Αναλύσεις
Εγκολφόπουλος: «Δεν θα περιμένει κανένας αυτό που θα κάνουν ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν»
Παρέμβαση αντιναύαρχου ε.α. Γιάννη Εγκολφόπουλου στη Ναυτεμπορική
Γ. Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική»: «Δεν θα περιμένει κανένας αυτό που θα κάνουν ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν»
Στο γεωπολιτικό «παζλ» που αναδιαμορφώνεται από τον Αρκτικό Κύκλο έως την Ανατολική Μεσόγειο, ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος εκτίμησε, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», ότι οι εξελίξεις θα κινηθούν με ταχύτητα και μεθοδικότητα γύρω από τον άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ, με κεντρικό διακύβευμα την ενέργεια και την ασφάλεια. Στο επίκεντρο της συνέντευξης βρέθηκαν η Γροιλανδία ως «στρατηγική ασπίδα» των ΗΠΑ, η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να ελέγξει κρίσιμες πετρελαιοπαραγωγές ζώνες, αλλά και το ενδεχόμενο κλιμάκωσης απέναντι στο Ιράν, για το οποίο προειδοποίησε ότι «οι επιχειρήσεις δεν θα είναι κλασικές» και ότι «κανείς δεν θα περιμένει» τη μορφή που μπορεί να λάβουν.
Γροιλανδία: «Θέμα ασφάλειας για την Αμερική»
Αναφερόμενος στις κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, ο κ. Εγκολφόπουλος υπογράμμισε ότι πρέπει να λαμβάνονται «πολύ σοβαρά», ακόμη κι αν διατυπώνονται με μη διπλωματική γλώσσα. Κατά την εκτίμησή του, ο Τραμπ δεν πρόκειται να έρθει σε ευθεία ρήξη με το ΝΑΤΟ, καθώς το αμερικανικό στρατιωτικοπολιτικό κατεστημένο δεν θα επιτρέψει «να διαλυθεί» η Συμμαχία. Παράλληλα, παρουσίασε τη Γροιλανδία ως κομβικό γεωστρατηγικό σημείο στον Αρκτικό, επισημαίνοντας ότι λειτουργεί ως «κρίκος» έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου, σε μια ζώνη όπου η Ρωσία διαθέτει εκτεταμένες υποδομές και η Κίνα διευρύνει το αποτύπωμά της.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη διάσταση της ναυσιπλοΐας: η διαδρομή μέσω Αρκτικού μειώνει δραστικά τον χρόνο μεταφοράς Ασία–Ευρώπη, κάτι που, όπως σημείωσε, δεν είναι μόνο εμπορικό πλεονέκτημα, αλλά και στρατηγικό πεδίο ανταγωνισμού.
Ενέργεια: «Στόχος να ελεγχθούν οι τροφοδοσίες της Κίνας»
Με αφορμή τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα και τις κινήσεις μεγάλων αμερικανικών ενεργειακών ομίλων, ο κ. Εγκολφόπουλος περιέγραψε μια συνολική αμερικανική στρατηγική: τον έλεγχο των βασικών ενεργειακών «βαλβίδων» του πλανήτη, ώστε να περιοριστεί η ενεργειακή ασφάλεια –και άρα η ανάπτυξη– της Κίνας, ιδίως στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, όπου η ζήτηση ενέργειας εκτοξεύεται.
Στο ίδιο πλαίσιο, ενέταξε τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι οι αγωγοί, οι θαλάσσιες οδεύσεις και τα νέα καύσιμα (όπως το υδρογόνο) καθιστούν την περιοχή πεδίο «μεγάλης αναδιάταξης», στην οποία η Ελλάδα –κατά τον ίδιο– αποκτά ρόλο διαμετακομιστικού και γεωοικονομικού κόμβου προς την Ευρώπη.
Ιράν: «Ο πόλεμος θα έρθει από τον αέρα – θέλουν κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος»
Το πιο «ηχηρό» σκέλος της παρέμβασής του αφορούσε το Ιράν. Ο κ. Εγκολφόπουλος χαρακτήρισε την πιθανή επιχείρηση απέναντι στην Τεχεράνη «δίκοπο μαχαίρι», όχι ως προς την επιχειρησιακή ικανότητα ΗΠΑ–Ισραήλ, αλλά ως προς το πολιτικό αποτέλεσμα: να μην προκληθεί εθνική συσπείρωση υπέρ του καθεστώτος, όπως –κατά τον ίδιο– είχε συμβεί σε προηγούμενες φάσεις.
