Σαφές μήνυμα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει μόνο επικουρικά και όχι ως υποκατάστατο της δικαιοδοτικής κρίσης έστειλε ο Προκόπιος Παυλόπουλος, μιλώντας στο πρώτο Διεθνές Συνέδριο του “Κοινού των Ακαδημιών” και της Ακαδημίας Αθηνών, με θέμα «Μύθοι και αλήθειες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: Τα όρια χρήσης μέσων Τεχνητής Νοημοσύνης κατά την απονομή της Δικαιοσύνης».

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός και Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, έθεσε στο επίκεντρο μια θεμελιώδη διάκριση: την απόσταση ανάμεσα στη Νοημοσύνη και στη Συνείδηση. Όπως υπογράμμισε, ο άνθρωπος υπερέχει επειδή είναι «συνδυασμός homo sapiens και homo sentiens», δηλαδή διαθέτει όχι μόνο γνωστικές ικανότητες αλλά και συνείδηση, ενσυναίσθηση, αυτογνωσία. Αντίθετα, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα μεγάλα νευρωνικά δίκτυα και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα διαθέτουν μόνο τεχνητή νοημοσύνη, όχι τεχνητή συνείδηση — και αυτό, όπως τόνισε, είναι ο λόγος που δεν μπορούν να χειριστούν «με πληρότητα και κατά τον κανονιστικό προορισμό τους» κρίσιμες αόριστες νομικές έννοιες (Δίκαιο, Δικαιοσύνη, Επιείκεια).

«Δεν υπάρχει προοπτική Τεχνητής Συνείδησης»

Στην παρέμβασή του επισήμανε ότι, παρά την τεχνολογική πρόοδο και την προοπτική του κβαντικού υπολογιστή, δεν διακρίνεται στον ορίζοντα η δημιουργία τεχνητής συνείδησης «υπό την ολοκληρωμένη επιστημονικώς σύλληψή της». Έκανε μάλιστα αναφορά στο γεγονός ότι η επιστήμη δεν γνωρίζει ακόμη πλήρως πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος στη διαμόρφωση και ενεργοποίηση της συνείδησης, άρα είναι αδύνατο να «προγραμματιστεί» κάτι που παραμένει εν πολλοίς ανεξερεύνητο.

Στο ίδιο πλαίσιο, χρησιμοποίησε παράδειγμα από τον χώρο των παιχνιδιών υψηλού επιπέδου, όπως το AlphaZero, για να δείξει ότι η AI μπορεί να παράγει λύσεις που αιφνιδιάζουν τον άνθρωπο, όμως αυτό ακριβώς αναδεικνύει και τον πυρήνα του κινδύνου: η μηχανή δεν θέτει από μόνη της ηθικά όρια, ούτε μπορεί να αυτοδεσμευτεί από αυτά. Οι «ηθικοί φραγμοί», αν υπάρχουν, προέρχονται εξωτερικά από εκείνον που την προγραμματίζει. Άρα η τεχνολογία «τρέχει», ενώ οι αντικειμενικοί κανόνες χρήσης της μένουν πίσω.

Κίνδυνος «ψευδαίσθησης» στην Νομική: «αυτόματη δικαιοσύνη»

Ο κεντρικός άξονας της τοποθέτησής του ήταν ότι είναι ανεδαφική και επικίνδυνη η ιδέα πως συστήματα ΤΝ μπορούν να υποκαταστήσουν θεσμικά όργανα εξουσίας (νομοθεσία/δικαιοσύνη), είτε στην παραγωγή κανόνων είτε στην ερμηνεία και εφαρμογή τους.

Κατά τον Προκόπιο Παυλόπουλο, η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει τη νομική σκέψη μόνο επικουρικά, κυρίως όταν απαιτείται επίλυση δύσκολων τεχνικών προβλημάτων (οικονομία, φυσική, μαθηματικά) ή υποστήριξη της αποδεικτικής διαδικασίας (π.χ. πραγματογνωμοσύνες). Όμως η «καρδιά» της δικαιοσύνης —η στάθμιση πραγματικών δεδομένων με αόριστες νομικές έννοιες και αξιολογικές κρίσεις— προϋποθέτει συνδυασμό νοημοσύνης και συνείδησης, κάτι που τα συστήματα ΤΝ δεν διαθέτουν.

