Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος

Η Νομαρχία του Αδαμαντίου Κοραή, Ιταλία, 1806. Φωτογραφία Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος

Πρόλογος

Η επανάσταση πάντα υπήρχε στην νόηση και στην καρδιά των Ελλήνων μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Μωαμεθανούς Μογγόλους Τούρκους το 1453. Ο μέγας εθνικός λόγιος Αδαμάντιος Κοραής, 1748 — 1833, που μεγάλωσέ στην Σμύρνη της Τουρκοκρατίας και σπούδασε και εργάστηκε στην Γαλλία για τη απελευθέρωση της Ελλάδος, μας λέει ξεκάθαρα στην Νομαρχία, το επαναστατικό βιβλίο που δημοσίευσε ανώνυμα στην Ιταλία το 1806, ότι οι Έλληνες της εποχής του έπρεπε να σπάσουν τις αλυσίδες της δουλείας όσο δυνατόν το ταχύτερο για να ξαναγίνουν ελεύθεροι. Η ελευθερία για τον Κοραή, όπως και για τον Όμηρο, Αισχύλο, Πλάτων, Αριστοτέλη και άλλους αρχαίους ποιητές, πολιτικούς και φιλόσοφους, ήταν το ύψιστο αγαθό, όπως η ιδέα του καλού του Πλάτωνα. Ο Κοραής ήταν βέβαιος ότι η νομαρχιακή διοίκηση, δηλαδή η κυβέρνησή νόμων, ήταν και η άριστη προστασία της ελευθερίας. Ο Κοραής ήταν ανιδιοτελείς και φιλόπατρης μαθητής της αρχαίας ιστορίας, γραμματείας, επιστήμης και πολιτισμού. Στο Παρίσι, που έζησε από το 1789 μέχρι το θάνατό του το 1833, έκδωσε με εκτενή επιστημονικά, ιστορικά, πολιτικά και φιλοσοφικά προλεγόμενα, αρχαίους λόγιους και επιστήμονες και φιλόσοφους όπως τον Όμηρο, Ιπποκράτη, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Στράβων και Πλούταρχο. Ο κύριος σκοπός, η τελεολογία του Κοραή, ήταν, πρώτα από όλα, να πει στους Έλληνες της Τουρκοπατημένης Ελλάδος ότι ήταν απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων και να τους φέρει πιο κοντά στις ιδέες και την πολιτεία ελευθερίας των προγόνων των. Δηλαδή, ο Κοραής και τα έργα του ήταν χρυσή αλυσίδα πολιτισμικής συνέχειας μεταξύ αρχαίων και νεότερων Ελλήνων, Φάρος Αναγέννησης ως εθνική προπαίδεια ελευθερίας και επαναστάσεως εναντίον των Μουσουλμάνων Μογγόλων Τούρκων.

Στρατηγική

Καθώς ήδη ανέφερα, το 1806, ο Κοραής εδημοσίευσε με ψευδώνυμο το επαναστατικό δοκίμιο περί ελευθερίας, την Νομαρχία. Ο Κοραής, όχι μόνο ύμνησε την ελευθερία και την πολιτεία νόμων, αλλά περιέγραψε την άθλια και φοβερή ζωή φτώχειας και φόβου των υπόδουλων Ελλήνων στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, όπου ζώα όπως οι ίπποι, έτρωγαν καλύτερα από τους ανθρώπους.

Ο Κοραής και μερικοί άλλοι λόγιοι και δάσκαλοι προετοίμαζαν με ιδέες και προτάσεις τους Έλληνες για την Επανάσταση.

