Ακολουθήστε μας

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ

85 χρόνια από τη γερμανική εισβολή: Η Ελλάδα δεν ξεχνά και επαναφέρει με ένταση το ζήτημα των αποζημιώσεων

Όσο η υπόθεση των αποζημιώσεων, του κατοχικού δανείου και των λεηλατημένων θησαυρών παραμένει ανοιχτή, η Ιστορία θα συνεχίζει να επιστρέφει με αξιώσεις στο παρόν.

Δημοσιεύτηκε στις

Γράφει ο Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος

Ογδόντα πέντε χρόνια μετά τη γερμανική εισβολή του 1941, η Ελλάδα τίμησε τη μαύρη επέτειο της 6ης Απριλίου όχι μόνο με επίσημες εκδηλώσεις μνήμης, αλλά και με ηχηρές κινητοποιήσεις έξω από τη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα και το γερμανικό προξενείο στη Θεσσαλονίκη. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ιστορία δεν έχει κλείσει και το αίτημα για δικαιοσύνη παραμένει ανοιχτό.

Από τις πρώτες πρωινές ώρες, συγκεντρωμένοι πολίτες, αγωνιστικές οργανώσεις και ενώσεις αντιστασιακών βρέθηκαν έξω από τη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα, μετατρέποντας το σημείο σε πεδίο ιστορικής μνήμης και πολιτικής διαμαρτυρίας. Με πανό που έγραφαν «Δικαιοσύνη», «Αποζημιώσεις» και «Δεν ξεχνάμε», οι διαδηλωτές συνέδεσαν ευθέως τη θηριωδία της Κατοχής με μια εκκρεμότητα που εξακολουθεί να βαραίνει το παρόν.

Το κλίμα ήταν φορτισμένο, αλλά ειρηνικό. Ανάλογες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες πόλεις, με τους συμμετέχοντες να τονίζουν πως η μνήμη της Κατοχής δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό κεφάλαιο, αλλά ζωντανό στοιχείο της εθνικής συνείδησης. Η 6η Απριλίου σηματοδοτεί την αρχή μιας από τις πιο σκοτεινές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας: πείνα, εκτελέσεις, σφαγές, καταστροφές και μια βαθιά πληγή που δεν έκλεισε ποτέ πραγματικά.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η δημόσια παρέμβαση της Μαρίας Καρυστιανού, η οποία με οξύτατη ανάρτησή της έβαλε στο στόχαστρο τις ελληνικές ελίτ και την πολιτική αδράνεια γύρω από το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων. Κάνοντας λόγο για μια «βαριά ιστορική μνήμη» και για μια δικαιοσύνη που δεν αποδόθηκε ποτέ, υπογράμμισε πως η Ελλάδα πλήρωσε τεράστιο τίμημα κατά τη διάρκεια της Κατοχής, με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς από πείνα, σφαγές και εκτελέσεις, αλλά και με ολοκληρωτική καταστροφή πόλεων, χωριών και κρίσιμων υποδομών.

Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα και στο κατοχικό δάνειο, το οποίο επιβλήθηκε στον ελληνικό λαό με τη βία, καταγγέλλοντας πως μέχρι σήμερα καμία κυβέρνηση δεν επέδειξε την αναγκαία αποφασιστικότητα για να διεκδικήσει έμπρακτα τις νόμιμες αξιώσεις της χώρας. Με σκληρή γλώσσα, μίλησε για στάση υποτέλειας που δεν συνάδει ούτε με την ιστορία του τόπου ούτε με τις θυσίες του ελληνικού λαού, ζητώντας να ξεκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις τόσο για τις αποζημιώσεις των ναζιστικών εγκλημάτων όσο και για την αποπληρωμή του κατοχικού δανείου.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο οποίος χαρακτήρισε το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων «ηθικά και νομικά ανοιχτό κεφάλαιο». Με αφορμή την επέτειο της ναζιστικής εισβολής, ο υπουργός επαίνεσε τη στάση της Ελλάδας απέναντι στον ολοκληρωτισμό, επιμένοντας ότι η χώρα δεν επέλεξε ποτέ την ευκολία της ουδετερότητας, αλλά τον δύσκολο δρόμο της αξιοπρέπειας, της θυσίας και της Εθνικής Αντίστασης.

Στη δήλωσή του συνέδεσε ευθέως τη στάση εκείνης της περιόδου με τον σημερινό γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν λειτούργησε ποτέ ως «πονηρός ουδέτερος» και ότι αυτό παραμένει πυξίδα και στο παρόν. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη «μακρά νύχτα» της Κατοχής, υπενθυμίζοντας το τεράστιο ανθρώπινο κόστος και την ολοσχερή καταστροφή βασικών κρατικών δομών.

Το πιο ηχηρό σημείο, ωστόσο, ήταν η ξεκάθαρη δέσμευση ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να πάψει να ζητά την καταβολή των γερμανικών αποζημιώσεων, τις οποίες χαρακτήρισε ελάχιστη πράξη αποκατάστασης απέναντι στα δεινά που υπέστη η χώρα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, οι ελληνικές αξιώσεις παραμένουν τεράστιες. Το ποσό για τα θύματα εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας από τις γερμανικές θηριωδίες υπολογίζεται στα 1,34 τρισ. ευρώ. Άλλα 507 δισ. ευρώ αφορούν την σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή των υποδομών, όπως το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, τα λιμάνια, η πολιτική αεροπορία, η διώρυγα της Κορίνθου, αλλά και το συντριπτικό πλήγμα στα μεταφορικά μέσα της χώρας. Το κατοχικό δάνειο αποτιμάται σε 155 δισ. ευρώ.

