Στις μεγάλες γεωπολιτικές μετατοπίσεις που επηρεάζουν άμεσα την Ελλάδα επικεντρώθηκε η εκπομπή «Ανιχνεύσεις» με τον Παντελή Σαββίδη, με βασικά θέματα την Τουρκία, το Κουρδικό, τον πόλεμο γύρω από το Ιράν, την ασφάλεια των θαλασσίων οδών και την ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία.

Στο πάνελ συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο υποναύαρχος ε.α. Δημήτρης Τσαϊλάς, ο διεθνολόγος – οικονομολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, ο αναλυτής Βασίλης Κυρατζόπουλος, καθώς και οι κ.κ. Λεκάκης και Τσεκαλάς, οι οποίοι ανέλυσαν ειδικότερα τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και τη νομική διάσταση της ελληνογαλλικής συμφωνίας.

Ο Παντελής Σαββίδης έδωσε από την αρχή το πλαίσιο της συζήτησης, επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς εξελίξεις δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από την ελληνική εσωτερική πραγματικότητα. Όπως σημείωσε, η χώρα κινείται σταδιακά σε ένα πιο έντονο πολιτικό κλίμα, ενώ η κυβέρνηση εμφανίζει νευρικότητα στη διαχείριση κρίσιμων υποθέσεων.

Η Τουρκία σε τροχιά πρόωρων εκλογών

Ο Βασίλης Κυρατζόπουλος έβαλε στο επίκεντρο την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα κινείται ήδη σε λογική πρόωρων εκλογών. Όπως ανέφερε, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει ανάγκη μια εκλογική διαδικασία πριν από το 2028, ώστε να μπορέσει να είναι ξανά υποψήφιος για την προεδρία.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, πιθανός χρονικός ορίζοντας είναι το φθινόπωρο του 2027 ή ο Μάρτιος του ίδιου έτους, με το καθεστώς Ερντογάν να επιχειρεί στο μεταξύ να περιορίσει κάθε πολιτικό αντίπαλο που θα μπορούσε να απειλήσει την κυριαρχία του.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκαν και οι αναφορές στις κινητοποιήσεις της Πρωτομαγιάς στην Τουρκία, όπου, όπως ειπώθηκε, σημειώθηκαν περίπου 600 συλλήψεις. Ο Κυρατζόπουλος υπογράμμισε ότι, αν και το δικαίωμα στη διαδήλωση προστατεύεται συνταγματικά στην Τουρκία, στην πράξη η κυβέρνηση το παρακάμπτει όταν θεωρεί ότι απειλείται η πολιτική της σταθερότητα.

Το Κουρδικό και η πιθανή ρήξη Οτσαλάν – Καντίλ

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο Κουρδικό. Ο Κυρατζόπουλος μίλησε για μια πιθανή ρήξη ανάμεσα στον Αμπντουλάχ Οτσαλάν, που παραμένει φυλακισμένος στο Ιμραλί, και την ηγεσία των Κούρδων ανταρτών στο Καντίλ.

Όπως αναλύθηκε, το Καντίλ δεν φαίνεται διατεθειμένο να δεχθεί μια διαδικασία που θα περιορίζεται απλώς στην παράδοση όπλων, χωρίς νομικές και συνταγματικές εγγυήσεις από το τουρκικό κράτος. Η μη ψήφιση σχετικών ρυθμίσεων από την τουρκική Εθνοσυνέλευση ενισχύει την καχυποψία των Κούρδων απέναντι στις προθέσεις της Άγκυρας.

Η εκτίμηση που διατυπώθηκε ήταν σαφής: αν επαναληφθεί το μοντέλο του 2013, δηλαδή μια διαδικασία ειρήνευσης εργαλειοποιημένη για εκλογικούς λόγους, τότε ο κίνδυνος νέου κύκλου αίματος στην Ανατολία είναι πραγματικός.

Ανατολική Μεσόγειος, Κύπρος και αγωγοί

Στο τραπέζι μπήκε και η Ανατολική Μεσόγειος, με τον Κυρατζόπουλο να αναφέρεται στον ανταγωνισμό για τις ενεργειακές διαδρομές και ειδικότερα στο ζήτημα ενός πιθανού αγωγού από το Κατάρ προς τη Μεσόγειο.

