Από το «βαθύ διαδίκτυο» της εσωτερικής πολιτικής στον πόλεμο Ιράν-ΗΠΑ και τον νέο άξονα Ισραήλ-Εμιράτων

Μια εκπομπή με έντονο πολιτικό και γεωπολιτικό φορτίο παρουσίασαν ο Σταύρος Καλεντερίδης και η Ζωή Βελέντζα, βάζοντας στο ίδιο κάδρο την εσωτερική πολιτική παρακμή, τη μετατροπή της Σουηδίας από χώρα ουδετερότητας σε ενεργό κρίκο του ΝΑΤΟ, τον πόλεμο γύρω από το Ιράν, τις κινήσεις Τραμπ, τον ρόλο Πούτιν και τη νέα στρατηγική σύμπλευση Ισραήλ-Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Η συζήτηση ξεκίνησε από την υπόθεση του λεγόμενου «Ζούκοφ», ενός διαδικτυακού προφίλ που, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Σταύρος Καλεντερίδης, συνδέθηκε με την ευρύτερη λειτουργία της «Ομάδας Αλήθειας» και καταδικάστηκε για συκοφαντική δυσφήμιση. Ο ίδιος μίλησε με σκληρούς χαρακτηρισμούς για το σύστημα των κομματικών τρολ, κάνοντας λόγο για μηχανισμούς που δεν λειτουργούν απλώς ως επικοινωνιακά εργαλεία, αλλά ως δομές πολιτικής λάσπης και χειραγώγησης.

Η Ζωή Βελέντζα, από την πλευρά της, παρενέβη θέτοντας έναν πιο θεσμικό τόνο, διαχωρίζοντας την κριτική σε πρόσωπα από τη φυσιογνωμική ή προσωπική απαξίωση. Το κεντρικό, όμως, ζήτημα παρέμεινε η πολιτική λειτουργία αυτών των μηχανισμών: ποιος τους στηρίζει, ποιος τους χρηματοδοτεί, ποιος τους χρησιμοποιεί και με ποιον τρόπο επηρεάζουν τη δημόσια σφαίρα.

Από την εσωτερική πολιτική, η εκπομπή πέρασε στο βόρειο μέτωπο. Η Ζωή Βελέντζα έφερε στο τραπέζι την υπόθεση κατάσχεσης φορτηγού πλοίου από τις σουηδικές αρχές, το οποίο φερόταν να ανήκει στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας και να εμπλέκεται σε μεταφορά κλεμμένων ουκρανικών σιτηρών. Όπως σημειώθηκε, το πλοίο κατευθυνόταν προς την Αγία Πετρούπολη, ενώ η επιχείρηση φέρεται να έγινε μετά από αίτημα τρίτης χώρας.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης ερμήνευσε την υπόθεση ως μια πράξη ευθείας αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Εκτίμησε ότι πίσω από το αίτημα μπορεί να βρίσκεται είτε η Ουκρανία είτε η Βρετανία είτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπογραμμίζοντας πως τέτοιες ενέργειες δεν είναι απλές νομικές κινήσεις, αλλά πολιτικές πράξεις με πιθανές συνέπειες.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του στη Σουηδία. Όπως είπε, η χώρα που κάποτε λειτουργούσε ως χώρος ουδετερότητας, διαμεσολάβησης και διπλωματικών υπηρεσιών, σήμερα έχει μετατραπεί σε μέρος του πολεμικού μηχανισμού της Δύσης. Η ένταξή της στο ΝΑΤΟ παρουσιάστηκε ως ιστορική μεταβολή που μειώνει τους χώρους ουδετερότητας στον διεθνή χάρτη και σπρώχνει τον κόσμο σε νέα στρατόπεδα.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε και το τηλεφώνημα Πούτιν-Τραμπ. Η Βελέντζα αναφέρθηκε σε δύο μέτωπα: την Ουκρανία και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Για την Ουκρανία, σημειώθηκε η πρόθεση της Μόσχας για προσωρινή παύση πυρός ενόψει των εορτασμών της 9ης Μαΐου. Για το Ιράν, επανήλθε η παλαιότερη ρωσική πρόταση να μεταφερθεί εμπλουτισμένο ουράνιο στη Μόσχα.

Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι ο Πούτιν επιχειρεί να μετατρέψει το Ιράν σε πεδίο διπλωματικής υπεροχής απέναντι στον Τραμπ. Όπως είπε, ενώ στην αρχή της δεύτερης θητείας Τραμπ η Ρωσία εμφανιζόταν ως το πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί, τώρα ο Πούτιν εμφανίζεται να λέει στον Αμερικανό πρόεδρο: «άσε την Ουκρανία, έλα να λύσουμε το δικό σου πρόβλημα στο Ιράν». Με άλλα λόγια, η Μόσχα επιχειρεί να εμφανιστεί ως απαραίτητος μεσολαβητής σε μια κρίση που απειλεί να τινάξει στον αέρα την παγκόσμια οικονομία.

Κεντρικό θέμα της εκπομπής αποτέλεσε ο πόλεμος γύρω από το Ιράν. Η Βελέντζα αναφέρθηκε σε πληροφορίες, που αποδίδονται στη Wall Street Journal, για αμερικανικό σχέδιο δημιουργίας διεθνούς ναυτικής συμμαχίας με στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών, τον διπλωματικό συντονισμό και την επιβολή κυρώσεων. Παράλληλα, έθεσε στο τραπέζι πληροφορίες για σχέδιο της CENTCOM που περιλαμβάνει τρεις φάσεις: πλήγματα σε ιρανικές υποδομές, χερσαίες επιχειρήσεις για τη διάνοιξη των Στενών του Ορμούζ και επιχείρηση κατάληψης αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης ήταν ξεκάθαρος: θεωρεί πιθανότερο έναν νέο κύκλο εχθροπραξιών παρά μια διπλωματική λύση. Εμφάνισε τον Τραμπ να πιστεύει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός «δουλεύει», όμως σχολίασε πως με την τιμή του πετρελαίου να έχει ξεπεράσει τα 120 δολάρια το βαρέλι, η πίεση δεν αφορά μόνο την Τεχεράνη, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν έχουν αποδυναμώσει το ιρανικό καθεστώς, αλλά το έχουν ενισχύσει στο εσωτερικό. Η εξωτερική επίθεση, είπε, λειτουργεί συσπειρωτικά. Ένα καθεστώς που πριν δεχόταν εσωτερική κριτική, τώρα παρουσιάζεται ως αμυνόμενο απέναντι σε μια ξένη επιβολή.

Σε αυτό το σημείο η Ζωή Βελέντζα έβαλε μια κρίσιμη παράμετρο: την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν. Επικαλέστηκε έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, σύμφωνα με την οποία υπάρχουν εκτελέσεις, μαζικές συλλήψεις, βασανιστήρια, εξαφανίσεις κρατουμένων, έλλειψη δίκαιης δίκης και σκληρές συνθήκες στις φυλακές.

Η παρέμβασή της είχε σημασία, γιατί αποτύπωσε την προσπάθεια να μη γίνει η διεθνής ανάλυση μονόπλευρη. Όπως τόνισε, η κριτική στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ δεν μπορεί να σημαίνει αποσιώπηση της σκληρότητας του ιρανικού καθεστώτος.

Ο Καλεντερίδης συμφώνησε ότι το καθεστώς του Ιράν είναι σκληρό, φέρνοντας ως παράδειγμα την εμπειρία των Κούρδων σε όλη την περιοχή. Παράλληλα, όμως, υποστήριξε ότι στις ιρανικές διαδηλώσεις είχαν διεισδύσει και ξένες υπηρεσίες, ιδίως η Μοσάντ, κάτι που κατά την εκτίμησή του περιπλέκει την εικόνα των συλλήψεων. Η θέση του ήταν πως άλλο πράγμα η καταστολή αθώων πολιτών και άλλο η σύλληψη πρακτόρων που δρουν υπέρ ξένων υπηρεσιών.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στην κοινωνία του Ιράν. Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι όσο συνεχίζεται η πολιορκία, είτε ναυτική είτε πολιτικοδιπλωματική, τόσο η ιρανική κοινωνία θα συσπειρώνεται γύρω από την κυβέρνηση. Η απουσία διαδικτύου, η οικονομική πίεση και η καθημερινή δυσλειτουργία μπορεί να δημιουργούν κόστος, αλλά η αίσθηση εξωτερικής απειλής λειτουργεί ως παράγοντας εθνικής συσπείρωσης.