Πέρα από το οικονομικό σκέλος, η Ελλάδα ζητεί και την επιστροφή 8.500 αρχαιολογικών θησαυρών και 460 πινάκων ζωγραφικής που αφαιρέθηκαν από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής σε 87 αρχαιολογικούς χώρους και, σύμφωνα με τις ελληνικές θέσεις, εξακολουθούν να βρίσκονται σε γερμανικά μουσεία και ιδιωτικές συλλογές.

Ογδόντα πέντε χρόνια μετά την εισβολή, το μήνυμα που εκπέμπεται από τις επετειακές εκδηλώσεις, τις διαμαρτυρίες και τις πολιτικές παρεμβάσεις είναι ένα: η Ελλάδα δεν ξεχνά. Και όσο η υπόθεση των αποζημιώσεων, του κατοχικού δανείου και των λεηλατημένων θησαυρών παραμένει ανοιχτή, η Ιστορία θα συνεχίζει να επιστρέφει με αξιώσεις στο παρόν.

Υπηρέτησε ως πρέσβης της Ελλάδος στην Αρμενία, την Πολωνία, τον Καναδά, ως Γ.Γ. του ΟΣΕΠ (2006-12) και ως Γενικός Διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο Υπουργείο Εξωτερικών. Όπως και ο πατέρας του, διετέλεσε Γενικός Πρόξενος στην Κωνσταντινούπολη. Για την αντιμνημονιακή του αντίσταση του αφαιρέθηκε με προεδρικό διάταγμα το 2013 ο τίτλος του πρέσβη επί τιμή, που του επεστράφη το 2016. Είναι συγγραφέας των βιβλίων "Το χρονικό του Καυκάσου" (2004) και του "Όταν η Ελλάδα τολμά".

Αναλύσεις

Κ. Γρίβας: Γιατί ο «σιδηροδρομικός» χρόνος της Δύσης παγιδεύει τη σύγχρονη στρατιωτική σκέψη;

Κάθε σημείο της στρατιωτικής στρατηγικής, της τέχνης και της επιστήμης του πολέμου, σε όλα τα σημεία του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, εδράζεται πάνω σε μια σιωπηρή αντίληψη για το τι είναι ο χρόνος. Σπάνια τη συζητάμε, κι όμως καθορίζει το πώς διαβάζουμε τους πολέμους του παρελθόντος, πώς περιμένουμε τους πολέμους του μέλλοντος, πώς επιλέγουμε τα όπλα μας και πώς φανταζόμαστε τη νίκη. Η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη είναι αυτή ενός γραμμικού, ανοδικού και νομοτελειακά “κλειστού” χρόνου, που εδράζεται πάνω σε γνωσίες προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον λεγόμενο Δυτικό Χριστιανισμό. Σε αυτήν την ανάγνωση του χρόνου το νέο αντικαθιστά αναγκαστικά το παλιό, και η Ιστορία κινείται σαν τρένο πάνω σε ράγες προς έναν προκαθορισμένο σταθμό. Θα τον ονομάσουμε λοιπόν “σιδηροδρομικό” χρόνο.

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει ο Κώστας Γρίβας

Κάθε σημείο της στρατιωτικής στρατηγικής, της τέχνης και της επιστήμης του πολέμου, σε όλα τα σημεία του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, εδράζεται πάνω σε μια σιωπηρή αντίληψη για το τι είναι ο χρόνος. Σπάνια τη συζητάμε, κι όμως καθορίζει το πώς διαβάζουμε τους πολέμους του παρελθόντος, πώς περιμένουμε τους πολέμους του μέλλοντος, πώς επιλέγουμε τα όπλα μας και πώς φανταζόμαστε τη νίκη.

Η κυρίαρχη σήμερα αντίληψη είναι αυτή ενός γραμμικού, ανοδικού και νομοτελειακά “κλειστού” χρόνου, που εδράζεται πάνω σε γνωσίες προερχόμενες από τον πολιτισμικό πυρήνα της Δύσης, ο οποίος με τη σειρά του προέρχεται από τον λεγόμενο Δυτικό Χριστιανισμό. Σε αυτήν την ανάγνωση του χρόνου το νέο αντικαθιστά αναγκαστικά το παλιό, και η Ιστορία κινείται σαν τρένο πάνω σε ράγες προς έναν προκαθορισμένο σταθμό. Θα τον ονομάσουμε λοιπόν “σιδηροδρομικό” χρόνο.

Αυτή η αλλοιωμένη εκδοχή των Εσχάτων διαφέρει ριζικά από την ορθόδοξη. Στην Ορθοδοξία τα Έσχατα βιώνονται ήδη ως παρουσία, κυρίως μέσα στη λειτουργία, και δεν είναι απλώς ένα μελλοντικό γεγονός καταστροφής. Στη Δύση, αντίθετα, το “τέλος” έγινε σταθμός πάνω στις ράγες της Ιστορίας.

