Επιμέλεια έρευνας: Γιάννης Πεγειώτης

Στο επίκεντρο της γεωπολιτικής καταιγίδας που έχει ξεσπάσει μετά τις κοινές επιθέσεις Ισραήλ–ΗΠΑ στο Ιράν, η Jerusalem Post επιχειρεί να φωτίσει τον πιο αθέατο αλλά καθοριστικό παράγοντα: τη Μοσάντ. Το ερώτημα που θέτει η ανάλυση του Γιόνα Τζέρεμι Μπομπ είναι σαφές: τι κάνει αυτή τη στιγμή η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών;

Σε αντίθεση με την επιχείρηση του Ιουνίου 2025, όταν η Μοσάντ είχε δημοσιοποιήσει ειδική σειρά βίντεο για τη συμβολή της στην εξουδετέρωση της ιρανικής αεράμυνας, των πυρηνικών εγκαταστάσεων, των βαλλιστικών πυραύλων και της ανώτερης στρατιωτικής ηγεσίας, σήμερα επικρατεί απόλυτη σιγή. Όλες οι «παραδοσιακές» πηγές της υπηρεσίας βρίσκονται σε πλήρη σιωπή, γεγονός που τροφοδοτεί τα σενάρια για παρασκηνιακή δράση.

Η ανάλυση υπενθυμίζει το βιβλίο «Το Σπαθί της Ελευθερίας» του πρώην επικεφαλής της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν, στο οποίο αποκαλύπτονται λεπτομέρειες της επιχείρησης του 2018 για την κατάσχεση των πυρηνικών αρχείων του Ιράν. Σύμφωνα με όσα περιγράφει, ο εντοπισμός των κρυμμένων αρχείων δεν βασίστηκε σε ένα «χρυσό ψήγμα» πληροφορίας, αλλά σε ένα περίπλοκο παζλ: παρακολούθηση προσώπων, επιτήρηση εμπορευματοκιβωτίων, παρακολούθηση φορτηγών, υποκλοπές επικοινωνιών, εναέρια και επίγεια κατασκοπεία. Η επιχείρηση επιταχύνθηκε όταν η Μοσάντ έμαθε ότι το Ιράν σχεδίαζε νέα μεταφορά των υλικών, ενώ καθυστέρησε 24 ώρες για τακτικούς λόγους, όταν διοικητής πεδίου απέρριψε πρόταση για άμεση δράση.

Το ίδιο πρότυπο πολυεπίπεδης δράσης, σημειώνει η Jerusalem Post, εφαρμόστηκε και στον πόλεμο του Ιουνίου 2025. Τότε η Μοσάντ, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες πληροφοριών των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της εξουδετέρωσης κορυφαίων Ιρανών στρατιωτικών αξιωματούχων και περίπου δώδεκα πυρηνικών επιστημόνων. Χρησιμοποιήθηκε ένα μείγμα ανθρώπινων πρακτόρων στο έδαφος, τηλεχειριζόμενων όπλων τοποθετημένων σε οχήματα και drones, ενώ οι αεροπορικές επιδρομές εκτελούνταν από την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία.

Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του σημερινού επικεφαλής της Μοσάντ, Ντέιβιντ Μπαρνέα, μετά τον περσινό πόλεμο: «Θα συνεχίσουμε να είμαστε εκεί, όπως ήμασταν εκεί». Η φράση αυτή επανέρχεται σήμερα με ιδιαίτερο βάρος, καθώς η υπηρεσία διατηρεί ημιεπίσημα κανάλια επικοινωνίας στα φαρσί, καλώντας Ιρανούς πολίτες σε διαμαρτυρίες και διαμηνύοντας ότι θα τους στηρίξει.

Η Jerusalem Post καταλήγει ότι, παρότι δεν υπάρχει καμία επίσημη επιβεβαίωση για τον ρόλο της Μοσάντ στις τρέχουσες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι πράκτορές της βρίσκονται «στο μάτι του κυκλώνα». Είτε συμμετέχουν ενεργά σε στρατιωτικές επιχειρήσεις είτε ενισχύουν επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης του καθεστώτος, η παρουσία τους θεωρείται δεδομένη — έστω κι αν παραμένει αόρατη.

Ανησυχία για το ενδεχόμενο ιρανικών αντιποίνων σε ευρωπαϊκό έδαφος εκφράζει ειδικός σε θέματα μυστικών υπηρεσιών από τη Γερμανία, σε μια συγκυρία όπου η ένταση μεταξύ Δύσης και Τεχεράνης βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο.