Στο τελευταίο μεγάλο θέμα, η Βελέντζα έθεσε τις πληροφορίες περί ισραηλινής στρατιωτικής βοήθειας προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ακόμα και με αποστολή πυροβολαρχίας Iron Dome και προσωπικού. Η ανάλυση του Καλεντερίδη ήταν κατηγορηματική: εάν ισχύει, πρόκειται για ιστορική εξέλιξη, διότι το Ισραήλ δεν συνηθίζει να στέλνει στρατιωτική δύναμη εκτός των συνόρων του.

Κατά την εκτίμησή του, δεν μιλάμε πλέον απλώς για πολιτική ή διπλωματική συνεργασία στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, αλλά για συγκρότηση πραγματικού άξονα: ΗΠΑ – Ισραήλ – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Μάλιστα, συνέδεσε τη συνεργασία αυτή με παλαιότερα σχέδια στην Υεμένη και στη Σομαλιλάνδη, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν ο έλεγχος κρίσιμων θαλάσσιων διαύλων, όπως το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το συμπέρασμα της εκπομπής ήταν βαρύ: ο κόσμος μπαίνει σε φάση νέων συμμαχιών, νέων ρήξεων και ασταθών ισορροπιών. Η ουδετερότητα εξαφανίζεται, οι περιφερειακοί πόλεμοι γίνονται παγκόσμια προβλήματα, η ενέργεια γίνεται όπλο, οι υπηρεσίες πληροφοριών παίζουν κεντρικό ρόλο και οι συμμαχίες που μέχρι χθες θεωρούνταν αδιανόητες σήμερα γίνονται στρατηγική πραγματικότητα.

Σε μια προηγούμενη αναλυτική έκθεση που έκανα για την περιοχή του Αφρίν, σημείωσα ότι μπορούσε κανείς να παρατηρήσει μια πραγματική τάση επιστροφής των αρχικών κουρδικών κατοίκων στο Αφρίν, έπειτα από τον μαζικό εκτοπισμό και τις εκτεταμένες παραβιάσεις δικαιωμάτων ιδιοκτησίας που διαπράχθηκαν το 2018 κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Κλάδος Ελαίας», όταν ο τουρκικός στρατός και φιλοτουρκικές συριακές αντάρτικες ομάδες εκδίωξαν τις κουρδικής ηγεσίας «Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις» από την περιοχή. Επιπλέον, γενικά τόσο στο Αφρίν όσο και στην ευρύτερη περιοχή της βόρειας υπαίθρου του Χαλεπίου, η τουρκική επιρροή στη τοπική διοίκηση έχει μειωθεί, καθώς το νέο κεντρικό συριακό κράτος έχει εγκαθιδρύσει και εδραιώσει θεσμούς.

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες επιφυλάξεις σε αυτή τη γενική εκτίμηση.

Πιο συγκεκριμένα, είναι αλήθεια ότι ο τουρκικός στρατός εξακολουθεί να διατηρεί παρουσία σε ορισμένες βάσεις στην περιοχή. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτή η στρατιωτική παρουσία συνυπάρχει με τους τοπικούς κατοίκους, αλλά σε άλλες όχι. Ένα παράδειγμα της δεύτερης περίπτωσης είναι το χωριό Τζελμπόλ (κουρδικά: Τσιλμπιρέ). Έτυχε να περάσω πρόσφατα από το χωριό και εντυπωσιάστηκα αμέσως από το γεγονός ότι ήταν σιωπηλό και, απ’ όσο μπορούσα να διακρίνω, εγκαταλελειμμένο.

Λίγο μετά τη διέλευσή μου από το χωριό, ο προφανής λόγος έγινε σαφής. Υπάρχει μια τουρκική στρατιωτική βάση κοντά στο χωριό, καθώς και μια μικρότερη εγκατάσταση του τουρκικού στρατού βόρεια, στην περιοχή των χωριών Ινάμπ και Μαριάμαϊν. Η ύπαρξη αυτής της βάσης έχει αναφερθεί εδώ και καιρό από Κούρδους ακτιβιστές των μέσων ενημέρωσης από το Αφρίν. Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι συνεχίζει να υφίσταται.

Μάλιστα, καθώς περνούσα από την είσοδο της μεγάλης βάσης, ένα τουρκικό στρατιωτικό όχημα βγήκε και κατευθύνθηκε προς τη μικρότερη εγκατάσταση (ήταν προφανώς τουρκικό από τα τουρκικά γράμματα πάνω στο όχημα, αν και για λόγους ασφαλείας δεν τράβηξα κοντινή φωτογραφία). Καθώς συνέχισα τη διαδρομή, άλλα τουρκικά στρατιωτικά οχήματα περνούσαν από την αντίθετη κατεύθυνση, πιθανότατα επιστρέφοντας στη βάση στο Τσιλμπιρέ.

