της Rawan Osman, δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα του JCFA

Μετά τις φονικές συγκρούσεις μεταξύ κουρδικών δυνάμεων, μονάδων της συριακής μεταβατικής κυβέρνησης και αραβικών φυλετικών πολιτοφυλακών, και αφού οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν επανειλημμένα, η συριακή σκηνή αποκάλυψε για ακόμη μία φορά πόσο ασταθής παραμένει η πολιτική της πορεία.

Επισκέφθηκα πρόσφατα το Ερμπίλ σε μια στιγμή όπου το κουρδικό ζήτημα στη Συρία δεν ήταν πλέον θεωρητικό, αλλά εξελισσόταν σε πραγματικό χρόνο.

Καθώς η βία κλιμακωνόταν, παράλληλα με την αμερικανική ανακοίνωση για το μέλλον των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) και τη συνεχιζόμενη στοχοποίηση μειονοτικών κοινοτήτων από τις αλαουιτικές ακτές έως τη δρούζικη Σουέιντα, ένα ερώτημα έγινε αναπόφευκτο: ποιο μοντέλο, εάν υπάρχει, μπορεί να στηρίξει μια σταθερή, πολυπολιτισμική Συρία;

Κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου στο Ιρακινό Κουρδιστάν, οι συζητήσεις σε πολιτικούς, στρατιωτικούς και κύκλους της κοινωνίας των πολιτών αντανακλούσαν μια νηφάλια αποτίμηση της στιγμής. Υπήρχαν ελάχιστες αυταπάτες για την κατεύθυνση που μπορεί να πάρει η Συρία. Οι ανησυχίες επικεντρώνονταν στο ιστορικό της μεταβατικής ηγεσίας, στον τρόπο που αντιμετώπισε νωρίς τη διαφωνία και στις επιπτώσεις μιας πιθανής διάλυσης των SDF, ιδίως σε σχέση με τα στρατόπεδα κράτησης μελών του ISIS.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Ερμπίλ προσέφερε κάτι σπάνιο στην περιοχή: όχι τελειότητα, αλλά ένα λειτουργικό μοντέλο.

Στο Υπουργείο Βακουφίων και Θρησκευτικών Υποθέσεων, συνάντησα τον Khalid Jamal Alber, Γενικό Διευθυντή Χριστιανικών Υποθέσεων. Το 2015, στο απόγειο της τρομοκρατίας του ISIS, ο Alber και ένας συνεργάτης του προώθησαν πρόταση για την επίσημη αναγνώριση όλων των θρησκειών που υπάρχουν στην περιοχή. Το Κοινοβούλιο του Κουρδιστάν την υιοθέτησε.

Σήμερα, η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν αναγνωρίζει οκτώ θρησκείες: Ισλάμ, Χριστιανισμό, Γιαζιντισμό, Ιουδαϊσμό, Σαβιανισμό-Μανδαϊσμό, Ζωροαστρισμό, Κακαΐ και τη Μπαχάι Πίστη.

Αυτό το πλαίσιο δεν διαμορφώθηκε σε περίοδο ηρεμίας. Σφυρηλατήθηκε υπό πίεση, όταν κοινότητες αφανίζονταν. Αυτό που ξεχώριζε στο Ερμπίλ δεν ήταν μόνο η πολιτική καθαυτή, αλλά η συνέπεια με την οποία εξηγούνταν. Ξανά και ξανά, οι συνομιλητές μου αναφέρονταν στην ηγεσία, συχνά μιλώντας για το μακροπρόθεσμο όραμα της οικογένειας Μπαρζανί. Η ιδέα ότι ο σεβασμός της διαφορετικότητας ενισχύει τη σταθερότητα δεν παρουσιάζεται εκεί ως θεωρία, αλλά ως πράξη.

Η ίδια σαφήνεια εμφανίστηκε και στις συζητήσεις για το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). Η κριτική ήταν διαδεδομένη και αξιοσημείωτα συνεπής. Οι ανησυχίες δεν ήταν μόνο ιδεολογικές, αλλά και στρατηγικές. Η εχθρότητά του προς τα δυτικά συστήματα, οι δεσμοί του με το Ιράν και η ευρύτερη περιφερειακή του τοποθέτηση θεωρούνταν βάρη και όχι πλεονεκτήματα.

