ και προσδιορίζει τον Οζντεμίρ ως τον εκπρόσωπο του Maarif Foundation USA.
Στο Μέρος IV, ερώτηση 34, το ίδρυμα απάντησε «Όχι» όταν ρωτήθηκε εάν συνδέεται με οποιαδήποτε φοροαπαλλασσόμενη ή φορολογητέα οντότητα. Η ίδια απάντηση εμφανίστηκε στο Μέρος VI, ερώτηση 7α, η οποία ρωτά εάν οποιαδήποτε μέλη, μέτοχοι ή άλλα πρόσωπα έχουν την εξουσία να εκλέγουν ή να διορίζουν μέλη του διοικητικού οργάνου.
Αρνητική ήταν επίσης η απάντηση στην ερώτηση 7β, σχετικά με το εάν οι αποφάσεις διακυβέρνησης υπόκεινται στην έγκριση προσώπων εκτός του διοικητικού συμβουλίου.
Αυτές οι δηλώσεις είναι σημαντικές επειδή το Ίδρυμα Maarif της Τουρκίας δεν είναι ένας συνηθισμένος ιδιωτικός εκπαιδευτικός οργανισμός. Ιδρύθηκε μέσω νομοθεσίας που πρότεινε η κυβέρνηση Ερντογάν και ενέκρινε το τουρκικό κοινοβούλιο, λειτουργεί με ουσιαστική οικονομική υποστήριξη από το τουρκικό κράτος εις βάρος των φορολογουμένων και χρησιμεύει ως το μακρύ χέρι της Άγκυρας στο εξωτερικό.
Το ίδρυμα επεκτάθηκε ραγδαία την τελευταία δεκαετία, καθώς η κυβέρνηση Ερντογάν ενέτεινε την εκστρατεία της κατά του κινήματος Γκιουλέν, ενός κοινωνικού δικτύου που είχε ιδρύσει και λειτουργούσε χιλιάδες σχολεία στην Τουρκία και πολυάριθμα εκπαιδευτικά ιδρύματα στο εξωτερικό. Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε αφότου ο Φετουλάχ Γκιουλέν, ο εκλιπών Τούρκος μουσουλμάνος λόγιος που ενέπνευσε το κίνημα, αντιτάχθηκε στις προσπάθειες του Ερντογάν να θέσει το δίκτυο των σχολείων υπό κυβερνητική επιρροή και να τα χρησιμοποιήσει ως εργαλεία για την προώθηση της πολιτικής ισλαμιστικής ατζέντας της Άγκυρας διεθνώς.
Ως αποτέλεσμα, το κίνημα αντιμετώπισε μια σαρωτική καταστολή στην Τουρκία, όπου χιλιάδες εκπαιδευτικά του ιδρύματα έκλεισαν παράνομα και κατασχέθηκαν, ενώ η κυβέρνηση Ερντογάν ξεκίνησε μια επιθετική διεθνή εκστρατεία πίεσης (lobbying) για να αναγκάσει ξένες κυβερνήσεις να κλείσουν ή να μεταβιβάσουν σχολεία που συνδέονταν με τον Γκιουλέν.
Το Ίδρυμα Maarif της Τουρκίας έγινε το κύριο όχημα για την ανάληψη αυτών των ιδρυμάτων σε χώρες όπου η κυβέρνηση Ερντογάν έπεισε επιτυχώς τις κυβερνήσεις υποδοχής να συνεργαστούν, εν μέσω σοβαρών καταγγελιών ότι χρησιμοποιήθηκαν οικονομικά κίνητρα, δωροδοκίες, εμπορικές συμφωνίες και συμφωνίες όπλων για να εξασφαλιστεί η υποστήριξή τους. Σε χώρες όπου τέτοιες προσπάθειες απέτυχαν, το Maarif ίδρυσε δικά του σχολεία για να ανταγωνιστεί τα υπάρχοντα ιδρύματα του Γκιουλέν και να επεκτείνει την ιδεολογική επιρροή της Άγκυρας στο εξωτερικό, προωθώντας την πολιτική ισλαμιστική ατζέντα της κυβέρνησης Ερντογάν μέσω ενός διεθνούς δικτύου σχολείων.
