Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τη διεθνή ασφάλεια και την παγκόσμια οικονομία, ο γεωπολιτικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης παρεμβαίνει στη “Ναυτεμπορική”, σκιαγραφώντας τις ραγδαίες εξελίξεις στο μέτωπο ΗΠΑ-Ιράν, αλλά και τον αυξανόμενο εκνευρισμό της Άγκυρας.

Το Σενάριο του “Οικονομικού Στραγγαλισμού”

Ο κ. Καλεντερίδης εστιάζει στη νέα στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ έναντι της Τεχεράνης. Όπως εξηγεί, στο τραπέζι του Λευκού Οίκου βρίσκεται το σενάριο ενός “πολύμηνου ναυτικού αποκλεισμού”, ο οποίος αποδεικνύεται αποτελεσματικότερος από τους βομβαρδισμούς. Στόχος είναι η εσωτερική κατάρρευση του Ιράν μέσω της οικονομικής εξαθλίωσης, παρά το γεγονός ότι αυτή η τακτική εκτοξεύει τις τιμές των καυσίμων παγκοσμίως (με προβλέψεις για 140$ το βαρέλι).

Στρατιωτική Κλιμάκωση ή Διπλωματική Διέξοδος;

Παράλληλα με τον αποκλεισμό, εξετάζονται στρατιωτικά σχέδια για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αλλά και “χειρουργικοί” βομβαρδισμοί κρίσιμων υποδομών για τον εξαναγκασμό του Ιράν σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Η εμπλοκή του Βλαντιμίρ Πούτιν ως διαμεσολαβητή για τη μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου σε ρωσικό έδαφος αποτελεί μια “χαραμάδα” ελπίδας, την οποία όμως ο Τραμπ αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό.

Ο “Άξονας του Κακού” και η Ελληνική Αυτοπεποίθηση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αλλαγή στάσης της Ευρώπης έναντι της Τουρκίας. Η δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που τοποθέτησε την Τουρκία δίπλα στη Ρωσία και την Κίνα ως πηγές απειλητικής επιρροής, έχει προκαλέσει “απίστευτο προβληματισμό” στην Άγκυρα.

Η Τουρκία βλέπει την Ελλάδα να απεγκλωβίζεται από τη λογική της “Διακήρυξης των Αθηνών” και να χτίζει μια ισχυρή πολυμερή αρχιτεκτονική ασφάλειας (Γαλλία, Ισραήλ, ΗΠΑ). Η Κύπρος μετατρέπεται σε ευρωπαϊκή βάση ασφαλείας, ενώ η ρητορική του Νίκου Δένδια περί “αυτοπεποίθησης” και “άμυνας 360 μοιρών” σηματοδοτεί ότι η Αθήνα δεν εγκλωβίζεται πλέον στις τουρκικές πιέσεις.

Το δημοσίευμα του Momen Zellmi στο Amwaj.media φωτίζει μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τη Συρία, αλλά ολόκληρο το κουρδικό ζήτημα στη Μέση Ανατολή.

Η επίθεση της συριακής κυβέρνησης κατά των κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, SDF, άλλαξε ριζικά τον χάρτη. Η Δαμασκός ελέγχει πλέον κρίσιμες περιοχές, πετρελαϊκά πεδία και συνοριακά περάσματα με το Ιράκ. Αυτό προκαλεί έντονη ανησυχία όχι μόνο στη βορειοανατολική Συρία, αλλά και στη Βαγδάτη και στο Ερμπίλ.

Για τους Κούρδους, οι εικόνες από τις συγκρούσεις ξυπνούν μνήμες του 2014, όταν το Ισλαμικό Κράτος σάρωσε περιοχές του Ιράκ και της Συρίας. Τότε, οι SDF και οι Πεσμεργκά βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Οι SDF πολέμησαν στο πλευρό του διεθνούς συνασπισμού υπό τις ΗΠΑ κατά του ISIS, χάνοντας περίπου 11.000 μαχητές.