Εδώ γίνεται κρίσιμη η διάκριση με τις SDF, έστω κι αν παραμένει ατελής. Οι SDF δεν είναι το PKK, όμως η επικάλυψη σε δομές και ιδεολογία αναγνωρίζεται ευρέως. Στο Ερμπίλ, αυτή η ασάφεια δεν θεωρείται τεχνική λεπτομέρεια, αλλά διαρθρωτική ευαλωτότητα.

Αντίθετα, το Ιρακινό Κουρδιστάν έχει επενδύσει σε διαφορετική πορεία: ευθυγράμμιση με τη Δύση, ένταξη στις παγκόσμιες αγορές, προσέλκυση ξένων επενδύσεων και πολιτικό πραγματισμό αντί ιδεολογικής ακαμψίας. Εκεί όπου το Ερμπίλ οικοδομεί θεσμούς, το PKK εξάγει αστάθεια.

Ένα από τα πιο σαφή δείγματα αυτής της προσέγγισης είναι το κουρδικό άνοιγμα προς το Ισραήλ.

Συνάντησα τον δημοσιογράφο Mariwan Naqshbandi και τον χριστιανό ιερέα Jamal Elleddawi, οι οποίοι είχαν ταξιδέψει στο Ισραήλ ως μέλη αντιπροσωπείας από το Ερμπίλ. Ο Naqshbandi, επιζών της χημικής επίθεσης στη Χαλάμπτζα που έχασε τον πατέρα του, μίλησε με αφοπλιστική καθαρότητα για το γεγονός που σημάδεψε τη ζωή του.

«Ήμασταν παράπλευρες απώλειες», είπε, εξηγώντας ότι ο πραγματικός στόχος ήταν ιρανικές δυνάμεις. «Γιατί να διστάσει ο Σαντάμ να μας σκοτώσει, όταν δεν δίστασε να θυσιάσει ούτε τους ίδιους τους Ιρακινούς στρατιώτες του;»

Ο Elleddawi προσέγγισε την επαφή με τον εβραϊκό λαό σε ηθικούς και θεολογικούς όρους. Για εκείνον δεν ήταν πολιτική θέση, αλλά ζήτημα πίστης. Οι Χριστιανοί, είπε, καλούνται να αγαπούν τον λαό του Θεού. Η απόρριψη αυτού, κατά την άποψή του, θα αντέβαινε στην ουσία της χριστιανικής διδασκαλίας.

Εντυπωσιακό δεν ήταν μόνο το τι έλεγαν αυτοί οι άνθρωποι, αλλά πόσο φυσικό φαινόταν.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής μου, παρουσιαζόμουν ανοιχτά ως επισκέπτρια από το Ισραήλ. Αυτό δεν δημιούργησε ένταση· συχνά είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Πόρτες άνοιγαν, κυριολεκτικά. Ακόμη και όπου η πρόσβαση ήταν περιορισμένη, αυτή η αναφορά διευκόλυνε την είσοδο. Στο Αλκός, ο Τάφος του Προφήτη Ναούμ άνοιξε υπό αυτές τις συνθήκες.

Για να δοκιμάσουμε τα όρια αυτής της ανοιχτότητας, παίξαμε ισραηλινή μουσική στο κέντρο του Ερμπίλ, μπροστά στις δυνάμεις ασφαλείας. Η αντίδραση ήταν ήρεμη· ενίοτε περίεργη, αλλά όχι εχθρική.

Στη Λάλες, ο Baba Sheikh μίλησε για την ευαλωτότητα της κοινότητας των Γιαζίντι. Σχεδόν 3.000 γυναίκες και παιδιά παραμένουν αγνοούμενοι. Η τύχη τους είναι γενικά γνωστή, αλλά πρακτικά ανεπίλυτη. Το χάσμα μεταξύ επίγνωσης και πράξης παραμένει κραυγαλέο.

Λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά την επίσκεψή μου, η διπλωματική διαδικασία άρχισε να κινείται.

Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, που πραγματοποιήθηκε 13–15 Φεβρουαρίου 2026, ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας συναντήθηκε με εκπροσώπους των SDF, συμπεριλαμβανομένων των Mazlum Abdi και Ilham Ahmad. Η συνάντηση δεν ήταν απόλυτα απρόσμενη. Σημασία είχε ο τρόπος και ο τόνος της.

