Ακολουθήστε μας

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΓΚΑΡΝΙ: Ο μόνος σωζόμενος ελληνορωμαϊκός ναός στον Καύκασο και η παλαιότερη ελληνική επιγραφή στην Αρμενία

Χτίστηκε από Αρμένιους και Έλληνες τεχνίτες, σχεδιάστηκε με τη σοφία των Έλλήνων αρχιτεκτόνων και εγκρίθηκε από τη ρωμαϊκή εξουσία, προς τιμήν ενός Αρμένιου θεού. Είναι, με λίγα λόγια, η πέτρινη μορφή του ίδιου του αρμενικού πεπρωμένου, ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Δημοσιεύτηκε στις

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΓΚΑΡΝΙ: Ο μόνος σωζόμενος ελληνορωμαϊκός ναός στον Καύκασο και η παλαιότερη ελληνική επιγραφή στην Αρμενία

Του Αρντασές Γιαγουπιάν στην εφημερίδα Αζάτ Ορ

Ο ναός του Γκαρνί είναι προϊόν συνεργασίας τριών κόσμων. Δεν είναι απλώς ένα οικοδόμημα, είναι
ένα σύμβολο συνεργασίας πολιτισμών. Χτίστηκε από Αρμένιους και Έλληνες τεχνίτες, σχεδιάστηκε με
τη σοφία των Έλλήνων αρχιτεκτόνων και εγκρίθηκε από τη ρωμαϊκή εξουσία, προς τιμήν ενός
Αρμένιου θεού. Είναι, με λίγα λόγια, η πέτρινη μορφή του ίδιου του αρμενικού πεπρωμένου,
ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.
Είναι γνωστό πως οι φιλικές σχέσεις μεταξύ Ελλήνων και Αρμενίων έχουν πολύ βαθιές ιστορικές ρίζες,
που φτάνουν μέχρι την Αρχαιότητα. Ήδη από την εποχή των Αργοναυτών και των Ελληνοπερσικών
πολέμων υπήρχαν εμπορικές και πολιτιστικές επαφές μεταξύ των ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας
και των αρμενικών βασιλείων. Οι ελληνικοί και οι αρμένικοι πληθυσμοί βρέθηκαν εντός της Περσικής
Αυτοκρατορίας, αλλά διατήρησαν τις ιδιαίτερες ταυτότητές τους.
Κατά την ελληνιστική εποχή, μετά τον Μέγα Αλέξανδρο, ο Ελληνο-Αρμενικός συγκερασμός ενισχύθηκε.
Η αυλή του βασιλιά Τιγράνη Β΄ του Μέγα (1ος αι. π.Χ.) είχε έντονα ελληνικά στοιχεία, ενώ πολλές
πόλεις του Αρμενικού Βασιλείου ήταν ελληνιστικές. Κατά την περίοδο αυτή η Αρμενία ήταν ένα ισχυρό,
ανεξάρτητο βασίλειο που είχε φτάσει στο απόγειό του.
Ο ναός του Γκαρνί χτίστηκε τον 1ο αιώνα μ.Χ., πιθανότατα γύρω στο 66-77 μ.Χ., από τον βασιλιά
Τιριδάτη Α΄ της Αρμενίας, της δυναστείας των Αρσακιδών. Ο Τιριδάτης ήταν αδελφός του βασιλιά των
Πάρθων Βολογάση Α΄, και βρέθηκε στο επίκεντρο της μεγάλης αρμενο-ρωμαϊκής κρίσης της εποχής.
Μετά από μακρές συγκρούσεις μεταξύ Ρώμης και Πάρθων, ο Νέρων τον αναγνώρισε ως βασιλιά της
Αρμενίας, υπό ρωμαϊκή επικυριαρχία, σε μια τελετή στη Ρώμη, που τελέστηκε με πρωτοφανή
λαμπρότητα, το 66 μ.Χ..
Η επιστροφή του Τιριδάτη στην Αρμενία σηματοδότησε μια νέα εποχή ειρήνης και πολιτισμικής
σύνθεσης, ελληνικής, ρωμαϊκής και ιρανο-αρμενικής. Στο πλαίσιο αυτό, αποφάσισε να κατασκευάσει
έναν ναό αφιερωμένο στον Ήλιο-Μίθρα, τον θεό του φωτός και της δικαιοσύνης.
