Του Χρήστου Κωνσταντινίδη

Συνέντευξη με αιχμές για την ελληνική εξωτερική πολιτική, την τουρκική αναθεωρητική στρατηγική, το Κυπριακό, τη Μέση Ανατολή, το κράτος δικαίου και την ακρίβεια στην ενέργεια παραχώρησε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου και Δικαίου της Ενέργειας, Νίκος Φαραντούρης, στην εκπομπή Monitor.

Ο κ. Φαραντούρης εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για τις κινήσεις της Άγκυρας και το προωθούμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο χαρακτήρισε «δεύτερο και χειρότερο casus belli». Παράλληλα, κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση για «ύποπτη σιωπή», έλλειψη στρατηγικής και καθυστέρηση στην κινητοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών.

Η συζήτηση επεκτάθηκε επίσης στον ρόλο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στη σημασία της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών Ελλάδας – Κύπρου, στην ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής ΑΟΖ στη Μεσόγειο, στις διώξεις χριστιανικών πληθυσμών στη Συρία, αλλά και στα εσωτερικά ζητήματα που αφορούν το κράτος δικαίου, τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και την ακρίβεια στην ενέργεια.

Πρόσφατα ενταχθήκατε στην ευρωομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και αναλάβατε καθήκοντα σε κρίσιμες επιτροπές. Πώς μεταφράζεται αυτό για την εκπροσώπηση των ελληνικών συμφερόντων;

«Βασικό μου μέλημα είναι η προάσπιση των συμφερόντων της πατρίδας και του ελληνικού λαού. Συμμετέχω στην Επιτροπή Προϋπολογισμών, όπου διαπραγματευόμαστε το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034. Από εκεί θα κριθούν οι πόροι που θα κατευθυνθούν στα κράτη-μέλη, στην Ελλάδα και στις περιφέρειες.

Συμμετέχω επίσης στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, που είναι εξαιρετικά κρίσιμη για τη θωράκιση των ελληνικών συμφερόντων, ειδικά σε μια περίοδο με ανοικτά μέτωπα από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, τη Βαλτική, τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον υπόλοιπο κόσμο.

Παράλληλα, συμμετέχω στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Ασφάλειας Τροφίμων και Κλίματος, γιατί όλα τα μεγάλα έργα πλέον έχουν διάσταση περιβάλλοντος, ενέργειας, ενεργειακής επάρκειας και αυτάρκειας.

Επίσης, συμμετέχω σε αντιπροσωπείες για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ινδία και τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Όλα αυτά είναι πεδία στα οποία η Ελλάδα πρέπει να έχει φωνή, παρουσία και στρατηγική».

Έχετε προειδοποιήσει ότι η Άγκυρα ετοιμάζει ένα δεύτερο casus belli με το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Ποια είναι τα κενά στην εξωτερική πολιτική της Αθήνας;

«Αυτό που ετοιμάζεται στην Τουρκία δεν αφορά μόνο τα 12 ναυτικά μίλια. Αφορά τη διχοτόμηση του Αιγαίου. Το τουρκικό νομοσχέδιο δεν αναγνωρίζει ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα στα ελληνικά νησιά και συνιστά απόπειρα υφαρπαγής εθνικής κυριαρχίας και μονομερούς αλλαγής συνόρων.

Είναι ένα δεύτερο και χειρότερο casus belli. Και είναι ακόμη πιο ανησυχητικό ότι όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η ελληνική κυβέρνηση μιλούσε επί χρόνια για “ήρεμα νερά” με την Τουρκία. Το αφήγημα αυτό κατέρρευσε.

Η κυβέρνηση δεν διαθέτει στρατηγική στα εθνικά θέματα. Παραμένει σιωπηλή μπροστά σε μια πολύ σοβαρή τουρκική κλιμάκωση. Ο πρωθυπουργός θα έπρεπε ήδη να έχει ζητήσει έκτακτη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας θα έπρεπε να έχουν ενημερώσει έναν προς έναν τους ομολόγους τους, τους εταίρους και τους συμμάχους.