Δυτικοί αξιωματούχοι τόνισαν την ανάγκη για συμπερίληψη και σταθερότητα. Δηλώσεις Αμερικανών και Ευρωπαίων επανέλαβαν ότι οι κουρδικοί εταίροι δεν πρέπει να παραγκωνιστούν μετά τον ρόλο τους στη μάχη κατά του ISIS. Ταυτόχρονα, η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε παρέπεμπε σε ενσωμάτωση και όχι αυτονομία.

Η συριακή πλευρά έδειξε αυτοπεποίθηση. Η συμμετοχή της αντανακλούσε την αυξανόμενη αποδοχή του ρόλου της ως κεντρικού πολιτικού δρώντα εντός των αναγνωρισμένων συνόρων της Συρίας, έστω κι αν αυτά παραμένουν αμφισβητούμενα στην πράξη.

Από το Μόναχο δεν προέκυψε οριστική διευθέτηση, αλλά κατεύθυνση.

Το κουρδικό ζήτημα αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο στο πλαίσιο ενός επανασυγκεντρωτικού συριακού κράτους. Συζητούνται δικαιώματα, τονίζεται η συμπερίληψη, αλλά ο χώρος για ανεξάρτητες δομές φαίνεται να συρρικνώνεται.

Ταυτόχρονα, αναδύεται μια ακόμη διάσταση. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η διαδικασία δεν αφορά μόνο την εδραίωση κρατικής εξουσίας, αλλά και την αναδιάταξη συμμαχιών. Η απομάκρυνση κουρδικών δρώντων από δίκτυα συνδεδεμένα με το Ιράν και τον «Άξονα της Αντίστασης» φαίνεται να αποτελεί σιωπηρό στόχο. Υπό αυτή την έννοια, η ενσωμάτωση μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερους από έναν σκοπούς: να μειώσει τον κατακερματισμό, αλλά και να αναπροσαρμόσει τη γεωπολιτική ισορροπία της περιοχής.

Για τους κουρδικούς δρώντες, αυτό δημιουργεί ένα σύνθετο τοπίο. Η εμπλοκή προσφέρει αναγνώριση, αλλά απαιτεί παραχωρήσεις. Η αντίσταση διατηρεί μοχλούς πίεσης, αλλά ενέχει ρίσκο. Το περιθώριο ελιγμών στενεύει.

Η ταχύτητα των πρόσφατων εξελίξεων είναι αξιοσημείωτη. Μέσα σε λίγες ημέρες, η συζήτηση πέρασε από αβεβαιότητα στο έδαφος σε δομημένη διαπραγμάτευση σε διεθνές επίπεδο. Η κουρδική θέση παραμένει παρούσα, αλλά εξελίσσεται υπό πίεση.

Το Ιρακινό Κουρδιστάν είναι μοναδική περίπτωση. Δεν προσφέρει αυτόματο πρότυπο προς αντιγραφή στη Συρία. Η πορεία του έχει διαμορφωθεί από τη δική του ιστορία και ηγεσία. Παραμένει, ωστόσο, μια σχετική περίπτωση μελέτης. Δείχνει ότι η συνύπαρξη μπορεί να οικοδομηθεί όταν στηρίζεται σε θεσμούς, οικονομική ενσωμάτωση και έναν βαθμό στρατηγικής ευθυγράμμισης με το διεθνές σύστημα.

Το ευρύτερο δίδαγμα δεν αφορά την επιλογή μεταξύ μοντέλων, αλλά την αναγνώριση ότι διαφορετικές πορείες οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα.

Η λανθασμένη ανάγνωση αυτών των διαφορών έχει συνέπειες.

Η συνύπαρξη δεν προκύπτει μόνο από διακηρύξεις. Απαιτεί δομή, κίνητρα και ηγεσία που μπορεί να τη διατηρήσει στον χρόνο.

H αρθρογράφος με παράγοντες των Κούδων στην Ερμπίλ

Γράφει ο Παναγιώτης Ευαγγέλου, Ph. D. Σικάγο

Από το μνημόσυνο στην μνήμη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, που διοργάνωσε η Παναρκαδική Ομοσπονδία Αμερικής, στο Σικάγο, πρόσφατα, διαπιστώθηκε για άλλη μια φορά πόσο μεστά, διδακτικά, και, το σπουδαιότερο, πόσο επίκαιρα είναι τα λόγια το Γέρου του Μωριά. Παραθέτω μερικά (σε έντονα γράμματα):

Όταν ο Άγγλος ναύαρχος Χάμιλτον του πρότεινε να μεσολαβήσει η Αγγλία για να βρεθεί ένας συμβιβασμός μεταξύ των Ελλήνων επαναστατών και του Σουλτάνου, απάντησε:

Εμείς ποτέ δεν κάναμε συμβιβασμό με τον Τούρκο. Ελευθερία ή Θάνατος..