Ο θεός του ναού: Ήλιος Μίθρας
Ο Μίθρας (ή Μιχρ, από όπου προέρχεται από το όνομα Μιχράν) ήταν κεντρική θεότητα της αρμενικής
και Περσικής θρησκείας.
Στην ελληνική γλώσσα, ο θεός αποδόθηκε ως Ήλιος Μίθρας και ο ναός προοριζόταν να συνδυάζει
ελληνική μορφή με αρμενικό περιεχόμενο.
Αρχιτεκτονική
Ο ναός είναι μοναδικό δείγμα ελληνιστικού δωρικού-ιωνικού ρυθμού στην Αρμενία και σε ολόκληρο
τον Καύκασο. Χτισμένος από βασάλτη (σκληρή ηφαιστειακή πέτρα), έχει 24 ιωνικούς κίονες γύρω από
την κρηπίδα (ανυψωμένη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται ο ναός). Οι διαστάσεις του είναι περίπου
11 × 16,5 μ., με προναό και σηκό*. Πάνω από την είσοδο υπήρχε η ελληνική επιγραφή που αφιέρωνε
το ιερό στον Ήλιο Μίθρα. Η τεχνοτροπία δείχνει επιρροή από τη Συρία και τη Ρώμη, αλλά και από τα
παλαιά ιερά του αρμενικού βασιλείου.
Από τον ειδωλολατρικό ναό στη χριστιανική εποχή
Όταν το 301 μ.Χ. υπό τον Τιριδάτη Γ΄ η Αρμενία ανακηρύχθηκε το πρώτο χριστιανικό κράτος στον κόσμο
οι περισσότεροι ναοί καταστράφηκαν ή μετατράπηκαν σε εκκλησίες.
Το Γκαρνί όμως διασώθηκε, γιατί βρισκόταν σε βασιλική αυλή και αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως
θέρετρο της δυναστείας των Αρσακιδών και των Βαγρατιδών.
Καταστροφή και αναστήλωση
Το 1679, ένας ισχυρός σεισμός κατέστρεψε πλήρως τον ναό και οι κίονες και τα αετώματα
κατέρρευσαν. Οι ντόπιοι κράτησαν τις πέτρες και το μνημείο παρέμεινε ερείπιο για σχεδόν τρεις
αιώνες. Η ιδέα για την αποκατάσταση του Ναού του Γκαρνί, αφιερωμένου στον θεό Μιχρ (Μίθρα)
διατυπώθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1880. Τότε προτάθηκε ένα σχέδιο μεταφοράς των
κατεστραμμένων λίθων του ναού στην Τιφλίδα (Γεωργία), ώστε να ανακατασκευαστεί εκεί. Ο
κυβερνήτης της πόλης Γερεβάν, στον οποίο είχε ανατεθεί η μεταφορά, τελικά αρνήθηκε να υλοποιήσει
την εντολή, επικαλούμενος τεχνική αδυναμία. Συστηματικές αρχαιολογικές εργασίες
πραγματοποιήθηκαν αργότερα, την περίοδο 1909–1911. Το 1934–36, ο αρχιτέκτονας Ν. Γ.
Μπουνιατιάν έκανε την πρώτη προσπάθεια ανακατασκευής του ερειπωμένου μνημείου.
Αναστηλώθηκε με ακρίβεια το 1969–1975, υπό την διεύθυνση του αρχαιολόγου Αλεξάντερ Σαχινιάν,
χρησιμοποιώντας το 80% των αυθεντικών λίθων, γεγονός που το καθιστά ένα από τα καλύτερα
αναστηλωμένα αρχαία κτίσματα στον κόσμο.
Η διαχρονική αξία του ναού
Ο ναός του Γκαρνί είναι σύμβολο της προχριστιανικής ταυτότητας της Αρμενίας.
Μαζί με το Κεγάρτ (μοναστήρι πολύ κοντά μέσα στην κοιλάδα), αποτελούν δίπολο ιερότητας. Ο ναός
του Γκαρνί για το φως και τον ήλιο, και το μοναστήρι Κεγάρτ για τον σταυρό και το πνεύμα.
Σήμερα ο ναός είναι εθνικό μνημείο, τόπος πολιτισμού και μνήμης, σύμβολο της συνέχειας του
