Νέα διπλωματική πρωτοβουλία με στόχο να συνδέσει την πιθανή συμφωνία για το Ιράν με την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ επιχειρεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας από μουσουλμανικές χώρες-κλειδιά να προχωρήσουν ως μπλοκ σε ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα 25 Μαΐου ότι ζήτησε από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ιορδανία να ενταχθούν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, την ώρα που η Ουάσινγκτον προσπαθεί να διαπραγματευτεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.

Η πρώτη αρνητική απάντηση ήρθε από το Πακιστάν, το οποίο απέρριψε την πρόταση. Καμία από τις υπόλοιπες χώρες δεν έχει απαντήσει δημόσια μέχρι στιγμής, ωστόσο μια θετική ανταπόκριση θεωρείται δύσκολη, καθώς η δυσπιστία απέναντι στο Ισραήλ παραμένει ιδιαίτερα υψηλή στον μουσουλμανικό κόσμο λόγω του πολέμου στη Γάζα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι συνομίλησε το Σάββατο με τους ηγέτες των συγκεκριμένων χωρών, καθώς και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, που έχουν ήδη υπογράψει τις Συμφωνίες του Αβραάμ.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ κάλεσε «όλες τις χώρες» να υπογράψουν άμεσα τις Συμφωνίες του Αβραάμ, συνδέοντας ευθέως την πρωτοβουλία με την πιθανή συμφωνία για το Ιράν. Όπως έγραψε, εάν η Τεχεράνη υπογράψει συμφωνία μαζί του, θα ήταν «τιμή» του να δει τις χώρες αυτές να αποτελούν μέρος ενός «πρωτοφανούς παγκόσμιου συνασπισμού».

Η κίνηση αυτή δείχνει ότι ο Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει μια πιθανή διευθέτηση με το Ιράν όχι ως μεμονωμένη συμφωνία, αλλά ως μέρος μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας με κέντρο την ομαλοποίηση σχέσεων αραβικών και μουσουλμανικών χωρών με το Ισραήλ.

Ωστόσο, η προσπάθεια είναι εξαιρετικά δύσκολη. Για τη Σαουδική Αραβία, η αναγνώριση του Ισραήλ δεν αποτελεί απλή διπλωματική κίνηση. Ως λίκνο του Ισλάμ και θεματοφύλακας της Μέκκας και της Μεδίνας, το Ριάντ αντιμετωπίζει το ζήτημα ως θέμα εθνικής ασφάλειας και θρησκευτικής νομιμοποίησης. Η πάγια θέση του βασιλείου είναι ότι δεν θα προχωρήσει σε ομαλοποίηση χωρίς σαφή οδικό χάρτη για παλαιστινιακό κράτος.

Από την πλευρά τους, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Τουρκία έχουν ήδη διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ, όμως οι σχέσεις αυτές έχουν δοκιμαστεί σοβαρά μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν «πηγαίνουν καλά», χωρίς όμως να δώσει ενδείξεις ότι επίκειται συμφωνία. Ο στενός του σύμμαχος, γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, στήριξε την ιδέα σύνδεσης μιας συμφωνίας με την Τεχεράνη με την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, χαρακτηρίζοντάς την «μετασχηματιστική» για την περιοχή και τον κόσμο.

Αντίθετα, αναλυτές εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Ο Αλί Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων, εκτίμησε ότι ο Τραμπ προσπαθεί να πουλήσει μια συμφωνία με το Ιράν ως συνέχεια των Συμφωνιών του Αβραάμ: καλή για το Ισραήλ, καλή για την περιοχή και αρκετά σκληρή για την Ουάσινγκτον.

Προειδοποίησε, όμως, ότι η στρατηγική αυτή μπορεί να ανταλλάσσει «μια φαντασίωση με μια άλλη»: από την ιδέα ότι το Ιράν μπορεί να εξαναγκαστεί σε παράδοση, στην άποψη ότι μια εύθραυστη συμφωνία μπορεί να θεμελιώσει μια νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ αποτέλεσαν μία από τις βασικές διπλωματικές επιτυχίες της πρώτης θητείας Τραμπ. Το 2020, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν αναγνώρισαν το Ισραήλ, σπάζοντας ένα μακροχρόνιο ταμπού στον αραβικό κόσμο. Ακολούθησαν το Μαρόκο και το Σουδάν.