Ο Χάμιλτον δεν του ξαναμίλησε για συμβιβασμούς και η Αγγλία δέχθηκε τον αγώνα.

Όταν αποφασίσαμε να κάνουμε την επανάσταση δεν συλλογισθήκαμε πόσοι είμαστε, τι άρματα έχουμε, αν οι Τούρκοι κρατούσαν τα κάστρα, Ούτε τι μας έλεγαν οι ξένοι. Σαν μια βροχή έπεσε επάνω μας η επιθυμία για την ελευθερία μας. Όλοι συμφωνήσαμε να κάνουμε την επανάσταση.

Συνεχίζουμε το αγώνα του Παλαιολόγου. Δεν είμαστε σε ανταρσία. Κάνουμε επανάσταση. Ο Παλαιολόγος δεν υπέγραψε καμμιά συνθήκη παράδοσης στον Σουλτάνο.

Τι θα απαντούσε σε όλους εκείνους που ισχυρίζονται ότι η Τουρκία είναι μεγάλο και δυνατό Κράτος, και ρωτούν, πόλεμο θέλετε να κάνουμε;

Για να αποφύγουμε το πόλεμο, ή οποιαδήποτε Τουρκική επικυριαρχία, πρέπει να είμαστε ενωμένοι και αποφασιστικοί ακόμη και στο πεδίο. Ούτε σπιθαμή εδάφους , θάλασσας, και κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν παραχωρούμε. Καθαρά και ξάστερα.

Επίσης από τα λόγια του για τον Παλαιολόγο, εμείς έχουμε διεκδικούμενα και όχι οι Τούρκοι. Κάθε σπιθαμή εδάφους της Τουρκίας μαρτυρεί και φωνάζει ότι οι Τούρκοι είναι καταπατητές.

Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους- άτιμον φρόνημα-

Δεν φοβηθήκαμε την Τουρκιά -Αλλά τους δικούς μας

Δυστυχώς, μετά την δολοφονία του Καποδίστρια, επικράτησαν οι διαφόρου λογής προσκυνημένοι και με την βοήθεια των ξένων, δημιούργησαν ένα πολιτικό σύστημα που στηρίζει και παράγει εξάρτηση, χρεοκοπίες, και διαφθορά, ακόμη και σήμερα.

Δημιούργησαν ένα πολιτικό σύστημα που θεωρεί την Φιλική Εταιρεία, τον Κολοκοτρώνη, και τον Καποδίστρια αντιπαραδείγματα. Γιατί; Γιατί αγωνίσθηκαν για μια ανεξάρτητη Ελλάδα, και δεν προσκύνησαν κανένα.

Συνεπώς είναι επιτακτικό να γίνουν όλες εκείνες οι θεσμικές αλλαγές και η νομική υποστήριξής των, που θα επιβάλουν την εποπτεία, έλεγχο και διαφάνεια στον δημόσιο βίο, και αυστηρές ποινές σε όλους ανεξαιρέτως, από αδέκαστους και ανεξάρτητους δικαστές. Που δεν θα αφήνουν περιθώρια δράσης σε εκείνους με το άτιμον φρόνημα.

Τέλος, απευθυνόμενους στου νέους είπε:

Η προκοπή σας και η μάθησή σας να μην γίνονται σκεπάρνι μόνο για τον εαυτόν σας αλλά για να κοιτάξετε το καλό της κοινότητας και μέσα στο καλό αυτό είναι και το δικό σας.

Αυτό, βεβαίως βεβαίως, έκαναν και στο ΥΠΕΚΕΠΕ, ΓΣΕΕ, στην χρηματοδότηση των μέσων ενημέρωσης, στην κατανομή επενδυτικών κονδυλίων, παραχώρηση συμβάσεων, δίδοντας ίσες ευκαιρίες για μετεκπαίδευση και πρόσβαση σε χρηματοδότηση, κλπ., κλπ.! Ντροπή!

Ας γίνει ο Κολοκοτρώνης μαζί με τον Καποδίστρια και την Φιλική Εταιρεία παραδείγματα για την Ελληνική Πολιτεία και Ομογένεια. Και ας αναλογισθούμε όλοι μας τις ευθύνες μας.