O λόγος για τον πρόεδρο της κοινοβουλευτικής επιτροπής ελέγχου των μυστικών υπηρεσιών Μαρκ Χέντικμαν, ο οποίος προειδοποίησε για πιθανές επιθέσεις ιρανικών πυρήνων στην Ευρώπη.

Στην ανάλυσή του, ο Γερμανός εμπειρογνώμονας επισημαίνει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να θεωρείται «εκτός κάδρου» σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης, τονίζοντας πως οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να έχουν άμεσες επιπτώσεις στην ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου. Όπως υποστηρίζει, οι μηχανισμοί επιρροής και τα δίκτυα που αποδίδονται στο Ιράν δεν περιορίζονται γεωγραφικά, γεγονός που αυξάνει τον βαθμό επιφυλακής των υπηρεσιών ασφαλείας.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις μεταξύ δυτικών κρατών και Ιράν είναι ιδιαίτερα τεταμένες, με φόντο στρατιωτικές επιχειρήσεις, διπλωματικές αντιπαραθέσεις και αμοιβαίες κατηγορίες. Σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις οφείλουν να ενισχύσουν τη συνεργασία των υπηρεσιών πληροφοριών και να αυξήσουν τα επίπεδα επιτήρησης κρίσιμων υποδομών, πρεσβειών και χώρων υψηλού συμβολισμού.

Παρότι δεν γίνεται λόγος για συγκεκριμένη ή άμεση απειλή, η ανάλυση υπογραμμίζει ότι σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής πίεσης, οι κίνδυνοι υβριδικών ή ασύμμετρων ενεργειών αυξάνονται. Το ζητούμενο, όπως επισημαίνεται, είναι η πρόληψη και η διατήρηση της σταθερότητας, ώστε η ευρωπαϊκή ασφάλεια να μη βρεθεί αντιμέτωπη με αιφνιδιασμούς.

Οι ευρωπαϊκές αρχές καλούνται, συνεπώς, να παραμείνουν σε διαρκή επιφυλακή, καθώς οι εξελίξεις στο διεθνές πεδίο ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα το εσωτερικό περιβάλλον ασφάλειας της ηπείρου.

Οι επιθέσεις που σκότωσαν τον πνευματικό ηγέτη του Ιράν αυτό το Σάββατο πραγματοποιήθηκαν από αεροσκάφη της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας, χάρη σε αμερικανικές πληροφορίες.

Τα ισραηλινά αεροσκάφη περίμεναν αρκετές εβδομάδες πριν απογειωθούν. Για να αποκεφαλίσουν το καθεστώς, έπρεπε να είναι βέβαιοι για τον τόπο και την ώρα. Οι υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ και των ΗΠΑ έδωσαν τελικά το πράσινο φως και το Σάββατο το πρωί, στις 8:40 (ώρα Τεχεράνης), οι ισραηλινές βόμβες έπεσαν ταυτόχρονα σε τρία αναγνωρισμένα σημεία. Σε διάστημα 30 δευτερολέπτων, σκοτώθηκαν 40 ανώτερα στελέχη του καθεστώτος των μουλάδων. Μεταξύ αυτών, ο αγιατολάχ Χαμενεΐ, ανώτατος ηγέτης της ισλαμικής επανάστασης από το 1989 και αρχηγός κράτους του καθεστώτος.

Αν και είναι εξοικειωμένο με τις στοχευμένες δολοφονίες, αυτή είναι η πρώτη φορά που το εβραϊκό κράτος σκοτώνει έναν ξένο αρχηγό κράτους. «Η επιχείρηση ξεκίνησε με στόχο να αποκεφαλίσει την ηγεσία του καθεστώτος», εξηγεί στη Figaro ένας υψηλόβαθμος αξιωματικός της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας, ο οποίος χαρακτηρίζει την επιχείρηση «εξαιρετικά περίπλοκη». Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, χάρηκε για την επιτυχία της επίθεσης: «Εδώ και τρεις δεκαετίες και μισή, αυτός ο σκληρός τύραννος εξήγαγε την τρομοκρατία σε όλο τον κόσμο, βύθισε τον λαό του στη φτώχεια και εργαζόταν ασταμάτητα, χωρίς διακοπή, για την υλοποίηση του σχεδίου καταστροφής του Ισραήλ», δήλωσε.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούσαν τις παραμικρές κινήσεις του ανώτατου ηγέτη του Ιράν εδώ και μήνες, εντοπίζοντας τις διευθύνσεις των συναντήσεών του, σημειώνοντας τις συνήθειές του. Μόλις επιβεβαιώθηκε η παρουσία του σε μια συνάντηση που οργανώθηκε το πρωί του Σαββάτου στην κατοικία του, η πληροφορία μεταφέρθηκε στους Ισραηλινούς, οι οποίοι έδωσαν την εντολή να χτυπήσουν. «Είχαμε πληροφορίες υψηλής ποιότητας, εκμεταλλευτήκαμε μια μοναδική ευκαιρία», προσθέτει ο αξιωματικός της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας. «Δεν μπορούσε να κάνει τίποτα, ούτε οι άλλοι ηγέτες που σκοτώθηκαν μαζί του», σχολίασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο δίκτυό του Truth Social.