Οι Οθωμανοί Μογγόλοι Τούρκοι ήταν βοσκοί νομάδες και πολεμιστές. Η επεκτατική των κατάκτηση στην Ασία και Ευρώπη μετάτρεπε υπόδουλους λαούς σε κοπάδια, κτήνη, αγελάδες για άρμεγμα / δεσποτική εκμετάλλευσή. Οι Μογγόλοι Μουσουλμάνοι εισβολείς εκβίαζαν κατεκτημένες χώρες όπως την Ελλάδα, σε βοσκότοπους. Οι υπόδουλοι Έλληνες, που ήταν Ορθόδοξοι Χριστιανοί, είχαν υποχρεωθεί να συμπεριφέρονται ως ζώα για εργασία και εκμετάλλευση. Οι Μογγόλοι τους έκλεβαν τα αγόρια και τα γύμναζαν για Ισλαμιστές στρατιώτες του αρχηγού τους Σουλτάνου. Το παιδομάζωμα ήταν πρωτοφανές ψυχολογικό, κοινινικό και πολιτικό έγκλημα πολέμου εναντίον του είναι και ζωής των υπόδουλων Ελλήνων. Η εκμετάλλευση ήταν βάναυση, βίαια, δεσποτική και βάρβαρη. Τέτοια άγρια ήθη και έθιμα των βάρβαρων Οθωμανών ήταν τέλεια απόδειξη ότι μόνο επανάσταση ήταν λύση για την ανατροπή του ξένου καθεστώτος της δουλείας.

Η Ρωσία και η Ελληνική Επανάστασης

Η δεύτερη πηγή και έμπνευση ανταρσίας και ετοιμότητας για την επανάσταση και απελευθέρωση της Ελλάδος από τον βίαιο Τουρκικό ζυγό ήταν από τους Έλληνες εκτός της Τουρκοκρατούμενης Ελλάδος, ιδιαιτέρως από τον Πόντο και Ρωσία. Αυτοί οι Έλληνες της διασποράς, ιδιαιτέρως από την Ρωσία, είχαν μεγάλη επίδραση στην Ελληνική Επανάσταση του 1821: στην προπαρασκευή, στρατηγική, χρηματοδότηση και εξοπλισμό και μετατροπή του εμπορικού ναυτικού σε πολεμικό όπλο.

Η Συνθήκη του Kucuk Kaynarca / Kuchuk–Kainarji, 10 July 1774, μεταξύ της ηττημένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας και Ρωσίας, είχε μέγιστη σημασία για την Ελληνική προετοιμασία για την επανάσταση του 1821. Η Ρωσία έβαλε όρους στην συνθήκη ότι θα προστάτευε τους Ορθόδοξους Χριστιανούς στην Οθωμανική Τουρκική επικράτειά. Αυτό το δικαίωμα το εκμεταλλεύτηκαν οι ιδιοκτήτες Ελληνικών εμπορικών πλοίων και υιοθέτησαν την Ρωσική σημαία και όπλισαν τα καράβια τους με κανόνια. Έτσι μετάτρεψαν τον στόλο τους σε πολεμικό ναυτικό. Η Ρωσική σημαία στα Ελληνικά πλοία άνοιξε και διευκόλυνε το Ελληνικό εμπόριο στον Εύξεινο Πόντο, το Αιγαίο και την Μεσόγειο, με αποτέλεσμα την αύξηση της επιστημονικής γνώσεως, κατανόηση της Ευρωπαϊκής διπλωματίας, πολέμου και στρατηγικής. Το άλλο προτέρημα του Ελληνικού εμπορικού στόλου ήταν κέρδος και πλούτος. Το ισχυρό και πλούσιο Ελληνικό εμπόριο και ναυτικό έγιναν πυλώνες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Φαναριώτες

Εκτός των Ελλήνων ναυτικών εμπόρων που εβελτίωσαν την ζωή του κατακτημένου Ελληνισμού με σχολεία, βιβλία, βιβλιοθήκες και υποτροφίες μαθητών για μελέτες στο εξωτερικό, υπήρχε και μια ομάδα μορφωμένων και εύπορων Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη, οι λεγόμενοι Φαναριώτες επειδή εκατοικούσαν στην γειτονιά Φανάρι του Πατριάρχη. Ο Σουλτάνος διόριζε Φαναριώτες στην διπλωματική υπηρεσία της αυτοκρατορίας και στην κυβέρνηση της Μολδαβίας και Βλαχίας επειδή είχαν γνώση Ευρωπαϊκών γλωσσών και παιδείας. Ο Σουλτάνος επίσης έδωσε προνόμια ως αμοιβή στον Πατριάρχη, εκκλησίες και μοναχούς για να κυβερνούν τους υποδουλωμένους Έλληνες — για λόγο του.