Θα πρέπει, ωστόσο, να τονίσω ότι αυτά τα στρατιωτικά οχήματα δεν λειτουργούσαν ως δύναμη κατοχής με την έννοια της εγκατάστασης σημείων ελέγχου στα Ινάμπ και Μαριάμαϊν ή στη διαδρομή από το Τσιλμπιρέ προς αυτά. Αντίθετα, η παρουσία τους φαίνεται σε αυτό το σημείο να είναι παρόμοια με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία που υπήρχε στη βορειοανατολική Συρία, όπου παρατηρητές κατέγραφαν τακτικά βάσεις και εμφανίσεις αμερικανικών στρατιωτικών οχημάτων στους δρόμους.

Καθώς περνούσα από τα Ινάμπ και Μαριάμαϊν, έτυχε επίσης να συναντήσω μια πρώην βάση της Μεραρχίας Χάμζα, μιας από τις κύριες φιλοτουρκικές παρατάξεις του Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA), η οποία έχει πλέον ενσωματωθεί στη Μεραρχία 72 του νέου συριακού στρατού. Όπως και άλλες παρόμοιες εγκαταστάσεις που έχω δει στην περιοχή, βρίσκεται τώρα άδεια και εγκαταλελειμμένη — ένα στοιχείο που δείχνει ότι υπάρχει κάποια εγκατάλειψη της «φατριαστικότητας» (δηλαδή της έμφασης σε επιμέρους παρατάξεις), με την έννοια της απομάκρυνσης των συμβόλων και των ονομάτων των ομάδων κατά την οικοδόμηση των νέων στρατιωτικών και ασφαλιστικών μηχανισμών. Αυτό διαφέρει, για παράδειγμα, από τις Λαϊκές Δυνάμεις Κινητοποίησης στο Ιράκ, όπου οι διάφορες ταξιαρχίες εξακολουθούν να διατηρούν έντονες φατριαστικές ταυτότητες. Πράγματι, ένας στρατιώτης του συριακού στρατού, στον οποίο έδωσα μια διαδρομή κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού και που καταγόταν από την Τζαραμπλούς, τόνισε τη σημασία της εγκατάλειψης της φατριαστικότητας για την οικοδόμηση ενός επιτυχημένου κράτους.

Καθώς επέστρεφα από το Τσιλμπιρέ για δεύτερη φορά, αποφάσισα να εξετάσω πιο προσεκτικά ένα από τα κατεστραμμένα σπίτια. Στο εσωτερικό υπήρχαν γκράφιτι στα τουρκικά (μεταφρασμένα παρακάτω), τα οποία προφανώς είχαν αφήσει πίσω τους στρατιώτες του τουρκικού στρατού:

«Χρόνια πολλά, Έμπρου! #Αφρίν.»
«Χαιρετισμούς στην οικογένειά του από το Αφρίν» [σβησμένο κείμενο από πάνω].
«Αγαπημένη μου σύζυγε, σε αγαπώ πολύ. #Αφρίν. Όλα είναι για σένα.»

Είναι ανησυχητικό ότι οι αρχικοί κάτοικοι του Τσιλμπιρέ φέρεται να εμποδίζονται να επιστρέψουν για να ζήσουν στο χωριό λόγω της παρουσίας του τουρκικού στρατού, αν και μπορούν να το επισκέπτονται για σκοπούς όπως η ταφή συγγενών ή απλώς για να δουν τι έχει απομείνει από το χωριό, καθώς, βάσει των παρατηρήσεών μου, δεν υπάρχουν ειδικά σημεία ελέγχου στις εισόδους και εξόδους του. Πριν από λίγο περισσότερο από έναν μήνα, ένας Κούρδος ακτιβιστής από το χωριό ανέφερε την απαγόρευση επιστροφής σε ανάρτησή του σχετικά με μια επίσκεψη για το Έιντ:

«Παρά την απαγόρευση [επιστροφής] και την καταστροφή που έχει πλήξει το χωριό, μια συγκέντρωση για το Έιντ μπροστά σε ό,τι έχει απομείνει από τον ξενώνα του χωριού, με ξαδέλφια, μετά την επίσκεψη στους τάφους στο χωριό μας Τζελμπόλ (Τσιλμπιρέ). Έλεος σε όσους μας άφησαν για τον Κύριό τους και μακροζωία και υγεία σε όλους.»

Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να υποστηρίξει τις SDF (οι οποίες ως αυτόνομο πολιτικό εγχείρημα έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί) ούτε να επιτεθεί ρητορικά στην κυβέρνηση της Συρίας ή στην Τουρκία. Αντίθετα, επισημαίνω όσα παρατήρησα ως ανεξάρτητη επιβεβαίωση προηγούμενων αναφορών για το χωριό, το οποίο είναι εγκαταλελειμμένο και κατεστραμμένο, με παρουσία τουρκικής στρατιωτικής βάσης. Οφείλουμε να αναδεικνύουμε όσα βλέπουμε και να τα χρησιμοποιούμε για να προτείνουμε έναν παραγωγικό δρόμο προς τα εμπρός, πρωτίστως για τους αρχικούς κατοίκους του Τσιλμπιρέ.

Στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι οι SDF έχουν εδώ και καιρό εκδιωχθεί από το Αφρίν και ο θύλακάς τους δεν υπάρχει πλέον στην πόλη του Χαλεπίου, δεν υπάρχει —κατά τη γνώμη μου— πραγματική δικαιολογία για να εμποδίζονται οι αρχικοί κάτοικοι να επιστρέψουν, να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους και να ζήσουν εκεί. Άλλωστε, υπάρχουν κατοικημένα κουρδικά χωριά όχι πολύ μακριά στην ίδια περιοχή. Για να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη με τους αρχικούς κατοίκους του Τσιλμπιρέ, η συριακή κυβέρνηση, η Τουρκία ή ανεξάρτητες ΜΚΟ θα πρέπει να συμβάλουν στη συγκέντρωση πόρων για την ανακαίνιση και την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων ιδιοκτησιών.

Aymenn Jawad Al-Tamimi

Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ έχει δηλώσει προηγουμένως ότι σχεδιάζει να αποκτήσει τουλάχιστον 100 βομβαρδιστικά B-21. Πρώην ηγέτες της Στρατηγικής Διοίκησης των ΗΠΑ έχουν επίσης υποστηρίξει την αύξηση του στόλου σε 145 αεροσκάφη.

Το B-21 προορίζεται να αντικαταστήσει τόσο τα βομβαρδιστικά B-2 Spirit όσο και τα B-1B Lancer, καθώς αυτά αποσύρονται από την υπηρεσία. Από την παρουσίασή του στα τέλη του 2022, το αεροσκάφος έχει περιγραφεί ευρέως από αξιωματούχους της άμυνας των ΗΠΑ ως ικανό να ανταποκριθεί ή να ξεπεράσει τις προσδοκίες.

Η υποστήριξη για το B-21 έχει αυξηθεί εν μέσω ανησυχιών σχετικά με τις αναπτυσσόμενες στρατιωτικές δυνατότητες της Κίνας και την ανάγκη εκσυγχρονισμού της πυρηνικής τριάδας των ΗΠΑ. Το αεροσκάφος θεωρείται επίσης κρίσιμο για τη διατήρηση της αεροπορικής ισχύος των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων επιχειρήσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή και το Δυτικό Ημισφαίριο.

Οι εκκλήσεις για επέκταση του προγράμματος B-21 έρχονται σε αντίθεση με το προηγούμενο πρόγραμμα B-2, το οποίο μειώθηκε από ένα αρχικό σχέδιο 132 αεροσκαφών σε μόλις 21 που παρήχθησαν. Οι αναλυτές λένε ότι οι τρέχουσες τάσεις ζήτησης δείχνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Το B-21 θα είναι ικανό να μεταφέρει πυρηνικά όπλα, συμβάλλοντας στην πυρηνική αποτροπή των ΗΠΑ. Τα έγγραφα του προϋπολογισμού αναφέρουν ότι θα σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα και να αντιμετωπίζει αναδυόμενες απειλές.

«Με εξαιρετική ικανότητα επιβίωσης, το B-21 Raider θα είναι σε θέση να διαπεράσει τις σύγχρονες αεράμυνες», αναφέρουν τα έγγραφα της Πολεμικής Αεροπορίας. «Το B-21 θα προσφέρει την ικανότητα να λειτουργεί σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα, να αντιμετωπίζει αναδυόμενες απειλές και να υποστηρίζει την πυρηνική τριάδα παρέχοντας μια ορατή και ευέλικτη πυρηνική αποτρεπτική ικανότητα».

defence-industry.eu