Η επιχείρηση ξεκίνησε το Σάββατο την αυγή, όταν τα ισραηλινά αεροσκάφη απογειώθηκαν από τις βάσεις τους γύρω στις 6 το πρωί. Περίπου δυόμισι ώρες αργότερα, περισσότεροι από τριάντα ισραηλινοί πύραυλοι αέρος-εδάφους μεγάλης εμβέλειας χτύπησαν το συγκρότημα κατοικίας του ανώτατου ηγέτη, διαλύοντας το κτίριο που ήταν βαρύτατα οχυρωμένο. «Ήταν τακτική έκπληξη», κρίνει ο πρώην διευθυντής της στρατιωτικής πληροφορίας Άμος Γιαντλίν. «Όλοι περίμεναν επίθεση τη νύχτα, όπως την προηγούμενη φορά. Αλλά αυτή τη φορά έγινε στις 8 το πρωί», προσθέτει. «Η επιτυχία (της επιχείρησης) βασίζεται στον συνδυασμό εξαιρετικής ακρίβειας και σε πραγματικό χρόνο πληροφοριών με την ικανότητα της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας να χτυπά με τρομερή ακρίβεια», ενθουσιάζεται ο Άμος Γιαντλίν. «Το Ισραήλ κατάφερε να χτυπήσει με ακρίβεια δύο μέτρων σε μεγάλη απόσταση. Είναι εντυπωσιακό», προσθέτει.

Μεταξύ των Ιρανών αξιωματούχων που δολοφονήθηκαν, περιλαμβάνονται οι υψηλότερες αρχές του καθεστώτος. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, ο Αμίρ Νασιρζαντέχ, υπουργός Άμυνας, και ο Μοχάμαντ Πάκπουρ, διοικητής των ισχυρών Φρουρών της Επανάστασης, σκοτώθηκαν επίσης στις επιθέσεις. Ο ισραηλινός στρατός ισχυρίζεται ότι επιβεβαίωσε τον θάνατο πέντε άλλων υψηλόβαθμων στρατιωτικών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο Άλι Σαμχάνι, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.

Η επίθεση, που αναμενόταν εδώ και εβδομάδες, δείχνει για άλλη μια φορά την ακρίβεια των αμερικανο-ισραηλινών πληροφοριών, που μπόρεσαν να επιβεβαιώσουν την παρουσία αυτών των προσωπικοτήτων στις τρεις στοχευμένες συναντήσεις. Η Μοσάντ, η ισραηλινή υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών, κατάφερε ακόμη και να αποκτήσει μια φωτογραφία της σορού του Χαμενεΐ, σύμφωνα με τον ισραηλινό Τύπο. «Ο Ισραηλινός Στρατός εργάστηκε χιλιάδες ώρες για να δημιουργήσει μια τράπεζα στόχων τόσο πλούσια και εκτεταμένη όσο δυνατόν. Τους τελευταίους μήνες, ο αριθμός των στόχων τριπλασιάστηκε», διευκρινίζει ένας Ισραηλινός αξιωματικός. Αυτή η επιχείρηση δείχνει επίσης τη στενή συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ για την πραγματοποίηση αυτών των επιθέσεων. «Πρόκειται για συνεργασία χωρίς προηγούμενο», διαβεβαιώνει ο στρατηγός Έφι Ντεφρίν, εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού.

Σύμφωνα με τις πολιτικές και στρατιωτικές αρχές του Ισραήλ, η επιχείρηση προετοιμαζόταν εδώ και μήνες. Ήδη, μετά τον «πόλεμο των δώδεκα ημερών», ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε απειλήσει τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, διαβεβαιώνοντας ότι οι υπηρεσίες του γνώριζαν τις παραμικρές κινήσεις του. Από τον τελευταίο πόλεμο, οι υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ και των ΗΠΑ έχουν εμβαθύνει σημαντικά τις γνώσεις τους για το ιρανικό κρατικό μηχανισμό και τους ηγέτες του.

