Τη συμπλήρωση 250 ετών από τη γέννηση του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος, Ιωάννη Καποδίστρια, τίμησαν με ιδιαίτερη λαμπρότητα οι ομογενειακές ενώσεις, διοργανώνοντας σειρά εκδηλώσεων μνήμης και τιμής. Στο επίκεντρο των εορτασμών βρέθηκε η τελετή κατάθεσης στεφάνων και λουλουδιών στον ανδριάντα του μεγάλου πολιτικού άνδρα, καθώς και η πραγματοποίηση ειδικής ημερίδας αφιερωμένης στο έργο και την παρακαταθήκη του.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, μια προσωπικότητα διεθνούς εμβέλειας που διετέλεσε Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ανταποκρίθηκε στην δραματική έκκληση των εξεγερμένων συμπατριωτών του, αναλαμβάνοντας τα ηνία του νεοσύστατου κράτους, κατόπιν της εκλογής του ως ηγέτη από την Γ΄ Εθνοσυνέλευση το 1827.

Κατά την εναρκτήρια ομιλία της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος κ. Σιουρδάκης έλαβε τον λόγο για να υπογραμμίσει τη σημασία της ιστορικής αυτής επετείου. «Για μας τους Έλληνες το πνεύμα μιας Ρωσίας, που ανέκαθεν αναγνώριζε την αξία πέρα από τα σύνορα. Η εμπιστοσύνη ΄ προς το πρόσωπό Εξωτερικών αποτελεί την πιο τρανή απόδειξη ’ αυτούς τους δρόμους περπάτησε και σ’ αυτά τα κτήρια εργάστηκε. Εδώ ο Καποδίστριας δεν ήταν απλώς ένας υψηλός κρατικός λειτουργός. Ήταν μέρος , συνδεδεμένος με βαθιά φιλία με τον [σ.σ. εθνικό ποιητή του 1821] Αλεξάντρ Πούσκιν, μοιραζόμενος τις ίδιες αξίες πολιτισμού, που ενώνουν μέχρι σήμερα τους δύο λαούς μας», επεσήμανε χαρακτηριστικά απευθυνόμενος στο ακροατήριο.

Εμβαθύνοντας στην ανάλυσή του για την προσωπικότητα του Κυβερνήτη, ο κ. Σιουρδάκης πρόσθεσε ότι «μετά από χρόνια δοκιμασιών, νέων περιορισμών και οικονομικής εξάρτησης, οι Έλληνες νοιώθουν και πάλι την ανάγκη για έναν ηγέτη, που θα θέτει την πατρίδα και το λαό πάνω από το εγώ. Η τεράστια επιτυχία [σ.σ. ], που συγκεντρώνει εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου στις αίθουσες, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης και αυθόρμητα χειροκροτήματα, δεν είναι τυχαία. Είναι μια κραυγή , που αναζητά το ήθος, την ανιδιοτέλεια και τη δικαιοσύνη, σε μια εποχή, που η ατιμωρησία και η εξάρτηση φαίνεται να κυριαρχούν».

Συνέχισε την τοποθέτησή του αναφερόμενος στο ειδικό βάρος που φέρει το όνομα του Καποδίστρια για τον απανταχού Ελληνισμό. Όπως τόνισε, η κληρονομιά του είναι πολύ βαριά, «ένα ζωντανό χρέος, που μας φέρνει προ των ευθυνών μας να είμαστε αντάξιοι απόγονοι εκείνων, που δεν συμβιβάστηκαν», όπως είπε χαρακτηριστικά. «Ως Σύλλογος εδώ στην Αγία Πετρούπολη έχουμε χρέος να κρατάμε αυτή τη φλόγα αναμμένη, θυμίζοντας σε όλους ότι ο Ελληνισμός δεν υποδουλώνεται, όσο υπάρχουν άνθρωποι, που τιμούν την ιστορία τους με πράξεις», σημείωσε στη συνέχεια ο κ. Σιουρδάκης, τονίζοντας με έμφαση ότι «ο Καποδίστριας δίδαξε ότι η φιλοπατρία απαιτεί θυσία. Ας υποσχεθούμε σήμερα ότι θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τις αξίες του, κρατώντας την ταυτότητά μας ζωντανή, περήφανη και αδούλωτη».

Στη δική του παρέμβαση, ο Γενικός Πρόξενος, Χριστόφορος Χατζηττοφής, εστίασε στην καταγωγή του Ιωάννη Καποδίστρια, κάνοντας ειδική μνεία στο γεγονός ότι ήταν κατά το ήμισυ κυπριακή. Αναφερόμενος σε αυτή την πτυχή της βιογραφίας του, ο κ. Χατζηττοφής τόνισε ότι «η μητέρα , από τη γνωστή οικογένεια Γονέμη, η οποία μετά την κατάληψη κατέφυγε στην Κέρκυρα και τη Βενετία».