Δεν μπορεί η Ελλάδα να περιμένει να ψηφιστεί το νομοσχέδιο και μετά να αντιδράσει. Πρέπει τώρα να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να παγώσουν συζητήσεις για χρηματοδοτήσεις, τελωνειακή ένωση, συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα, καθώς και κονδύλια για ανάπτυξη και μεταναστευτικό, εφόσον η Άγκυρα επιμείνει σε τέτοια επιθετική ενέργεια».

Το θέμα της Κάσου συνδέεται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Πώς πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα;

«Το ζήτημα της “Γαλάζιας Πατρίδας” συνδέεται άμεσα με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, χρηματοδοτημένο με 700 εκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αντί η κυβέρνηση να προχωρήσει αποφασιστικά στην υλοποίηση του έργου, επικαλείται τεχνικές δυσκολίες, νέους εταίρους ή αλλαγές. Όμως η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαντά ότι το έργο έχει τεχνική επάρκεια, βιωσιμότητα και ευρωπαϊκή στήριξη.

Η αναβλητικότητα της Αθήνας δεν μπορεί να εμφανίζεται ως τεχνικό ζήτημα, όταν στην πραγματικότητα η Τουρκία επιχειρεί να μπλοκάρει έργα που αναβαθμίζουν τον Ελληνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο».

Θέσατε τα εθνικά θέματα και στην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα. Πώς σκοπεύετε να κρατήσετε το Κυπριακό ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα;

«Είχα προσωπική επικοινωνία με την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, και έθεσα τα ελληνικά εθνικά θέματα στο υψηλότερο κοινοβουλευτικό επίπεδο.

Συζητήσαμε τις τουρκικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, την απειλή της “Γαλάζιας Πατρίδας” και την ανάγκη συντονισμού, ενημέρωσης και ενδεχόμενης συζήτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η παράνομη κατοχή της Κύπρου δεν πρέπει να ξεχνιέται ποτέ. Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να συντονιστούν πραγματικά. Έχω επαναφέρει την πρότασή μου για κοινή ευρωπαϊκή ΑΟΖ ή, έστω, για συντονισμένη δράση των μεσογειακών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Μάλτα, Ελλάδα, Κύπρος και Κροατία πρέπει να συγκροτήσουν κοινή στρατηγική στη Μεσόγειο, από το Γιβραλτάρ μέχρι την Κύπρο και τον Λίβανο. Το θέατρο των διεθνών εξελίξεων μετακινείται από τη Βαλτική στη Μεσόγειο και αυτό είναι μεγάλη ευκαιρία για τον Ελληνισμό».

Θέσατε επανειλημμένα το ζήτημα των διώξεων χριστιανικών πληθυσμών στη Συρία. Πώς βλέπετε τη στάση της Ελλάδας;

«Είχα επισκεφθεί τη Συρία την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Συνάντησα τον Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννη Ι΄ και βρέθηκα σε ναούς και κοινότητες που αργότερα έγιναν στόχος τζιχαντιστικών επιθέσεων.

Ο ναός του Προφήτη Ηλία ισοπεδώθηκε από τρομοκρατική επίθεση. Άνθρωποι που συνάντησα σκοτώθηκαν. Οι Αντιοχειανοί χριστιανοί, με παρουσία χιλιάδων ετών στην περιοχή, απειλούνται από εξτρεμιστικές ομάδες.

Η Αθήνα κράτησε ύποπτη σιωπή. Όταν έθεσα το θέμα στην Ελλάδα, βρήκα κλειστές πόρτες. Στις Βρυξέλλες, στο Στρασβούργο και στην Ουάσιγκτον υπήρξε μεγαλύτερη ανταπόκριση.

Η Ελλάδα έχει ανθρωπιστική και ιστορική υποχρέωση να υπερασπιστεί τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Συρίας, το Πατριαρχείο Αντιοχείας, αλλά και κάθε κοινότητα που υφίσταται διώξεις, όπως οι Αλαουίτες, οι Κούρδοι και οι Δρούζοι».