Οι δραστηριότητες του Maarif έχουν επίσης συνδεθεί στενά με τις τουρκικές διπλωματικές αποστολές και κυβερνητικές υπηρεσίες, οι οποίες προώθησαν την επέκταση του ιδρύματος σε χώρες της Αφρικής, της Ασίας, της Ευρώπης και της Αμερικής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η απουσία δήλωσης συνδεδεμένου οργανισμού στη φορολογική δήλωση του αμερικανικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού αξίζει προσεκτικότερης εξέτασης.
Οι κανόνες αναφοράς της IRS διακρίνουν μεταξύ θεσμικής σύνδεσης και νομικά καθορισμένου οργανωτικού ελέγχου. Η κοινή ηγεσία, η κοινή επωνυμία ή η συνεργασία δεν απαιτούν αυτομάτως να δηλώνονται δύο οντότητες ως συνδεδεμένοι οργανισμοί. Το σχολείο του Νιου Τζέρσεϊ ενδέχεται να εκμεταλλεύεται αυτό το νομικό κενό και άλλες τεχνικές λεπτομέρειες των κανόνων.
Η δήλωση του αμερικανικού οργανισμού αναφέρει τον Οζντίλ ως πρόεδρο, τον Αλί Τσιτσέκ (Ali Çiçek) ως αντιπρόεδρο, τον Κεμάλ Μπουλούτ (Kemal Bulut) ως γραμματέα και τον Λεβέντ Σαχίν (Levent Şahin) ως ταμία. Ο Αχμέτ Οζντεμίρ αναφέρεται ως διευθύνων σύμβουλος. Ο Οζντίλ, μια ισλαμιστική φιγούρα που αποφοίτησε από κρατικό θρησκευτικό σχολείο Ιμάμ Χατίπ (Imam Hatip) στην Κωνσταντινούπολη, ανέλαβε την προεδρία του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας τον Ιανουάριο του 2025, διαδεχόμενος τον Μπιρόλ Ακγκούν (Birol Akgün), ο οποίος διορίστηκε πρέσβης της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν.
Η ταυτόχρονη ηγεσία του στο τουρκικό ίδρυμα και στον αμερικανικό μη κερδοσκοπικό οργανισμό παρέχει μια άμεση θεσμική σύνδεση μεταξύ των δύο φορέων. Ο Οζντίλ συμμετείχε ήδη στις διεθνείς επιχειρήσεις του τουρκικού ιδρύματος πριν γίνει πρόεδρός του. Οι αρμοδιότητές του περιλάμβαναν νομικά και διοικητικά ζητήματα, ενώ συμμετείχε στην επέκταση του ιδρύματος στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων αμφιλεγόμενων δραστηριοτήτων που αφορούσαν την κατάληψη εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που προηγουμένως συνδέονταν με το κίνημα Γκιουλέν.
Είχε επίσης αρμοδιότητες σχετικά με τις δραστηριότητες του ιδρύματος στη Βόρεια και Νότια Αμερική, γεγονός που τον έθετε σε θέση άμεσα σχετιζόμενη με τις δραστηριότητές του στις ΗΠΑ.
Η αμερικανική φορολογική δήλωση αναφέρει επίσης ότι τα πέντε μέλη του διοικητικού συμβουλίου με δικαίωμα ψήφου δεν είναι ανεξάρτητα βάσει του ορισμού της IRS. Η απουσία ανεξάρτητων μελών με δικαίωμα ψήφου δεν αποδεικνύει παράνομη συμπεριφορά ή έλεγχο από ξένη κυβέρνηση. Εγείρει, ωστόσο, πρόσθετα ερωτήματα σχετικά με το πώς ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός διασφαλίζει την ανεξάρτητη εποπτεία, ιδίως δεδομένων των δεσμών του με έναν οργανισμό που χρηματοδοτείται από ξένη κυβέρνηση.