Στο επίπεδο της Θεωρίας της Επιστήμης, η αντίληψη αυτή αντιστοιχεί σε ένα νευτώνειο, μηχανιστικό επιστημολογικό παράδειγμα (paradigm). Η θεωρία του χάους και της πολυπλοκότητας, αυτό που ο Antoine Bousquet ονομάζει «chaoplexity», έχει εδώ και δεκαετίες ανατρέψει τη νευτώνεια βεβαιότητα. Η στρατηγική σκέψη όμως εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να σκέφτεται με τους παλιούς όρους.

Ο χρόνος και ο πόλεμος

Η πρώτη συνέπεια είναι η ντετερμινιστική ανάγνωση της Ιστορίας. Θεωρούμε ότι το αποτέλεσμα κάθε σύγκρουσης ήταν αυτό που ήταν, επειδή δεν μπορούσε να είναι κάποιο άλλο. Το ίδιο θεωρούμε για τα αίτια και τη μορφή της. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, για παράδειγμα, μοιάζει στη συλλογική μνήμη αναπόφευκτος. Η νεότερη έρευνα, όπως το βιβλίο του Christopher Clark “Οι Υπνοβάτες”, δείχνει πόσο ενδεχομενική ήταν στην πραγματικότητα η κρίση του Ιουλίου του 1914.

Ο Clausewitz είχε προειδοποιήσει γι’ αυτό. Ζητούσε από τον μελετητή να εξετάζει όχι μόνο τι έγινε, αλλά και τι θα μπορούσε να είχε γίνει. Η συμβουλή του όμως σπάνια ακολουθείται, ακόμη και από τις Σχολές Πολέμου και κάποιες φορές ιδιαίτερα από αυτές…

Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο θεωρητικός. Η νομοτέλεια του παρελθόντος μεταφέρεται εύκολα στο μέλλον και γεννά αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Το πιο επικίνδυνο σημερινό παράδειγμα είναι η περιβόητη “Παγίδα του Θουκυδίδη” στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας. Αξίζει να θυμηθούμε ότι ο ίδιος ο Graham Allison, που καθιέρωσε τον όρο, υποστηρίζει ρητά ότι ο πόλεμος δεν είναι αναπόφευκτος: σε 4 από τις 16 ιστορικές περιπτώσεις που εξέτασε, ο πόλεμος αποφεύχθηκε.

Η νομοτελειακή εκδοχή ανήκει στη δημόσια πρόσληψη της θέσης του, η οποία όμως είναι κυρίαρχη. Αν όμως οι δύο πλευρές πειστούν ότι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, θα σχεδιάσουν γι’ αυτήν και θα την κάνουν πιθανότερη.

Ο φετιχισμός των “γενεών”

Η δεύτερη συνέπεια είναι η πεποίθηση ότι το νέο είναι εξ ορισμού ανώτερο. Ένα μαχητικό “πέμπτης γενιάς” θεωρείται αξιωματικά ισχυρότερο από ένα “τέταρτης”, ανεξάρτητα από το κόστος, τη διαθεσιμότητα, το επιχειρησιακό περιβάλλον και τον τρόπο χρήσης του. Η ίδια η έννοια των “γενεών” είναι όμως μια αυθαίρετη έννοια, που καθιερώθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ίδια την αμυντική βιομηχανία. Εκφράζει δε στην καθαρή της μορφή τον γραμμικό, εξελικτικό χρόνο.

Η πραγματικότητα των πεδίων μάχης διαψεύδει συχνά αυτή την παραδοχή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε πόσο αποφασιστικά μπορεί να είναι τα φθηνά, ανθεκτικά και εύκολα αναπληρώσιμα μέσα, όπως τα μη επανδρωμένα. Το νέο δεν είναι αυτομάτως ανώτερο. Αντιθέτως, πολλάκις είναι κατώτερο. Είναι απλώς διαφορετικό, και η αξία του κρίνεται μόνο μέσα σε ένα συγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο.

Η ίδια λογική διαπερνά και τις θεωρίες περί πολέμου. Θεωρείται σχεδόν υποχρεωτικό να εμφανίζονται διαρκώς νέες έννοιες, ακόμη κι αν ανακυκλώνουν παλαιότερες πραγματικότητες με νέα ονόματα. Ο “ανορθόδοξος”, ο “ασύμμετρος” και ο “υβριδικός” πόλεμος έχουν διαφορές απόχρωσης, πολύ μικρότερες όμως από όσο υπονοεί η πληθώρα των όρων. Οι Williamson Murray και Peter Mansoor έδειξαν ότι ο “υβριδικός” πόλεμος είναι τόσο παλιός όσο και ο ίδιος ο πόλεμος. Η διαρκής μετονομασία δεν είναι θεωρητική πρόοδος. Είναι σύμπτωμα της ανάγκης να φαίνεται ότι ο χρόνος “προχωρά”.

Σκάκι ή Γκο;

Η τρίτη συνέπεια αφορά την ίδια την εικόνα της νίκης. Ένας χρόνος με αρχή και τέλος μπορεί να κοπεί σε κομμάτια. Έτσι κάθε μάχη θεωρείται αυτόνομο γεγονός, η νίκη προκύπτει από το άθροισμα των μαχών, και οι πόλεμοι έχουν καθαρή αρχή και καθαρό τέλος. Κορυφή αυτής της λογικής είναι η αναζήτηση της «αποφασιστικής μάχης», που θα κρίνει τα πάντα με ένα πλήγμα.