Με αφορμή τις υποκλοπές και τις παρεμβάσεις σας για το κράτος δικαίου, θεωρείτε ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιλαμβάνονται το μέγεθος του προβλήματος στην Ελλάδα;

«Η εξέλιξη με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι συγκλονιστική. Ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει διαδικασίες αιρεσιμότητας για την ορθή διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων από την Ελλάδα.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει, με ευθύνη της κυβέρνησης, ακόμη και σε πάγωμα ευρωπαϊκών πόρων. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θέλουν να διασφαλίσουν ότι τα χρήματα των Ευρωπαίων και Ελλήνων φορολογουμένων κατευθύνονται εκεί όπου πρέπει: στους νέους, στους αγρότες, στην περιφερειακή ανάπτυξη, στις κοινωνικές παροχές, στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, στα σχολεία, στα νοσοκομεία, στα δίκτυα και στις υποδομές.

Η κυβέρνηση, με κοινοβουλευτικά τεχνάσματα, εμποδίζει τον ουσιαστικό έλεγχο και επιχειρεί να συγκαλύψει σκάνδαλα και πρακτικές αδιαφάνειας. Την ώρα που δίνουμε μάχη για περισσότερα κονδύλια στην κοινή αγροτική πολιτική, στην περιφέρεια, στο στεγαστικό και στον πρωτογενή τομέα, η Αθήνα τραβάει το χαλί για να καλύψει μια χούφτα κολλητών.

Αυτό είναι κοτσαμπασισμός, κουτοπονηριά και πολιτικαντισμός. Χρειάζεται αλλαγή πορείας και αλλαγή κυβέρνησης».

Έχετε μιλήσει για «πάρτι» στην ενέργεια. Ποιοι μηχανισμοί το επιτρέπουν και πώς μπορεί να παρέμβει η Ευρωπαϊκή Ένωση;

«Η Ελλάδα έχει μεσοσταθμικά από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη και βρίσκεται ανάμεσα στις δέκα ακριβότερες χώρες στον κόσμο. Η ακρίβεια συνδέεται ευθέως με τις υψηλές τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό.

Η ΔΕΗ, μια εταιρεία που ελέγχεται από το Δημόσιο, θα έπρεπε να λειτουργεί προς όφελος της οικονομίας και του καταναλωτή. Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε υψηλές αμοιβές, μπόνους, αμφιλεγόμενες επενδύσεις, ρήτρα αναπροσαρμογής και στρεβλώσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ελληνική αγορά είναι μικρή και θα μπορούσε να εποπτεύεται αποτελεσματικά από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, την Επιτροπή Ανταγωνισμού και την κυβέρνηση. Αντί γι’ αυτό, έχει αφεθεί ανεξέλεγκτη μια χούφτα εταιρειών που αισχροκερδούν εις βάρος του Έλληνα καταναλωτή.

Η κυβέρνηση δεν μπορεί να μεταθέτει την ευθύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη μπορεί να συντονίσει δράσεις, αλλά ο έλεγχος των καρτέλ, η εποπτεία της ΔΕΗ, οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις, η μείωση ΦΠΑ και έμμεσων φόρων και η αντιμετώπιση στρεβλώσεων είναι ευθύνη της ελληνικής πολιτείας.

Η Ισπανία και η Πορτογαλία παρενέβησαν στην ενεργειακή κρίση για να αποδεσμεύσουν την τιμή της κιλοβατώρας από την υψηλή τιμή του φυσικού αερίου. Εδώ ο πρωθυπουργός δηλώνει “θυμωμένος” με την ακρίβεια. Μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης δεν αρκεί να δηλώνεις θυμωμένος. Όφειλες να έχεις λάβει μέτρα».

Σαφές μήνυμα για τη στρατηγική αξία της Αλεξανδρούπολης, την τουρκική κλιμάκωση στο Αιγαίο και τον κίνδυνο δημιουργίας επεισοδίου από την Άγκυρα έστειλε ο αντιστράτηγος ε.α. και επίτιμος αρχηγός ΓΕΣ, Γεώργιος Καμπάς, μιλώντας στη ΔΕΛΤΑ TV.