Η φορολογική δήλωση αναφέρει επίσης ότι κανένα εξωτερικό μέρος δεν έχει την εξουσία να εκλέγει ή να διορίζει διευθυντές στο διοικητικό συμβούλιο του αμερικανικού ιδρύματος, μια δήλωση που εγείρει σοβαρά ερωτήματα δεδομένων των εκτεταμένων θεσμικών δεσμών του οργανισμού με την κυβέρνηση Ερντογάν στην Τουρκία. Το γεγονός ότι ο πρόεδρός του Οζντίλ ηγείται ταυτόχρονα του υποστηριζόμενου από την τουρκική κυβέρνηση Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας, του οποίου η ηγεσία διαμορφώνεται από τον Ερντογάν και ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους, ρίχνει βαριά σκιά αμφιβολίας στη διακηρυγμένη διοικητική ανεξαρτησία του αμερικανικού οργανισμού.
Η σχέση του σχολείου του Νιου Τζέρσεϊ με την Άγκυρα αντικατοπτρίζεται επίσης σε μια σειρά τεκμηριωμένων επισκέψεων από ανώτερους Τούρκους κυβερνητικούς αξιωματούχους, διπλωμάτες και εκπροσώπους κρατικών ιδρυμάτων, ορισμένοι από τους οποίους έχουν δηλώσει δημοσίως ότι το σχολείο αποτελεί μέρος της εκπαιδευτικής παρουσίας της Τουρκίας στο εξωτερικό.
Στις 3 Ιουνίου 2026, ο Φαρούκ Μπεράτ Ακτσεσμέ (Faruk Berat Akçeşme), γενικός διευθυντής ανώτατης εκπαίδευσης και εκπαίδευσης εξωτερικού στο τουρκικό Υπουργείο Εθνικής Παιδείας, επισκέφθηκε το σχολείο του Μπλούμφιλντ συνοδευόμενος από εκπροσώπους του γραφείου του ακολούθου εκπαίδευσης της Τουρκίας στη Νέα Υόρκη. Η περιγραφή της θέσης του Ακτσεσμέ στο τουρκικό υπουργείο Παιδείας προβλέπει ρητά την εποπτεία των σχολείων που διοικούνται από το Maarif στο εξωτερικό. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου, ο Ακτσεσμέ επιθεώρησε τις διοικητικές και εκπαιδευτικές υποδομές του σχολείου, συναντήθηκε με διοικητικά στελέχη και εκπαιδευτικούς και έλαβε λεπτομερή ενημέρωση για τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες, τα προγράμματα σπουδών και τα μελλοντικά σχέδια.
Το υπουργείο ανέφερε ότι ο Ακτσεσμέ τόνισε τη σημασία της διεθνούς αποστολής του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας και ευχαρίστησε τους διευθυντές και τους δασκάλους του σχολείου για την εκπροσώπηση της Τουρκίας στο εξωτερικό.
Σε ξεχωριστή ανακοίνωση, το υπουργείο αναφέρθηκε ρητά στο ίδρυμα ως το σχολείο του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας στο Νιου Τζέρσεϊ. Προσδιόρισε τον Αχμέτ Τζελάλ Οζντεμίρ ως εκπρόσωπο του ιδρύματος στις ΗΠΑ και την Μπεϊχάν Ντογάν (Beyhan Doğan) ως διευθύντρια του σχολείου.
Η επίσκεψη ήταν ιδιαίτερα σημαντική επειδή ξεπέρασε την εθιμοτυπική παρουσία. Ένας ανώτερος Τούρκος αξιωματούχος εκπαίδευσης εξέτασε τη λειτουργία του σχολείου και ενημερώθηκε για το πρόγραμμα σπουδών και τα μελλοντικά του σχέδια, καταδεικνύοντας τον βαθμό στενής θεσμικής εμπλοκής μεταξύ του αμερικανικού σχολείου και της γραφειοκρατίας της Άγκυρας.
Νωρίτερα, στις 23 Μαρτίου 2026, η Τούρκισσα Υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικών Υπηρεσιών Μαχινούρ Οζντεμίρ Γκιοκτάς (Mahinur Özdemir Göktaş) επισκέφθηκε το σχολείο. Το ίδρυμα ευχαρίστησε δημοσίως την υπουργό για την επίσκεψή της, επιβεβαιώνοντας άλλη μια άμεση επαφή με μέλος του υπουργικού συμβουλίου του Ερντογάν.