αρμενικού πολιτισμού από την αρχαιότητα ως τη χριστιανική και σύγχρονη εποχή.
Ποιοι εργάστηκαν για την ανέγερση του ναού του Γκαρνί
Ο βασιλιάς-ιδρυτής Τιριδάτης Α΄ ήταν ο πρωτεργάτης και προστάτης του έργου. Μετά την επιστροφή
του από τη Ρώμη (66 μ.Χ.), όπου ο Νέρων τον έστεψε βασιλιά, ο Τιριδάτης θέλησε να συνδυάσει τον
αρμενικό και ρωμαϊκό-ελληνικό πολιτισμό. Ο ναός στο Γκαρνί ήταν προσωπικό του αφιέρωμα στον θεό
Μίθρα, προστάτη της δυναστείας των Αρσακιδών, και παράλληλα δήλωση πίστης στη ρωμαϊκή
αυτοκρατορία. Ο ίδιος ο Τιριδάτης ήταν αρχιερέας του Μίθρα και σύμφωνα με την παράδοση
επέβλεπε ο ίδιος τις τελετές θεμελίωσης του ναού.
Οι αρχιτέκτονες και οι τεχνίτες
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του ναού μας δίνουν πολύτιμες ενδείξεις για το ποιοι ήταν οι αρχιτέκτονες
και οι τεχνίτες. Ήταν Έλληνες αρχιτέκτονες από τη Συρία ή την Καππαδοκία. Ο σχεδιασμός του ναού
ακολουθούσε τα πρότυπα ελληνιστικών και ρωμαϊκών ναών, κυρίως των πόλεων Αντιόχειας, Έδεσσας
και Σελευκείας.
Αρμένιοι και Έλληνες τεχνίτες και λιθοξόοι κατασκεύασαν το μνημείο από τοπικό βασάλτη, έναν πολύ
σκληρό ηφαιστειακό λίθο όπου η τεχνική κοπής, συναρμογής και στίλβωσης, όπως και η χρήση
μεταλλικών συνδέσμων (αντί κονιάματος), ανήκουν στην παραδοσιακή αρμενική τεχνική.
Οι λόγιοι και οι ιερείς έπαιξαν και αυτοί το ρόλο τους. Η επιγραφή και η τελετουργική καθιέρωση
προϋποθέτουν τη συμβολή γραμματέων και ιερέων του Μίθρα, γνώστες της ελληνικής γλώσσας. Ήταν
επίσης υπεύθυνοι για την λατρευτική λειτουργία του ναού για θυσίες, τελετές φωτός, τελετουργικά
της ανατολής του ήλιου. Και όλα αυτά με Ρωμαίους μηχανικούς ή επιθεωρητές.
Ο ναός οικοδομήθηκε πιθανότατα σε 3–5 χρόνια. Οι πέτρες προήλθαν από τα τοπικά λατομεία
βασάλτη κοντά στον ποταμό Αζάτ.
Οι λίθοι αριθμήθηκαν και τοποθετήθηκαν με τεχνική ξηρής δόμησης, συνδεδεμένοι με σιδερένιους
πείρους.
Το αρχικό άγαλμα του θεού Μίθρα (χάλκινο ή μαρμάρινο) βρισκόταν στο σηκό, αλλά καταστράφηκε
πιθανότατα μετά τον εκχριστιανισμό.
Ο ναός του Γκαρνί είναι προϊόν συνεργασίας τριών κόσμων, δεν είναι απλώς ένα οικοδόμημα, είναι ένα
σύμβολο συνεργασίας πολιτισμών.
Χτίστηκε από Αρμένιους και Έλληνες μάστορες, σχεδιάστηκε με τη σοφία των Ελλήνων αρχιτεκτόνων,
και εγκρίθηκε από τη ρωμαϊκή εξουσία, προς τιμήν ενός Αρμένιου θεού.
Είναι, με λίγα λόγια, η πέτρινη μορφή του ίδιου του αρμενικού πεπρωμένου, ανάμεσα σε Ανατολή και
Δύση.
Η επιγραφή που φαίνεται στις φωτογραφίες βρίσκεται στον χώρο του ναού και είναι ελληνική.
Πρόκειται για αφιέρωση του βασιλιά Τιριδάτη Α΄ της Αρμενίας προς τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Νέρωνα,
γραμμένη στα ελληνικά, η οποία ήταν η διεθνής γλώσσα της Ανατολής εκείνη την εποχή.