Ο κ. Καμπάς αναφέρθηκε αρχικά στην επίσκεψη της Αμερικανίδας πρέσβεως Κίμπερλι Γκιλφόιλ στην Αλεξανδρούπολη, τονίζοντας ότι η περιοχή έχει μπει εδώ και χρόνια στο στρατηγικό ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως υπενθύμισε, ήδη από το 2017-2018 οι Αμερικανοί είχαν αρχίσει να βλέπουν την Αλεξανδρούπολη ως κρίσιμο κόμβο, τόσο για τις νατοϊκές ανάγκες όσο και για την ελληνική εθνική ασφάλεια.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αλεξανδρούπολη έχει εξελιχθεί σε ισχυρό αμερικανικό και νατοϊκό κόμβο, σε μια περιοχή που η Τουρκία «εποφθαλμιούσε». Πλέον, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, η Άγκυρα δεν μπορεί να τη βλέπει με τον ίδιο τρόπο, διότι η Ελλάδα δεν είναι μόνη της. Στο παιχνίδι υπάρχει πλέον και το αμερικανικό στρατηγικό ενδιαφέρον.

Ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε ιδιαίτερα στην επίσκεψη της Αμερικανίδας πρέσβεως στη στρατιωτική διοίκηση της περιοχής. Όπως εξήγησε, η Αλεξανδρούπολη δεν είναι πια μόνο πέρασμα για στρατιωτικές δυνάμεις προς Βουλγαρία, Ρουμανία ή ακόμη και προς την Ουκρανία, εάν απαιτηθεί. Είναι και ενεργειακός κόμβος. Άρα η τοπική στρατιωτική παρουσία αποκτά πρόσθετο ρόλο: την ασφάλεια των υποδομών, των μεταφορών και των ενεργειακών ροών.

Κατά τον κ. Καμπά, η επίσκεψη αυτή στέλνει καθαρό μήνυμα προς την Τουρκία ότι Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται πλέον «χέρι με χέρι» σε αυτό το κρίσιμο γεωγραφικό σημείο. Τόνισε, ωστόσο, ότι η Τουρκία δεν έχει ξεχάσει τον Έβρο, παρότι τα τελευταία χρόνια έχει μεταφέρει το κύριο βάρος της προσοχής της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η αναβάθμιση της Αλεξανδρούπολης, η άσκηση Sortie 26, οι αμερικανικές παρουσίες στη Θράκη, οι κοινές ασκήσεις με τεθωρακισμένα και ελικόπτερα, όλα αυτά συνθέτουν, κατά τον κ. Καμπά, ένα νέο περιβάλλον. Η περιοχή μετατρέπεται σε σημείο υψηλού ενδιαφέροντος για τις ΗΠΑ και αυτό περιορίζει τα περιθώρια της Τουρκίας.

Στη συνέχεια, ο αντιστράτηγος ε.α. ανέλυσε τους λόγους για τους οποίους η Άγκυρα ανεβάζει την ένταση το τελευταίο διάστημα. Κατά την εκτίμησή του, υπάρχουν τρεις βασικοί παράγοντες.

Ο πρώτος είναι η στρατηγική αναβάθμιση της Ελλάδας. Η στενότερη σχέση με τις ΗΠΑ, η Αλεξανδρούπολη, οι επαφές με Γαλλία και Ισραήλ, αλλά και οι κινήσεις της Αθήνας στον πόλεμο Ιράν-Ισραήλ έχουν φέρει την Τουρκία σε δύσκολη θέση. Η Άγκυρα, όπως είπε, προσπαθεί να ανατρέψει τα δεδομένα που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία. Ο κ. Καμπάς σημείωσε ότι η Τουρκία «βράζει» στο εσωτερικό της, με τις εξελίξεις γύρω από την αντιπολίτευση και τις κινήσεις του καθεστώτος Ερντογάν να δημιουργούν πίεση στην κυβέρνηση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως είπε, η εξαγωγή κρίσης προς την Ελλάδα είναι γνώριμο τουρκικό εργαλείο.

