Γράφει ο Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris,wordpress.com, Ηπειρωτικός Αγών, 2 Μαΐου 2026

Ο Καραγκιόζης άρπαξε το Χατζιαβάτη και τον έσπασε στο ξύλο. «Γιατί το έκανες αυτό;» τον ρώτησαν. «Για να τον απαλλάξω από τις ψείρες!». «Μα ο Χατζιαβάτης δεν έχει ψείρες!» «Είδατε τι αποτελεσματικός είμαι!» Καμάρωσε ο Καραγκιόζης.

Η επανάσταση είναι μια έννοια που πλησιάζει την ιερότητα. Μας επηρεάζει έντονα θετικά, ακόμη και αν συνδέεται με αποτρόπαιες πράξεις, όπως η Γαλλική, η Σοβιετική και άλλες επαναστάσεις. Ξυπνά μέσα μας θετικά συναισθήματα από την ηρωική εξέγερση ενός λαού ενάντια στην καταπίεση τυράννων, έναν αγώνα για την ελευθερία. Θαυμάζομε την Αμερικανική, Ελληνική, Μεξικανική επανάσταση, πρακτικά όλες τις επαναστάσεις που έχουν τόσα κοινά μεταξύ τους.

Διάβασα πρόσφατα τον παραλληλισμό μεταξύ Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και Ουκρανικής των τελευταίων ετών εναντίον της Ρωσίας. Μεταξύ άλλων υπάρχει και η ομοιότητα ανάμεσα στην πολιορκία του Μεσολογγίου με εκείνη της Μαριούπολης. Είναι τόσος ο σεβασμός μας απέναντι στην ιερότητα κάθε επανάστασης, που η δική μας δικτατορία-χούντα αυτοονομάστηκε «επανάσταση». Ισχυρίστηκε ένας από τους πρωτοπόρους της ότι έγινε για να μας απαλλάξει από την τυραννία του κομμουνισμού. «Μα δεν υπάρχει κομμουνισμός στην Ελλάδα» είπαν διάφοροι. «Είδατε τι αποτελεσματικοί είμαστε;» είπε η χούντα.

Να επιστρέψω όμως στη σύγκριση Ελληνικής και Ουκρανικής επανάστασης, που επιδοκιμάζεται από κάποιους που εξυμνούν κάποια θετικά της δικτατορίας ξεχνώντας την τραγωδία της Κύπρου. Οι Ρώσοι ξεκίνησαν από την Ουκρανία ως Ρως, με πρωτεύουσα το Κίεβο. Απλώθηκαν σε μεγάλες εκτάσεις. Κατάκτησαν και αφομοίωσαν πολλούς λαούς. Η Ρωσία είναι το μεγαλύτερο σε έκταση κράτος του κόσμου, επομένως έχει σημαντικό υπέδαφος. Το κλίμα της δεν είναι κατάλληλο για αγροτικά προϊόντα, όμως δύσκολα μπορεί να πιεστεί με κυρώσεις και αποκλεισμούς, λόγω του πλούτου του υπεδάφους της. Το κύριο πρόβλημά της είναι ότι δεν έχει επαρκή πρόσβαση στη θάλασσα. Τα βορεινά λιμάνια της είναι παγωμένα για μεγάλο μέρος του χρόνου. Δυτικά είναι η στεριά της Ευρώπης. Μένει ο Ειρηνικός Ωκεανός ανατολικά και ο Εύξεινος Πόντος στο νότο. Γι΄ αυτό ακριβώς έχει κάνει πολλούς πολέμους με την Ιαπωνία και, ιδίως με την Τουρκία (16 νομίζω). Προς τα Ανατολικά δεν έχει κάνει ποτέ επιθετικό πόλεμο. Αντίθετα έχει αποκρούσει επανειλημμένα από τη Δύση ποικίλους εισβολείς (Σουηδούς, Πολωνολιθουανούς, Γάλλους, Γερμανούς) που βέβαια έλπιζαν να αποκτήσουν τον πλούτο της. Υπήρξαν και άλλες, μικρότερες εισβολές, όπως από Μογγόλους, από Τεύτονες ιππότες, από Γάλλους, Βρετανούς, μαζί με εμάς, στην Κριμαία κλπ.