Ο δικανικός συλλογισμός δεν «προγραμματίζεται»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην κανονιστική ιδιοσυστασία του δικανικού συλλογισμού (μείζων πρόταση/ελάσσων πρόταση/συμπέρασμα), εξηγώντας ότι δεν μπορεί να γίνει πλήρως αντικείμενο αλγοριθμικού προγραμματισμού:

• Η μείζων πρόταση (επιλογή εφαρμοστέου κανόνα) δεν είναι «στατική», αφού το δίκαιο μεταβάλλεται και συνδέεται με ρευστή κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα.

• Η ελάσσων πρόταση (ερμηνεία κανόνα και νομικός χαρακτηρισμός των πραγματικών) απαιτεί τελεολογική προσέγγιση, στάθμιση και in concreto συγκεκριμενοποίηση αόριστων εννοιών.

• Άρα και το συμπέρασμα δεν μπορεί να παραχθεί θεσμικά με τρόπο που να ισοδυναμεί με αυθεντική δικαστική κρίση.

Στο σημείο αυτό προειδοποίησε ότι «αυτοματοποιημένες» νομικές ρυθμίσεις ή δικαστικές αποφάσεις οδηγούν σε ισοπεδωτική ρύθμιση κοινωνικών σχέσεων, αντίθετη με την αναλογική ισότητα, την αξία του ανθρώπου και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας.

ΗΠΑ: «τεχνολογική επιτάχυνση» με κόστος δικαιωμάτων

Ο Προκόπιος Παυλόπουλος στάθηκε κριτικά και σε πρακτικές που έχουν θεσμικά προχωρήσει κυρίως στις ΗΠΑ, όπου η αυτοματοποίηση αποφάσεων εμφανίζεται ως «λύση» επιτάχυνσης της δικαιοσύνης. Επισήμανε ότι εκεί έχουν καταγραφεί αποφάσεις που αφήνουν να φανούν ρατσιστικές στρεβλώσεις, ιδίως στο ποινικό πεδίο, λόγω υποκειμενικών κριτηρίων σε «κλίμακες επικινδυνότητας» και αλγοριθμικών προβλέψεων που επηρεάζουν κρίσιμα ζητήματα όπως η επιμέτρηση ποινής και η εκτίμηση υποτροπής.

Τι «ναι» στην ΤΝ: ψηφιοποίηση, οργάνωση, πρόσβαση

Παρά την αυστηρή κριτική στην ιδέα της «AI-Δικαιοσύνης», ξεκαθάρισε ότι η τεχνολογία μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα ως εργαλείο υποστήριξης: ψηφιοποίηση και οργάνωση δικαστηρίων, διαχείριση δικογραφιών, κατάθεση δικογράφων, ενημέρωση για νομοθεσία/νομολογία, κατάρτιση πινακίων, διευκόλυνση επικοινωνίας με τους διαδίκους, επιμόρφωση δικαστών, πρόσβαση στη νομολογία ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Παρέπεμψε ενδεικτικά και σε ευρωπαϊκές κατευθύνσεις (όπως του CCJE και της CEPEJ) για την «cyberjustice» ως διοικητική και λειτουργική αναβάθμιση, όχι ως αντικατάσταση της δικαιοδοτικής κρίσης.

Επίλογος με καθαρή προειδοποίηση

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η ανεξέλεγκτη χρήση αλγοριθμικών μεθόδων στη νομοθετική παραγωγή ή στην απονομή της δικαιοσύνης μπορεί να οδηγήσει σε «τερατογενέσεις» και να απομακρύνει τη Δικαστική Εξουσία από τις ρίζες της ως θεσμικής εγγύησης της ελευθερίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια: τεχνολογία, ναι — αλλά ως εργαλείο. Όχι ως αντικαταστάτης της ανθρώπινης κρίσης, εκεί που κρίνεται η ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια.

Γράφει ο Θεοφάνης Μαλκίδης

«Αν πρόκειται να έχουμε εξωτερική πολιτική (τώρα δεν έχουμε καμιά) θα βγει από τη συνείδηση αυτού του συσπειρωμένου ελληνισμού και όχι από ρομαντικές επιβιώσεις…. Θέληση του Έλληνα να είναι δίκιος, να είναι ελεύθερος, να φυλά τη γλώσσα του. Λίγα νησάκια σώζουνται από αυτή τη θέληση, αλλά το μικρό αυτό αρχιπέλαγος είναι ό,τι αξίζει στον τόπο μας…» (Γιώργος Σεφέρης, 1937, Μέρες Γ΄ σ.48,83)