Ο κ. Χατζηττοφής προχώρησε σε μια ιστορική αναδρομή, σημειώνοντας μάλιστα ότι ο Καποδίστριας, μόλις πέντε ημέρες πριν από το συγκεκριμένο χρονικό σημείο αναφοράς, είχε απαντήσει γραπτώς σε ερώτημα του Ρόμπερτ Ουίλμορτ Χόρτον. Το ερώτημα αφορούσε τα όρια που οραματιζόταν η Ελλάς ως προς τη γεωγραφική της έκταση, με τον Κυβερνήτη να τονίζει ότι «τα όρια διεγράφησαν υπό δικαιωμάτων, τα οποία ούτε ο χρόνος, ούτε αι πολύμορφαι συμφοραί, ούτε η δωροκτησία, ουδέποτε ίσχυσαν να παραγράψωσι. Διεγράφησαν δε από του 1821 δια σφαγάς των Κυδωνίων, , , , των Ψαρρών, ναυμαχίας τε και πεζομαχίας εν αις εδοξάσθη το γενναίον τούτον έθνος».

Επιπροσθέτως, επεσήμανε ότι ο Καποδίστριας υπήρξε ο πρώτος Έλληνας πολιτικός, ο οποίος έθεσε την Κύπρο ως αναπόσπαστο μέρος του εθνικού κορμού, παρά το γεγονός ότι «οι σχεδιασμοί στην Κύπρο, παρά μόνο τη συλλογή οικονομικής και άλλης βοήθειας». Το γεγονός αυτό, ωστόσο, δεν εμπόδισε εκατοντάδες Κυπρίους να σπεύσουν να πολεμήσουν μαζί με τα αδέλφια τους στην επαναστατημένη Ελλάδα, είτε ακόμη και να εκτελεστούν «προληπτικά» από τις οθωμανικές αρχές.

«Ο Καποδίστριας υπήρξε μια σπάνια μορφή, Έλληνας στην καταγωγή και την ψυχή, αλλά ταυτόχρονα διεθνής δημόσιος λειτουργός με ευρωπαϊκό κύρος. Στη Ρωσική Υπηρεσία εργάστηκε με αφοσίωση και συνέπεια για 13 χρόνια σε μια δύσκολη εποχή για την Ευρώπη. Εδώ σε θέση μεγάλης ευθύνης συνέβαλε στη διαμόρφωση μιας πολιτικής, που αναζητούσε σταθερότητα, συνεννόηση και αρχές. Αυτή η σταδιοδρομία υπήρξε καθοριστικό κεφάλαιο στη διαδρομή του. Ένα σπουδαίο σχολείο για τον ίδιο και μια περίοδος, όπου το κύρος », σημείωσε στην παρέμβασή του ο Γενικός Πρόξενος, αναδεικνύοντας το εύρος της διπλωματικής και εθνικής δράσης του τιμώμενου προσώπου.

Υπενθύμισε, μάλιστα, ένα συγκινητικό περιστατικό που καταδεικνύει το ήθος του ανδρός: όταν ο Ρώσος Τσάρος προσέφερε την αναγνώριση, ο Καποδίστριας ζήτησε να δοθούν τα αντίστοιχα χρήματα για την ανακούφιση των παιδιών που υπέφεραν στην Ελλάδα. Η αιτιολογία του ήταν ξεκάθαρη, γιατί «αντιμετώπιζε την εξουσία ως υπηρεσία, όχι ως προνόμιο» και γιατί, ως στάση ζωής, προτιμούσε όχι τα μεγάλα λόγια, αλλά την ουσιαστική φροντίδα για τους αδύναμους.

Ο Καποδίστριας ήταν ένας άνθρωπος, «που ένωσε εμπειρίες, γλώσσες κι ευθύνες και που τίμησε με τον τρόπο , ήθος και αίσθημα καθήκοντος» κατέληξε στην ομιλία του ο Γενικός Πρόξενος, ολοκληρώνοντας την σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Κυβερνήτη.

Τις τιμητικές εκδηλώσεις χαιρέτισε επίσης ο Νίκος Σιδηρόπουλος, ο οποίος παρέστη ως εκπρόσωπος. Ο κ. Σιδηρόπουλος μετέφερε τον θερμό, αδελφικό χαιρετισμό του Ιβάν Σαββίδη. Στο μήνυμά του, ο κ. Σαββίδης χαρακτήρισε τον Ιωάννη Καποδίστρια ως υπόδειγμα προς μίμηση για όλες τις γενιές των Ελλήνων, είτε αυτοί ζουν στις κοινότητες της διασποράς, είτε στις πατρίδες.

Με σκληρή ρητορική και σαφές πολιτικό υπόβαθρο, η εθνικιστική εφημερίδα Aydınlık επαναφέρει στο προσκήνιο το θέμα των οθωμανικών–τουρκικών μνημείων στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι αφήνονται στην εγκατάλειψη –ιδίως στα Δωδεκάνησα και τη Δυτική Θράκη– με αποτέλεσμα να «φθείρονται» και να «εξαφανίζονται» σταδιακά. Το δημοσίευμα παρουσιάζει την εικόνα όχι ως φυσική φθορά του χρόνου, αλλά ως συνειδητή πολιτική που πλήττει την ιστορική μνήμη και την τουρκική ταυτότητα των μουσουλμανικών κοινοτήτων.