Ή επιγραφή έχει ως εξής:
 ”Ηλιος Μίθρας
Βασιλεύς Μέγας Τιριδάτης
Αρμενίας, Αδελφός Βασιλέων,
Εγγονός Βασιλέων,
Από Αρσακιδών,
Αφιερωμένος Τω Ηλίω Μίθρα,
Κατά πρόσταγμα του Μεγάλου Βασιλέως,
Νέρωνος Καίσαρος Σεβαστού.
Μετάφραση στα νέα ελληνικά:
Ο Ήλιος Μίθρας.
Ο Μέγας Βασιλιάς Τιριδάτης της Αρμενίας,
αδελφός βασιλέων, εγγονός βασιλέων,
από τους Αρσακίδες, αφιέρωσε (αυτό το ιερό) στον Ήλιο Μίθρα, σύμφωνα με τη διαταγή του μεγάλου
βασιλέως Νέρωνα Καίσαρος Σεβαστού.
Στο συγκρότημα του ναού του Γκαρνί, ένα άλλο ενδιαφέρον μνημείο είναι το ψηφιδωτό του λουτρού,
το οποίο πιθανότατα κατασκευάστηκε από Ελληνες τεχνίτες. Το ψηφιδωτό του αποδυτηρίου του
λουτρού έχει μια καλλιτεχνικά διαμορφωμένη εικόνα από 15 φυσικά και γυαλισμένα βότσαλα που
συλλέχθηκαν από τον ποταμό Αζάτ.
Αυτό το πολύχρωμο ψηφιδωτό απεικονίζει τη θάλασσα με διάφορες θεότητες, γοργόνες (Νηρηίδες),
έναν άνθρωπο με κορμό αλόγου και ουρά ψαριού, μεγάλα και μικρά ψάρια, και την τέχνη του
ψαρέματος. Στο κεντρικό μέρος του ψηφιδωτού, μέσα σε ένα πλεχτό πλαίσιο, απεικονίζονται οι
προτομές ενός άνδρα και μιας γυναίκας, με τις λέξεις «Ωκεανός» και «Θάλασσα» γραμμένες στα
ελληνικά. Ο Ωκεανός, σύμφωνα με τη μυθολογία, θεωρείται ο πατέρας όλων των θεών, ενώ η θάλασσα
θεωρείται η μητέρα της θεάς της ομορφιάς και της αγάπης Αφροδίτης. Στο πάνω μέρος αυτού του
πλαισίου είναι γραμμένη η φράση: «ΜΉΔΕΝ ΛΑΒΟΝΤΕΣ ΉΡΓΑΣΑΜΕΘΑ» δηλαδή, εργασθήκαμε χωρίς
ανταμοιβή.
Ο Τιριδάτης μετά την αναγόρευσή του από τον Νέρωνα στη Ρώμη ως «βασιλέα Αρμενίας»,
επηρεασμένος από τον ρωμαϊκό συγκρητισμό (η συνένωση θεών, ιδεών, και συμβόλων από
διαφορετικές παραδόσεις), αφιέρωσε τον ναό στον Ήλιο-Μίθρα, θεότητα που ταυτιζόταν τόσο με τον
περσικό Μίθρα όσο και με τον ελληνικό Ήλιο-Απόλλωνα.
Η επιγραφή αυτή είναι από τις παλαιότερες ελληνικές επιγραφές στην Αρμενία και αποτελεί συμβολική
γέφυρα ανάμεσα στην αρμενική, ελληνιστική και ρωμαϊκή παράδοση. Δείχνει επίσης τη διπλή
νομιμοποίηση του Τιριδάτη, την θεϊκή (από τον Μίθρα/Ήλιο) και την πολιτική (από τον Νέρωνα).
Το Μουσείο του Γκαρνί στην Αρμενία τιμήθηκε με βραβείο της UNESCO το 2011.
Συγκεκριμένα, έλαβε το Διεθνές Βραβείο UNESCO-Ελλάδας «Μελίνα Μερκούρη» για τη Διαφύλαξη και
Διαχείριση Πολιτιστικών Τοπίων. Το βραβείο απονέμεται ανά διετία σε φορείς που έχουν συμβάλει
ουσιαστικά στην προστασία και ανάδειξη πολιτιστικών τοπίων με την τελετή να πραγματοποιείται
στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι.
*Σηκός.
Ο κύριος εσωτερικός χώρος στους αρχαίους ελληνικούς ναούς. Ήταν αποκλειστικά αφιερωμένος και
χρησίμευε για τη φύλαξη του αγάλματος της θεάς ή του θεού και ήταν κλειστός για το κοινό.