Ο Russell Weigley περιέγραψε δύο αιώνες ευρωπαϊκής ιστορίας ως μια «εποχή των μαχών», μια μάταιη συχνά αναζήτηση της μάχης που θα έφερνε την τελική λύση. Η διαφορά αποτυπώνεται συχνά με δύο παιχνίδια. Στο σκάκι η παρτίδα κρίνεται με ένα τελικό πλήγμα κατά του βασιλιά. Στο κινέζικο Γκο δεν υπάρχει τελικό πλήγμα, αλλά μια σταδιακή επικράτηση μέσα από τη σώρευση μικρών πλεονεκτημάτων. Ο χρόνος του σκακιού τελειώνει. Ο χρόνος του Γκο είναι αδιάσπαστος.

Και ο Clausewitz;

Θα ήταν βέβαια λάθος να μιλήσουμε απλώς για μια «γραμμική Δύση» απέναντι σε μια «μη γραμμική Ανατολή». Η Δύση έχει μέσα της μια ισχυρή μη γραμμική παράδοση, με κορυφαίο εκπρόσωπο τον ίδιο τον Clausewitz.

Ο Clausewitz (Κλαούζεβιτς) ανήκει σε αυτό που ο Azar Gat ονομάζει «Γερμανική Κίνηση». Πρόκειται για την  αντίδραση του Γερμανικού Ρομαντισμού στον ορθολογισμό του Διαφωτισμού, όπως εκφράστηκε στο κίνημα Sturm und Drang, που έδωσε έμφαση στο συναίσθημα, στη διαίσθηση και στις αρχέγονες δυνάμεις του ανθρώπου. Στο στρατιωτικό πεδίο, ο αντίπαλός της ήταν η “επιστημονική” θεωρία του πολέμου, με τους γεωμετρικούς της κανόνες, όπως τη διατύπωσαν ο Bülow και ο Jomini.

Ο Clausewitz, ως διάνοια που ήταν, συνέλαβε διαισθητικά τις έννοιες του χάους, όπως τις εκφράζει σήμερα η σύγχρονη Θεωρία της Επιστήμης. Τις απεικόνισε στην έννοια της Τριβής, όπου απλά πράγματα γίνονται δύσκολα επειδή μικρές απρόβλεπτες αιτίες συσσωρεύονται, και στην Ομίχλη του Πολέμου, όπου η πληροφόρηση είναι πάντα ελλιπής.

Όπως έδειξε ο Alan Beyerchen, η σκέψη του είναι βαθιά μη γραμμική. Η “νευτώνεια” ανάγνωση του Clausewitz είναι στην πραγματικότητα παρανάγνωση του Κλαούζεβιτς. Παρ’ όλα αυτά, στις στρατιωτικές σχολές του 19ου και του 20ού αιώνα επικράτησε σε μεγάλο βαθμό το διδακτικό πρότυπο του Jomini, με τους σαφείς κανόνες και τις γεωμετρικές γραμμές επιχειρήσεων.

Το βυζαντινό παράδειγμα

Το Βυζάντιο επίσης προσφέρει μια ενδιαφέρουσα περίπτωση προς μελέτη. Ήταν χριστιανική αυτοκρατορία με ισχυρή εσχατολογική συνείδηση, και όμως η στρατηγική του ήταν στρατηγική φθοράς και όχι συντριβής. Το Στρατηγικόν του Μαυρικίου επιμένει στην ευελιξία, στον δόλο, στις προσποιητές υποχωρήσεις και στην αποφυγή του να κριθεί ο πόλεμος σε μία μάχη. Η λογική του θυμίζει περισσότερο το Γκο παρά το σκάκι.

Η αντίθεση ανάμεσα στον “ορμητικό” δυτικό ιππότη και στον “πονηρό” Βυζαντινό έχει βάση στην πραγματικότητα, αλλά είναι και εικόνα που κατασκεύασαν οι ίδιες οι πηγές. Η Άννα Κομνηνή περιγράφει την επέλαση των Κελτών ως ακαταμάχητη στην πρώτη της ορμή, αλλά εύκολα αντιμετωπίσιμη αν η ορμή αυτή εξαντληθεί. Οι Βυζαντινοί είχαν επίσης έναν πολύ πρακτικό λόγο για τη σύνεσή τους. Διέθεταν ένα ακριβό και δύσκολα αναπληρώσιμο στρατό, που έπρεπε να πολεμά σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Η οντολογία του χρόνου είναι λοιπόν ένας ισχυρός παράγοντας, όχι όμως ο μόνος.

Το “φαίνεσθαι” της ισχύος

Η τέταρτη συνέπεια του “σιδηροδρομικού χρόνου” στην τέχνη και επιστήμη του Πολέμου, είναι ο φετιχισμός της ίδιας της καταστρεπτικής ισχύος και των εντυπωσιακών όπλων, που εκφράζουν σημειολογικά την “εξέλιξη”. Εδώ ο σιδηροδρομικός χρόνος συναντά πιο αρχέγονα ψυχοβιολογικά στοιχεία του ανθρώπου, που ευνοούν το φαίνεσθαι της ισχύος έναντι του είναι της.