Εκτίμησε ότι, αν υπάρξει κλιμάκωση, δεν θα μιλάμε για «κλασική» χερσαία σύγκρουση, αλλά για επιχειρήσεις ακριβείας από αέρα, σε ένα περιβάλλον όπου η ιρανική αεράμυνα περιγράφεται ως ανεπαρκής απέναντι στο τεχνολογικό πλεονέκτημα ΗΠΑ–Ισραήλ. Υπογράμμισε επίσης ότι ο στρατηγικός στόχος δεν είναι απλώς η στρατιωτική φθορά, αλλά η «κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος», κάτι που –όπως είπε– θα προκαλούσε αλυσιδωτές επιπτώσεις: αποδυνάμωση φιλοϊρανικών οργανώσεων στην περιοχή, ανατροπή ισορροπιών σε Ρωσία και Κίνα (ενέργεια και στρατιωτική συνεργασία), ακόμη και ευρύτερη πίεση σε σχήματα όπως οι BRICS.
«Θα μας ξαφνιάσουν – δεν γίνονται επιχειρήσεις όπως τις ξέραμε»
Κεντρικός άξονας της ανάλυσής του ήταν ότι ΗΠΑ και Ισραήλ «σχεδιάζουν κάτι πρωτότυπο», επικαλούμενος προηγούμενα όπου –κατά την άποψή του– η εξέλιξη αιφνιδίασε. Στο ίδιο πνεύμα, υποστήριξε ότι οι μυστικές υπηρεσίες και τα δίκτυα επιρροής «βρίσκονται εδώ και χρόνια μέσα στο Ιράν», αξιοποιώντας εσωτερικές αντιθέσεις και αντιφρονούντες.
Παράλληλα, περιέγραψε ως κρίσιμη την εσωτερική δομή εξουσίας στην Τεχεράνη: από τη μία οι θεσμοί μιας τυπικής κρατικής λειτουργίας (πρόεδρος, κυβέρνηση), από την άλλη ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης και οι Φρουροί της Επανάστασης ως ξεχωριστός πυλώνας ισχύος. Κατά την εκτίμησή του, οποιαδήποτε στρατηγική «αλλαγής» πρέπει να στοχεύει στην αποσύνδεση/αποσυντονισμό αυτού του μηχανισμού, αλλιώς το καθεστώς μπορεί να επιβιώσει ακόμη και μετά από πλήγματα.
«America First» και ωμή διαπραγμάτευση – η αναφορά Βενιζέλου
Κλείνοντας, ο κ. Εγκολφόπουλος περιέγραψε τον Τραμπ ως «άνθρωπο του σκληρού deal» που κινείται με κριτήριο το συμφέρον («America First») και κάλεσε σε ρεαλιστική προσαρμογή, ανεξαρτήτως συμπαθειών ή αντιπάθειας. Για να υποστηρίξει τη λογική της ωμής γεωπολιτικής, επικαλέστηκε τη γνωστή ρήση που αποδίδεται στον Ελευθέριο Βενιζέλο περί συμμαχιών «για το καλό της πατρίδας».
Αναλύσεις
Μουντζουρούλιας: Αποκαλύπτουμε το παιχνίδι των μυστικών πληροφοριών
Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια
Στο νέο επεισόδιο του Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια, η εκπομπή ανοίγει με ξεκάθαρο μήνυμα: «δύο σημαντικά θέματα» που –όπως τονίζεται– δένουν μεταξύ τους σε ένα κοινό νήμα, από τη Μέση Ανατολή μέχρι τα ελληνικά εξοπλιστικά και την ασφάλεια πληροφοριών.
1) Ιράν: «Όλα είναι στον αέρα» – αντίστροφη μέτρηση για κλιμάκωση
Η εκπομπή τοποθετεί στο επίκεντρο μια εξέλιξη που παρουσιάζεται ως επιβεβαίωση του ρεπορτάζ: ότι το Ισραήλ γνωστοποίησε πως είναι έτοιμο να χτυπήσει το Ιράν αν χρειαστεί, ακόμη και χωρίς να περιμένει «άδεια» ή απόλυτη κάλυψη. Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται αναφορά ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται περισσότερο για τυπικούς λόγους, ενώ «όλα είναι στον αέρα».
