Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή περνά σε επικίνδυνη φάση για τις αγορές, καθώς οι τελευταίες επιθέσεις υποδεικνύουν μετατόπιση του πεδίου προς κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Το France 24 μεταδίδει ότι ιρανικά drones έφτασαν κοντά σε μεγάλα διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ τη Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026, την ώρα που οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ήδη κινούνται ανοδικά λόγω πολεμικού ρίσκου.

Χτυπήματα σε Ras Tanura και Ahmadi: μήνυμα «κόστους» στον Κόλπο

Στη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με διεθνή δίκτυα, οι αντιαεροπορικές άμυνες αναχαίτισαν drones που κατευθύνονταν προς το Ras Tanura, έναν από τους πιο κομβικούς κόμβους της Saudi Aramco. Ακόμη όμως και η αναχαίτιση δεν μηδενίζει τον κίνδυνο: τα συντρίμμια μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιές και ζημιές, ενώ υπήρξαν αναφορές για καπνό στην περιοχή.

Στο Κουβέιτ, συντρίμμια μετά από αναχαίτιση έπεσαν κοντά στο διυλιστήριο Mina/Al-Ahmadi, με δύο τραυματισμούς εργατών, χωρίς –κατά τις διαθέσιμες πληροφορίες– να υπάρξει διακοπή λειτουργίας.

Το νέο στοιχείο, όπως το «διαβάζουν» αναλυτές του κλάδου, είναι ότι για πρώτη φορά σε τέτοια ένταση μπαίνουν στο κάδρο στόχοι που αγγίζουν τον πυρήνα της οικονομίας του Κόλπου: παραγωγή, διύλιση, τερματικοί, δεξαμενές, logistics.

Ορμούζ: το σημείο-κλειδί που μπορεί να τινάξει τις αγορές

Ο μεγαλύτερος εφιάλτης της αγοράς δεν είναι μόνο οι μεμονωμένες επιθέσεις, αλλά ένα σενάριο όπου το Ιράν καθιστά το Στενό του Ορμούζ μη ασφαλές ή λειτουργικά δυσχερές για τη ναυτιλία. Πρόκειται για τον πιο κρίσιμο «λαιμό μπουκαλιού» του παγκόσμιου πετρελαίου, και κάθε αύξηση ρίσκου μεταφράζεται άμεσα σε ασφάλιστρα κινδύνου, καθυστερήσεις, αλλαγές δρομολογίων και ακριβότερη ενέργεια.

Παράλληλα, ήδη καταγράφονται επιπτώσεις και σε εναλλακτικές οδούς: ναυτιλιακές αποφεύγουν ζώνες υψηλού ρίσκου, με αποτέλεσμα να «σφίγγει» ο χρόνος και το κόστος παράδοσης φορτίων.

«Σοκ» στο LNG: η περίπτωση Κατάρ και η εκτίναξη του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου

Το ενεργειακό ρίσκο δεν περιορίζεται στο αργό πετρέλαιο. Το Reuters μετέδωσε ότι το Κατάρ ανέστειλε παραγωγή LNG μετά από πλήγματα σε εγκαταστάσεις στο Ras Laffan, εξέλιξη που έχει ειδικό βάρος, καθώς το Κατάρ είναι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG διεθνώς.

Το αποτέλεσμα είναι διπλό:

1. νευρικότητα στα διεθνή συμβόλαια,

2. άμεση μετακύλιση στην Ευρώπη, που έχει αυξήσει εισαγωγές LNG τα τελευταία χρόνια και παραμένει ευαίσθητη σε διαταραχές.

Η «αλυσίδα» προς την παγκόσμια οικονομία: από το καύσιμο στο ράφι

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές δεν χτυπούν μόνο τα χρηματιστήρια. Χτυπούν:

• μεταφορές και logistics (καύσιμα, ναύλοι, ασφάλιστρα),

• βιομηχανία και παραγωγή (κόστος ενέργειας),

• τιμές καταναλωτή (πληθωρισμός),

• ταξίδια/αερομεταφορές (κλειστοί εναέριοι χώροι, ακυρώσεις, ακριβότερα καύσιμα).

Με απλά λόγια: όταν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο «τσιμπάνε» από πολεμικό ρίσκο, δεν μένει τίποτα ανεπηρέαστο — από την τιμή στο πρατήριο μέχρι το κόστος παραγωγής τροφίμων και τη ναυτιλία.

Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης

Η κρίση που άνοιξε με το πλήγμα κατά της RAF Ακρωτηρίου μεταφέρει τη φωτιά της σύγκρουσης στην Ανατολική Μεσόγειο και βάζει την Κυπριακή Δημοκρατία σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής, με την Αθήνα να περνά από τις δηλώσεις στη χειροπιαστή ενίσχυση: αποστολή φρεγατών και μαχητικών F-16, στο πλαίσιο αποφάσεων του ΚΥΣΕΑ και συντονισμού σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο.

Η ελληνική κίνηση: φρεγάτες και F-16 στην Πάφο

Το ΕΡΤNews μεταδίδει ότι στην Κύπρο κατευθύνονται δύο ελληνικές φρεγάτες (με αναφορά στη «Κίμων» και δεύτερη μονάδα) και ότι δύο ζεύγη F-16 έχουν ήδη προσγειωθεί στη βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, ως άμεσο μέτρο αποτροπής και προστασίας.

Από κυπριακής πλευράς, κυβερνητικές τοποθετήσεις κινούνται στη γραμμή ότι τα μέτρα είναι προληπτικά, μέσα σε ρευστό περιβάλλον απειλής, με επίκεντρο τις περιοχές γύρω από τις βρετανικές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές.

Τι συνέβη στο Ακρωτήρι: χτύπημα, συναγερμοί, αναχαιτίσεις

Το διεθνές ειδησεογραφικό αποτύπωμα καταγράφει ότι η βάση χτυπήθηκε από drone (με αναφορές για ελάχιστες ζημιές και χωρίς απώλειες), ενώ ακολούθησαν νέοι συναγερμοί και κινητοποίηση. Το Reuters μετέδωσε εκκένωση στο αεροδρόμιο Πάφου μετά από ύποπτο ίχνος στο ραντάρ, ενώ καταγράφηκαν σειρήνες και απογειώσεις αεροσκαφών από το Ακρωτήρι.
Παράλληλα, διεθνή μέσα αναφέρουν ότι μετά το αρχικό περιστατικό υπήρξαν πρόσθετες απειλές/κινήσεις drones προς την περιοχή της βάσης.

Η «σκιά» του Φιλελευθέρου: απειλές IRGC για εντατικοποίηση πληγμάτων

Την ίδια ώρα, στη Λευκωσία αυξάνει η ανησυχία μετά από δημοσίευμα του Φιλελευθέρου που μεταφέρει απειλές ανώτατου αξιωματούχου των Φρουρών της Επανάστασης για κλιμάκωση πυραυλικών πληγμάτων κατά της Κύπρου, με το σκεπτικό ότι οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει τη στρατιωτική παρουσία στο νησί.
Εδώ η ουσία είναι διπλή:

1. επιχειρείται να μπει η Κύπρος στο κάδρο ως “κόμβος” της δυτικής παρουσίας,

2. να δημιουργηθεί ψυχολογική πίεση σε πληθυσμό και πολιτική ηγεσία, ειδικά σε περιοχές κοντά σε βάσεις/υποδομές.

Το κρίσιμο ερώτημα: θα υπάρξει συνέχεια στις επιθέσεις κατά των βρετανικών βάσεων;

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις «συνέχειας» σε επίπεδο απειλής (συναγερμοί/ραντάρ/ύποπτα ίχνη και αναφορές για πρόσθετα drones) και σε επίπεδο ρητορικής κλιμάκωσης (δημόσιες απειλές).
Αυτό που δεν έχει κλειδώσει είναι η μορφή και η ένταση: άλλο πράγμα η παρενόχληση/δοκιμή αεράμυνας με UAV, άλλο ένα μαζικό κύμα που θα επηρεάσει ευρύτερα το νησί και τις πτήσεις/υποδομές.

Η εικόνα προς τα έξω: ΕΕ, Λονδίνο, Ουάσιγκτον – και το μήνυμα Αθήνας

Η Ελλάδα, στέλνοντας πλοία και μαχητικά, δείχνει ότι αντιμετωπίζει το επεισόδιο ως απειλή που “ακουμπά” την ασφάλεια κράτους-μέλους της ΕΕ και την περιφερειακή σταθερότητα. Από την άλλη, το Λονδίνο επιμένει ότι οι κινήσεις του έχουν αμυντικό χαρακτήρα, ενώ η ίδια η βάση του Ακρωτηρίου παραμένει κομβικό σημείο για επιχειρήσεις/επιτήρηση στην περιοχή—άρα και προφανής στόχος πίεσης.

