«…και συναχθήσεται έμπροσθεν αυτού πάντα τα έθνη, και αφοριεί αυτούς απ’ αλλήλων, ώσπερ ο ποιμήν αφορίζει τα πρόβατα από των ερίφων…» (Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 25:32)

Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Η διαμάχη μεταξύ των ηγεμόνων της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δεν ήταν κάτι άγνωστο, ούτε κάτι πρόσφατο, πόσο μάλλον κάτι μη αναμενόμενο. Ωστόσο οι συγκυρίες εντός των οποίων συνέβη η οριστική τους διαφοροποίηση, μέσα από την αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC, ενδεικνύουν μια βαθύτερη στρατηγική διχοτόμηση που θα καθορίσει τις τύχες των πετρομοναρχιών του Κόλπου στο εγγύς, μάλιστα, μέλλον.

Η Σαουδική Αραβία ήταν ανέκαθεν ένα αυταρχικό καθεστώς που υπεραναπλήρωνε την πολιτική του επισφάλεια, αφενός με αδρές επιδοτήσεις του γηγενούς πληθυσμού του και αφετέρου με δουλοπρεπείς εξυπηρετήσεις σε οποιονδήποτε ισχυρό κρατικό δρώντα το απειλούσε, είτε άμεσα, είτε ακόμα και δυνητικά. Αντιθέτως τα ΗΑΕ είχαν επενδύσει στη φιλελεύθερη κοινωνία τους και τον ισχυρό -πάντα για τα δεδομένα του μεγέθους τους- στρατό τους. Τα δύο αυτά ηγετικά κράτη στην περιοχή είχαν διαφωνήσει επανειλημμένα, με τη Σαουδική Αραβία να επιβάλλεται κατ’ εξακολούθησιν λόγω του αυξημένου κύρους της, προς όφελος του Ευρασιατικού μπλοκ που επεδίωκε τη χαμηλή τιμή του πετρελαίου. Αυτό συνέφερε την Κίνα που αγόραζε το ένα τρίτο του πετρελαίου της από τον Κόλπο αλλά και εν γένει ώστε να μπορεί να παράγει προϊόντα με πολύ χαμηλό κόστος. Παράλληλα ευνοούσε τη Ρωσία που έτσι σταματούσε την επέκταση της Αμερικάνικης πετρελαιοβιομηχανίας που εξορύσσει το σχιστολιθικό πετρέλαιο της με πιο αυξημένα κόστη από το αντίστοιχο Ρωσικό.

Καθώς όμως δεν διαφαίνεται ούτε διπλωματική συμφωνία, ούτε πτώση του Ιρανικού καθεστώτος, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά επ’ αορίστω και ο βομβαρδισμός των ενεργειακών υποδομών των πετρομοναρχιών βαίνει, κατά πάσαν πιθανότητα, συνεχιζόμενος. Η παρουσία της Αμερικής και του Ισραήλ στην περιοχή δεν φαίνεται να είναι για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμα, εκτός αν ο Τραμπ αψηφήσει κάθε επιχειρησιακή και στρατηγική λογική και εμπλεχθεί σε άλλον ένα «αέναο πόλεμο». Στο επισφαλές τοπίο του Κόλπου μετά την αμερικανική υποχώρηση, το Ιράν, ακόμα και με κατεστραμμένες τις βασικές υποδομές του, δεν θα είναι διατεθειμένο να απεμπολήσει την αυξημένη στρατηγική του θέση που του παρείχε η αφορμή της εκτεταμένης αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης. Πόσο μάλιστα, λόγω της αναζωπύρωσης της ισλαμοφασιστικής του εκδικητικότητας κατά των -έστω και ακουσίων- συμμάχων του «μεγάλου σατανά» στο «εγγύς εξωτερικό» τους. Αυτή η άμεση και μοιραία απειλή θα εξαναγκάσει τα κράτη του Κόλπου να κάνουν το καθένα τις επιλογές του. Αν και πολλά μπορούν να υποτεθούν, οι ουσιαστικές επιλογές είναι κυρίως δύο: η υποταγή στο Ιράν και την Κίνα ή η αντίσταση.

Η Σαουδική Αραβία και πιθανώς και το Ομάν έχουν επιλέξει το δρόμο της δουλοπρέπειας, όπως επιτάσσει η εσωτερική επισφάλεια των καθεστώτων τους. Τα ΗΑΕ και το Κουβέϊτ, πιθανώς και το Μπαχρέϊν, έχουν επιλέξει το δεύτερο δρόμο της αντίστασης καθώς δεν μπορούν πλέον να απεμπολήσουν τη φιλελεύθερη πορεία πάνω στην οποία έχουν θεμελιώσει το μέλλον τους. Όσο για το Κατάρ, οι μαζικές ζημιές που υπέστη, μάλλον το καθιστούν ανούσιο ενασχόλησης, αφού δεν θα μπορέσει να τις αποκαταστήσει πριν από μία τουλάχιστον δεκαετία.