Παράλληλα, προβάλλεται πως η Τεχεράνη αρνείται να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, ενώ παρουσιάζει σενάρια πολέμου και «χάρτες» – μια εικόνα προετοιμασίας και ψυχολογικής πίεσης. Σημείο-κλειδί της αφήγησης είναι το ταξίδι Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον για συνάντηση με τον Αμερικανό Πρόεδρο, επειδή –όπως μεταφέρεται– στο Ισραήλ υπάρχει ανησυχία ότι ο Trump «μαλακώνει» στάση και απαιτείται επαναχάραξη γραμμών.
Η εκπομπή παραθέτει επίσης «κόκκινες γραμμές» και στοχεύσεις που αποδίδει στην ισραηλινή πλευρά: μηδενικός εμπλουτισμός, απομάκρυνση αποθεμάτων, περιορισμός βαλλιστικών, διάλυση του πλέγματος των proxy οργανώσεων. Το συμπέρασμα που χτίζεται: όλοι κερδίζουν χρόνο, αλλά η δυναμική «γράφει» κλιμάκωση.
2) Ιρανικά αντίμετρα: πυραύλοι–drones, κυβερνοεπιθέσεις, Ορμούζ, «μακροπρόθεσμη αστάθεια»
Το Direct News παρουσιάζει και το πλαίσιο ιρανικής αντίδρασης σε ενδεχόμενη επίθεση: μαζικές εκτοξεύσεις, κυβερνοεπιχειρήσεις, δράση μικρών σκαφών/ναυτικών drones, προσπάθεια πίεσης στα Στενά του Ορμούζ και ενεργοποίηση συμμαχικών ομάδων σε Λίβανο–Υεμένη–Ιράκ κ.α. Η φράση-κλειδί εδώ είναι ότι ο στόχος δεν είναι «γρήγορη νίκη», αλλά «μακροπρόθεσμη αστάθεια».
3) «Κινεζική κατασκοπία» και άμυνα: Ραφάλ, Belharra, ηλεκτρονικός πόλεμος
Το δεύτερο μεγάλο μπλοκ συνδέει την κατασκοπεία με τον πυρήνα των σύγχρονων αμυντικών ισορροπιών. Η εκπομπή υποστηρίζει ότι υποθέσεις σε Ελλάδα και Γαλλία δείχνουν πιο επιθετική κινεζική προσέγγιση στη συλλογή στρατιωτικών δεδομένων (επικοινωνίες, Η/Π), με ενδιαφέρον γύρω από πλατφόρμες όπως Rafale και Belharra. Το ερώτημα που τίθεται ανοιχτά: αν τέτοιες πληροφορίες μπορούν έμμεσα ή άμεσα να καταλήξουν και σε τρίτους παίκτες, στο φόντο τεχνολογικών και αμυντικών σχέσεων.
4) Eurofighter: «η Ελλάδα μαθαίνει τα μυστικά» – τεστ στη Μέση Ανατολή
Στη συνέχεια, η εκπομπή περνά στην επιχειρησιακή διάσταση: αναφορά στη συμμετοχή ελληνικών Rafale (332 Μοίρα) σε άσκηση στη Σαουδική Αραβία (Victor 26), όχι «για ώρες πτήσης», αλλά για να μετρηθούν σενάρια και να εξαχθούν συμπεράσματα με πραγματικούς όρους υψηλής έντασης. Σύμφωνα με τη γραμμή της εκπομπής, το αποτέλεσμα ήταν «διπλά χρήσιμο»: ενίσχυση του Rafale σε πολυεθνικό περιβάλλον και ταυτόχρονα αξιολόγηση/παρατήρηση των Eurofighter που συμμετείχαν (Σ. Αραβία, Ην. Βασίλειο, Ιταλία, Κατάρ).
5) Ελληνοτουρκικά, Ισραήλ, Ινδία, Αίγυπτος: «όλα τα μέτωπα» ανοίγουν
Στο εκτεταμένο δεύτερο μέρος, το Direct News απλώνει το κάδρο: επερχόμενη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν με ένταση και απειλές, τουρκικά δημοσιεύματα για «νέα Ίμια», συζήτηση για 12 μίλια, αλλά και ανάδειξη του ελληνο-ινδικού ως θετικού άξονα, με έμφαση σε αμυντική συνεργασία και ασκήσεις. Παράλληλα, μπαίνει στο κάδρο η σύγκλιση Αιγύπτου–Τουρκίας σε περιφερειακά μέτωπα και η δημιουργία νέων ευθυγραμμίσεων στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Κέρας της Αφρικής.