Το συμπέρασμα της στιγμής είναι καθαρό: η Κύπρος δεν μπορεί να μείνει μόνο σε ανακοινώσεις. Θέλει αεράμυνα, επιτήρηση, διαλειτουργικότητα και πολιτική κάλυψη. Η Αθήνα επέλεξε να δώσει σήμα με μέσα και όχι με λόγια.

Στο επίκεντρο της εκπομπής «Geopolitics» στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής» βρέθηκε η εσωτερική γεωγραφία του κινήματος MAGA (Make America Great Again) και το πώς αυτή μεταφράζεται σε εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, με αφορμή την κλιμάκωση γύρω από το Ιράν. Καλεσμένος ήταν ο Ραφαήλ Καλυβιώτης, υποψήφιος διδάκτορας γεωπολιτικής και πολιτικός επιστήμονας, ο οποίος ανέλυσε τις τάσεις, τα ρήγματα και τις αντιφάσεις του τραμπισμού, αλλά και τη μεγάλη στρατηγική πίσω από τις κινήσεις της Ουάσιγκτον.

Ο κ. Καλυβιώτης περιέγραψε το MAGA ως πολιτική κατασκευή που «έδεσε» την άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ με μια κρίσιμη κοινωνική δεξαμενή: τους λεγόμενους “Middle American Radicals”, πολίτες από τα μεσαία στρώματα που –όπως είπε– είχαν βρεθεί εκτός της παραδοσιακής κομματικής ταύτισης και επηρεάστηκαν από την απώλεια θέσεων εργασίας λόγω παγκοσμιοποίησης. Σε αυτό το πλαίσιο, τα μηνύματα “America First” και «να ξανακάνουμε την Αμερική μεγάλη» παρουσιάστηκαν ως ρητορικό «διαζύγιο» με τις δυνάμεις των πολυεθνικών και ως συμμαχία με τους «απλούς και κανονικούς» Αμερικανούς.

Κομβικό σημείο της ανάλυσης ήταν ότι ένα μεγάλο κομμάτι της βάσης του MAGA διατηρεί νεο-απομονωτιστικά χαρακτηριστικά: δεν θέλει «ατελείωτους πολέμους» και αντιμετωπίζει με καχυποψία τις επεμβάσεις. Εκεί, κατά τον ίδιο, εξηγείται και η εσωτερική τριβή που προκαλούν κινήσεις των ΗΠΑ σε μέτωπα όπως το Ιράν ή η Βενεζουέλα: ένα μέρος του κινήματος θεωρεί ότι ο Τραμπ «δεν τήρησε τις υποσχέσεις του» στον βαθμό που το έκανε στην πρώτη θητεία.

Στην ίδια γραμμή, σχολίασε το ρήγμα εντός του MAGA γύρω από την ισραηλινοαμερικανική επίθεση στο Ιράν, επισημαίνοντας πως συνυπάρχουν αντικρουόμενες φωνές: από όσους την καταδικάζουν ως «αποκρουστική και κακή» έως εκείνους που τη θεωρούν πιθανό ιστορικό επίτευγμα, εφόσον υπάρξει γρήγορη επιτυχία. Ο ίδιος επέμεινε ότι η ανάλυση δεν ταυτίζεται με «λήψη θέσης» και άνοιξε τη συζήτηση προς μια ευρύτερη θεματική: τα προβλήματα των πολυπολιτισμικών κοινωνιών, όπου οργανωμένες μειοψηφίες, χρήμα και επικοινωνιακή επιρροή μπορούν –όπως υποστήριξε– να επηρεάζουν τη συμπεριφορά του μέσου ψηφοφόρου.

Παράλληλα, έκανε σαφή διάκριση: χαρακτήρισε τα πλήγματα «χειρουργικά», όμως τόνισε ότι δεν δικαιολογούνται στη βάση του διεθνούς δικαίου, ενώ δήλωσε «εναντίον των αλλαγών καθεστώτων» μέσω εξωτερικής παρέμβασης. Στο ίδιο σημείο ανέδειξε και την «εσωτερική αντίφαση» του America First: απομονωτισμός από τη μία, αλλά από την άλλη η ανάγκη να μην αφήσει η Ουάσιγκτον την Κίνα να διεισδύει σε κρίσιμες περιφέρειες επιρροής – κάτι που, όπως είπε, το «βαθύ κράτος» γνωρίζει πολύ καλά.