Η Jane Goodall κατέγραψε πώς ο χιμπατζής Mike ανέβηκε στην κορυφή της ιεραρχίας χτυπώντας άδειους τενεκέδες, χωρίς καμία αλλαγή στη σωματική του δύναμη. Ο Kenneth Payne, που παραθέτει το σχετικό παράδειγμα, χρησιμοποιεί τέτοιες παρατηρήσεις για να αναζητήσει τις εξελικτικές ρίζες της στρατηγικής και ο Dave Grossman στην κλασική του μελέτη “On Killing” τονίζει τον ρόλο της επίδειξης (posturing) ακόμη και στη σύγχρονη μάχη.

Το πιο εύγλωττο παράδειγμα είναι το βρετανικό πολεμικό πλοίο HMS Hood, το αποκαλούμενο “Mighty Hood”, σύμβολο του Βασιλικού Ναυτικού για δύο δεκαετίες. Η θωράκιση του καταστρώματός του ήταν ανεπαρκής, και έτσι τον Μάιο του 1941 βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά από τα πυρά του Bismarck, με μόλις τρεις επιζώντες. Ήταν το κλασικό σύμβολο κύρους που υπόσχεται μια ισχύ την οποία όμως δεν διαθέτει.

Η ίδια λατρεία της ισχύος για την ισχύ κορυφώθηκε στον πυρηνικό ανταγωνισμό του Ψυχρού Πολέμου. Τα πυρηνικά οπλοστάσια συνέχισαν να μεγαλώνουν πολύ πέρα από το σημείο όπου κάθε επιπλέον κεφαλή πρόσθετε κάτι στην αποτροπή: περισσότερο σήμαινε ισχυρότερο, νεότερο σήμαινε ανώτερο.

Το “είναι” της ισχύος

Συμπερασματικά, η μελέτη της οντολογίας του χρόνου δεν είναι φιλοσοφική πολυτέλεια. Ο “σιδηροδρομικός” χρόνος μετατρέπει το παρελθόν σε νομοτέλεια και το μέλλον σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ταυτίζει το νέο με το ανώτερο, τεμαχίζει τον πόλεμο σε αυτόνομα γεγονότα και συγχέει το φαίνεσθαι της ισχύος με το είναι της.

Η απάντηση δεν είναι βέβαια η απόρριψη της Δύσης αλλά η ανάκτηση μιας αντίληψης για έναν χρόνο αδιάσπαστο και ρευστό, μέσα στον οποίο τρόποντινά πλέουμε και μπορούμε να κινηθούμε προς πολλές κατευθύνσεις. Την αντίληψη αυτή τη γνώρισαν οι Βυζαντινοί, τη συνέλαβε διαισθητικά ο Clausewitz, και σήμερα την στηρίζουν οι επιστήμες του χάους και της πολυπλοκότητας. Μια στρατηγική που θα την αξιοποιήσει θα σκέφτεται λιγότερο σε γενεές και τελικά πλήγματα. Θα σκέφτεται περισσότερο σε σωρευτικά οφέλη, σε εναλλακτικά “μέλλοντα” και σε πολέμους που σπάνια έχουν καθαρή αρχή και καθαρό τέλος.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Κώστας Κυριακού: «Οι ελληνικές κυβερνήσεις μάς θυμούνται μόνο στις εκλογές» – Η συγκλονιστική μαρτυρία για τη Βόρειο Ήπειρο

Εννέα χρόνια στις φυλακές του καθεστώτος Χότζα, ο αγώνας για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και η πικρία για τη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο Κώστας (Κωνσταντίνος) Κυριακού μιλά στον Δημήτρη Μεταλληνό, σε εκπομπή του Κέντρου Ερευνών, Μελετών και Επιμόρφωσης «Ευγένιος Τσιμογιάννης», που συνδέεται με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Εννέα χρόνια στις φυλακές του καθεστώτος Χότζα, ο αγώνας για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και η πικρία για τη στάση των ελληνικών κυβερνήσεων. Ο Κώστας (Κωνσταντίνος) Κυριακού μιλά στον Δημήτρη Μεταλληνό, σε εκπομπή του Κέντρου Ερευνών, Μελετών και Επιμόρφωσης «Ευγένιος Τσιμογιάννης», που συνδέεται με το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ΝΙΚΗ.

Στη συνέντευξη διάρκειας περίπου 25 λεπτών, ο Βορειοηπειρώτης αγωνιστής αναφέρεται στις διώξεις που υπέστη, καταγγέλλει παραβιάσεις μειονοτικών και περιουσιακών δικαιωμάτων στην Αλβανία και ζητά από την Αθήνα να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες. Παράλληλα, ανατρέχει στις ιστορικές διεκδικήσεις του Βορειοηπειρωτικού και εξηγεί γιατί θεωρεί ότι χάθηκαν σημαντικές διπλωματικές ευκαιρίες.

«Τα δικαιώματά μας δεν αποτελούν παραχώρηση κανενός»

Ο Κώστας Κυριακού ξεκίνησε την τοποθέτησή του υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική εθνική μειονότητα στην Αλβανία αποτελεί ιστορική, αυτόχθονη κοινότητα με παρουσία αιώνων.

Επικαλέστηκε το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας της 17ης Μαΐου 1914, το οποίο χαρακτήρισε θεμέλιο των θρησκευτικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων των Ελλήνων της περιοχής.

Κατά τον ίδιο, οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί διαχρονικά δεν εφαρμόστηκαν ουσιαστικά. Ζήτησε την αξιοποίηση της Σύμβασης-Πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων, της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των κριτηρίων της Κοπεγχάγης.