Αναλύσεις
Καλεντερίδης στο OPEN: «Ο διάλογος χωρίς στρατηγική έγινε εργαλείο της Τουρκίας»
Ο στρατηγικός αναλυτής περιέγραψε τη μέχρι σήμερα ελληνοτουρκική διαδικασία διαλόγου ως μια πρακτική που «την εκμεταλλεύεται η Τουρκία» επειδή –όπως υποστήριξε– δεν εντάσσεται σε συνεκτική εθνική στρατηγική.
Σε μια παρέμβαση με καθαρό μήνυμα «αποτροπής αντί κατευνασμού», ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στο OPEN ενόψει της συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν, περιέγραψε τη μέχρι σήμερα ελληνοτουρκική διαδικασία διαλόγου ως μια πρακτική που «την εκμεταλλεύεται η Τουρκία» επειδή –όπως υποστήριξε– δεν εντάσσεται σε συνεκτική εθνική στρατηγική.
Ο κ. Καλεντερίδης έβαλε χρονικό ορόσημο το 1974, λέγοντας ότι τότε η Ελλάδα είχε «ένα πρόβλημα το Κυπριακό και μία διαφορά την οριοθέτηση», ενώ σήμερα «στο τραπέζι έχουμε πάνω από 10 ζητήματα/διεκδικήσεις», με την Άγκυρα –κατά την εκτίμησή του– να προσθέτει συνεχώς νέα θέματα πάνω στις διερευνητικές και τον πολιτικό διάλογο. «Αυτό έχει επιβαρύνει τη θέση της Ελλάδας», τόνισε, καλώντας την Αθήνα να περάσει σε πολιτική αποτροπής και σε εθνικό σχέδιο «που δεν ξέρω αν το έχει».
«Η Τουρκία ζήτησε… άδεια ανατολικά του 25ου μεσημβρινού»
Ειδική αναφορά έκανε στην τουρκική NAVTEX «αορίστου χρόνου», την οποία χαρακτήρισε «καταστροφική για τα συμφέροντά μας», καθώς –όπως είπε– διατύπωνε στην πράξη την αξίωση ότι «ό,τι γίνεται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού θα πρέπει η Ελλάδα να συντονίζεται με την Τουρκία», δηλαδή να ζητά άδεια.
Στο ίδιο πλαίσιο, στάθηκε θετικά στη σημερινή αντίδραση της Αθήνας με τη δέσμευση περιοχής και την άσκηση «Τρίαινα» κοντά στη Χίο. Υπογράμμισε ότι η Τουρκία απάντησε με αντιδράσεις (NAVTEX/NOTAM), όμως «στο πεδίο έγινε η άσκηση», κάτι που –όπως είπε– συνιστά «ένα πρώτο βήμα» ακύρωσης της τουρκικής κίνησης «στην πράξη». Κατά τον ίδιο, το κρίσιμο είναι αυτό να γίνει κανόνας: να ακυρώνονται τέτοιες διεκδικήσεις επιχειρησιακά, ώστε «ο εξευτελισμός στο πεδίο να φαίνεται στην Τουρκία και όχι στην Ελλάδα».
Γεωπολιτική συγκυρία: Τουρκία «στραμμένη» σε Συρία–Ιράκ–Ιράν
Ο αναλυτής συνέδεσε τη συνάντηση με μια ρευστή γεωπολιτική συγκυρία. Περιέγραψε την Τουρκία ως χώρα που προσπαθεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα:
-
τη Συρία (με παρουσία στρατευμάτων και –όπως είπε– εκμετάλλευση της εγκατάλειψης των Κούρδων από τις ΗΠΑ),
-
το Ιράκ (επίσης με παρουσία στρατευμάτων),
-
και κυρίως το Ιράν, όπου, κατά την εκτίμησή του, έχει συγκεντρωθεί μεγάλη αμερικανική στρατιωτική δύναμη και υπάρχουν δύο σενάρια: συμφωνία υπό πίεση ή στρατιωτική επιχείρηση που «πιθανόν» να οδηγήσει σε ανατροπή καθεστώτος.
Σύμφωνα με τον κ. Καλεντερίδη, αυτό «φοβίζει την Τουρκία» επειδή μια αποσταθεροποίηση στο Ιράν μπορεί να πυροδοτήσει ροές μεταναστών προς Τουρκία ή να ανοίξει πεδίο για νέες κουρδικές δυναμικές αυτονομίας. Με αυτά τα μέτωπα ανοιχτά, εκτίμησε ότι η Άγκυρα «δεν έχει τη δυνατότητα ή δεν θέλει» να οδηγηθεί σε σοβαρή κρίση με την Ελλάδα.