Διαβάστε ξεφυλλίζοντας την σημερινή έκδοση της εφημερίδας Αζάτ Ορ στο PDF

 

ԱԶԱՏ ՕՐ 30-1-2026

Είναι Μηχανικός Αερ/φών και εκπαιδευτής στο πρώτο πιστοποιημένο εκπαιδευτικό κέντρο κατά Part-147 ΜΤΟ της EASA στην Ελλάδα στην Ολυμπιακή Αεροπορία. Είναι ενεργό μέλος της Αρμενικής κοινότητας στην Ελλάδα. Ελληνοαρμένιος της διασποράς με καταγωγή των προγόνων από τη μαρτυρική Σμύρνη.

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ

Μουντζουρούλιας: Τέσσερις χώρες ενάντια στην Τουρκία

Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η νέα εκπομπή Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια άνοιξε με «βαριά» ατζέντα και καθαρό μήνυμα: στο επίκεντρο μπαίνει η ανατολική Μεσόγειος, η τουρκική προκλητικότητα και η διαμορφούμενη αμυντική αρχιτεκτονική Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ενώ παράλληλα ανεβαίνει επικίνδυνα το θερμόμετρο στο μέτωπο ΗΠΑ–Ιράν.

Ο παρουσιαστής στάθηκε σε ισραηλινή ανάλυση think tank που περιγράφει την τριγωνική συνεργασία Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ ως παράγοντα σταθερότητας και αποτροπής, με την Τουρκία να αναδεικνύεται –κατά την εκπομπή– ως «κρίσιμος κίνδυνος» για τη νέα τάξη πραγμάτων στην περιοχή. Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε η αναφορά σε πρόσφατη συνάντηση στην ισραηλινή Κνεσέτ με συμμετοχή Ελλήνων, Κυπρίων, Αμερικανών και Ισραηλινών βουλευτών, όπου συζητήθηκε ευθέως ο ρόλος της Άγκυρας και, όπως τονίστηκε, τέθηκε ως επόμενη κίνηση η είσοδος της Ινδίας στη σχετική εξίσωση συνεργασιών.

Στο κομμάτι των διεθνών εξελίξεων, η εκπομπή περιέγραψε «θρίλερ» γύρω από το Ιράν, με τον Donald Trump –όπως ειπώθηκε– να ανεβάζει την πίεση για συμφωνία σε σύντομο χρονικό ορίζοντα, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοικτό το σύνολο των επιλογών. Έγινε αναφορά σε δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων για σενάρια πλήγματος σε πυρηνικές εγκαταστάσεις αλλά και ειδικών επιχειρήσεων, την ώρα που –σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν– το Ισραήλ θεωρεί ότι έχουν «κλειδώσει» στόχοι και προετοιμάζεται ακόμη και για το χειρότερο ενδεχόμενο, δηλαδή μαζική ιρανική απάντηση.

Στο ελληνικό αμυντικό σκέλος, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ανέδειξε εξελίξεις για το Πολεμικό Ναυτικό: από την επιλογή/ενσωμάτωση μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων (τύπου camcopter/C-BEL όπως αναφέρθηκε) σε νέες πλατφόρμες, μέχρι τη μεγάλη «μονομαχία» εταιρειών για το πρόγραμμα νέων υποβρυχίων και αναβάθμισης υφιστάμενων μέσων, με την εκτίμηση ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να ληφθούν με καθαρά επιχειρησιακά αλλά και γεωπολιτικά κριτήρια, ιδίως ως προς το σκέλος της συμμετοχής ελληνικών ναυπηγείων.

Κλείνοντας, έγινε ειδική μνεία στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» και στις –όπως ειπώθηκε– προχωρημένες συζητήσεις για ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης από ισραηλινή πλευρά, με στόχο αυτοματοποιημένη ανίχνευση/ταξινόμηση απειλών και βελτιστοποίηση της απόκρισης αναχαίτισης.

Συνέχεια ανάγνωσης

Άμυνα

Θλίψη για τον θρυλικό «Φαντομά»! Έφυγε από τη ζωή ο Αντιπτέραρχος (Ι) ε.α. Παναγιώτης Μπαλές

Η απώλειά του κλείνει ακόμη ένα κεφάλαιο μιας γενιάς αξιωματικών που έμαθε να μετράει τα λόγια, να κρατάει χαμηλά τους τόνους και να ανεβάζει ψηλά το επίπεδο του καθήκοντος.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Θλίψη στην Πολεμική Αεροπορία και στους φίλους της Αεροπορικής Ιδέας προκάλεσε η είδηση του θανάτου του Αντιπτεράρχου (Ι) ε.α. Παναγιώτη Μπαλέ, μιας μορφής που ταυτίστηκε με την επιχειρησιακή σοβαρότητα, την πειθαρχία και το “σκληρό” επαγγελματικό ήθος που κράτησε την ΠΑ όρθια σε απαιτητικές εποχές.

Ο Παναγιώτης Μπαλές γεννήθηκε το 1936 στην Ανδρίτσαινα, όπου ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Το 1955 εισήλθε στη Σχολή Ικάρων (Τμήμα Ιπταμένων), κατατασσόμενος 8ος μεταξύ 65 εισαχθέντων. Διακρίθηκε ως αρχηγός της ΙΙΙης Τάξεως και αρχηγός της Σχολής, ενώ αποφοίτησε το 1958 ως αρχηγός της τάξης του, μεταξύ 36 νέων Ανθυποσμηναγών.