Η μοίρα αυτών που θα υποταχθούν στο Ιράν και στην Κίνα δεν διαγράφεται ευμενής. Αν δεν παραδώσουν «γη και ύδωρ» θα καταλήξουν να αντικατασταθούν από ισλαμοφασιστικά καθεστώτα που θα επηρεάζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το Ιράν και την Κίνα. Αλλά ακόμα και να μην γίνει αυτό, η εξουσία τους θα είναι μόνο κατ’ επίφασιν, αφού η Κίνα δεν δέχεται τίποτε άλλο πέρα από πλήρη υποταγή και λεόντειες συμφωνίες.

Τα κράτη που θα αντισταθούν θα βομβαρδιστούν ανηλεώς και οι τουριστικές, κατασκευαστικές και πετρελαιοπαραγωγικές προοπτικές τους θα διακυβευθούν στο μέγιστο. Ακόμα και η επιβίωση των κατοίκων τους θα τεθεί σε μεγάλο κίνδυνο καθώς όχι μόνο δεν διαθέτουν καταφύγια κατά των βομβαρδισμών αλλά και οι εγκαταστάσεις αφαλάτωσης που θα αποτελέσουν πρωτεύοντες στόχους, καλύπτουν μεγάλο ποσοστό του πόσιμου νερού του πληθυσμού τους. Πολύ σύντομα η εξαναγκαστική ανεργία θα προκαλέσει μαζική αποχώρηση των μεταναστών και πλήρη καταστροφή των μέχρι προσφάτως ακμαζουσών οικονομιών τους. Μετά από αυτή την απομείωση της ισχύος τους η Κίνα θα προβάλλει την επιλογή του ρίσκου μια ισλαμοφασιστικής ανατροπής τους ή την λεόντεια συνεργασία μαζί της.

Το Ισραήλ δεν είναι σίγουρο ούτε πόσο το ίδιο μπορεί να βοηθήσει, ούτε πόσο πλέον μπορεί να μοχλεύσει την εμπλοκή της Αμερικής. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, η υποστήριξη των κρατών που κάνουν τη γενναία επιλογή της αντίστασης στον ισλαμοφασισμό δεν προβλέπεται εύκολη και στο τέλος της ημέρας το Ισραήλ επιλέγει μόνο ότι είναι προς το εθνικό του συμφέρον.

Η Κίνα έχει ήδη λάβει τα μέτρα της για την προοπτική της συνέχισης του πολέμου , σταματώντας τις ενεργοβόρες διεθνείς πτήσεις, αυξάνοντας την φορολογία στον ιδιωτικό τομέα, εφαρμόζοντας πολιτικές λιτότητας στον ευρύτερο πληθυσμό της, επιβάλλοντας μέτρα στην επικοινωνία με το εξωτερικό και αναθερμαίνοντας τις διμερείς σχέσεις με παλιούς και πιθανούς νέους συμμάχους στην περιοχή. Απ’ ότι φαίνεται η ανθεκτικότητα του Ιράν αλλά και της Κίνας, που κινεί τα νήματα από το παρασκήνιο φαίνονται να είναι ιδιαίτερα καλές, δεδομένων και των μεγάλων διακυβευμάτων που έχουν να απολαμβάνουν σε περίπτωση επικράτησής τους. Διότι, σε περίπτωση αποχώρησης των ΗΠΑ χωρίς διπλωματική συμφωνία, το μεν Ιράν θα εγκαθιδρυθεί ως ο τοπικός ηγεμόνας της περιοχής έχοντας κερδίσει μια τεράστια ηθική νίκη για το Ισλάμ, ενώ η Κίνα θα ελέγξει το σύνολο των υδρογονανθράκων του Κόλπου, αναπληρώνοντας κατά πολύ και σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές την ενέργεια που έχασε από τη Βενεζουέλα και αποκτώντας την πολυπόθητη φθηνή ενέργεια που χρειάζεται για την παραγωγή της αλλά και την κούρσα για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ασχέτως της σκληρότητας των επερχόμενων αμερικανο-ισραηλινών βομβαρδισμών ο νέος γύρος θα αναδείξει την κονίστρα των πετρομοναρχιών του Κόλπου και ο άσσος στο μανίκι του Ιράν είναι οι Χούθι της Υεμένης, τους οποίους τεχνιέντως έχει κρατήσει εκτός της διαμάχης για να μην συνασπίσει τη Δύση εναντίον του εξαρχής. Θα τους εργαλειοποιήσει όμως άμεσα μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ στις υποδομές του για να παίξει την «κάρτα του θύματος», καταδεικνύοντας στη Δύση τον πόνο του Ιρανικού λαού μέσα από τον δικό της πόνο με τον αποκλεισμό της Ερυθράς θάλασσας. Ενός αποκλεισμού τον οποίον τα «Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας» των ΗΠΑ τους «εξανάγκασαν» να εφαρμόσουν. Η ανθεκτικότητα της Δύσης απέχει κατά παρασάγγας από αυτή του Ευρασιατικού μπλοκ και οι ρωγμές έχουν ήδη φανεί στην Ευρώπη. Ο Νοέμβριος πλησιάζει και ο Τραμπ δεν μπορεί, εν όψει των Ενδιάμεσων Εκλογών, να αναβάλλει επ’ άπειρον τη συνάντηση με τον Σι, ούτε και τον πόλεμο με το Ιράν. Το μόνο που χρειάζεται ο Σι είναι να περιμένει μερικούς ακόμα μήνες και ο Τραμπ θα έχει να διαλέξει μεταξύ μιας ταπεινωτικής αποχώρησης ή μιας μοιραίας συμφωνίας για την εξασφάλιση της διεθνούς ναυσιπλοΐας που θα αποκαταστήσει την απρόσκοπτη εμπορική πρόσβαση της Κίνας στην παγκόσμια αγορά με τραγικά για τις ΗΠΑ μεσοπρόθεμα αποτελέσματα.