«Θέλει SAFE, Τελωνειακή Ένωση, Ευρώπη – άρα θα αποφύγει τη μεγάλη κρίση»
Επιπλέον, συνέδεσε τη στάση της Τουρκίας με τον ευρωπαϊκό της στόχο: επέκταση/επικαιροποίηση Τελωνειακής Ένωσης, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά σχήματα (SAFE) και την ευρύτερη επιδίωξη ευρωπαϊκής τροχιάς. Ανέφερε μάλιστα κινήσεις τουρκικών κύκλων (επιμελητήρια/παρεμβάσεις) που, κατά τον ίδιο, δείχνουν άγχος για τις επιπτώσεις ευρωπαϊκών εμπορικών συμφωνιών στις τουρκικές εξαγωγές. Το συμπέρασμά του: προκλήσεις θα υπάρχουν, αλλά «σοβαρή κρίση» είναι πιθανό να αποφευχθεί.
Γιατί δεν θα μπουν «σκληρά» θέματα στο τραπέζι
Σε ερώτηση για το τι να περιμένουμε, ο κ. Καλεντερίδης προέβλεψε ότι η συνάντηση θα κινηθεί σε «διεκπεραιωτικό» επίπεδο, ίσως με στοιχεία «θετικής ατζέντας», αλλά όχι με ουσιαστική συζήτηση οριοθέτησης. Έδωσε και πολιτικό επιχείρημα: με «δέκα διεκδικήσεις» που προβάλλει η Τουρκία, μια διαπραγμάτευση που θα εμφάνιζε «υποχώρηση» θα γινόταν όπλο της τουρκικής αντιπολίτευσης κατά Ερντογάν (ιδίως ενόψει εσωτερικών πολιτικών διεργασιών), άρα ο ίδιος δεν θέλει να φανεί ότι «υποχωρεί έναντι της Ελλάδας».
Παράλληλα, επισήμανε ότι ούτε η ελληνική κυβέρνηση –κατά την εκτίμησή του– θα ήθελε να ρισκάρει «υποχωρήσεις, έστω και ανεπαίσθητες» στο σημερινό πολιτικό κλίμα.
Παρένθεση για Κύπρο και Γάζα: «Να είμαστε παρόντες για να μην αλωνίζει η Τουρκία»
Στο τέλος, έθεσε και την κυπριακή διάσταση, αναφέροντας πρόσκληση για σύνοδο στην Ουάσινγκτον με αντικείμενο τη Γάζα και υποστήριξε ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να είναι παρούσες «για να μην αλωνίζει η Τουρκία» και για να υπάρχει ισορροπία. Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη είπε ότι σε διπλωματικό επίπεδο έχει πετύχει σημαντικές κινήσεις, αποδίδοντάς το στο διπλωματικό του υπόβαθρο, αν και παρατήρησε ότι στο κυπριακό εσωτερικό «δεν περνούν εύκολα» λόγω έντονου κομματισμού/διχασμού.
Δείτε την παρέμβαση Σάββα Καλεντερίδη:
Σάββας Καλεντερίδης στο Open για τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν! Δώστε βάση…
Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ
Ο διάλογος χωρίς εθνική στρατηγική έγινε εργαλείο της Τουρκίας. Από το 1974 πήγαμε από 1-2 θέματα σε «πάνω από 10» τουρκικές διεκδικήσεις.… pic.twitter.com/csk2QQymiW
— ΧΑΚ (@cirithungol21) February 9, 2026
Αναλύσεις
Geopolitical Monitor: Αναταραχή σε Βενεζουέλα και Ιράν: Επιπτώσεις στα οικονομικά των εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας
Η εξηλεκτρισμένη μετάβαση ενισχύει αυτή την εικόνα, με αναλύσεις αγοράς να αναφέρουν ότι τα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα έφτασαν σε διείσδυση 51,1% στη λιανική αγορά της Κίνας τον Μάρτιο του 2025. Συνολικά, αυτές οι τάσεις μειώνουν το στρατηγικό όφελος του να περιοριστεί η πρόσβαση της Κίνας σε φθηνό αργό και ενισχύουν ότι το πετρέλαιο υπό κυρώσεις είναι κυρίως ζήτημα οριακού κόστους (περιθώρια διύλισης και πετροχημικές πρώτες ύλες), όχι μια συστημική ευπάθεια για τη συνολική ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας.