Το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας του το διένυσε στις Πολεμικές Μοίρες και στα σύγχρονα μαχητικά, με πάνω από 3.500 ώρες πτήσης. Διετέλεσε Διοικητής Πολεμικής Μοίρας των πρώτων F-4E Phantom που ήρθαν στην Ελλάδα, αλλά και Διοικητής της μεγαλύτερης Πτέρυγος Μάχης, της 110 ΠΜ (1980-82), με πέντε Πολεμικές Μοίρες. Και στις δύο περιπτώσεις, οι Μονάδες κατέκτησαν υψηλά επίπεδα επιχειρησιακής ικανότητας, επιτυγχάνοντας μηδενικούς δείκτες ατυχημάτων υπό τη διοίκησή του — στοιχείο που λέει πολλά σε έναν κλάδο όπου το “μηδέν” δεν χαρίζεται, κερδίζεται.

Αποστρατεύτηκε τον Μάρτιο του 1983 με τον βαθμό του Υποπτεράρχου. Κατά τη διαδρομή του, παρακολούθησε πλήθος επαγγελματικών σχολείων της ΠΑ και των ΕΔ, φοίτησε στο Air Command and Staff College της USAF (αντίστοιχο της Σχολής Πολέμου Αεροπορίας) και υπηρέτησε για δύο χρόνια ως καθηγητής, εκπαιδευτής και διευθυντής σπουδών στη ΣΠΑ.

Στο αποχαιρετιστήριο μήνυμά του ο Σάββας Καλεντερίδης ανέφερε: «Σήμερα έκανε την μεγάλη πτήση του ο πτέραρχος Παναγιώτης Μπαλές, ηγετική μορφή της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, που διοίκησε στιβαρά και με αποτελεσματικότητα των Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών.Ένα γνήσιο τέκνο της ηρωικής Ανδρίτσαινας. Καλές προσγειώσεις στους διαδρόμους του Παραδείσου Αρχηγέ…».

Η απώλειά του κλείνει ακόμη ένα κεφάλαιο μιας γενιάς αξιωματικών που έμαθε να μετράει τα λόγια, να κρατάει χαμηλά τους τόνους και να ανεβάζει ψηλά το επίπεδο του καθήκοντος.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Michael Rubin: Ήρθε η ώρα η Ινδία να στηρίξει τη διάλυση του Πακιστάν και της Τουρκίας!

Ειλικρινά, αν η Ινδία επιτάχυνε τη διάλυση του Πακιστάν, θα έκανε χάρη στον κόσμο. Ομοίως, καθώς η Τουρκία εξελίσσεται σε μηχανή ριζοσπαστισμού στον 21ο αιώνα, η Νέα Δελχί θα πρέπει να διδάξει ένα μάθημα στην Άγκυρα. Η αλαζονεία του Ερντογάν θα αυξάνεται έως ότου κάποιος την ανακόψει.

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει ο Michael Rubin

Οι εκλογές της 12ης Φεβρουαρίου 2026 στο Μπανγκλαντές σηματοδοτούν το τέλος ενός αργού, σταδιακού πραξικοπήματος που δεν ξεκίνησε από φοιτητές στους δρόμους της Ντάκα, αλλά από μια αίθουσα συνεδριάσεων της Inter-Services Intelligence (ISI).

Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες που οδήγησαν στην απομάκρυνση της πρωθυπουργού του Μπανγκλαντές, Σεΐχ Χασίνα, δεν ήταν αυθόρμητες, όπως υποστήριξαν αφελείς διπλωμάτες και δημοσιογράφοι. Οι διαδηλωτές που σκοτώθηκαν δεν ήταν θύματα μιας κατασταλτικής αστυνομικής δύναμης. Ιατροδικαστικές εκθέσεις δείχνουν ότι οι επιτιθέμενοι πυροβόλησαν φοιτητές με σφαίρες 7,62 χιλιοστών, συνήθως από τυφέκια AK-47. Ο στρατός του Μπανγκλαντές χρησιμοποιεί τέτοιο οπλισμό, αλλά η εμπλοκή του στις διαμαρτυρίες ήταν περιορισμένη. Μάρτυρες αναφέρουν ότι αξιωματικοί του στρατού απέφυγαν να ανοίξουν πυρ κατά του πλήθους. Αυτό υποδηλώνει ότι οι δράστες προμηθεύτηκαν τις σφαίρες 7,62 χιλιοστών και τα AK-47 από εξωτερική πηγή, πιθανότατα μέσω της Ύπατης Αρμοστείας του Πακιστάν στη Ντάκα.