Αυτή η πονηρή, ύπουλη και ανθελληνική πολιτική του Σουλτάνου άρχισε στις παραμονές της αλώσεως της Πόλης. Ο δημοφιλής μοναχός Γεώργιος Γεννάδιος Σχολάριος, με τον καθοδηγούμενο όχλο της Πόλης, ήταν εναντίον της ενώσεως της Καθολικής και Ορθοδόξου Εκκλησίας για να “προστατεύσουν” την Ορθόδοξη Εκκλησίά από την “αίρεση” της Καθολικής. Η ένωση όμως πραγματοποιήθηκε στην Φλωρεντία της 6 Ιουλίου του 1439. Ο Σουλτάνος Μωάμεθ, που πόρθησε την Κωνσταντινούπολη της 29 Μαΐου 1453, διόρισε τον Σχολάριο Οικουμενικό Πατριάρχη. Το μήνυμα ήταν πανούργο αλλά ευεργετικό για τον Σουλτάνο και τις εκκλησιαστικές αρχές της υποδουλωμένης Ελλάδος. Ο Πατριάρχης και το ιερατείο του έγιναν υπεύθυνοι πράκτορες των Μογγόλων Τούρκων για την δουλοπρεπή συμπεριφορά των Ελλήνων. Αυτή η στενή συνεργασία και υπηρεσία της Ορθοδόξου εκκλησίας στον Σουλτάνο ήταν προδοτική και είχε άσχημες και νοσηρές επιπτώσεις στον Ελληνισμό μέχρι σήμερα, τρίτη δεκαετία του 21^ου αιώνα.

Το ίδιον αποτέλεσμα είχαν και οι σχέσεις Φαναριώτων και Σουλτάνου. Οι Φαναριώτες, όπως και η εκκλησία, έγιναν εργαλείο της τυραννικής Οθωμανικής εξουσίας στην Ελλάδα.

Αλέξανδρος Υψηλάντης

Μία από τις Φαναριώτικες οικογένειες που υπηρέτησαν τον Σουλτάνο ήταν του Αλέξανδρου Υψηλάντη, 1792 – 1828. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης κήρυξε την Ελληνική Επανάσταση της 24 του Φεβρουαρίου 1821 στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας. Η προκήρυξη του για τον πόλεμο εναντίον των τυράννων Οθωμανών — ΜΑΧΟΥ ΥΠΕΡ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΊΔΟΣ — είχε την ρητορική, φιλοσοφία, αρετή, τόλμη και πατριωτισμό του Αισχύλου, ΝΥΝ ΥΠΕΡ ΠΑΝΤΩΝ ΑΓΩΝ.

Προκήρυξη Αλέξανδρου Υψηλάντη, Μάχου Υπέρ Πίστεως και Πατρίδος, Φεβ. 24, 1821. Κοινό Κτήμα.

Ο παππούς του Αλέξανδρου Υψηλάντη είχε υπηρετήσει τον Σουλτάνο. Ο Αλέξανδρος, όμως, υπηρέτησε τον Ρώσο Βασιλιά Αλέξανδρο Α. Ήταν υποστράτηγος. Το 1820, ανέλαβε την αρχηγεία της Φιλικής Εταιρείας, μιας μυστικής πατριωτικής οργάνωσης για την απελευθέρωση της Ελλάδος. Η Φιλική Εταιρεία είχε κέντρο την Οδησσό της Ρωσίας.

Αρετές και τόλμη

Ο τρίτος πυλώνας της Επανάστασης ήταν ο ηρωικός αγώνας των Ελλήνων εναντίον Οθωμανικών στρατευμάτων γυμνασμένων και εφοδιασμένων με Ευρωπαϊκά όπλα και κανόνια. Όπως στην αρχαία Ελλάδα που τεράστιες στρατιές από την Περσία το 490 και 480 και 479 Πριν της Εποχής μας ενικήθηκαν στον Μαραθώνα, Σαλαμίνα και Πλαταιά από σχετικά πολύ μικρότερους Ελληνικούς στρατούς και ναυτικό, έτσι και στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης, 1821 — 1822, οι Έλληνες αγωνιστές ενίκησαν τους Οθωμανούς εισβολείς.

Ο Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος, 1784 — 1849), που σκότωσε τόσους Τούρκους και ονομάστηκε Τουρκοφάγος, μας θυμίζει ότι η αρετή και τόλμη είναι αχώριστο ζευγάρι. Η ελευθερία που εμπνέουν είναι αναγκαία για την νίκη στον πόλεμο, καθώς και για την διατήρηση της ελευθερίας μετά τον πόλεμο.

Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος) στην Μάχη των Δερβενάκιων, 1822, μαχαιρώνει έναν εχθρό. Πίνακας του Peter von Hess. Κοινό Κτήμα.

Η Ζαχαρούλα Παπαδάκη, εξαίρετη φιλόπατρις Ελληνίδα συγγραφέας, βιογράφος και ποιήτρια του Νικηταρά, δικαίως τον ονομάζει αετό και Αχιλλέα της Επαναστάσεως του 1821. Ήταν πράγματι ήρωας. Το βιβλίο της Ζαχαρούλας, Νικηταράς, Ήρως και Ύβρις Στο Πάνθεον των Ηρώων (Αθήνα: Λειμών, 2025), είναι υβρίδιο ιστορίας και λογοτεχνίας. Βασισμένο σε αρχειακή έρευνα, φωτογραφίες, και ιδιαιτέρως το ξεφτίλισμά του Νικηταρά από το Βαυαρικό κράτος της Αθήνας, το βιβλίο καθρεπτίζει μια κοινωνία που επολέμησε γενναία και με θάρρος για την ελευθερία και κατέληξε στην φυλακή ενός άλλου ξένου ηγεμόνα. Αλλά το βιβλίο μας δίνει μια εικόνα του ήρωα Νικηταρά, παράδειγμα τόλμης, αυτοθυσίας, αυτογνωσίας, πατριωτισμού και δικαιοσύνης, που είναι αναγκαία στην Ελλάδα που κινδυνεύει από εσωτερικό εθνομηδενισμό και εξωτερικό υπαρξιακό κίνδυνο από την εχθρική Μογγολική και Ισλαμική Τουρκία, το χαϊδεμένο παιδί της Δύσης.

Ο Νικηταράς, Κολοκοτρώνης, όπως και ο Κοραής και ο ατυχής Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος Πρόεδρος της ελεύθερης Ελλάδος, ονειρεύτηκαν μία ελεύθερη και ανεξάρτητη Ελλάδα, όχι ένα εξάρτημα ξένων κρατών. Ο Νικηταράς ήταν ανιψιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, 1770 — 1843, αρχιστράτηγου της Πελοποννήσου και, χωρίς αμφιβολία, μέγιστου ήρωα με την στρατηγική σκέψη, πατριωτικό όραμα και ικανότητα για την απελευθέρωση της Ελλάδος. Ο Νικηταράς, όπως και ο θείος του, είχε τα ίδια ιδεώδη και όραμα για μια ελεύθερή Ελλάδα. Ήταν στρατιώτης στο στρατό του Κολοκοτρώνη. Οι αρετές του Κολοκοτρώνη, όπως και αυτές του Νικηταρά, έπνευσαν και θεμελίωσαν τις πρώτες νίκες των Ελλήνων στα πρώτα δύο χρόνια του πολέμου ανεξαρτησίας.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Πίνακας Διονυσίου Τσόκου. Εθνικό Μουσείο Ιστορίας, Αθήνα. Κοινό Κτήμα.

Δύο από τις πρώτες μεγάλες νίκες των επαναστατημένων Ελλήνων κερδήθηκαν το 1821 και 1822. Η νικηφόρος πολιορκία της Τρίπολης / Τριπολιτσάς, κέντρο Οθωμανικής Τουρκικής κυριαρχίας στην Πελοπόννησο το 1821, ήταν μία από τις πιο σημαντικές νίκες της επανάστασης. Ο Κολοκοτρώνης εσχεδίασε και εκτέλεσε την πολιορκία και μάχη της Τριπολιτσας. Το μίσος μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών δεν είχε όρια. Οι Έλληνες πολιορκητές αγνόησαν τις συμβουλές του Κολοκοτρώνη και εθανάτωσαν ακόμη και παιδιά και γυναίκες. Η μάχη έγινε τρομερή σφαγή. Συνθηκολόγηση έγινε μόνο με τους Αλβανούς που, υπό την προστασία του Κολοκοτρώνη, ανεχωρήσανε της Τριπολιτσάς ανενόχλητοι. Οι περισσότεροι των Οθωμανών Τούρκων της Τριπολιτσάς σφαγιάστηκαν. Η πόλις καταστράφηκε.

Πολιορκία Τριπολιτσάς, 1821. Πίνακας Παναγιώτη Ζωγράφου. Κοινό Κτήμα.

Ο Κολοκοτρώνης επίσης ενίκησε τον στρατό του Τούρκου στρατηγού Μαχμούντ Δράμαλη στα Δερβενάκια της Αργολίδος τον Αύγουστο του 1822.

Νίκη Δερβενάκιων, Αύγουστος 1822. Πίνακας Θεόδωρου Βρυζάκη. Κοινό Κτήμα.

Ο Δράμαλης είχε 20,000 στρατιώτες και 8,000 ιππείς. Ο Κολοκοτρώνης είχε περίπου 8,000 με 10,000 άνδρες. Η στρατηγική του Κολοκοτρώνη βασίστηκε στην γνώση της διαδρομής που ο Δράμαλης πιθανόν θα χρησιμοποιούσε για την μεγάλη του στρατιά να διασχίσει την Αργολίδα κατά την διάρκεια εποχής ζέστης και όχι άφθονου ύδατος. Η πεδιάδα ήταν περικυκλωμένη από βαθιές χαράδρες, λόφους, βουνά και πολλά αμπέλια. Ο Κολοκοτρώνης χρησιμοποίησέ ασιτία και λειψυδρία εναντίον του Δράμαλη. Έκαψε την συγκομιδή τροφής, και δηλητηρίασε τα πηγάδια της Αργολικής πεδιάδας. Οι άνδρες του, σε μικρές ομάδες στην πεδιάδα η στα υψώματα πάνω από χαράδρες και μονοπάτια που περπατούσε του Δράμαλη η στρατιά, πολεμούσαν τους επιδρομείς σαν αντάρτες. Η στρατηγική του Κολοκοτρώνη πείνας, δίψας και τόλμης ενίκησε τον Δράμαλη. Ο Οθωμανός στρατηγός έχασε περίπου 20,000 άνδρες και ο ίδιος πέθανέ. Η Ελληνική νίκη των Δερβενάκιων, Αύγουστος 8, 1822, ήταν ένα μήνυμα στους Οθωμανούς Τούρκους, Ευρωπαίους και Ρώσους ότι η Ελληνική Επανάστασης θα ξανάφερνε την ποθητή ελευθερία και πάλι στην Ελλάδα.

Καποδίστριας

Ούτως και έγένετο. Το 1830 η Ελλάδα ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος.

Ανεξαρτησία του Ελληνικού κράτους. Πρωτόκολλό Λονδίνου, 3 Φεβρουάριου 1830. Ελληνική Βουλή. Κοινό Κτήμα.

Το 1830, η Ελλάδα ήταν στα χέρια του μέγιστου Έλληνα διπλωμάτη Ιωάννη Καποδίστρια. Το 1828, η Ρωσία, Αγγλία και Γαλλία τον πρότειναν αρχηγό η κυβερνήτη του νεοσύστατου κράτους. Ο Καποδίστριας είχε ήδη μια λαμπρή σταδιοδρομία στα πολιτικά της Ιώνιας Επτανησιακής Πολιτείας και της Ρωσικής αυτοκρατορίας. Ως αξιωματούχος της Ρωσίας, εμπόδισε την διχοτόμηση της Γαλλίας μετά την ήττα του Ναπολέοντα το 1815 και οδήγησέ την Ελβετία στην ανεξαρτησία και ουδετερότητά της. Από το 1816 μέχρι το 1822 ήταν Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας. Η μόρφωση του Καποδίστρια στην ιατρική, φιλοσοφία και νομική, μαζί με την άριστη γνώση και πράξη της διπλωματίας, του είχε δώσει τις αρετές ανιδιοτελείας, δικαιοσύνης και φιλοπατρίας. Ο Καποδίστριας ήταν καλός κ᾽ αγαθός.

Το 1828, ως Πρόεδρος της νεοσύστατης Ελλάδος, ο Καποδίστριας αντιμετώπισε μια χώρα κατεστραμμένη. Και εντούτοις με τους δικούς του πόρους και φιλανθρωπικές συνδρομές από την Ελβετία, εδημιούργησε ένα έθνος κράτος με σχολεία, δικαστήρια, εθνική τράπεζα και εθνικό νόμισμα, δικαιοσύνη και Γη για μικροκαλλιεργητές. Το όνειρό του ήταν να βοηθήσει την Ελλάδα να γίνει ανεξάρτητη και να ξαναζωντανεύει τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Με αυτό το όραμα, οι θυσίες και αγώνες της Ελληνικής Επανάστασης θα έφερναν αυτοπεποίθησή στους Έλληνες να ευδοκιμήσουνε με αυτάρκεια, σοφία, επιστήμη , πολιτισμό και ισχύ. Ήθελε η Ελλάδα να γίνει χώρα Ιερή, ένα νέο σχολείο επιστήμης και πολιτισμού.

Δυστυχώς, οι ντόπιοι και ξένοί εχθροί του τον δολοφόνησαν τις 27 Σεπτεμβρίου του 1831. Η Ελλάδα τότε έγινε τραγικό θύμα Βαυαρικής μοναρχίας και απολυταρχίας. Οι λίγοι Έλληνες πολιτικοί η έμποροι που συνεργάστηκαν με τους Βαυαρούς κυβερνήτες, και άλλους ξένους πολιτικούς και κράτη, συνέχισαν τον Φαναριωτισμό της Τουρκοκρατίας. Αντικατέστησαν τον Σουλτάνο με ξένους βασιλείς, προέδρους και πρωθυπουργούς. Έκτισαν το κράτος χωρίς την συνέχεια με τον πανάρχαιο Ελληνικό πολιτισμό και επιστήμη, ιστορία και χωρίς ακόμα και την μνήμη του Καποδίστρια. Αυτός είναι και ο λόγος που το κράτος της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη αρνήθηκε να χρηματοδοτήσει την ταινία Καποδίστριας του Γιάννη Σμαραγδή. Ο Σμαραγδής είπε σε συνομιλία που είχε με τον Γιώργο Σαχίνη του Κρήτη TV ότι ο Καποδίστριας ήταν “πυρσός αναμμένος” για το καλό μέλλον της Ελλάδος. Και ο Παναγιώτης Παύλος, Έλληνας λόγιος από την Φινλανδία, είπε στον Σαχίνη και Σμαραγδή ότι “η σημερινή Ελλάδα δεν κυβερνάται από Έλληνες… Η δολοφονία του Καποδίστρια είναι η αυτοκτονία του Ελληνισμού.”

Επίλογος

Βαριά και φιλοσοφικά λόγια από Έλληνες που αγαπούν την πατρίδα τους.

Η αρχαία Ελληνική κληρονομιά στις επιστήμες, τέχνες, αρχιτεκτονική πολιτική θεωρία, νόμους, πολιτείες, θάρρος και ελευθερία έγινε αστείρευτη πυγή εμπνεύσεως για τούς λόγιους της Επαναστάσεως όπως ο Κοραής. Οι λόγιοι εκτίσαν εμπιστοσύνη και ελληνική ταυτότητα στους επαναστάτες. Η Ρωσία με τις νίκες της εναντίον του Μογγόλου Τούρκου εχθρού ήταν για αιώνες η Γη φιλοξενίας για Έλληνες. Η Ρωσία επίσης διευκόλυνε την προστασία του Ελληνικού εμπορικού ναυτικού να οπλισθεί και να κάνει χρυσές δουλειές. Το ναυτικό αυτό μετά το 1774 οραματίστηκε μια ελεύθερη Ελλάδα. Επολέμησε και πολλάκις ενίκησε τον Οθωμανό εχθρό. Χρηματοδότησε την επανάσταση. Ούτως κ᾽ έγινε. Οι επαναστάτες του 1821 ενίκησαν τους εχθρούς στην ξηρά και θάλασσα.

Ακόμη και μέλη από τους Φαναριώτες, που ήταν, τρόπο τινά, μισθοφόροι του Σουλτάνου από το 1453, εργάστηκαν για τον ιερό σκοπό της Επαναστάσεως.

Οι λαμπρές νίκες του Κολοκοτρώνη, και του ανιψιού του Νικηταρά του Τουρκοφάγου, έγιναν παραδείγματα τόλμης και ελευθερίας για την ποθητή αρετή ελεύθερου εθνικού κράτους. Και μολονότι οι επαναστάτες ήταν διχασμένοι και συμμετείχαν σε εμφυλίους, η φιλοπατρία των περισσότερων Ελλήνων και οι συνεχείς νίκες και η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου το 1826 άνοιξαν τον δρόμο ανεξαρτησίας της χώρας. Η συντριπτική νίκη Ρωσίας, Αγγλίας και Γαλλίας στην ναυμαχία του Ναβαρίνου το 1827 εναντίον Τουρκικών και Αιγυπτιακών δυνάμεων σφράγισε τις επιτυχίες των Ελλήνων. Η δε νίκη της Ρωσίας εναντίον της Τουρκίας το 1828 — 1829, επίσημα με την Συνθήκη της Ανδριανούπόλης του 1829 ανάγκασε την Οθωμανική αυτοκρατορία να αναγνωρίσει την αυτονομία της Ελλάδος. Η ανεξαρτησία του Ελληνικού εθνικού κράτους αναγνωρίστηκε το επόμενο έτος με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου: 3 Φεβρουαρίου του 1830.

Η δολοφονία του Καποδίστρια βέβαια ήταν καταστρεπτική, ανοίγοντας έναν δρόμο ξενοκρατίας και εθνομηδενισμού. Η ταινία του Σμαραγδή για τον ενάρετο και φιλόπατρη Καποδίστρια έχει πιθανότητες να ανοίξει ένα μονοπάτι αυτογνωσίας, συμφιλίωσης, και φιλοπατρίας στην Ελλάδα του 2026. Αν αυτό το ρεύμα σμίξει με την πολιτική κίνηση της Μαρίας Καρυστιανού, υπάρχει ελπίδα για μίαν νέα Ελλάδα που θέλει ανεξαρτησία και ενότητά και συνέχεια με την μητέρα της την αρχαία Ελλάδα. Τότε οι πόθοι της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 θα πραγματοποιηθούν.