Υψηλού ρίσκου έμμεσες συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα διεξάγονται την Παρασκευή στο Μουσκάτ του Ομάν, σε ένα κλίμα έντονης πολεμικής ανησυχίας και ανοιχτής διαφωνίας για την ατζέντα. Η πρώτη συνεδρίαση κράτησε περίπου μιάμιση ώρα και ακολουθεί δεύτερος γύρος το απόγευμα, με το Ομάν να παίζει ξανά ρόλο «αγγελιαφόρου» ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Καθυστερημένη εκκίνηση – σύντομος πρώτος γύρος, δεύτερος το απόγευμα

Οι συνομιλίες είχαν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν στις 10:00 τοπική ώρα, όμως μετατέθηκαν περίπου κατά μία ώρα. Μετά το πέρας του πρώτου γύρου, κομβόι που εκτιμάται ότι μετέφερε Αμερικανούς αξιωματούχους αποχώρησε από το παλάτι στα περίχωρα του Μουσκάτ όπου φιλοξενήθηκε η διαδικασία, ενώ ιρανικό κομβόι είχε προηγουμένως εμφανιστεί και αποχωρήσει από το ίδιο σημείο. Αργότερα, ξεκίνησε δεύτερος γύρος επαφών.

Ομάν: “Προετοιμασία συνθηκών” για επανεκκίνηση διαπραγμάτευσης

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν επιβεβαίωσε ότι μεσολάβησε σε συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα, με τον υπουργό Εξωτερικών Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι να συναντάται χωριστά με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί και κατόπιν με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και τον σύμβουλο του Λευκού Οίκου Τζάρεντ Κούσνερ (γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ). Σύμφωνα με την ομανική ανακοίνωση, οι «διαβουλεύσεις» επικεντρώθηκαν στη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών για την επανέναρξη διπλωματικών και τεχνικών διαπραγματεύσεων, με στόχο “βιώσιμη ασφάλεια και σταθερότητα”.

Η «μάχη της ατζέντας»: Η Ουάσιγκτον θέλει “πακέτο”, η Τεχεράνη μόνο πυρηνικά

Το βασικό εμπόδιο είναι πολιτικό και αφορά το εύρος της διαπραγμάτευσης:

• ΗΠΑ: θέλουν στο τραπέζι όχι μόνο τα πυρηνικά, αλλά και βαλλιστικούς πυραύλους, στήριξη σε ένοπλες οργανώσεις/“proxy” στην περιοχή και ακόμη ζητήματα εσωτερικής καταστολής και “μεταχείρισης του λαού”, όπως φέρεται να ανέφερε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, στον απόηχο αιματηρής καταστολής αντικαθεστωτικών κινητοποιήσεων τον προηγούμενο μήνα.

• Ιράν: επιμένει ότι το πλαίσιο στο Μουσκάτ πρέπει να είναι αποκλειστικά το πυρηνικό, με «κόκκινη γραμμή» κάθε συζήτηση για την αμυντική του ικανότητα και ειδικά για το πυραυλικό του πρόγραμμα.

«Με ανοιχτά μάτια» μετά τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν και τα αμερικανικά πλήγματα

Οι επαφές είναι οι πρώτες τέτοιου επιπέδου μετά τον 12ήμερο πόλεμο Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο, όταν οι ΗΠΑ χτύπησαν ιρανικούς πυρηνικούς στόχους προς το τέλος των συγκρούσεων. Ο Αραγτσί, σε δημόσια τοποθέτησή του, εμφανίστηκε να “κουβαλά” την εμπειρία της τελευταίας χρονιάς, λέγοντας ότι η Τεχεράνη προσέρχεται «καλή τη πίστει» αλλά “στέκεται στα δικαιώματά της”, ζητώντας σεβασμό δεσμεύσεων, ισοτιμία και αμοιβαίο συμφέρον ως θεμέλια μιας ανθεκτικής συμφωνίας.

Απειλές και “πολλά εργαλεία”: μήνυμα Λευκού Οίκου πριν τις συνομιλίες

Παράλληλα με το διπλωματικό κανάλι, η Ουάσιγκτον διατηρεί ανοιχτά τα σενάρια κλιμάκωσης. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ προειδοποίησε ότι ο Τραμπ επιδιώκει να δει αν μπορεί να υπάρξει συμφωνία, αλλά “έχει πολλές επιλογές πέρα από τη διπλωματία”, υπενθυμίζοντας την ιδιότητα του ως αρχιστράτηγου.

Το Ιράν, από την πλευρά του, εμφανίζεται να φοβάται ότι ο Τραμπ μπορεί να υλοποιήσει απειλές για πλήγμα, με φόντο ναυτική και αεροπορική συγκέντρωση ισχύος στην περιοχή. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι ανησυχίες των χωρών του Κόλπου, που φοβούνται ότι μια επίθεση μπορεί να πυροδοτήσει περιφερειακό πόλεμο και να τις συμπαρασύρει.

“Σκληρά σήματα” από την Τεχεράνη: Khorramshahr-4 και υπόγειες εγκαταστάσεις

Λίγες ώρες πριν τις επαφές, ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι αναπτύχθηκε σε υπόγειο σύμπλεγμα των Φρουρών της Επανάστασης ένας από τους πιο προηγμένους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλης εμβέλειας, ο Khorramshahr 4.

Το Ιράν υπενθυμίζει επίσης ότι δεν συζητά “άμυνα” και “εμβέλειες”, παρότι κατά τη διάρκεια του πολέμου εκτόξευσε εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους προς το Ισραήλ.

Παράθυρο συμβιβασμού: ευελιξία σε εμπλουτισμό – αλλά όχι “μηδενισμός δικαιώματος”

Στο τραπέζι, σύμφωνα με όσα μεταφέρονται, υπάρχει πιθανή ιρανική ευελιξία στο ζήτημα του εμπλουτισμού, ακόμη και μέσω λύσεων τύπου “κοινοπραξίας” και παραχώρησης αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ωστόσο η Τεχεράνη επιμένει ότι το δικαίωμα εμπλουτισμού είναι μη διαπραγματεύσιμο.

Αποδυνάμωση “Άξονα Αντίστασης” και φόβος γενίκευσης

Η ιρανική επιρροή στην περιοχή έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα από τις ισραηλινές επιχειρήσεις εναντίον των συμμάχων/εντολοδόχων της (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι, πολιτοφυλακές στο Ιράκ), καθώς και από την ανατροπή του Άσαντ στα τέλη του 2024. Αυτό μειώνει τα περιφερειακά “χαρτιά” της Τεχεράνης, αλλά δεν την κάνει αυτόματα πιο πρόθυμη να δεχθεί αμερικανικό “πακέτο” απαιτήσεων.