Με το Awami League εκτός νόμου και τη Jamaat-e-Islami και άλλες ισλαμιστικές οργανώσεις που υποστηρίζονται από το Πακιστάν να ανακάμπτουν, το Ισλαμαμπάντ επαναφέρει τη συζήτηση για τον πόλεμο του 1971 και επιχειρεί να ανατρέψει το αποτέλεσμά του. Αν ο λαός του Μπανγκλαντές δεν αντιδράσει σύντομα, η χώρα θα επιστρέψει στο «Ανατολικό Πακιστάν» τουλάχιστον σε πνεύμα, αν όχι σε όνομα.

Η επιχείρηση κατά του Μπανγκλαντές θα έπρεπε να έχει παραβιάσει μια «κόκκινη γραμμή» για την Ινδία. Το ίδιο και η συνεχιζόμενη στήριξη του Πακιστάν σε τρομοκρατικές ομάδες στο Κασμίρ και αυτονομιστές του Χαλιστάν. Οι παραδοσιακοί Ινδοί ηγέτες καθησυχάζονται ότι ενεργούν με αυτοσυγκράτηση και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, αλλά αυτό ακριβώς εξυπηρετεί τους υπολογισμούς της ISI. Τα αυταρχικά καθεστώτα επιδιώκουν να περιορίσουν τους αντιπάλους τους επικαλούμενα δημοκρατία και διπλωματικούς κανόνες, ενώ ταυτόχρονα εφαρμόζουν μυστικές στρατηγικές για να τους αποδυναμώσουν. Το διεθνές δίκαιο λειτουργεί μόνο όταν όλα τα μέρη δεσμεύονται από τους ίδιους κανόνες.

Η συμπεριφορά του Πακιστάν θα επιδεινωθεί. Μόνο του, το Πακιστάν είναι ένα αποτυχημένο κράτος. Με την οικονομική και στρατιωτική στήριξη όμως του Κατάρ, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας —του νέου «Άξονα των Ιχουάν»— οι πακιστανικές δυνάμεις ενισχύονται. Και η Κίνα επιθυμεί να δει την Ινδία αποδυναμωμένη. Ουσιαστικά, το Πακιστάν έχει μετατραπεί σε ένα δηλητηριώδες στιλέτο που διάφορες χώρες χρησιμοποιούν για να πλήττουν την Ινδία και να διεξάγουν εναντίον της έναν «γκρίζο πόλεμο». Αν η Ινδία δεν αντιδράσει, ενδέχεται να χάσει τον πρώτο της και πλέον καθοριστικό πόλεμο.

Το Πακιστάν επιδιώκει να διαδώσει τον αποσχιστισμό, ενώ η Τουρκία και το Κατάρ, μαζί με το Πακιστάν, υποκινούν τους περισσότερους από 200 εκατομμύρια μουσουλμάνους της Ινδίας. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ προωθεί τον νεο-οθωμανισμό στο εσωτερικό, στη Δυτική Ασία και τη Βόρεια Αφρική, συνεργάζεται με το Πακιστάν για την προώθηση ενός «νεο-μουγκάλ» αφηγήματος στη Νότια Ασία. Ως ένθερμος οπαδός της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ο Ερντογάν δεν αποδέχεται μια τάξη πραγμάτων όπου μη μουσουλμάνοι ασκούν εκλογική εξουσία επί μουσουλμάνων.

Η Νέα Δελχί θα πρέπει να καθοδηγείται από ηθική σαφήνεια και αμοιβαιότητα. Ενώ η Ινδία είναι ένα νόμιμο κράτος, το Πακιστάν είναι ένα τεχνητό δημιούργημα, του οποίου το όνομα προέρχεται από αναγραμματισμό των περιοχών του, που δεν έχουν κοινό στοιχείο πέρα από τη θρησκεία και τον καταναγκασμό της κεντρικής εξουσίας.

Στην πράξη, πολλές περιοχές του Πακιστάν δυσανασχετούν με την κυριαρχία των Πουντζάμπι. Οι Παστούν του Khyber Pakhtunkhwa θα επιθυμούσαν να ενωθούν με το Αφγανιστάν —κάτι που επιδιώκουν από το 1893 και τη χάραξη της Γραμμής Ντουράντ. Το Πακιστάν παραβιάζει τους ίδιους του τους νόμους όσον αφορά το Γκιλγκίτ. Έχει προσαρτήσει παράνομα το Καλάτ και ενσωμάτωσε το Μπαλουχιστάν το 1955. Το Σιντ διαθέτει επίσης ξεχωριστή πολιτισμική ταυτότητα που αξίζει αναγνώριση.