Στις 29 Οκτωβρίου 2026, το σχολείο φιλοξένησε εορτασμούς για την 103η επέτειο από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Αχμέτ Κιόρογλου (Ahmet Köroğlu), ακόλουθος εκπαίδευσης της Τουρκίας στη Νέα Υόρκη, η Σινέμ Γκιοκτσέ (Sinem Gökçe), αναπληρώτρια γενική πρόξενος της Τουρκίας, και η Χαφιζέ Γκαγιέ Ερκάν (Hafize Gaye Erkan), πρώην διοικήτρια της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας.
Στις 27 Μαρτίου 2025, η πρώτη κυρία Εμινέ Ερντογάν επισκέφθηκε έκθεση που διοργάνωσαν μαθητές του αμερικανικού σχολείου Maarif στο «Τουρκικό Σπίτι» (Turkish House), έδρα των τουρκικών διπλωματικών και προξενικών αρχών στη Νέα Υόρκη. Ο Οζντεμίρ υποδέχθηκε την Ερντογάν στην έκθεση, όπου εκείνη συνομίλησε με τους μαθητές και εξέτασε τα έργα τους.
Στις 14 Μαρτίου 2024, ο τότε γενικός πρόξενος της Τουρκίας στη Νέα Υόρκη, Ρεϊχάν Οζγκιούρ (Reyhan Özgür), παρευρέθηκε σε διαγωνισμό απαγγελίας του τουρκικού εθνικού ύμνου που διοργάνωσε το τουρκικό Ίδρυμα Maarif στο σχολείο του Νιου Τζέρσεϊ. Ο Οζγκιούρ, ο οποίος υπηρέτησε ως γενικός πρόξενος της Τουρκίας στη Νέα Υόρκη από τον Αύγουστο του 2020 έως τον Αύγουστο του 2024, ενεπλάκη σε δημοσιεύματα των ΗΠΑ σχετικά με την ομοσπονδιακή έρευνα διαφθοράς που αφορούσε τον πρώην δήμαρχο της Νέας Υόρκης Έρικ Άνταμς (Eric Adams) και την επιρροή της τουρκικής κυβέρνησης.
Το ίδρυμα ανέφερε εκείνη την εποχή ότι περίπου 220 μαθητές φοιτούσαν στο σχολείο, το οποίο λειτουργούσε στο Μπλούμφιλντ από το 2017.
Η εμπλοκή της τουρκικής κυβέρνησης εκτείνεται ακόμη πιο πίσω. Το 2021, ο πρέσβης της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον, Χασάν Μουράτ Μερτζάν (Hasan Murat Mercan), παρευρέθηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσε το ίδρυμα σε ένα νεοαποκτηθέν σχολικό ακίνητο στο Γουέιν (Wayne) του Νιου Τζέρσεϊ. Η δημοσίευση του ιδρύματος περιέγραψε την εκδήλωση ως μέρος των προετοιμασιών για την επέκταση των δραστηριοτήτων του στην πολιτεία.
Συνολικά, οι επισκέψεις καταδεικνύουν τη διαρκή εμπλοκή μελών του τουρκικού υπουργικού συμβουλίου, ανώτερων αξιωματούχων εκπαίδευσης, διπλωματών και της προεδρικής οικογένειας με τις αμερικανικές δραστηριότητες του Maarif.
Οι οικονομικές γνωστοποιήσεις του μη κερδοσκοπικού οργανισμού αποτελούν έναν ακόμη τομέα που απαιτεί εξονυχιστικό έλεγχο. Για το οικονομικό έτος που έληξε στις 31 Αυγούστου 2025, το Maarif Foundation USA ανέφερε συνολικά έσοδα 3,31 εκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων 1,89 εκατομμυρίων δολαρίων σε εισφορές και επιχορηγήσεις. Τα δίδακτρα και τα τέλη απέφεραν περίπου 1,42 εκατομμύρια δολάρια, πράγμα που σημαίνει ότι οι εισφορές αντιπροσώπευαν περίπου το 57% των δηλωθέντων εσόδων του οργανισμού.