Αφορμή εκδήλωση στη Σμύρνη

Σύμφωνα με την Aydınlık, αφορμή για το ρεπορτάζ αποτέλεσε εκδήλωση που διοργάνωσαν στη Σμύρνη:

• το ROİSDER (οργάνωση με την ονομασία «Τούρκοι της Ρόδου, της Κω και των Δωδεκανήσων») και

• το Παράρτημα Σμύρνης του «Συλλόγου Αλληλεγγύης Τούρκων της Δυτικής Θράκης».

Η εκδήλωση έφερε τίτλο «Τα τουρκικά αρχιτεκτονικά έργα στην Ελλάδα που έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου» και πραγματοποιήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου στο κέντρο “Sancar Maruflu Sivil Toplum Yerleşkesi”.

Η παρέμβαση Χαλατσόγλου: δύο αιτίες για την «εξάλειψη»

Κεντρική ομιλήτρια, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήταν η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μαρμαρά Νεβάλ Κονουκ Χαλατσόγλου, η οποία ισχυρίστηκε ότι τα πολιτιστικά και αρχιτεκτονικά μνημεία της οθωμανικής περιόδου στην Ελλάδα «σταδιακά εξαφανίζονται».

Η ίδια αποδίδει την «εξάλειψη», όπως λέει, σε δύο λόγους:

1. επειδή τα μνημεία συμβολίζουν την οθωμανική–τουρκική κυριαρχία και λειτουργούν ως υπενθύμιση ιστορικών γεγονότων που ερμηνεύει ως «τραυματικά» για την ελληνική πλευρά,

2. επειδή –κατά την άποψή της– η καταστροφή/εγκατάλειψη στοχεύει στη διακοπή της ιστορικής συνέχειας των τουρκικών/μουσουλμανικών κοινοτήτων, ώστε να «ξεχάσουν το παρελθόν τους» και να πληγεί η ταυτότητά τους.

Από τη φθορά στον «πολιτισμικό αφανισμό»

Η Aydınlık μεταφέρει ότι η Χαλατσόγλου δεν αντιμετωπίζει την απώλεια μνημείων ως απλή εγκατάλειψη ή έλλειψη πόρων, αλλά ως κομμάτι μιας ευρύτερης διαδικασίας που χαρακτηρίζει «πολιτισμικό αφανισμό», συνδέοντάς την μάλιστα με τον τρόπο που συγκροτείται η σύγχρονη ελληνική εθνική ταυτότητα — την οποία, κατά το δημοσίευμα, θεωρεί ότι επιδιώκει να αποσυνδεθεί από την οθωμανική κληρονομιά.

ROİSDER: «Κοινή κληρονομιά» – πρόταση για TİKA και κοινές αποκαταστάσεις

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του ROİSDER, καθηγητής Μουσταφά Καϊμακτσί, φέρεται να υποστήριξε ότι τα οθωμανικά–τουρκικά μνημεία στην Ελλάδα αποτελούν «κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας», ενώ η εγκατάλειψή τους –όπως ισχυρίζεται– υπονομεύει την πολιτισμική ποικιλομορφία σε βαθμό που την χαρακτηρίζει ακόμη και ως «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Παράλληλα, κάλεσε την Ελλάδα να αποδεχθεί πρόταση της τουρκικής υπηρεσίας TİKA για κοινά προγράμματα αποκατάστασης, με στόχο —όπως λέει— τα μνημεία:

• να αποκατασταθούν «σύμφωνα με την αυθεντική τους μορφή» και

• να αποκτήσουν νέες κατάλληλες χρήσεις μέσα από διακρατικές συμφωνίες.

Με λίγα λόγια: το θέμα δεν παρουσιάζεται ως καθαρά πολιτιστικό. Παρουσιάζεται ως πεδίο ταυτότητας, επιρροής και συμβολικής κυριαρχίας.

Να πάμε και στο δία ταύτα; Είναι απαράδεκτο να μιλούν οι Τούρκοι, οι οποίοι κατέκαψαν εκκλησίες και μοναστήρια και έκαναν την Αγιά Σοφιά τζαμί. Το δημοσίευμα μας λέει ξεκάθαρα, ότι η Τουρκία θέλει να διαπράξει επιχείρηση διείσδυσης μέσω της TİKA δηλαδή  την Τουρκική Υπηρεσία Συνεργασίας και Συντονισμού που είναι ο κύριος κρατικός φορέας για την υλοποίηση αναπτυξιακών προγραμμάτων σε διεθνές επίπεδο, μέσω της οποίας η Άγκυρ ασκεί επιρροή σε 170 χώρες έχοντας πραγματοποιήσει πάνω από 33.000.