Του Fabio Ashtar Telarico, Geopolitical Monitor
Στις 3 Ιανουαρίου, αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, κίνηση που πυροδότησε ευρύτερη συζήτηση για το πώς μπορεί να ασκηθεί γεωοικονομική πίεση στις ροές πετρελαίου. Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Ουάσιγκτον δηλώνει πως σκοπεύει να «διοικήσει» τη χώρα, περιφρουρώντας τα πετρελαϊκά έσοδα μέσω της κατάθεσής τους σε ειδικούς λογαριασμούς του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών (Treasury). Σε αυτό το πλαίσιο, και εν μέσω αυξανόμενης αβεβαιότητας γύρω από το Ιράν –έναν ακόμη παραγωγό πετρελαίου υπό κυρώσεις, συνδεδεμένο με την Κίνα– αρκετοί αναλυτές δημοσίευσαν εκθέσεις που προαναγγέλλουν ουσιαστική διατάραξη του πετρελαϊκού εφοδιασμού του Πεκίνου.
Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να διακρίνει την «έκθεση» από την «εξάρτηση» χρησιμοποιώντας δημόσια διαθέσιμους δείκτες εμπορίου και διυλιστηρίων, και να αναδείξει μια απλή διάκριση: η Κίνα ωφελείται από το πετρέλαιο υπό κυρώσεις, αλλά δεν εξαρτάται από αυτό. Οι τιμές του Brent τον Ιανουάριο του 2026 παραμένουν αρκετά χαμηλότερα από τις κορυφές μετά το 2022, και η Κίνα προμηθεύεται αργό από μια ιδιαίτερα διαφοροποιημένη βάση προμηθευτών. Οι διαθέσιμοι δείκτες δείχνουν ότι το στρατηγικό ζήτημα δεν είναι η φυσική ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά το πλεονέκτημα τιμολόγησης που συνδέεται με «οριακά» βαρέλια (marginal barrels) τα οποία εισέρχονται στην Κίνα μέσω διαύλων υψηλότερου ρίσκου. Αυτά τα βαρέλια έχουν σημασία, επειδή οι εκπτώσεις που παρέχουν οι προμηθευτές υπό κυρώσεις –για να αποζημιώσουν τους αγοραστές για νομικούς, εφοδιαστικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους– δίνουν ένα οριακό πλεονέκτημα που ευνοεί τους ανεξάρτητους κινεζικούς «teapot» διυλιστές. Υπό αυτό το πρίσμα, η αυστηρότερη αμερικανική πίεση σε Βενεζουέλα και Ιράν μπορεί να πετύχει να συμπιέσει τις εκπτώσεις και να αυξήσει το κόστος συναλλαγών στο οικοσύστημα παράκαμψης κυρώσεων που η Κίνα έχει μάθει να αξιοποιεί. Αντίθετα, είναι απίθανο τέτοιες κινήσεις να αποκόψουν πλήρως το Πεκίνο από το πετρέλαιο ή να προκαλέσουν συστημική έλλειψη.
Διάβρωση του πλεονεκτήματος τιμής της Κίνας
Με λίγα λόγια, η σχέση της Κίνας με το πετρέλαιο υπό κυρώσεις κατανοείται καλύτερα ως ευκαιριακή αρμπιτράζ (opportunistic arbitrage) και όχι ως δομική εξάρτηση. Το Brent κινείται αρκετά κάτω από τις αιχμές του 2022–23 πάνω από τα 100 δολάρια, κυμαινόμενο από τα μέσα των 60 δολαρίων έως τις χαμηλές τιμές των 70 δολαρίων τον Ιανουάριο του 2026, κάτι που περιορίζει τον βαθμό στον οποίο τα «εκπτωτικά» βαρέλια γίνονται «υπαρξιακά». Σε αυτό το πλαίσιο, η κλίμακα και η διαφοροποίηση επίσης έχουν σημασία: τα στοιχεία τελωνειακής καταγραφής τοποθετούν τις κινεζικές εισαγωγές αργού το 2025 περίπου στα 11,55 εκατ. βαρέλια/ημέρα (b/d), υπογραμμίζοντας τη δυνατότητά της να υποκαθιστά όγκους, εφόσον το επιτρέπουν οι τιμές και τα logistics.