1. Η πραγματικότητα

Όσες Ελληνίδες και όσοι Έλληνες βλέπουν τον ελέφαντα μέσα στο δωμάτιο, δηλαδή την κατοχική Τουρκία, αντιλαμβάνονται ότι η επίσκεψη στη γειτονική χώρα, δεν αφορά τον «ελληνοτουρκικό διάλογο», τα «ελληνοτουρκικά» αλλά τον τουρκικό επεκτατισμό. Συνεπώς η συνάντηση με τους εκπροσώπους του πιο διεφθαρμένου κράτους της Ευρώπης, σύμφωνα με τη έκθεση του διεθνούς οργανισμού για την καταπολέμηση της διαφθοράς, θα έπρεπε να αφορά τη συζήτηση εκ του σύνεγγυς για τις απαιτήσεις μας για τις σχέσεις μας με τη γειτονική χώρα, την επίλυση δηλαδή του τουρκικού προβλήματος.

Οι απαιτήσεις μας αφορούν τα συμφέροντά μας σε γη, αέρα και θάλασσα, αφορούν την επιβίωση και τη συνέχειά μας ως έθνους, την ίδια στιγμή που όταν δεν υπάρχουν ανακοινώσεις για το περιεχόμενο και την ημερήσια διάταξη της συνάντησης, υπάρχουν οι διαρροές από τους σύμμαχους (;) και αφορούν το κλείσιμο κάθε είδους «εκκρεμοτήτων» στην περιοχή…..

Είναι παγκοίνως γνωστό και χιλιοειπωμένο, πόσο μάλλον συνεχώς προβεβλημένο καθημερινώς σε όσους αναπαράγουν τον ιμπεριαλισμό της Άγκυρας μιθριδατίζοντας την ελληνική κοινωνία, ότι η Τουρκία έχει εδαφικές διεκδικήσεις και απειλεί με casus belli αν η Ελλάδα ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της, ότι ζητά αποστρατιωτικοποίηση του Αιγαίου, ότι θεωρεί τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης «τουρκική», ότι έχει ως βασικό δόγμα τη «Γαλάζια Πατρίδα» και τα «Σύνορα της καρδιάς» ! Άρα, όλοι γνωρίζουμε εκ των προτέρων τι ζητούν με προκλητικό ύφος, με χυδαίο τρόπο και με θράσος ο Ερντογάν, ο Φιντάν οι συγκυβερνήτες τους δολοφόνοι Γκρίζοι Λύκοι και η κουστωδία τους από τους Κεμαλικούς μέχρι τους παρακρατικούς, τους διακινητές ανθρώπων και τους ναρκέμπορους. Την ίδια στιγμή οφείλουμε απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό, πολλαπλώς εκφρασμένο, να αντιτάξουμε τις Ελληνικές απαιτήσεις, τις διεκδικήσεις απέναντι στην Τουρκία. Διεκδικήσεις οι οποίες πρέπει να είναι απέναντι στην απομείωση της εθνικής μας κυριαρχίας.

2. Οι απαιτήσεις μας

Απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό, ο Ελληνισμός, οφείλει όπως πρέπει να γίνεται σε κάθε διάλογο, να θέσει τις δικές του προτεραιότητες, τις απαιτήσεις του, αφού μέχρι σήμερα παρακολουθούμε το χιλιοπαιγμένο έργο με την Τουρκία να ζητά και την Ελλάδα να δίνει:

*Απόσυρση του Τουρκικού στρατού από την Κύπρο που κατέχει παράνομα το μισό νησί. Αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κράτος από την Τουρκία, αποχώρηση των Τούρκων εποίκων από τα κατεχόμενα εδάφη, απόδοση αποζημιώσεων για τις περιουσίες των προσφύγων και παροχή κάθε πληροφορίας για τους αγνοούμενούς μας και προώθηση λύσης που θα βασίζεται στη δημοκρατία και όχι στο ρατσισμό της ομοσπονδίας και τη νομιμοποίηση των τετελεσμένων του Αττίλα.

*Αναγνώριση της Γενοκτονίας ενός εκατομμυρίου Ελληνίδων και Ελλήνων της Μικράς Ασίας, Πόντου, Θράκης και Καππαδοκίας. Το παράδειγμα της μεταπολεμικής Γερμανίας είναι το πιο χαρακτηριστικό για το πως απαιτούμε να φερθεί ο ένοχος, ο θύτης, ο γενοκτόνος.