Σήμερα, όμως, η Ουάσινγκτον δείχνει να απομακρύνεται από τον άλλοτε βασικό της σύμμαχο. Η δήλωση του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου για τη Συρία, Τόμας Μπάρακ, ότι ο αντιτρομοκρατικός ρόλος των SDF έχει «λήξει», ενισχύει τους φόβους στο Ερμπίλ ότι η αμερικανική δέσμευση απέναντι στην κουρδική αυτονομία υποχωρεί.

Το ανθρώπινο κόστος είναι βαρύ. Σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι συγκρούσεις Δαμασκού–SDF είχαν ως αποτέλεσμα πάνω από 1.068 απώλειες αμάχων. Τα βίντεο που κυκλοφόρησαν στα κουρδικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσαν σοκ και οργή.

Όπως σημειώνει στο Amwaj ο Κούρδος ειδικός στα ΜΜΕ Σαλάμ Ομάρ, η τεκμηρίωση εγκλημάτων πολέμου είναι σημαντική. Αλλά θέτει και το πιο σκληρό ερώτημα: «Ο κόσμος είδε τι συνέβη στη Συρία και δεν άλλαξε τίποτα. Αν η τεκμηρίωση δεν μπόρεσε να σώσει τους Κούρδους της Συρίας, γιατί να σώσει εμάς;»

Η νέα Συρία ρίχνει βαριά σκιά στο Ιρακινό Κουρδιστάν. Και το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι Κούρδοι της περιοχής βλέπουν μπροστά τους μια νέα πολιτική μετάβαση ή την επιστροφή παλιών μηχανισμών καταστολής από τα κεντρικά κράτη.

Ως πολιτική δήλωση με στρατηγικές προεκτάσεις και όχι ως νέο στρατιωτικό δόγμα ερμηνεύει τις πρόσφατες τοποθετήσεις του Νίκου Δένδια για το Αιγαίο ο Τούρκος αναλυτής, Μπαχαντίρ Σελίμ Ντιρέκ, σε άρθρο του στην τουρκική ιστοσελίδα 12 Punto, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική προσέγγιση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ελέγχου και αναβάθμισης του ρόλου της χώρας.

Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκονται οι δηλώσεις του Έλληνα υπουργού Άμυνας, τις οποίες ο αρθρογράφος θεωρεί ως επαναδιατύπωση μιας διαχρονικής στρατηγικής με σύγχρονα μέσα.

Ο Νίκος Δένδιας είχε δηλώσει: «Θα προστατεύσουμε το Αιγαίο πολύ καλύτερα από ό,τι μέχρι σήμερα, αλλά θα το κάνουμε με έναν πολύ πιο σύνθετο τρόπο. Θα το κάνουμε αυτό με πυραύλους, μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας, μικρότερα πλοία στην επιφάνεια της θάλασσας, καθώς και μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα. Με αυτόν τον τρόπο, θα διασφαλίσουμε την ασφάλεια του Αιγαίου με πολύ πιο οικονομικό τρόπο από ό,τι στο παρελθόν και θα εγγυηθούμε την ελευθερία κινήσεων και την αποτρεπτική ικανότητα των μεγαλύτερων πλατφορμών μας».

Ο αναλυτής σχολιάζει ότι «η τεχνολογία που αναφέρει ο Δένδιας είναι νέα, αλλά η πρόθεση είναι παλιά», υποστηρίζοντας ότι η στρατηγική της Ελλάδας στο Αιγαίο παραμένει διαχρονικά αμετάβλητη.

Πέρα από την άμυνα: Ζήτημα ελέγχου και κυριαρχίας

Ο Μπαχαντίρ Σελίμ Ντιρέκ εκτιμά ότι οι ελληνικές δηλώσεις δεν περιορίζονται σε τεχνικό επίπεδο, αλλά εμπεριέχουν σαφές πολιτικό μήνυμα.

Όπως επισημαίνει, «για την Ελλάδα, το Αιγαίο δεν υπήρξε ποτέ απλώς ζήτημα ασφάλειας», ενώ τονίζει ότι «η έννοια της “προστασίας” δεν σημαίνει τίποτα άλλο πέρα από “επεκτείνω την κυριαρχία μου”».

Κατά την ίδια ανάλυση, η διατύπωση «θα προστατεύσουμε το Αιγαίο καλύτερα» υποκρύπτει «την επιθυμία εγκαθίδρυσης πιο αποτελεσματικού ελέγχου στο Αιγαίο».

Στρατηγική ή αναγκαστική επιλογή;

Ο αρθρογράφος αμφισβητεί, αν το μοντέλο «σύνθετης άμυνας» αποτελεί συνειδητή στρατηγική επιλογή ή προϊόν περιορισμένων δυνατοτήτων.

Σημειώνει ότι πρόκειται για «μια τακτική αύξησης του κόστους για τον αντίπαλο όταν δεν μπορείς να εξαλείψεις το πλεονέκτημά του», χαρακτηρίζοντάς την ως «μία από τις παλαιότερες στρατηγικές των αδύναμων».

Παράλληλα προειδοποιεί ότι «οι στρατηγικές που βασίζονται στην αδυναμία έχουν πρόβλημα βιωσιμότητας», ενώ επισημαίνει ότι «η πολυπλοκότητα δεν σημαίνει πάντα ανθεκτικότητα».

Ο Ντιρέκ αναγνωρίζει τη σημασία των νέων τεχνολογιών, αλλά υποστηρίζει ότι δεν υποκαθιστούν τη στρατηγική.

Όπως σημειώνει, «ο στόχος δεν είναι η ισορροπία ισχύος με την Τουρκία», αλλά «να καταστεί το πεδίο δράσης της Τουρκίας πιο δαπανηρό».

Συμπληρώνει ότι πρόκειται για μια κλασική μέθοδο: «Αν δεν μπορείς να σταματήσεις τον αντίπαλο, τον καθυστερείς. Αν δεν μπορείς να τον μπλοκάρεις, τον κάνεις να πληρώσει το τίμημα».

Από το Αιγαίο στον παγκόσμιο ρόλο της Ελλάδας

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι οι δηλώσεις Δένδια επεκτείνονται πέρα από το Αιγαίο, εντάσσοντας την Ελλάδα σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο.

Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι το μήνυμα της Αθήνας είναι σαφές: «Δεν είμαι απλώς ένας δρών στο Αιγαίο. Συμμετέχω στο παγκόσμιο παιχνίδι».

Κατά τον ίδιο, πρόκειται για προσπάθεια «να παρουσιαστεί η τοπική αντιπαράθεση ως ζήτημα παγκόσμιας ασφάλειας» και να ενισχυθεί η θέση της Ελλάδας ως «απαραίτητου εταίρου» στη Δύση.

Κριτική στην τουρκική εξωτερική πολιτική

Στο τελευταίο μέρος της ανάλυσης, ο αρθρογράφος στρέφει την κριτική του προς την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η ίδια η Άγκυρα διευκολύνει τέτοιες στρατηγικές.

Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «η Τουρκία βιώνει μια σοβαρή μετατόπιση στην εξωτερική πολιτική τα τελευταία χρόνια», ενώ προσθέτει ότι «η ασυνέπεια και η απρόβλεπτη στάση μπορεί να εκληφθούν ως αδυναμία και όχι ως αποτροπή».

Καταλήγει θέτοντας ένα κρίσιμο ερώτημα για την τουρκική πλευρά: «Το ζήτημα στο Αιγαίο δεν είναι μόνο τα μέσα, αλλά η στρατηγική βούληση… Υπάρχει αυτή η βούληση σήμερα;».

ΠΗΓΗ: SigmaLive