Όπως οι ΗΠΑ δεν αναγνώρισαν ποτέ τη σοβιετική κατοχή της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας, έτσι και η Ινδία θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο αναγνώρισης των νόμιμων εκπροσώπων των πακιστανικών περιοχών που τελούν υπό κατοχή.

Παράλληλα, η Ινδία θα πρέπει να υιοθετήσει πολιτική αμοιβαιότητας απέναντι στην Τουρκία. Η Τουρκία προσφέρει υποτροφίες σε Ινδούς μουσουλμάνους, επιχειρώντας να τους εντάξει σε μια μισαλλόδοξη κοσμοθεωρία που απορρίπτει τη διαφορετικότητα της Ινδίας. Η ινδική κυβέρνηση θα μπορούσε να ανταποδώσει, υποδεχόμενη Κούρδους φοιτητές και ενισχύοντας την πολιτιστική και πολιτική τους ταυτότητα απέναντι στον αυξανόμενο αυταρχισμό της Άγκυρας.

Η Ινδία θα μπορούσε ακόμη να υποδεχθεί πρώην μέλη του PKK από την Τουρκία και τη Συρία. Πολλοί Κούρδοι ευθυγραμμίζονται ιδεολογικά με την παραδοσιακή σοσιαλιστική κοσμοθεωρία της Ινδίας. Αν και η Τουρκία χαρακτηρίζει το PKK τρομοκρατική οργάνωση, ευρωπαϊκά δικαστήρια το αντιμετωπίζουν ως νόμιμη εξέγερση. Οι ΗΠΑ το ενέταξαν στις τρομοκρατικές οργανώσεις μόνο κατόπιν απαίτησης της Άγκυρας. Αν η Τουρκία υποκινεί αποσχισμό στο Κασμίρ, η Ινδία θα μπορούσε να προωθήσει το Κουρδιστάν ακόμη και παρέχοντας υποστήριξη αυτοάμυνας.

Το Πακιστάν είχε σχεδόν 80 χρόνια να αποδείξει ότι είναι υπεύθυνο κράτος και απέτυχε. Αν ήθελε να συνυπάρξει ειρηνικά με την Ινδία, θα μπορούσε. Αντίθετα, επιδιώκει να την αποδυναμώσει.

Ειλικρινά, αν η Ινδία επιτάχυνε τη διάλυση του Πακιστάν, θα έκανε χάρη στον κόσμο. Ομοίως, καθώς η Τουρκία εξελίσσεται σε μηχανή ριζοσπαστισμού στον 21ο αιώνα, η Νέα Δελχί θα πρέπει να διδάξει ένα μάθημα στην Άγκυρα. Η αλαζονεία του Ερντογάν θα αυξάνεται έως ότου κάποιος την ανακόψει. Και αν οι Κούρδοι κερδίσουν την ελευθερία τους στη διαδικασία, αυτό θα αποτελεί νίκη για το μετριοπαθές και δημοκρατικό μπλοκ που η Ινδία φιλοδοξεί να ηγηθεί.

Πηγή: sundayguardianlive.com

 

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Γενικά θέματα29 λεπτά πριν

UNICEF: Η στρατολόγηση παιδιών στην Αϊτή τριπλασιάστηκε μέσα σε μόλις ένα χρόνο.

Ο αριθμός των παιδιών στην Αϊτή που στρατολογούνται και χρησιμοποιούνται από ένοπλες ομάδες έχει εκτοξευθεί κατά περίπου 200% το 2025,...

Διεθνή59 λεπτά πριν

Νέος γύρος συνομιλιών Ιράν-ΗΠΑ: Στη Γενεύη ο Αμπάς Αραγτσί

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν αναχώρησε σήμερα για τη Γενεύη, όπου έχει προγραμματιστεί νέος γύρος συνομιλιών για τα πυρηνικά με...

Άμυνα1 ώρα πριν

Αντίστροφη μέτρηση για τη νέα εποχή της Αεροπορίας Στρατού!

Το σημαντικότερο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Αεροπορίας Στρατού την τελευταία δεκαετία έχει πλέον εισέλθει στη φάση της αντίστροφης μέτρησης. Τα 35 νέα ελικόπτερα UH-60M Black...

Γενικά θέματα2 ώρες πριν

Συντριβή αεροσκάφους Air India με 260 νεκρούς: Έκοψαν την παροχή καυσίμου στους κινητήρες λίγο πριν την απογείωση!

Νέα στοιχεία ήρθαν στη δημοσιότητα για την συντριβή της πτήσης AI-171 της Air India, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Βαληνάκης: “Βράζουμε” με όσα συμβαίνουν!

Παρέμβαση του Ιωάννη Βαληνάκη στη Ναυτεμπορική.

Δημοφιλή