Η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται ξανά σε ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωπολιτικά πεδία του πλανήτη και ο Ινδός Υποστράτηγος ε.α. Δρ. Rajan Kochhar επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τις εξελίξεις μέσα από εκτενή ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο International Institute of Strategy.

Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Στο άρθρο του, ο Ινδός στρατηγός παρουσιάζει την αντιπαράθεση Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου όχι ως μια απλή περιφερειακή διαμάχη, αλλά ως μια σύνθετη γεωπολιτική σύγκρουση που επηρεάζει την ασφάλεια της Ευρώπης, τη συνοχή του ΝΑΤΟ, τις ενεργειακές ισορροπίες και τη νέα παγκόσμια στρατηγική αρχιτεκτονική.

Ο Rajan Kochhar περιγράφει την Ανατολική Μεσόγειο ως ένα πεδίο όπου συγκρούονται ιστορία, εθνικισμός, ενεργειακά συμφέροντα, στρατιωτική ισχύς και ανταγωνιστικά οράματα κυριαρχίας. Όπως επισημαίνει, η Τουρκία επιδιώκει να εδραιώσει στρατηγική πρόσβαση και να επιβάλει τη δική της αντίληψη για τα θαλάσσια δικαιώματα, ενώ η Ελλάδα και η Κύπρος στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο και στην υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό.

Η ιστορία συνεχίζει να καθορίζει τη στρατηγική

Ο Ινδός αναλυτής υποστηρίζει ότι οι σημερινές εντάσεις δεν μπορούν να κατανοηθούν χωρίς τις ιστορικές ρίζες της ελληνοτουρκικής αντιπαλότητας. Η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος του 1919-1922 και η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 διαμόρφωσαν το πλαίσιο πάνω στο οποίο εξελίσσονται μέχρι σήμερα οι συγκρούσεις στο Αιγαίο και την Κύπρο.

Ο Rajan Kochhar σημειώνει ότι η ιστορική μνήμη παραμένει καθοριστικός παράγοντας και για τις δύο πλευρές. Στην ελληνική συλλογική συνείδηση, η οθωμανική περίοδος συνδέεται με καταπίεση και κατοχή, ενώ στην Τουρκία η ελληνική εκστρατεία στη Μικρά Ασία και τα σχέδια διαμελισμού της χώρας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως υπαρξιακή απειλή.

Το άρθρο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο Κυπριακό, το οποίο χαρακτηρίζει ως το πιο εκρηκτικό και συναισθηματικά φορτισμένο στοιχείο της αντιπαράθεσης. Ο Ινδός στρατηγός αναλύει τις διαφορετικές προσεγγίσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, επισημαίνοντας ότι η Κύπρος παραμένει έως σήμερα ένα διαιρεμένο νησί με τεράστια στρατηγική σημασία για την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Το Αιγαίο και η «Γαλάζια Πατρίδα»

Κεντρικό σημείο της ανάλυσης αποτελεί το Αιγαίο και η διαμάχη για τα χωρικά ύδατα, τις ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Ο Rajan Kochhar εξηγεί ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει την πιθανή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια ως στρατηγική απειλή, καθώς θεωρεί ότι θα περιοριστεί δραστικά η πρόσβασή της στις διεθνείς θάλασσες.