Στα μέσα του 2025, ανεξάρτητες εκτιμήσεις αποτίμησαν την έκπτωση στο ιρανικό πετρέλαιο –λόγω κινδύνου επιβολής κυρώσεων– σε 3 δολάρια/βαρέλι κάτω από το Brent. Εν τω μεταξύ, η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA) τεκμηρίωσε τους μηχανισμούς της κινεζικής συμμετοχής στην παράκαμψη κυρώσεων, επισημαίνοντας ότι πολλά βαρέλια που αποδίδονται στη Μαλαισία είναι ιρανικής προέλευσης αργό, που έχει επανασημανθεί (re-labelled) για να αποφευχθεί ο εντοπισμός. Με αυτά τα δεδομένα, η αυστηρότερη αμερικανική πίεση σε Βενεζουέλα και Ιράν είναι απίθανο να αφαιρέσει το πετρέλαιο από την Κίνα πλήρως. Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι να διαβρώσει το οικοσύστημα των «εκπτώσεων λόγω κυρώσεων» αυξάνοντας το κόστος συναλλαγών, περιορίζοντας τα περιθώρια (spreads) και αυξάνοντας τη μεταβλητότητα για τα οριακά βαρέλια. Αυτό ενισχύει το συμπέρασμα ότι οι προμηθευτές υπό κυρώσεις, όπως το Ιράν και η Βενεζουέλα, έχουν πρωτίστως σημασία για τους «teapot» διυλιστές λόγω της έκπτωσης με την οποία πωλούν.
Η Βενεζουέλα δείχνει πώς η αμερικανική πίεση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο «τριβής» και όχι στέρησης για την Κίνα. Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα υπήρξε ο κυρίαρχος τελικός αγοραστής του βενεζουελάνικου αργού, συχνά μέσω κόμβων μεταφόρτωσης (trans-shipment hubs), με ροές προς την Κίνα που συχνά μετρώνται σε εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια την ημέρα. Σε σχέση με τις κινεζικές εισαγωγές αργού το 2025 (περίπου 11,55 εκατ. b/d), το στρατηγικό ζήτημα είναι συνεπώς το περιθώριο και ο κίνδυνος στα οριακά βαρέλια και όχι η ασφάλεια εφοδιασμού.
Οι πρόσφατες αμερικανικές ενέργειες εστίασαν στις υποδομές που καθιστούν εφικτές αυτές τις συναλλαγές. Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας και χαρακτήρισε τέσσερα συνδεδεμένα δεξαμενόπλοια ως «δεσμευμένη περιουσία» (blocked property), σηματοδοτώντας ρητά αυξημένο κίνδυνο κυρώσεων για όσους διευκολύνουν την παράκαμψη. Αμερικανικές δυνάμεις επίσης κατέσχεσαν πολλαπλά δεξαμενόπλοια συνδεδεμένα με τη Βενεζουέλα μέσα στον Ιανουάριο του 2026, αυξάνοντας την πιθανότητα διατάραξης για τις αποστολές της «γκρίζας αγοράς». Οι πιθανές εμπορικές επιπτώσεις περιλαμβάνουν υψηλότερα ασφάλιστρα ναύλων και ασφάλισης, αυξημένη εξάρτηση από αδιαφανείς διαδρομές και αναμίξεις (blending), και μικρότερη δεξαμενή μεσαζόντων πρόθυμων να διαχειριστούν βενεζουελάνικα βαρέλια. Η συνέπεια για την Κίνα δεν είναι έλλειψη πετρελαίου, αλλά μειωμένη πρόσβαση σε εκπτωτικό αργό και διάβρωση του πλεονεκτήματος που έκανε τα βενεζουελάνικα βαρέλια ελκυστικά εξαρχής.