Ο τρίτος λόγος είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανίσει την Ελλάδα ως υπεύθυνη για την ένταση. Σύμφωνα με τον κ. Καμπά, η Τουρκία επιχειρεί να πείσει τη διεθνή κοινότητα, και ειδικά τη Δύση, ότι η Αθήνα δημιουργεί προβλήματα στο Αιγαίο και ότι η συνεργασία της με το Ισραήλ συνιστά περικύκλωση της Τουρκίας.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, ο αντιστράτηγος ε.α. προειδοποίησε ότι η Τουρκία μπορεί να επιδιώξει τη δημιουργία ενός υβριδικού ή και θερμού επεισοδίου. Στόχος, κατά την άποψή του, θα ήταν να οδηγηθεί η Ελλάδα σε τραπέζι διαπραγματεύσεων για ζητήματα τα οποία δεν πρέπει να συζητήσει.

Ο κ. Καμπάς υπογράμμισε ότι για την Ελλάδα το μόνο ζήτημα προς συζήτηση είναι η υφαλοκρηπίδα, όπως προκύπτει και από το διεθνές δίκαιο. Προειδοποίησε, όμως, ότι η τουρκική στρατηγική είναι να δημιουργήσει πίεση, ένταση και πιθανώς ένα επεισόδιο, ώστε να ανοίξει η βεντάλια των θεμάτων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο κυοφορούμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Κατά τον κ. Καμπά, η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει πρώτα την ψήφισή του και μετά να αντιδράσει. Αντιθέτως, πρέπει από τώρα να βγει δυναμικά στα διεθνή φόρα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον ΟΗΕ, στο ΝΑΤΟ και στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ξεκαθαρίζοντας ποια είναι τα όριά της.

Όπως είπε, ένα τέτοιο νομοσχέδιο μπορεί να είναι εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας και να μην δεσμεύει το διεθνές δίκαιο, όμως στην πράξη μπορεί να οδηγήσει την τουρκική ακτοφυλακή ή άλλες αρχές να επιχειρούν στο Αιγαίο σαν να εφαρμόζουν ήδη τουρκικά δικαιώματα. Έφερε ως παράδειγμα το ενδεχόμενο τουρκική ακτοφυλακή να επιχειρήσει να διώξει Έλληνες ψαράδες έξω από τη Σαμοθράκη ή σε άλλες περιοχές.

Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως είπε, πρέπει να υπάρχει άμεση ελληνική παρουσία. Το ελληνικό Λιμενικό οφείλει να αποτρέψει τέτοιες ενέργειες και, εφόσον απαιτείται, να προχωρεί ακόμη και σε σύλληψη Τούρκων ψαράδων που παραβιάζουν τα ελληνικά δικαιώματα, όπως αντίστοιχα πράττουν οι Τούρκοι.

Ο αντιστράτηγος ε.α. ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί τουρκικό έλεγχο στα διεθνή ύδατα μέχρι τη μέση του Αιγαίου ή σε περιοχές μεταξύ Καστελορίζου και Κύπρου, οι οποίες συνδέονται με εν δυνάμει ελληνική ΑΟΖ. Τόνισε ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ούτε ιστορικά ούτε πατριωτικά.

Κατέληξε λέγοντας ότι κανείς δεν επιθυμεί πόλεμο ή θερμό επεισόδιο, αλλά η Ελλάδα έχει επενδύσει τεράστιους πόρους σε εξοπλισμούς ακριβώς για να μπορεί να απαντήσει εάν φτάσει η ώρα της υπεράσπισης της πατρίδας. «Αν δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε την πατρίδα, τότε όλοι οι κόποι του ελληνικού λαού και τα χρήματα που πήγαν στα εξοπλιστικά είναι χαμένα», ήταν το νόημα της τοποθέτησής του.