Ο Ινδός στρατηγός υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα ένα τέτοιο ενδεχόμενο ως casus belli, αποτυπώνοντας έτσι το πόσο στενά συνδέεται η γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου με ζητήματα στρατηγικής επιβίωσης και εθνικής ασφάλειας.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναλύει το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χρησιμοποιεί ως βασικό εργαλείο θαλάσσιας στρατηγικής. Σύμφωνα με τον Kochhar, η Τουρκία επιδιώκει να αμφισβητήσει την ελληνική και κυπριακή ερμηνεία του διεθνούς δικαίου και να επιβάλει ένα νέο γεωπολιτικό μοντέλο ισχύος στην περιοχή.

Από την άλλη πλευρά, ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η Ελλάδα θεωρεί τις τουρκικές διεκδικήσεις αναθεωρητικές και αποσταθεροποιητικές, ενώ παρουσιάζει τη θέση της Αθήνας ως άμυνα απέναντι σε έναν επεκτατικό ανασχεδιασμό της περιφερειακής τάξης.

Ενέργεια, φυσικό αέριο και στρατηγικός ανταγωνισμός

Η ανάλυση του Rajan Kochhar συνδέει άμεσα τις εντάσεις με τα ενεργειακά κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο άλλαξε πλήρως τη γεωπολιτική αξία της περιοχής και ενεργοποίησε νέες συμμαχίες και ανταγωνισμούς.

Ο Ινδός στρατηγός αναφέρει ότι η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος επιχείρησαν να δημιουργήσουν ενεργειακά και γεωπολιτικά σχήματα συνεργασίας που θα επέτρεπαν την εξαγωγή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Η Τουρκία αντιμετώπισε αυτές τις πρωτοβουλίες ως προσπάθεια στρατηγικής απομόνωσης και αντέδρασε με αποστολές γεωτρύπανων, ναυτικές συνοδείες και συμφωνίες όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ο Rajan Kochhar επισημαίνει ότι η ενεργειακή πολιτική συγχωνεύθηκε με τον στρατιωτικό ανταγωνισμό. Η Ελλάδα ενίσχυσε τη συνεργασία της με τη Γαλλία, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Τουρκία επιτάχυνε τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής της βιομηχανίας, επενδύοντας σε drones, πυραυλικά συστήματα και ναυτικές δυνατότητες.

Η Ανατολική Μεσόγειος ως εσωτερικό ρήγμα του ΝΑΤΟ

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στην ανάλυση η διαπίστωση ότι η αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας αποτελεί ίσως το πιο επικίνδυνο εσωτερικό ρήγμα στο ΝΑΤΟ. Ο Ινδός αναλυτής εξηγεί ότι η Συμμαχία δυσκολεύεται να διαχειριστεί τη σύγκρουση, επειδή οι διαφωνίες αφορούν κυριαρχία, εδαφικά δικαιώματα και βαθιά ριζωμένες ιστορικές αφηγήσεις.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να διατηρήσουν ισορροπίες, αποφεύγοντας την πλήρη ταύτιση με οποιαδήποτε πλευρά, καθώς θεωρούν τόσο την Ελλάδα όσο και την Τουρκία κρίσιμες για τη σταθερότητα στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μέση Ανατολή και στη Νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Ο νέος ρόλος της Ινδίας στην Ανατολική Μεσόγειο

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ανάλυσης αφορά τον αυξανόμενο ρόλο της Ινδίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη στρατηγική σύγκλιση του Νέου Δελχί με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ο Rajan Kochhar εξηγεί ότι η Ινδία επαναξιολογεί τη γεωπολιτική της παρουσία στην περιοχή λόγω της στενότερης σχέσης Τουρκίας – Πακιστάν και της τουρκικής στήριξης προς το Ισλαμαμπάντ στο ζήτημα του Κασμίρ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα και η Λευκωσία μετατρέπονται σε στρατηγικούς εταίρους του Νέου Δελχί στη Μεσόγειο.

Η ανάλυση αναφέρεται στις αμυντικές συνεργασίες Ινδίας – Ελλάδας, στις κοινές ναυτικές ασκήσεις και στο αυξανόμενο ενδιαφέρον της Αθήνας για ινδικά αμυντικά συστήματα. Παράλληλα, ο Kochhar υποστηρίζει ότι η Κύπρος αποκτά ξεχωριστή σημασία για την Ινδία ως πύλη προς την ευρωπαϊκή και μεσογειακή στρατηγική αρχιτεκτονική.