Τα έξοδά του ανήλθαν σε 4,15 εκατομμύρια δολάρια, με αποτέλεσμα λειτουργικό έλλειμμα περίπου 844.000 δολαρίων. Το προηγούμενο οικονομικό έτος ήταν ουσιαστικά διαφορετικό. Ο οργανισμός ανέφερε έσοδα 7 εκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων 5,94 εκατομμυρίων δολαρίων σε εισφορές και επιχορηγήσεις, ενώ τα έξοδα ανήλθαν σε περίπου 3,64 εκατομμύρια δολάρια.
Τα στοιχεία της διετίας δείχνουν ότι η λειτουργία του σχολείου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισφορές πέραν των εσόδων από δίδακτρα. Ωστόσο, η δημόσια δήλωση δεν διευκρινίζει ποιος παρείχε αυτές τις εισφορές.
Ο οργανισμός δεν ανέφερε κυβερνητικές επιχορηγήσεις στη σχετική κατηγορία εισφορών ούτε εισφορές από συνδεδεμένους οργανισμούς. Παρόλο που ορισμένοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί πρέπει να παρέχουν πληροφορίες για τους δωρητές στην IRS μέσω του Παραρτήματος Β (Schedule B), οι ταυτότητες των δωρητών γενικά δεν δημοσιοποιούνται στα αντίγραφα των δηλώσεων που είναι διαθέσιμα στο κοινό.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή η τουρκική κυβέρνηση διαθέτει σημαντικούς δημόσιους πόρους στις διεθνείς δραστηριότητες του Ιδρύματος Maarif της Τουρκίας. Μια συζήτηση για τον προϋπολογισμό στο τουρκικό κοινοβούλιο τον Νοέμβριο του 2026 αναφέρθηκε σε περίπου 9 δισεκατομμύρια τουρκικές λίρες που διατέθηκαν στο ίδρυμα για την κατασκευή σχολείων στο εξωτερικό και δαπάνες προσωπικού.
Ο αμερικανικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός προσδιόρισε όντως μία οντότητα υπό τον έλεγχό του. Το Παράρτημα R (Schedule R) της δήλωσης αναφέρει την «Maarif School NJ LLC», μια εταιρεία περιορισμένης ευθύνης του Νιου Τζέρσεϊ με αριθμό φορολογικού μητρώου εργοδότη 82-3105822, ως «μη λαμβανόμενη υπόψη οντότητα» (disregarded entity). Η θυγατρική μοιράζεται τη διεύθυνση του Maarif Foundation USA στο Μπλούμφιλντ και περιγράφεται ως φορέας λειτουργίας σχολείου.
Η δήλωση αναγνωρίζει έτσι μια εγχώρια οργανωτική δομή, ενώ δεν προσδιορίζει κανέναν τουρκικό οργανισμό στην ενότητα που προορίζεται για συνδεδεμένες φοροαπαλλασσόμενες οντότητες. Η απουσία δηλωμένης σχέσης με το τουρκικό ίδρυμα χρήζει εξέτασης υπό το πρίσμα της επικαλυπτόμενης ηγεσίας και της θέσης του σχολείου εντός του διεθνούς δικτύου Maarif.
Η δήλωση αναφέρει επίσης ότι ο αμερικανικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός δεν διατηρούσε γραφεία, υπαλλήλους ή πράκτορες εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών και δεν είχε ξένους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς. Αναφέρει περαιτέρω ότι δεν υπάρχουν ξένες δραστηριότητες ή επενδύσεις που να υπερβαίνουν τα σχετικά όρια αναφοράς της IRS.
Η φορολογική δήλωση παρέχει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις ρυθμίσεις διακυβέρνησης του οργανισμού. Το Maarif Foundation USA ανέφερε ότι δεν έλαβε ξεχωριστές, ανεξάρτητα ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις για το οικονομικό έτος και δεν συμπεριλήφθηκε σε ενοποιημένες, ανεξάρτητα ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις.
Σύμφωνα με το Παράρτημα O (Schedule O), το διοικητικό συμβούλιο καθορίζει επίσης τις αποδοχές για τα ανώτερα διοικητικά στελέχη αφού συγκρίνει τους μισθούς με εκείνους που προσφέρονται από άλλα ιδιωτικά σχολεία. Η δήλωση ανέφερε αποδοχές ύψους 139.943 δολαρίων για τον διευθύνοντα σύμβουλο Οζντεμίρ, ενώ τα υπόλοιπα αναφερόμενα στελέχη δεν έλαβαν καμία αποζημίωση από τον αμερικανικό οργανισμό.