Το τελικό του μήνυμα ήταν σαφές: η Ελλάδα πρέπει να ορίσει τώρα τις κόκκινες γραμμές της και να τις γνωρίζουν όλοι, και οι σύμμαχοι και η Τουρκία. Γιατί εάν η Άγκυρα θεωρεί το ένα ζήτημα casus belli, τότε και η Ελλάδα πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι η αμφισβήτηση ζωτικών της δικαιωμάτων αποτελεί αιτία εθνικής κινητοποίησης.

Σαφή προειδοποίηση ότι η Τουρκία κλιμακώνει μεθοδικά σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο απηύθυνε ο στρατιωτικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη Ναυτεμπορική, με αφορμή τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, αλλά και τις πληροφορίες για την προώθηση του νομοσχεδίου της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ο Καλεντερίδης σημείωσε ότι η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους βήμα-βήμα, επισημαίνοντας πως οι δηλώσεις Γκιουλέρ έγιναν συμβολικά από την Αδριανούπολη, στο κέντρο συνοριακού λόχου στον ποταμό Άρδα, δηλαδή σε περιοχή που γειτνιάζει με Ελλάδα και Βουλγαρία.

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, το οποίο η Τουρκία επαναφέρει συστηματικά. Ο ίδιος έκανε λόγο για «μεγάλο ψέμα» της Άγκυρας, τονίζοντας ότι τα νησιά του Βορείου Αιγαίου δεν βρίσκονται σε καθεστώς πλήρους αποστρατιωτικοποίησης, όπως ισχυρίζεται η Τουρκία.

Όπως εξήγησε, η Συνθήκη της Λωζάνης δεν προβλέπει ότι τα νησιά πρέπει να είναι αποστρατιωτικοποιημένα, αλλά θέτει συγκεκριμένους όρους για ορισμένα οπλικά συστήματα και ναυτικές οχυρώσεις. Παράλληλα, προβλέπει τη δυνατότητα ύπαρξης εθνοφυλακής από τον τοπικό πληθυσμό.

Για τα Δωδεκάνησα, ο Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη συμφωνία με την οποία αποδόθηκαν στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, όπως είπε, δεν έχει κανένα δικαίωμα να εγείρει αξιώσεις για το αν η Ελλάδα θα έχει στρατό στη Σύμη, στο Καστελόριζο ή σε άλλα νησιά που απειλούνται ευθέως από την Τουρκία.

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν και για την τουρκική άσκηση EFES 2026, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, αφορά σενάριο κατάληψης μεγάλου ελληνικού νησιού. Ο Καλεντερίδης επέκρινε την ελληνική πλευρά επειδή δεν κατήγγειλε το ζήτημα στο ΝΑΤΟ και δεν έθεσε θέμα για τη συμμετοχή στρατιωτικών τμημάτων από χώρες-μέλη της Συμμαχίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στάθηκε ειδικά στη συμμετοχή χωρών όπως η Γερμανία και η Ιταλία, λέγοντας ότι είναι αδιανόητο κράτη που εισέβαλαν στην Ελλάδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο να συμμετέχουν σήμερα σε άσκηση η οποία προσομοιώνει κατάληψη ελληνικού νησιού. Κατά την άποψή του, το ελληνικό ΥΠΕΞ και το ΓΕΕΘΑ έπρεπε να είχαν καλέσει άμεσα τους αντίστοιχους διπλωματικούς και στρατιωτικούς εκπροσώπους για αυστηρή διαμαρτυρία.

Ο στρατιωτικός αναλυτής συνέδεσε την τουρκική κλιμάκωση με τη διαχρονική στάση κατευνασμού της Ελλάδας. Όπως είπε, η συμπεριφορά και τα αντανακλαστικά του ελληνικού κράτους απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις είναι αυτά που τις εκτρέφουν.

Κατά τον Καλεντερίδη, από το 1995 και το τουρκικό casus belli, η Άγκυρα έχει δοκιμάσει διαδοχικά τις ελληνικές αντοχές, διαπιστώνοντας ότι κάθε νέα πρόκληση δεν έχει πραγματικό κόστος. Έτσι, η Τουρκία έφτασε σήμερα να διεκδικεί το μισό Αιγαίο.