Ο Ινδός στρατηγός θεωρεί ότι η Ανατολική Μεσόγειος συνδέεται πλέον άμεσα με τη γεωπολιτική του Ινδο-Ειρηνικού και με τις νέες παγκόσμιες αλυσίδες συνδεσιμότητας, όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης.

«Η γεωγραφία συνεχίζει να καθορίζει το πεπρωμένο»

Ο Rajan Kochhar ολοκληρώνει την ανάλυσή του επισημαίνοντας ότι η σύγκρουση Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου δεν αφορά μόνο θαλάσσια σύνορα ή νησιά, αλλά συνδέεται με την ιστορία, την κυριαρχία, την ενέργεια, την αποτροπή και την ευρύτερη περιφερειακή τάξη.

Όπως υπογραμμίζει, η Ανατολική Μεσόγειος θα συνεχίσει να αποτελεί ένα από τα πιο εύθραυστα στρατηγικά ρήγματα του κόσμου όσο παραμένουν άλυτες οι βαθύτερες γεωπολιτικές και ιστορικές αντιθέσεις.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και αναγκαιότητας για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας, το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) φιλοξένησε μια ιδιαίτερα σημαντική εκδήλωση. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο εν ενεργεία Αξιωματικός και έμπειρος ιπτάμενος της Πολεμικής Αεροπορίας, Επισμηναγός (Ι) Νικόλαος Βασιλειάδης, ο οποίος ανέπτυξε το εξαιρετικά επίκαιρο και στρατηγικό θέμα: «Το Νέο Αεροδρόμιο Θράκης».

Ο πρόεδρος και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΛΙΣΜΕ καλωσόρισαν τον ομιλητή, εξαίροντας την επιστημονική δομή της παρουσίασής του αλλά και το εντυπωσιακό βιογραφικό του, καθώς ο κ. Βασιλειάδης αποτελεί έναν από τους έμπειρους δοκιμαστές πτήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας, έχοντας γράψει εκατοντάδες ώρες σε μαχητικά αεροσκάφη F-4 και F-16.

Υποδομές που Αντέχουν σε Κρίση

Η ομιλία επικεντρώθηκε στην επιτακτική ανάγκη δημιουργίας και ενίσχυσης κρίσιμων υποδομών στη χώρα, οι οποίες δεν θα εξυπηρετούν απλώς την οικονομική ανάπτυξη, αλλά θα επιτρέπουν στο εθνικό σύστημα και την κοινωνία να «αντέχουν» σε περιόδους κρίσεων. Η Θράκη, ως το προκεχωρημένο προπύργιο της χώρας, βρέθηκε στο επίκεντρο της στρατηγικής ανάλυσης.

Ο κ. Βασιλειάδης παρουσίασε μια εις βάθος επιστημονική και τεχνική μελέτη (case study) βασισμένη σε αντίστοιχα μοντέλα μικτής χρήσης (στρατιωτικής και πολιτικής), όπως το αεροδρόμιο «Ιωάννης Δασκαλογιάννης» των Χανίων. Μέσα από αυτή τη σύγκριση, αναδείχθηκαν τα πλεονεκτήματα που θα προσφέρει μια αντίστοιχη σύγχρονη υποδομή στην ευαίσθητη περιοχή της Θράκης, επιτρέποντας στα ελληνικά «φτερά» να βρίσκονται ακόμη πιο κοντά στα θέατρα επιχειρήσεων και τις ζώνες ενδιαφέροντος .

Η Γεωπολιτική Διάσταση και η Δημογραφική Απειλή

Στο κλείσιμο της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ συμφώνησε απόλυτα με τα συμπεράσματα του Επισμηναγού, καταθέτοντας και τη δική του εμπειρία από τη θητεία του στην περιοχή . Υπογραμμίστηκε ότι η Θράκη αποτελεί μια γεωγραφική ζώνη όπου η Ελλάδα οφείλει να επιδείξει άμεσα πολύ μεγαλύτερο και ουσιαστικό ενδιαφέρον, καθώς η συνεχιζόμενη μείωση του πληθυσμού αποτελεί μια σοβαρή εθνική απειλή που πρέπει να ανησυχήσει την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την απονομή τιμητικού τόμου στον Επισμηναγού Βασιλειάδη, με τον Πρόεδρο να του προσφέρει το βιβλίο «Η Ελλάδα του Ευξίνου Πόντου», ανανεώνοντας το ραντεβού για επόμενες στρατηγικές αναλύσεις.