*Άρση του casus belli, αφού με αυτό δεν μπορεί να υπάρξει καμία συζήτηση. Η απειλή της Τουρκίας για πόλεμο στο ενδεχόμενο να υλοποιηθεί το δικαίωμά μας για επέκταση των χωρικών υδάτων στα δώδεκα ναυτικά μίλια, δεν είναι διεθνή νομιμότητα, αλλά Μεσαίωνας, είναι ζούγκλα. Ο Ελληνισμός δεν μπορεί να κάνει «διάλογο», ενώ η Τουρκία εκβιάζει με πόλεμο!

* Οι μουσουλμάνοι της Θράκης, οι Πομάκοι, δεν είναι Τούρκοι. Είναι Έλληνες πολίτες, δεν αποτελούν τουρκική μειονότητα και τα ζητήματα που τους αφορούν είναι Ελληνικό εσωτερικό ζήτημα, όχι κάθε τουρκικού κρατικού και παρακρατικού φορέα.

*Ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου που συνιστά λόγω ματαίωσης της συζήτησης για την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Δεν μπορεί να ανακηρύσσεται παράνομη ΑΟΖ και η Τουρκία με παράλογες αξιώσεις να απαιτεί το παράλογο ως λογικό και το ελληνικό ως τουρκικό !

*Η Τουρκία είναι ο διακινητής ανθρώπων στο Αιγαίο και τον Έβρο, την ίδια στιγμή που εισπράττει δισεκατομμύρια ευρώ από την Ε.Ε., άρα και από την Ελλάδα για να περιορίζει τις ροές που τις χρησιμοποιεί ως ένα εργαλείο ενάντια στην εθνική μας ασφάλεια!Αν η Τουρκία δεν μπορεί να φυλάξει τα σύνορά της, να ενεργοποιηθούν οι σχετικές διατάξεις του ΟΗΕ για ανάπτυξη διεθνούς δύναμης για αυτό το σκοπό!

*Η Ελλάδα έχει αναγνωρίσει την υποχρεωτική δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, σε αντίθεση με την Τουρκία , η οποία δεν αναγνωρίζει και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά το επικαλείται συνεχώς για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ακόμη και για πόντιση καλωδίου για ηλεκτρική ενέργεια! Η Ελλάδα δεν πρέπει να βάλει ζήτημα εθνικής κυριαρχίας σε ένα πολιτικό δικαστήριο….

*Η ελληνική εθνική κυριαρχία αφορά τα δώδεκα μίλια, στην ελληνική εθνική κυριαρχία δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες, υπάρχουν μόνο νησιά, νησίδες και βραχονησίδες που ανήκουν στην Ελλάδα ! Από τη Ζουράφα και τα Ίμια μέχρι το Καστελλόριζο!

*Προστασία του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου, της Τενέδου, σεβασμός της οικουμενικότητας του Πατριαρχείου, προστασία των μνημείων και απόδοση των δικαιωμάτων των Ελληνόφωνων του Πόντου.

3. Η Ελλάδα ηθική δύναμη

Ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της μεταπολιτευτικής περιόδου και ξεχωριστός Έλληνας, ο αείμνηστος Μιχάλης Χαραλαμπίδης, λίγες μέρες πριν φύγει από αυτή τη ζωή, έγραφε τα εξής: «οι Έλληνες μιλούν για το Νέο Ανατολικό ζήτημα, για τη λύση του Τουρκικού προβλήματος και για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ελλάδας. Οι δούλοι, οι ηλίθιοι, μιλούν για την Λωζάνη και για τα «ελληνοτουρκικά».

Ο Ελληνισμός δεν έχει να συζητήσει κάτι με την κατοχική Τουρκία, ενόσω υφίσταται η σημερινή κατάσταση και βεβαίως δεν μπορεί να διαπραγματευτεί οτιδήποτε !

Ο Ελληνισμός απαιτεί αντίσταση στον τουρκικό επεκτατισμό, πλήρης άσκηση όλων των δικαιωμάτων του και πλήρης εθνική κυριαρχία σε γη , αέρα και θάλασσα !

Υ.Γ. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, επ΄ ουδενί, δεν πρέπει να καταθέσει στεφάνι στο σφαγέα του Ελληνισμού, στο δάσκαλο του Χίτλερ Μουσταφά Κεμάλ. Καμία πολιτική υποχρέωση, κανένα διπλωματικό πρωτόκολλο δεν επιβάλλει το στεφάνι, τη στιγμή που το εσωτερικό δίκαιο, οι νόμοι της Ελλάδας, κατονομάζουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Κεμάλ στη Γενοκτονία !

* Ο Θεοφάνης Μαλκίδης είναι διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών.