Γράφει ο Ράφι Γκλικ, Times of Israel

Γροιλανδία, Νόμπελ και τα όρια της ειρήνης

Σε μήνυμα που δημοσιεύθηκε το πρωί στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του συντηρητικού μέσου Newsmax, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέστειλε γραπτό σημείωμα στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας δηλώνοντας ότι δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να «σκέφτεται αποκλειστικά την ειρήνη», μετά τη μη απονομή σε αυτόν του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης. Στο ίδιο μήνυμα, ο Τραμπ επανέλαβε την απαίτησή του για αμερικανικό έλεγχο της Γροιλανδίας.

Το μήνυμα, το οποίο –σύμφωνα με πληροφορίες– διακινήθηκε ευρέως από την αμερικανική διοίκηση και προς άλλες χώρες, γράφτηκε ως απάντηση σε σύντομη επιστολή που είχαν αποστείλει στον Τραμπ ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε και ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ. Και οι δύο ηγέτες εξέφραζαν την αντίθεσή τους στην απόφαση των ΗΠΑ να επιβάλουν δασμούς σε ευρωπαϊκούς συμμάχους, στο πλαίσιο της άρνησής τους να επιτρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες να αναλάβουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, σύμφωνα με δήλωση του Στέρε.

Η ασυνήθιστη αυτή ανταλλαγή λαμβάνει χώρα σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκεντρώνουν δυνάμεις στον Περσικό Κόλπο εν μέσω λαϊκών αναταραχών στο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ανακοινώσει τη στελέχωση νέων πλαισίων για την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας και μια ευρύτερη πολιτική διευθέτηση στη Μέση Ανατολή — που περιλαμβάνει επαγγελματικό κυβερνητικό σώμα, εκτελεστική επιτροπή και το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace).

Το Συμβούλιο Ειρήνης: αντιφάσεις και κυρώσεις

Έγινε γνωστό ότι προσκλήσεις για το Συμβούλιο Ειρήνης απευθύνθηκαν και στον πρόεδρο του Πακιστάν, στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στον εμίρη του Κατάρ και ακόμη και στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν — παρά τη βαθιά εμπλοκή του Πούτιν με το Ιράν, τον πόλεμο στην Ουκρανία και το έντονο ρήγμα μεταξύ Μόσχας και Ευρώπης. Ορισμένες από αυτές τις προσκλήσεις προκάλεσαν ανησυχία και στο Ισραήλ.

Την ίδια στιγμή, αναδεικνύεται ένα εντυπωσιακό παράδοξο: ενώ αρχηγοί κρατών λαμβάνουν προσκλήσεις για το Συμβούλιο Ειρήνης, ορισμένες από τις ίδιες χώρες αντιμετωπίζουν κυρώσεις με τη μορφή απότομης αύξησης δασμών στις εξαγωγές τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Έτσι, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενημερώθηκαν για πρόσθετο δασμό περίπου 10%, στο πλαίσιο της αντίθεσής τους στην αμερικανική κίνηση για τη Γροιλανδία. Η Ινδία, από την πλευρά της, έλαβε προειδοποίηση για αύξηση δασμών κατά 25% λόγω των σχέσεών της με το Ιράν — επιπλέον μιας πρόσθετης επιβάρυνσης 50%, που αποτελείται από έναν βασικό δασμό 25% και ακόμη 25% που συνδέεται με τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου.

Ινδία και Ευρωπαϊκή Ένωση: στρατηγική επιτάχυνση

Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη το γεγονός ότι η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνουν την ολοκλήρωση μιας αμοιβαίας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. Την περασμένη εβδομάδα ο Γερμανός καγκελάριος επισκέφθηκε την Ινδία, ενώ στις αρχές Φεβρουαρίου αναμένεται να πράξει το ίδιο και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.

Στο μεταξύ, στις 27 Ιανουαρίου αναμένεται να υπογραφεί συμφωνία-πλαίσιο για τη σύναψη της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ των δύο μπλοκ, η οποία θα καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του διμερούς εμπορίου —που εκτιμάται σε περίπου 180 δισ. ευρώ— με εξαίρεση το αγροτικό εμπόριο, του οποίου η ρύθμιση μετατέθηκε για αργότερα, παρότι έχουν ήδη συμφωνηθεί χαμηλότεροι δασμοί από τους ισχύοντες σήμερα.

Ο Γερμανός καγκελάριος συζήτησε επίσης στρατηγικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων: την προμήθεια από την Ινδία προηγμένων ναυτικών σκαφών που θα ενίσχυαν την παρουσία της στον Ινδικό Ωκεανό και στον Περσικό Κόλπο· τη συνεργασία στον διαστημικό τομέα, όπου ήδη υφίστανται στενοί δεσμοί μεταξύ ινδικών και ευρωπαϊκών διαστημικών οργανισμών· καθώς και την επιτάχυνση του σχεδιασμού και της υλοποίησης εμπορικών διαδρόμων που θα συνδέουν την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής και του Κέρατος της Αφρικής.

Στους στρατιωτικούς, πολιτικούς και εμπορικούς διαδρόμους —κατά μήκος του άξονα Ινδία–Σομαλιλάνδη–Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα–Αιθιοπία–Ισραήλ— παρατηρείται σημαντική επικάλυψη με την πολιτική, οικονομική και ασφαλιστική εταιρική σχέση Ινδίας–Ισραήλ.
Όταν η Ινδία καλείται να επιλέξει μεταξύ της καταβολής σωρευτικών δασμών της τάξης του 75% προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και της εγκατάλειψης στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων, όπως το λιμάνι Τσαμπαχάρ στο Ιράν —το οποίο η Ουάσιγκτον απαιτεί να εκκενωθεί ακόμη και από τον Φεβρουάριο— η ανάγκη ολοκλήρωσης συμφωνιών με την Ευρώπη μετατρέπεται σε κοινό στόχο για Ινδία και Ευρωπαϊκή Ένωση.

Νταβός: οικονομικό όραμα έναντι πολιτικών συμφερόντων

Αυτή την εβδομάδα στο Νταβός αναμένεται να συναντηθούν πολλοί από όσους προσκλήθηκαν στο Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ, μαζί με χώρες που έχουν λάβει προειδοποιήσεις για πρόσθετους δασμούς και με παράγοντες που βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα σε ζητήματα όπως η Γροιλανδία ή η Βενεζουέλα.

Ενώ το Φόρουμ του Νταβός έχει παραδοσιακά ταυτιστεί με το οικονομικό όραμα και τη συνεργασία μεταξύ πολιτικών και επιχειρηματικών ηγετών, φέτος ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπο με ένα διαφορετικό οικονομικό και πολιτικό μοντέλο: ένα μοντέλο στο οποίο, αφενός, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να προωθήσουν μια πιο σταθερή πολιτική τάξη και, αφετέρου, συνοδεύουν αυτή την προσπάθεια με κυρώσεις, οικονομική πίεση και προσβολές της κρατικής κυριαρχίας, κάθε φορά που οι προτεινόμενες λύσεις δεν ευθυγραμμίζονται με τα αμερικανικά συμφέροντα όπως αυτά ερμηνεύονται στην Ουάσιγκτον.

*Ο Ράφι Γκλικ είναι συγγραφέας, εισηγητής, αγρότης και ανώτατο στέλεχος επιχειρήσεων, με δεκαετίες εμπειρίας στη διασταύρωση ακαδημαϊκού χώρου, τεχνολογίας, γεωργίας και διεθνούς εμπορίου. Έχει διατελέσει ανώτερος συνεργάτης διδασκαλίας σε πανεπιστήμια και ακαδημαϊκά ιδρύματα στο Ισραήλ και την Ευρώπη, ενώ στον επιχειρηματικό τομέα υπήρξε διευθύνων σύμβουλος και στέλεχος εταιρειών τεχνολογίας και επενδυτικών σχημάτων. Έχει συμβάλει καθοριστικά στο οικοσύστημα εμπορίου και επενδύσεων του Ισραήλ και συνεχίζει να δημοσιεύει άρθρα και σχόλια με έμφαση στην αστροφυσική, τη διαστημική εξερεύνηση, την τεχνολογία, την οικονομία και τα κοινωνικά ζητήματα.

Το αμερικανικό ιστολόγιο Jihad Watch επανέρχεται με κείμενο-παρέμβαση για τη Γερμανία, υποστηρίζοντας ότι η χώρα «πλησιάζει» σε αυτό που αποκαλεί «Great Replacement» (“Μεγάλη Αντικατάσταση”) με αιχμή το μεταναστευτικό και τη δημογραφική εξέλιξη.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στη Γερμανία εισέρχονται σχεδόν 400.000 μετανάστες ετησίως, στην πλειονότητά τους μουσουλμάνοι, αριθμός που –όπως σημειώνεται– ισοδυναμεί με τη δημιουργία «μιας ολόκληρης μεγάλης πόλης κάθε χρόνο». Το Jihad Watch επικαλείται νεότερα κυβερνητικά στοιχεία, τα οποία αναθεωρούν προς τα πάνω προηγούμενες εκτιμήσεις για το 2025, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των νέων αφίξεων κοντά στο μισό εκατομμύριο.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση μέλους της Bundestag που παρατίθεται στο κείμενο: «300.000 κοινωνικοί μετανάστες και λεγόμενοι πρόσφυγες – στην πραγματικότητα κοντά στους 400.000 σε έναν μόνο χρόνο. Όποιος μιλά για “στροφή” με τέτοια μεγέθη, εξαπατά τους πολίτες».

Το δημοσίευμα συνδέει τις μεταναστευτικές ροές με πίεση στο γερμανικό κοινωνικό κράτος και υποστηρίζει ότι η κλίμακα των αφίξεων μεταβάλλει ριζικά τη δημογραφική σύνθεση της χώρας. Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται αναφορά σε στοιχεία του ROCKWOOL Foundation Berlin, σύμφωνα με τα οποία ο πληθυσμός μεταναστευτικής προέλευσης στη Γερμανία αυξήθηκε από 16,9 εκατομμύρια το 2023 σε 17,4 εκατομμύρια το 2024, αντιστοιχώντας πλέον σε περίπου 20,9% του συνολικού πληθυσμού.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο δημογραφικό σκέλος. Το Jihad Watch υποστηρίζει ότι ο γηγενής γερμανικός πληθυσμός μειώνεται σταθερά, με τη γονιμότητα των Γερμανίδων να παραμένει πολύ κάτω από το όριο αναπλήρωσης, την ώρα που –όπως αναφέρει– οι μουσουλμανικές οικογένειες εμφανίζουν υψηλότερους δείκτες γεννήσεων. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το δημοσίευμα θέτει το ερώτημα πότε η Γερμανία θα βρεθεί με πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της να μην είναι γηγενείς Γερμανοί.

Το άρθρο καταλήγει ότι η «Μεγάλη Αντικατάσταση», όπως τη χαρακτηρίζει, δεν αποτελεί θεωρία ή φαντασίωση, αλλά εξελισσόμενη πραγματικότητα, η οποία –σύμφωνα με τον αρθρογράφο (σ.σ.– θα επηρεάσει καθοριστικά το πολιτικό σύστημα, τη δημόσια πολιτική και τις κοινωνικές ισορροπίες στη Γερμανία τα επόμενα χρόνια.

Στην τουρκική πρωτεύουσα, η ταυτόχρονη πρόσκληση που απευθύνθηκε τόσο στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όσο και στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, για το ίδιο «Συμβούλιο Ειρήνης» εκλαμβάνεται ως ένας ελιγμός που προκαλεί έκπληξη. Η συγκεκριμένη κίνηση ερμηνεύεται ως εξέλιξη που τοποθετεί την Κύπρο στο ίδιο τραπέζι διαπραγματεύσεων με την Τουρκία, ακυρώνοντας ουσιαστικά την επιρροή που η Άγκυρα θεωρούσε μέχρι πρότινος «αποκλειστική».

Η Κύπρος ως απρόσμενος παράγοντας

Μια ιδιαίτερα οξυδερκής προσέγγιση διατυπώνεται από την αρθρογράφο Ζεϊνέπ Γκιουρτζανλί στην εφημερίδα Ekonomim, η οποία προχωρά σε άμεσο συσχετισμό της κατάστασης στη Γάζα με το κυπριακό ζήτημα.

Συγκεκριμένα, στο άρθρο «η Ουάσιγκτον, η οποία δεν εισάκουσε το Ισραήλ, αλλά συμπεριέλαβε τον Fidan στο διοικητικό συμβούλιο Συμβούλιο Ειρήνης, φαίνεται να έχει σημειώσει ένα απροσδόκητο “γκολ” με την Κύπρο εναντίον ».

Το γεγονός ότι εστάλη πρόσκληση και στον Νίκο Χριστοδουλίδη ερμηνεύεται ως ένα ξεκάθαρο μήνυμα: το Κυπριακό εντάσσεται πλέον, έστω και εμμέσως, στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο, γεγονός που ανατρέπει τις τουρκικές προσδοκίες για μονομερή αναβάθμιση του ρόλου της χώρας στην περιοχή.

Ένας «δικός »;

Σύμφωνα με την ανάλυση της Ekonomim, η συγκεκριμένη δομή προεδρίας καταργεί την ισότητα μεταξύ των κρατών και εγκαθιδρύει μια σχέση ανωτέρου–υφισταμένου, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την κυριαρχία και τη νομιμοποίηση των διαδικασιών.

Εντός αυτής της αρχιτεκτονικής, η Τουρκία καλείται να συμμετάσχει χωρίς να έχει λάβει εγγυήσεις. Παράλληλα, η Κύπρος επανέρχεται αθόρυβα στο προσκήνιο ως ένας δρώντας που μετατρέπει την «ειρήνη» σε ένα επιπλέον πεδίο γεωπολιτικών τριβών.