Η τοποθέτησή του συνδέθηκε με την ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας, καθώς υποστήριξε ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας πρέπει να αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση της ενταξιακής διαδικασίας.

Περιουσίες, ελληνικά σχολεία και δημογραφική συρρίκνωση

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα περιουσιακά δικαιώματα των Βορειοηπειρωτών, καταγγέλλοντας αυθαίρετες απαλλοτριώσεις, δεσμεύσεις και υφαρπαγές περιουσιών, κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές όπως η Χιμάρα.

Ζήτησε την αναγνώριση των νόμιμων τίτλων ιδιοκτησίας και την επιστροφή περιουσιών στους δικαιούχους τους.

Στο ζήτημα της εκπαίδευσης, τάχθηκε υπέρ της απρόσκοπτης λειτουργίας ελληνικών σχολείων σε όλες τις περιοχές όπου ζουν Έλληνες, χωρίς τους γεωγραφικούς περιορισμούς των λεγόμενων μειονοτικών ζωνών.

Παράλληλα, έθεσε ζητήματα δίγλωσσης σήμανσης, ελεύθερης χρήσης της ελληνικής γλώσσας, προστασίας των εκκλησιαστικών μνημείων και ισότιμης συμμετοχής των μελών της μειονότητας στη δημόσια διοίκηση.

Ο Κυριακού υποστήριξε επίσης ότι η οικονομική υποβάθμιση των ελληνικών χωριών ενισχύει τη δημογραφική συρρίκνωση. Ζήτησε ειδικά αναπτυξιακά και εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε οι νέοι να έχουν πραγματικές δυνατότητες να παραμείνουν στις πατρογονικές τους εστίες.

Εννέα χρόνια στο Σπατς και η «Δίκη των Πέντε»

Η προσωπική μαρτυρία του αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης.

Ο Κυριακού υπενθύμισε ότι πέρασε εννέα χρόνια στις φυλακές του Σπατς, επί του αλβανικού κομμουνιστικού καθεστώτος, ενώ αναφέρθηκε και στις μεταγενέστερες διώξεις που συνδέθηκαν με τη γνωστή «Δίκη των Πέντε» το 1994.

Παρουσίασε την εμπειρία αυτή ως μέρος της ευρύτερης ιστορίας των διώξεων που υπέστησαν Έλληνες της Βορείου Ηπείρου για την εθνική τους ταυτότητα και την πολιτική τους δράση.

Υπογράμμισε ότι η Ορθόδοξη πίστη και η προσδοκία στήριξης από την Ελλάδα υπήρξαν δύο βασικά στηρίγματα για τους ανθρώπους που έζησαν τις δεκαετίες του καθεστώτος Χότζα.

Η αιχμή για τις ελληνικές κυβερνήσεις και το 1991

Ο Βορειοηπειρώτης αγωνιστής δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τη στάση της Αθήνας.

Υποστήριξε ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις θυμούνται τους Βορειοηπειρώτες κυρίως σε προεκλογικές περιόδους, χωρίς να προωθούν με την απαιτούμενη επιμονή τα αιτήματά τους.

Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο 1946 και στη συζήτηση του Βορειοηπειρωτικού στο πλαίσιο των μεταπολεμικών διπλωματικών διεργασιών.

Σύμφωνα με τη δική του ιστορική ερμηνεία, η Ελλάδα έχασε μια σημαντική ευκαιρία το 1990-1991, μετά τη γερμανική επανένωση και την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη.

Θεωρεί ότι τότε θα έπρεπε να είχε επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση το Βορειοηπειρωτικό στη διεθνή διπλωματική ατζέντα.

Οι αναφορές αυτές αποτελούν τις ιστορικές και πολιτικές θέσεις του συνεντευξιαζόμενου και δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της σημερινής νομικής κατάστασης των σχετικών διεκδικήσεων.

Η οικογένεια Αγγελάκου και ο Μητροπολίτης Σεβαστιανός

Συγκινητική ήταν η αναφορά του στον εφοπλιστή Ευάγγελο Αγγελάκο και στη σύζυγό του Κατίγκω.

Ο Κυριακού περιέγραψε πώς ο Αγγελάκος, κατά τη δική του μαρτυρία, εγκαταστάθηκε με μέλη της οικογένειάς του στα Τίρανα το 1994, προκειμένου να στηρίξει τους πέντε διωκόμενους Βορειοηπειρώτες.

Όπως εξήγησε, παρέμεινε εκεί κατά την κρίσιμη περίοδο μέχρι τον Φεβρουάριο του 1995, αναλαμβάνοντας προσωπικό κίνδυνο.

Εξέφρασε επίσης ευγνωμοσύνη για τη δράση του αείμνηστου Μητροπολίτη Σεβαστιανού, ο οποίος είχε αναδείξει επί δεκαετίες το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα.

Η πολιτική διάσταση και η ΝΙΚΗ

Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Κυριακού αναφέρθηκε στη σχέση των Βορειοηπειρωτών με τα ελληνικά πολιτικά κόμματα.

Τόνισε ότι η ψήφος τους δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη και ζήτησε συγκεκριμένες, γραπτές δεσμεύσεις για την προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων.

Εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή του προς τη ΝΙΚΗ, την οποία επαίνεσε για τη στάση της στο Βορειοηπειρωτικό. Υπενθυμίζεται ότι το κόμμα είχε προτείνει τον ίδιο ως υποψήφιο για την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Ο Δημήτρης Μεταλληνός ολοκλήρωσε τη συνέντευξη με αναφορά στη διαχρονική ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της Ηπείρου, ενώ ο Κυριακού επανέλαβε την αποφασιστικότητά του να συνεχίσει τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

«Η Φωνή της Αρμενίας»: Στο «κόκκινο» οι σχέσεις με τον CSTO, οι σιδηρόδρομοι και η στενότερη συνεργασία με την ΕΕ

Η επιδείνωση των σχέσεων της Αρμενίας με τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), η επικείμενη αρμενορωσική συνάντηση για τη διαχείριση των σιδηροδρόμων και η ενίσχυση της συνεργασίας του Ερεβάν με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου ειδήσεων «Η Φωνή της Αρμενίας», που παρουσίασε η Λιάνα Μανουκιάν στις 13 Νοεμβρίου 2026.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η επιδείνωση των σχέσεων της Αρμενίας με τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), η επικείμενη αρμενορωσική συνάντηση για τη διαχείριση των σιδηροδρόμων και η ενίσχυση της συνεργασίας του Ερεβάν με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου ειδήσεων «Η Φωνή της Αρμενίας», που παρουσίασε η Λιάνα Μανουκιάν στις 13 Νοεμβρίου 2026.

Το δελτίο της Δημόσιας Ραδιοφωνίας της Αρμενίας καταγράφει επίσης τις επενδυτικές προτεραιότητες της αρμενικής κυβέρνησης, τις εκτιμήσεις για τον ρόλο του Ιράν στην ασφάλεια της χώρας και ένα υποθετικό γεωπολιτικό σενάριο της RAND Corporation για τη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.

Ο CSTO στερεί από την Αρμενία το δικαίωμα ψήφου

Νέο επεισόδιο στην κρίση μεταξύ Αρμενίας και CSTO αποτελεί η απόφαση του οργανισμού να αφαιρέσει από το Ερεβάν το δικαίωμα ψήφου και τη δυνατότητα υποβολής υποψηφιοτήτων για θέσεις που κατανέμονται βάσει ποσοστώσεων.

Σύμφωνα με το δελτίο, η απόφαση ελήφθη στις 11 Νοεμβρίου, με αιτιολογία την παρατεταμένη απουσία της Αρμενίας από τις δραστηριότητες του οργανισμού και τη μη καταβολή των προβλεπόμενων συνδρομών.

Ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Αρμενίας, Αρμέν Γκριγκοριάν, αντέδρασε έντονα, καταγγέλλοντας ότι ο οργανισμός παρέμεινε σιωπηλός όταν η χώρα του δεχόταν αιματηρές επιθέσεις.

Η Αρμενία έχει αναστείλει τη συμμετοχή της στον CSTO από το 2024, ενώ ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν έχει υποστηρίξει ότι το ζήτημα της συμμετοχής της χώρας στον οργανισμό έχει ουσιαστικά κλείσει.

Στο τραπέζι οι αρμενικοί σιδηρόδρομοι και ο ρόλος της Ρωσίας

Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη συνεδρίαση της κοινής αρμενορωσικής ομάδας εργασίας για τη λειτουργία και τη διαχείριση του σιδηροδρομικού δικτύου της Αρμενίας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει το Sputnik Armenia και παρουσιάζονται στο δελτίο, ρωσική αντιπροσωπεία πρόκειται να επισκεφθεί το Ερεβάν για συνομιλίες με κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Η κοινή ομάδα εργασίας συγκροτήθηκε κατόπιν συμφωνίας των δύο πλευρών τον Οκτώβριο, με στόχο την εξέταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει το σιδηροδρομικό δίκτυο και την αναζήτηση λύσεων.

Υπενθυμίζεται ότι το 2008 οι σιδηροδρομικές υποδομές της Αρμενίας παραχωρήθηκαν στην εταιρεία South Caucasus Railway για 30 χρόνια, με δυνατότητα δεκαετούς παράτασης.

Κατά τις προηγούμενες συνομιλίες, η ρωσική πλευρά είχε διευκρινίσει ότι δεν τέθηκε ζήτημα κατάργησης ή διατήρησης της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης.

Επενδύσεις, τεχνητή νοημοσύνη και «Σταυροδρόμι της Ειρήνης»

Στο οικονομικό πεδίο, ο υπουργός Οικονομίας της Αρμενίας, Γκεβόργκ Παπογιάν, παρουσίασε σε διεθνές επενδυτικό φόρουμ στη Γενεύη τις βασικές προτεραιότητες της χώρας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων, στην τεχνολογική ανάπτυξη και στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη μετατροπή της Αρμενίας σε περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο.

Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται επίσης η πράσινη οικονομία, η παραγωγή πράσινου υδρογόνου και βιοαερίου, καθώς και η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών.

Ο υπουργός αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι της Ειρήνης», η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας και στην ανάδειξη της Αρμενίας σε κόμβο μεταφορών και εφοδιαστικής.

Αρμέν Μπαταλιάν: Ο CSTO δεν εγγυήθηκε ποτέ την ασφάλεια της Αρμενίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτηση του πολιτικού αναλυτή Αρμέν Μπαταλιάν, ο οποίος υποστήριξε ότι η αποχώρηση της Αρμενίας από τον CSTO θα αποτελούσε την ορθότερη επιλογή.