Το ερώτημα τώρα είναι αν ο Τραμπ μπορεί να επεκτείνει αυτό το πλαίσιο μέσα σε ένα πολύ πιο φορτισμένο περιβάλλον, με τη Γάζα να έχει αλλάξει το πολιτικό κλίμα στον μουσουλμανικό κόσμο και το Ιράν να παραμένει το μεγάλο αγκάθι της αμερικανικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή.

Σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού βρίσκεται η Ταϊβάν, μετά τη μαζική ανάπτυξη περισσότερων από 100 κινεζικών πλοίων σε μια εκτεταμένη θαλάσσια περιοχή που ξεκινά από την Κίτρινη Θάλασσα και φτάνει μέχρι τη Νότια Σινική Θάλασσα και τον δυτικό Ειρηνικό.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στην κινεζική κινητοποίηση συμμετέχουν πολεμικά πλοία, σκάφη της ακτοφυλακής, καθώς και ειδικά ερευνητικά και ωκεανογραφικά πλοία, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ταϊπέι αλλά και στη διεθνή κοινότητα.

Η κίνηση του Πεκίνου έρχεται λίγες ημέρες μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο και εκλαμβάνεται από αναλυτές ως μήνυμα πίεσης τόσο προς την Ταϊβάν όσο και προς την Ουάσιγκτον.

Η ένταση ενισχύθηκε μετά τις δηλώσεις Τραμπ ότι οι πωλήσεις αμερικανικών όπλων προς την Ταϊβάν θα μπορούσαν να αποτελέσουν «διαπραγματευτικό χαρτί» στις συνομιλίες με την Κίνα. Η Ταϊβάν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στρατιωτική και πολιτική στήριξη των ΗΠΑ, ενώ το Πεκίνο θεωρεί το νησί τμήμα της κινεζικής επικράτειας και δεν έχει αποκλείσει ποτέ τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.

Εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών επανέλαβε ότι η Κίνα αντιτίθεται «σταθερά και ξεκάθαρα» σε οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη προς την Ταϊβάν.

Την ίδια ώρα, ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επικοινωνίας με τον πρόεδρο της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, λέγοντας ότι «μιλά με όλους» και ότι θα ασχοληθεί και με «το πρόβλημα της Ταϊβάν». Μια τέτοια επαφή θα είχε ιδιαίτερη διπλωματική βαρύτητα, καθώς οι ΗΠΑ αποφεύγουν εδώ και δεκαετίες την άμεση πολιτική αναγνώριση της Ταϊβάν.

Τα τελευταία χρόνια η Κίνα αυξάνει σταθερά τη στρατιωτική παρουσία γύρω από το νησί, με ασκήσεις μεγάλης κλίμακας, πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και drones. Η τωρινή ανάπτυξη στόλου θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες κινήσεις πίεσης των τελευταίων ετών.

Στην Ταϊπέι, χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν ζητώντας ενίσχυση της άμυνας. Η κυβέρνηση είχε προτείνει νέο αμυντικό πακέτο περίπου 40 δισ. δολαρίων για αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων και drones, όμως το κοινοβούλιο ενέκρινε τελικά περίπου 25 δισ. δολάρια.

Η κατάσταση παρακολουθείται στενά και από την εμπορική ναυτιλία, καθώς τα στενά γύρω από την Ταϊβάν και η Νότια Σινική Θάλασσα αποτελούν κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενέργεια.

Η κινεζική κίνηση δείχνει ότι η Ταϊβάν παραμένει ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία ανάφλεξης στον πλανήτη, με την αντιπαράθεση Πεκίνου–Ουάσιγκτον να περνά πλέον όλο και πιο έντονα από τη θάλασσα.