Και τώρα αναρωτιέμαι. Ο ηρωικός αγώνας των Ουκρανών ενάντια στους Ρώσους εισβολείς, γιατί χαρακτηρίζεται επανάσταση; Εναντίον τίνος κατακτητή επαναστάτησαν; Υπάρχει στενή συγγένεια μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών, που έχουν παρόμοια γλώσσα, ενώ σημαντική μερίδα των Ουκρανών πολιτών είναι Ρώσοι ή ρωσόφωνοι, οι περισσότεροι (άγνωστο πόσοι ακριβώς) με ρωσική εθνική συνείδηση. Περισσότερο εμφύλιος πόλεμος μοιάζει παρά επανάσταση. Το 2014 ο εκλεγμένος ρωσόφιλος πρόεδρος καθαιρέθηκε με ένα κίνημα που οργανώθηκε (και δεν έχω ακούσει να διαψεύδεται) από δυτικές δυνάμεις. Εφαρμόσθηκε έντονη καταπίεση των ανατολικών επαρχιών, που κατοικούνται κατεξοχήν από Ρώσους και απαγορεύτηκε η χρήση της Ρωσικής γλώσσας. Το μεγάλο πρόβλημα ήταν ότι, ενώ το Σύνταγμα επέβαλλε να μείνει ουδέτερη η Ουκρανία, επιδίωξε να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Αν γινόταν αυτό, η Ρωσία θα είχε να αντιμετωπίσει σοβαρό κίνδυνο. Ένας πύραυλος εκτοξευμένος από την Αμερική, ή και από το διάστημα, εναντίον της Ρωσίας χρειάζεται πάνω από μια ώρα για να φτάσει στον προορισμό του. Το ίδιο ισχύει αντιστρόφως, αν έστελνε η Ρωσία πύραυλο στην Αμερική. Σ΄ αυτό το διάστημα οι χώρες αυτές έχουν το χρόνο να αντιμετωπίσουν την επίθεση, ως ένα βαθμό τουλάχιστον. Ένας πύραυλος από την Ουκρανία όμως θέλει κάποια λεπτά μόνο για να πλήξει τη Μόσχα και δεν δίνει χρόνο για εξουδετέρωσή του. Αυτό είναι το κύριο επιχείρημα που επικαλούνται οι Ρώσοι για να δικαιολογήσουν την εισβολή στο δυστυχισμένο λαό. Και μην ξεχνάμε ότι η χώρα αυτή είναι η δεύτερη σε μέγεθος μετά τη Ρωσία, και έχει τεράστιο πλούτο σε καλλιέργεια της γης (μπορεί να είναι ο σιτοβολώνας της Ευρώπης), αλλά και σε ορυκτό πλούτο με πολύτιμες σπάνιες γαίες. Οι Ρώσοι νόμιζαν πως θα ήταν ένας περίπατος να καταλάβουν τη χώρα. Έχουν εξευτελιστεί σε μεγάλο βαθμό. Οι Ευρωπαίοι ωθήθηκαν από την Αμερική να εφαρμόσουν κυρώσεις κατά της Ρωσίας, κυρώσεις όμως που ήταν σε βάρος τους. Ενώ αγόραζαν φθηνούς υδρογονάνθρακες από τη Ρωσία, τους προμηθεύονται τώρα πανάκριβα από τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ, εντελώς απρόβλεπτα, άρχισαν να αλλάζουν πορεία και να υιοθετούν τα επιχειρήματα της Ρωσίας. Νιώθουν να απειλούνται από την Κίνα περισσότερο, κυρίως οικονομικά, και προσπαθούν να κόψουν τους δεσμούς της με τη Ρωσία που συσφίχτηκαν με τον πόλεμο. Ο τελευταίος αγωγός που έφερνε υδρογονάνθρακες ανατινάχτηκε, με όλες τις ενδείξεις ότι η επιχείρηση έγινε από τους Ουκρανούς. Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να μειώσουν τη χασούρα παράγοντας και πουλώντας όπλα, έτσι που δεν έχουν καμιά πρεμούρα να σταματήσει ο πόλεμος. Και μάλιστα αντιδρούν στις σχετικές προσπάθειες των ΗΠΑ. Κάπως έτσι βλέπω την ιστορία και δεν μπορώ να δω τι σχέση έχει αυτή η τραγωδία με την Ελληνική Επανάσταση.

Σ΄ εμάς, οι κάτοικοι ήταν στη συντριπτική πλειοψηφία τους Έλληνες και πάνω τους είχε καθίσει ο τύραννος Οθωμανός για καμιά δεκαριά γενιές. Και οι Έλληνες επαναστάτησαν. Το Μεσολόγγι σύσσωμο ξεσηκώθηκε πολεμώντας εναντίον των πολιορκητών του και όσοι κάτοικοί του μπορούσαν να φέρουν όπλα πολεμούσαν. Δεν είδα να γίνεται τίποτε παρόμοιο στη Μαριούπολη. Αντίθετα, είδα βίντεο στα οποία φαίνονταν ευγνώμονες στους Ρώσους που έκαναν αστραπιαία ανοικοδόμηση μετά την κατάληψη της πόλης. Αν βέβαια δεν ήταν προπαγανδιστικό ψέμα, αλλά δεν έχω δει να αμφισβητείται από κανέναν.

Κι εμείς πού μπαίνομε; Να στηρίξουμε την Ουκρανία όσο μπορούμε; Και τι θα κάνουν οι Ρώσοι στις εκατοντάδες χιλιάδες το συμπαγή Ελληνικό πληθυσμό που ζει στην Ουκρανία και στη Ρωσία; Η Ουκρανία δεν είναι ούτε στο ΝΑΤΟ ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση για να έχουμε τυπική υποχρέωση να τη στηρίξουμε. Οφείλομε βέβαια αλληλεγγύη σε κάθε χειμαζόμενο λαό. Οφείλαμε να στείλουμε περισσότερη ανθρωπιστική βοήθεια που σώζει ζωές και καμιά οπλική βοήθεια που αφαιρεί ζωές και έκανε τη Ρωσία να μας καταγράψει στον κατάλογο των εχθρών της. Η Ρωσία, μαζί με τη Γαλλία και την Αγγλία έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην απελευθέρωσή μας το 1827. Και να απαιτήσουμε από τις δυτικές δυνάμεις να επιβάλουν στην Τουρκία για την εισβολή στην Κύπρο τις ίδιες κυρώσεις που έχουν επιβάλει στη Ρωσία.