Σε συνέντευξή του στο News.am, σύμφωνα με το δελτίο, ο αναλυτής επισήμανε ότι ο οργανισμός δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του Ερεβάν ούτε κατά τον πόλεμο του Απριλίου του 2016 ούτε κατά τον πόλεμο των 44 ημερών το 2020.

Αναφέρθηκε επίσης στις πωλήσεις ρωσικών και λευκορωσικών όπλων προς το Αζερμπαϊτζάν, καθώς και στη συμμετοχή του Καζακστάν και της Κιργιζίας στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών.

Κατά την εκτίμησή του, η Ρωσία επιθυμεί τη διατήρηση της Αρμενίας στον CSTO κυρίως για λόγους διεθνούς κύρους και ενδεχομένως προσδοκώντας μια μελλοντική πολιτική αλλαγή στο Ερεβάν.

Ο Μπαταλιάν υποστήριξε, ωστόσο, ότι η αποχώρηση από τον CSTO δεν σημαίνει υποχρεωτικά ένταξη στο ΝΑΤΟ, το οποίο επίσης δεν θεωρεί δεδομένο εγγυητή της αρμενικής ασφάλειας.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο Ιράν, εκτιμώντας ότι η θέση της Τεχεράνης υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Αρμενίας λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε ενδεχόμενη στρατιωτική επέκταση του Αζερμπαϊτζάν προς τη νότια Αρμενία.

Νέες συμφωνίες Αρμενίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης

Παράλληλα με την κρίση στις σχέσεις με τον CSTO, η Αρμενία ενισχύει την πρακτική συνεργασία της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στις Βρυξέλλες υπογράφηκαν συμφωνίες για τη συμμετοχή της χώρας στα ευρωπαϊκά προγράμματα Customs και Fiscalis, που αφορούν την τελωνειακή και φορολογική διοίκηση.

Οι συμφωνίες αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών, στην ενίσχυση της θεσμικής τους ικανότητας και στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας με τα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Η αρμενική πλευρά παρουσίασε την εξέλιξη ως πρακτικό αποτέλεσμα της συνεργασίας που προβλέπει η Συνολική και Ενισχυμένη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης Αρμενίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης.

RAND Corporation: Υποθετικό σενάριο για τη Ρωσία μετά τον Πούτιν

Το δελτίο ολοκληρώνεται με αναφορά σε υποθετική μελέτη της αμερικανικής RAND Corporation για το μέλλον των σχέσεων Ρωσίας και ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, το σενάριο εξετάζει μια υποθετική κατάσταση κατά την οποία ο Βλαντίμιρ Πούτιν πεθαίνει από φυσικά αίτια τον Ιανουάριο του 2027, προκαλώντας εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των ρωσικών ελίτ.

Στο ίδιο σενάριο, οι υπηρεσίες ασφαλείας επικρατούν και ένας πρώην στρατηγός της FSB αναλαμβάνει την προεδρία. Η νέα ηγεσία προχωρά σε κατάπαυση του πυρός με την Ουκρανία με αντάλλαγμα μερική άρση των κυρώσεων, αλλά οι διαπραγματεύσεις καταλήγουν σε αδιέξοδο εξαιτίας του εδαφικού ζητήματος.

Πρόκειται αποκλειστικά για υποθετικό σενάριο και όχι για πρόβλεψη ή πληροφορία περί επικείμενου θανάτου του Ρώσου προέδρου.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος: Με λάθος αποφάσεις η Ευρώπη δεν μπορεί να φέρει την ειρήνη στην Ουκρανία

Την απόφαση των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο στις 13 Νοεμβρίου 2026 σχετικά με τη σύνθεση της ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής ομάδας για...

GEOPOLITICO4 ώρες πριν

Ο θρίαμβος του Ολυμπιακού στην Κύπρο άνοιξε τη συζήτηση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη

Η ιστορική νίκη του Ολυμπιακού στη Λεμεσό, το σχόλιο του Έλληνα πρωθυπουργού για το γούρι του Κύπριου προέδρου και η...

GEOPOLITICO4 ώρες πριν

Επτά σοβαροί λόγοι επιβάλλουν το νέο ταξίδι σας στο Κάιρο, κ. Μητσοτάκη!

Χρήστος Κηπουρός: Μετά από τη ρηματική διακοίνωση του Καΐρου στον ΟΗΕ κατά του τουρκολιβυκού ψευδομνημονίου, η δέσμη των 30 καλωδίων...

GEOPOLITICO4 ώρες πριν

Το αζερικό «πλυντήριο» και οι επιχειρηματικές διαδρομές του Τραμπ!

Όταν τα πετροδολάρια του Μπακού συναντούν τα κέντρα της παγκόσμιας εξουσίας. Μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική δημοσιογραφική έρευνα της γαλλικής εφημερίδας Le...

GEOPOLITICO5 ώρες πριν

Η Ελλάδα πρέπει να περάσει στην επίθεση στην Αφρική για να αντιμετωπίσει την Τουρκία

Να εγκαταλείψει την παθητική στάση της και να περάσει στην αντεπίθεση απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό στην Αφρική καλεί την Ελλάδα...

Δημοφιλή