Ο συνδυασμός σημαντικών εισφορών, ενός διοικητικού συμβουλίου χωρίς ανεξάρτητα μέλη με δικαίωμα ψήφου και μιας επικαλυπτόμενης δομής ηγεσίας καθιστά τις οικονομικές και διοικητικές σχέσεις του μη κερδοσκοπικού οργανισμού κατάλληλο αντικείμενο για περαιτέρω έλεγχο.
Η σχέση αυτή εγείρει επίσης ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες που υποστηρίζονται από ξένες κυβερνήσεις. Η αμερικανική νομοθεσία δεν απαγορεύει σε ξένες κυβερνήσεις ή σε οργανισμούς που υποστηρίζονται από αυτές να χρηματοδοτούν ή να διατηρούν εκπαιδευτικά ιδρύματα, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφώνονται με τις ισχύουσες ομοσπονδιακές και πολιτειακές απαιτήσεις.
Ούτε μια ξένη θεσμική σύνδεση ενεργοποιεί αυτομάτως την υποχρέωση εγγραφής βάσει του Νόμου περί Εγγραφής Ξένων Πρακτόρων (FARA). Οι υποχρεώσεις του FARA εξαρτώνται γενικά από το εάν ένα πρόσωπο ή ένας οργανισμός ενεργεί κατόπιν εντολής, αιτήματος, καθοδήγησης ή ελέγχου ενός ξένου εντολέα και συμμετέχει σε δραστηριότητες που καλύπτονται από τον νόμο. Ο νόμος προβλέπει επίσης εξαιρέσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιλέξιμων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.
Το ισλαμικό σχολείο στο Νιου Τζέρσεϊ θα μπορούσε επίσης να αντιμετωπίσει έλεγχο βάσει του FARA εάν οι αμερικανικές αρχές διαπιστώσουν ότι λειτουργεί υπό τη διεύθυνση ή τον έλεγχο της κυβέρνησης Ερντογάν και συμμετέχει σε δραστηριότητες που εμπίπτουν στον νόμο. Προηγούμενο δημιουργήθηκε την 1η Αυγούστου 2019, όταν το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ αποφάσισε επισήμως ότι το αμερικανικό παράρτημα του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Τουρκίας, TRT, υποχρεούτο να εγγραφεί βάσει του FARA λόγω των πολιτικών του δραστηριοτήτων και του ρόλου του ως πράκτορα δημοσιότητας και πληροφόρησης για την τουρκική κυβέρνηση.
Για έναν θεσμό που λειτουργεί εντός ενός παγκόσμιου δικτύου το οποίο χρηματοδοτείται από Τούρκους φορολογούμενους και προωθείται μέσω του μηχανισμού εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας, η διάκριση μεταξύ τυπικής ανεξαρτησίας και πρακτικής κυβερνητικής επιρροής είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι τεκμηριωμένοι θεσμικοί δεσμοί μεταξύ του ισλαμικού σχολείου στο Νιου Τζέρσεϊ και της κυβέρνησης Ερντογάν στην Τουρκία υποδηλώνουν έντονα ότι το σχολείο αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας για την επέκταση της πολιτικής ισλαμιστικής της επιρροής στο εξωτερικό.
Η στρατηγική αυτή ακολουθείται από μια κυβέρνηση Ερντογάν που έχει υποστηρίξει ανοιχτά τη Χαμάς, την παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οντότητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρόλο που αυτές οι διασυνδέσεις δεν αποδεικνύουν ότι το ίδιο το σχολείο του Νιου Τζέρσεϊ προωθεί δημοσίως τη Χαμάς ή εμπλέκεται σε παράνομες δραστηριότητες, εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τους πολιτικούς και ιδεολογικούς στόχους πίσω από την επεκτεινόμενη εκπαιδευτική παρουσία της Τουρκίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Middle East Forum
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO2 εβδομάδες πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης
-
Άμυνα2 μήνες πρινΤουρκική στρατιωτική κινητικότητα απέναντι από τη Σάμο: Η 51η Ταξιαρχία Καταδρομών στο Σόκε