Το Ιράν ταιριάζει στο ίδιο μοτίβο. Η Κίνα δεν εξαρτάται δομικά από το ιρανικό αργό· τα βαρέλια ιρανικής προέλευσης (συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν επανασημανθεί ή αναμιχθεί μέσω τρίτων χωρών) είναι κυρίως σημαντικά για την τιμολόγηση και τα περιθώρια και όχι για τη συνολική ασφάλεια εφοδιασμού. Η S&P Global ανέφερε προσφορές Iranian Light προς ανεξάρτητους κινεζικούς διυλιστές περίπου στο ICE Brent μείον 3 δολάρια/βαρέλι στα μέσα του 2025, με τις εκπτώσεις να διευρύνονται όταν αυξάνεται ο κίνδυνος επιβολής. Η αμερικανική πολιτική στοχεύει ολοένα και περισσότερο τα logistics και την εμπορική υποδομή που επιτρέπει αυτή την έκπτωση. Στις 18 Δεκεμβρίου, το OFAC στόχευσε 29 σκάφη «σκιώδους στόλου» (shadow fleet) και τις εταιρείες διαχείρισής τους, και το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών σημείωσε ότι οι κυρώσεις από τότε που η κυβέρνηση επανήλθε στην εξουσία έχουν αυξήσει τα κόστη για τους ιρανούς εξαγωγείς και έχουν μειώσει τα έσοδα που λαμβάνει το Ιράν ανά βαρέλι. Η πιθανή επίδραση της αυστηρότερης επιβολής κυρώσεων και της εσωτερικής αστάθειας δεν είναι η πλήρης διακοπή ιρανικών προμηθειών προς την Κίνα, αλλά μια αιφνίδια διάβρωση του πλεονεκτήματος τιμής που θα μπορούσε να κάνει πρόσθετα ιρανικά βαρέλια βιώσιμη αντικατάσταση για αντίστοιχα εκπτωτικές βενεζουελάνικες προμήθειες.
Τέλος, η επιταχυνόμενη ενεργειακή μετάβαση της Κίνας περιορίζει ακόμη περισσότερο το πόσο η πίεση στο πετρέλαιο υπό κυρώσεις μπορεί να μεταφραστεί σε στρατηγική μόχλευση. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η Κίνα επένδυσε πάνω από 625 δισ. δολάρια σε καθαρή ενέργεια το 2024 και πέτυχε τον επίσημο στόχο της για το 2030 σε αιολική και ηλιακή ισχύ ήδη από το 2024, έξι χρόνια νωρίτερα από το προβλεπόμενο. Αυτή η ανάπτυξη αποτυπώνεται ολοένα και περισσότερο και στη ζήτηση. Ο IEA υποστηρίζει επίσης ότι η ζήτηση της Κίνας για τα βασικά καύσιμα μεταφορών με βάση το πετρέλαιο (βενζίνη, ντίζελ και καύσιμο αεροσκαφών) έχει φτάσει σε πλατό, ενώ η πιο πρόσφατη αύξηση στη συνολική ζήτηση πετρελαίου συνδέεται όλο και περισσότερο με πετροχημικές πρώτες ύλες και όχι με κινητήρες καύσης.
Η εξηλεκτρισμένη μετάβαση ενισχύει αυτή την εικόνα, με αναλύσεις αγοράς να αναφέρουν ότι τα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα έφτασαν σε διείσδυση 51,1% στη λιανική αγορά της Κίνας τον Μάρτιο του 2025. Συνολικά, αυτές οι τάσεις μειώνουν το στρατηγικό όφελος του να περιοριστεί η πρόσβαση της Κίνας σε φθηνό αργό και ενισχύουν ότι το πετρέλαιο υπό κυρώσεις είναι κυρίως ζήτημα οριακού κόστους (περιθώρια διύλισης και πετροχημικές πρώτες ύλες), όχι μια συστημική ευπάθεια για τη συνολική ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας.
-
Άμυνα1 μήνα πρινΑπαγωγή Μαδούρο: Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο που να μπορεί να πραγματοποιήσει μια τέτοια επιχείρηση
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ1 μήνα πρινΌλη η αλήθεια για το κόψιμο του σλαβόφωνου συγκροτήματος στη Φλώρινα!
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΜεγάλο παρασκήνιο πίσω από τον θάνατο του Λίβυου ΓΕΕΘΑ! Πίεζε για αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων και συμφιλίωση με Χαφτάρ – Φιλότουρκος ο αντικαταστάτης του
-
Άμυνα1 μήνα πρινΟ Τραμπ έστειλε σήμα στον Ερντογάν μπροστά στον Νετανιάχου! Άνοιξε παράθυρο για τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Γάζα και F-35 στην Άγκυρα
-
Άμυνα2 μήνες πρινΣυναγερμός στην Άγκυρα! Πτώση του αεροσκάφους που μετέφερε τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ της Λιβύης – Είχε χαθεί το σήμα από τα ραντάρ – Βίντεο δείχνουν στιγμιότυπο συντριβής
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΜια απάντηση στον (ανιστόρητο) Ράμα
-
Γενικά θέματα1 μήνα πρινΦλώρινα: Συγκρότημα τραγουδούσε στα σλάβικα – Tους σταμάτησε ο δήμαρχος
-
Άμυνα1 μήνα πρινΚαραβίδας: Ντροπιαστικά όσα συνέβησαν στο ελληνικό FIR