Κατά τον κ. Καλυβιώτη, η ουσιαστικότερη τομή της εποχής Τραμπ δεν είναι απλώς πολιτική, αλλά δομική: υποστήριξε ότι η άνοδος Τραμπ «έβγαλε τις πολυεθνικές» από τον σκληρό πυρήνα του αμερικανικού κράτους και επανέφερε λογική κρατικού συμφέροντος, κάνοντας αναφορά στο βεσφαλιανό πλαίσιο και στη raison d’état. Στο ίδιο σχήμα ενέταξε την κριτική του προς κύκλους που, όπως είπε, μέσω του World Economic Forum επιδίωκαν ένα «πρόπλασμα παγκόσμιου κράτους».

Ενόψει των midterms, προέβλεψε ότι ο Τραμπ πιθανότατα θα έχει απώλειες λόγω της παράδοσης που «τιμωρεί» το κυβερνών κόμμα στις ενδιάμεσες εκλογές, αλλά και λόγω της δυσαρέσκειας για τις επεμβάσεις στο εξωτερικό. Από την άλλη, σημείωσε πως υπάρχει ισχυρό κομμάτι βάσης που στηρίζει τον Τραμπ για ζητήματα όπως η παράνομη μετανάστευση, η ατζέντα κατά της woke κουλτούρας και η μείωση φόρων.

Στο διεθνές επίπεδο, έθεσε ως «τελικό στρατηγικό στόχο» των ΗΠΑ την Ταϊβάν και την ανάσχεση της Κίνας, υποστηρίζοντας ότι κινήσεις σε Ιράν, Βενεζουέλα, Μεξικό, Κούβα και Ευρώπη εντάσσονται σε μία ιεράρχηση που υπηρετεί αυτή τη μεγάλη προτεραιότητα. Ειδικά για το Ιράν, το περιέγραψε ως κρίσιμο κομμάτι της χερσαίας απόληξης του Νέου Δρόμου του Μεταξιού, που επιχειρεί να παρακάμψει τις θαλάσσιες μεταφορές, άρα –κατά την εκτίμησή του– να ανατρέψει την αγγλοσαξονική ναυτική γεωπολιτική παράδοση.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη δύναμη των συμβόλων. Ο κ. Καλυβιώτης εξήγησε ότι τα σύμβολα λειτουργούν ως «κόλλα» συλλογικής ταυτότητας: από τα ρωμαϊκά λάβαρα έως τα καπελάκια MAGA, τα οποία –όπως είπε– προσέφεραν αίσθηση συμμετοχής σε συλλογική αντίσταση. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και επιλογές όπως η ενδυματολογική παρουσία του Νετανιάχου σε επαφές υψηλού συμβολισμού, τις ονομασίες επιχειρήσεων με “Lion”, αλλά και τη ρητορική κορυφαίων Αμερικανών αξιωματούχων.

Συνδέοντας το πολιτισμικό στοιχείο με τη γεωπολιτική, έκανε ειδική αναφορά στον IMEC, σημειώνοντας ότι αφορά άμεσα την Ελλάδα, καθώς διαμορφώνει νέο εμπορικό-ενεργειακό πλέγμα με Ινδία–Σαουδική Αραβία–Ισραήλ–Κύπρο–Ελλάδα. Παράλληλα άσκησε κριτική στο ελληνικό κράτος για «έξοδο από την εξίσωση» περιοχών όπως η Σομαλιλάνδη, τις οποίες συνέδεσε με ανταγωνισμούς στο Κέρας της Αφρικής.

Κλείνοντας, έριξε το βάρος στα ΜΜΕ: τόνισε ότι ο πρώτος ρόλος τους είναι η κατάθεση των γεγονότων, αλλά ο δεύτερος –και εξίσου κρίσιμος– είναι ο έλεγχος της εξουσίας, όποιας μορφής. Μάλιστα σημείωσε ότι η απόσταση ελίτ–εθνών στη Δύση έχει μεγαλώσει και ότι η μάχη για «επιστροφή στην κανονική λειτουργία» των θεσμών και της ενημέρωσης θα κρίνει πολλά στη συνέχεια.