Τις εβδομάδες πριν από την επίθεση, οι Ισραηλινοί στρατιωτικοί πολλαπλασίασαν τις επισκέψεις στην Ουάσινγκτον. Ο αρχηγός του γενικού επιτελείου, ο διοικητής της πολεμικής αεροπορίας, ο αρχηγός της στρατιωτικής πληροφορίας και ο διευθυντής της Μοσάντ επισκέφθηκαν την αμερικανική πρωτεύουσα για να προετοιμάσουν την επιχείρηση. Στα τέλη Δεκεμβρίου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε για δεύτερη φορά την κατοικία του Ντόναλντ Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα, όπου οι δύο πολιτικοί ηγέτες απείλησαν δημοσίως το Ιράν με στρατιωτική επέμβαση αν η χώρα δεν τερμάτιζε το πυρηνικό και βαλλιστικό της πρόγραμμα. Τον Φεβρουάριο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επισκέφθηκε για δεύτερη φορά τις ΗΠΑ για να υπερασπιστεί μια πιο επιθετική προσέγγιση προς τη Ισλαμική Δημοκρατία.

Ήταν πράγματι στις αρχές Ιανουαρίου που η ευθραυστότητα του καθεστώτος έπεισε τους Ισραηλινούς για την αναγκαιότητα μιας επιχείρησης, όταν χιλιάδες διαδηλωτές κατέβηκαν στους δρόμους του Ιράν κατά της εξουσίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ξανά τη Ισλαμική Δημοκρατία με στρατιωτική επέμβαση αν δεν σταματούσε τις σφαγές των αντιφρονούντων που κατέβηκαν στους δρόμους. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ διέταξε στη συνέχεια την τοποθέτηση ενός αεροναυτικού συγκροτήματος στον Περσικό Κόλπο, σύντομα ενισχυμένου από ένα δεύτερο αεροναυτικό συγκρότημα στην ανατολική Μεσόγειο. Σε συνδυασμό με τα στρατεύματα που ήδη υπήρχαν στην περιοχή, 50.000 στρατιώτες, 200 αεροσκάφη και 13 πλοία – η μεγαλύτερη αμερικανική δύναμη που έχει αναπτυχθεί στην περιοχή από το 2003 – ήταν έτοιμη για επέμβαση.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον διατήρησε ένα διπλωματικό κανάλι, δηλώνοντας ότι προτιμά μια συμφωνία από μια άμεση σύγκρουση. Οι ΗΠΑ απαίτησαν από το Ιράν την πλήρη αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεών του, την παράδοση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου και την εγκατάλειψη κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού. Όροι που κρίθηκαν απαράδεκτοι από την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με αρκετές αμερικανικές πηγές που επικαλείται ο Τύπος, αυτές οι διπλωματικές αποτυχίες έπεισαν τον Ντόναλντ Τραμπ ότι δεν υπήρχε άλλη εναλλακτική από τη στρατιωτική επιλογή. Η ισραηλινο-αμερικανική επίθεση επιβλήθηκε έτσι ως το αποτέλεσμα ενός διπλού συμπεράσματος: το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων και η πεποίθηση ότι μόνο η στρατιωτική πίεση μπορούσε να αλλάξει τη στρατηγική ισορροπία.

«Απομένουν πολλοί στόχοι να χτυπηθούν»

Για το Ισραήλ όπως και για τις ΗΠΑ, η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη δεν σηματοδοτεί παρά την αρχή του πολέμου. «Απομένουν πολλοί στόχοι να χτυπηθούν: ηγέτες του ιρανικού καθεστώτος, η πολεμική του μηχανή, οι πυρηνικοί και βαλλιστικοί χώροι παραγωγής του», διαβεβαιώνει ο Ναντάβ Σοσάνι, εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού. «Ο στόχος είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες για αλλαγή καθεστώτος», διαβεβαιώνει ο Άβνερ Βιλάν, πρώην αξιωματικός των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας, ειδικός στο ιρανικό ζήτημα. Από τις πρώτες ώρες της επιχείρησης, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασαν αυτή την κατεύθυνση. «Μην χάσετε αυτή την ευκαιρία», προέτρεψε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απευθυνόμενος στους Ιρανούς. «Είναι μια μοναδική ευκαιρία. (…) Κατεβείτε στους δρόμους για να ανατρέψετε το καθεστώς που δηλητηριάζει τις ζωές σας», πρόσθεσε.

ΠΗΓΗ: Le Figaro