Επανέφερε, μάλιστα, και το ζήτημα της Θεσσαλονίκης, αναφέροντας ότι Τούρκοι επισκέπτες στο μουσείο του Μουσταφά Κεμάλ εμφανίζονται να λένε πως «η πόλη αυτή είναι δική μας». Με αυτό το παράδειγμα θέλησε να δείξει ότι οι τουρκικές βλέψεις δεν περιορίζονται μόνο στον 25ο μεσημβρινό ή στο Αιγαίο, αλλά έχουν βαθύτερο στρατηγικό υπόβαθρο.

Σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, η Τουρκία κινείται τώρα επειδή θεωρεί ότι ο γεωπολιτικός της ρόλος έχει αναβαθμιστεί. Επικαλέστηκε τη διαμεσολαβητική στάση της Άγκυρας στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, την εμπλοκή της στις εξελίξεις γύρω από Ιράν και Ισραήλ, αλλά και τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ που αναμένεται να φιλοξενηθεί στην Τουρκία.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Άγκυρα θεωρεί πως, ενόψει μιας κρίσιμης νατοϊκής συνόδου, οι αντιδράσεις για τις κινήσεις της θα περιοριστούν ή θα απορροφηθούν από τη γενικότερη ανάγκη της Συμμαχίας να διαχειριστεί μεγάλες στρατηγικές προκλήσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία, μιλώντας για «κανονικό πραξικόπημα» σε βάρος της αντιπολίτευσης και υποστηρίζοντας ότι το βαθύ κράτος επιχειρεί ξανά να αναδιατάξει το πολιτικό σκηνικό.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν το προωθούμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο Καλεντερίδης προειδοποίησε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει να ψηφιστεί ο νόμος και μετά να αντιδράσει. Όπως είπε, εάν περάσει, θα παράγει πολιτικά και νομικά αποτελέσματα μέσα στην Τουρκία και θα δεσμεύει κάθε μελλοντική τουρκική κυβέρνηση.

Κατά την εκτίμησή του, οποιοσδήποτε Τούρκος ηγέτης επιχειρήσει μελλοντικά να λύσει τα ελληνοτουρκικά θα είναι υποχρεωμένος να ξεκινήσει από τις πρόνοιες αυτού του νόμου. Με άλλα λόγια, η «Γαλάζια Πατρίδα» θα μετατραπεί από δόγμα και χάρτη προπαγάνδας σε εσωτερικό νομικό πλαίσιο που θα δυσκολεύει ακόμη περισσότερο κάθε διαπραγμάτευση.

Ο Καλεντερίδης επέκρινε και τη στάση αναμονής στην Αθήνα, λέγοντας ότι η λογική «να δούμε πρώτα το νομοσχέδιο» είναι επικίνδυνη. Τόνισε ότι τέτοιες κινήσεις πρέπει να προλαμβάνονται, όχι να αντιμετωπίζονται εκ των υστέρων.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα έπρεπε ήδη να έχει θέσει το θέμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως στην άτυπη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στη Λεμεσό. Όπως είπε, το άτυπο πλαίσιο μιας τέτοιας συνάντησης θα επέτρεπε στην Αθήνα να θέσει τα ζητήματα χωρίς τυπικούς περιορισμούς.

Ο Σάββας Καλεντερίδης κατέληξε με σαφές μήνυμα: η Ελλάδα πρέπει να εγκαταλείψει την παθητική στάση, να διεθνοποιήσει τις τουρκικές προκλήσεις, να δημιουργήσει κόστος για την Άγκυρα και να κινηθεί προληπτικά απέναντι στη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Διότι, όπως προειδοποίησε, αν η Τουρκία περάσει το νομοσχέδιο, η αφετηρία κάθε μελλοντικής διαπραγμάτευσης θα έχει ήδη μετακινηθεί εις βάρος της Ελλάδας.