Κατά την ανάλυση που παρουσιάστηκε, υπάρχουν διαφορετικές επιδιώξεις: η Τουρκία πιέζει για έξοδο μέσω Μερσίνης ή Γιουμουρταλίκ, άλλες προσεγγίσεις βλέπουν τη Λατάκια ως πιθανή πύλη, ενώ το Ισραήλ επιθυμεί να κρατήσει δικό του ρόλο μέσα από τη Γάζα και τις συμφωνίες Αβραάμ.

Παράλληλα, έγινε αναφορά και στην Κύπρο, με αφορμή δηλώσεις του Σερντάρ Ντενκτάς, ο οποίος κατηγόρησε την κυπριακή ηγεσία ότι μετατρέπει το νησί σε «αστακό». Το μήνυμα είναι ότι η Άγκυρα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας και των δυτικών συνεργασιών στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Ιράν: Η διπλωματία συνεχίζεται, αλλά ο πόλεμος κοστίζει

Ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης στάθηκε στον πόλεμο γύρω από το Ιράν και στην προσπάθεια διαμεσολάβησης. Όπως είπε, η διπλωματία έχει αποτύχει, αλλά συνεχίζεται. Αναφέρθηκε σε νέα ιρανική πρόταση 14 σημείων, η οποία φέρεται να μεταφέρθηκε μέσω Πακιστάν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, η πρόταση περιλαμβάνει ζητήματα όπως η άρση κυρώσεων, το άνοιγμα ιρανικών λιμανιών, η απελευθέρωση των Στενών του Ορμούζ και η μετάθεση του πυρηνικού ζητήματος σε δεύτερο χρόνο.

Ο Ευτυχίδης σημείωσε ότι και οι δύο πλευρές δείχνουν κουρασμένες από τη σύγκρουση, ενώ το κόστος του πολέμου έχει αρχίσει να απασχολεί ανοιχτά και το αμερικανικό Κογκρέσο.

Σκληρή ήταν και η τοποθέτησή του για τη σημασία του διεθνούς δικαίου. Αναφερόμενος στην επέμβαση του Ισραήλ εναντίον στολίσκου με ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Γάζα σε διεθνή ύδατα νότια της Κρήτης, έκανε λόγο για παράνομη ενέργεια και επέκρινε την ελληνική στάση, λέγοντας ότι η χώρα φαίνεται να είχε ενημερωθεί, δεν αντέδρασε και στη συνέχεια συνέδραμε στη διαχείριση των ακτιβιστών.

Το πρόβλημα της ελληνικής στρατηγικής

Ο Ευτυχίδης άσκησε κριτική και στην ελληνική εξωτερική πολιτική, τονίζοντας ότι η Ελλάδα έχει θέσεις, αλλά δεν έχει στρατηγική. Κατά την τοποθέτησή του, η Τουρκία μεγαλώνει μια νέα γενιά με το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ η Ελλάδα συχνά αποφεύγει ακόμη και ιστορικές αναφορές που αφορούν τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον διωγμό των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου.

Το συμπέρασμα ήταν αιχμηρό: η Άγκυρα δεν κρύβει τις διεκδικήσεις της, ενώ η Αθήνα αποφεύγει να συγκροτήσει μακρόπνοο εθνικό αφήγημα και πρακτική στρατηγική.

Δημήτρης Τσαϊλάς: Τα «ήρεμα νερά» δεν πρέπει να γίνουν στρατηγική αδράνεια

Ο Δημήτρης Τσαϊλάς ανέλυσε τον ρόλο της Τουρκίας ως εξισορροπητικού παράγοντα στη Μέση Ανατολή. Όπως είπε, η Άγκυρα δεν κινείται από αμφιθυμία, αλλά από υπολογισμένη εξωτερική πολιτική, η οποία της επιτρέπει να συνομιλεί με διαφορετικά κέντρα ισχύος χωρίς να εγκλωβίζεται πλήρως σε ένα γεωπολιτικό μπλοκ.

Για τα ελληνοτουρκικά, ο Τσαϊλάς τόνισε ότι τα «ήρεμα νερά» είναι χρήσιμα σε ένα τόσο ασταθές περιβάλλον, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται με στρατηγική υποχώρηση ή αδράνεια. Όπως σημείωσε, μια ελληνοτουρκική κρίση σήμερα δεν θα έμενε διμερής, αλλά θα επηρέαζε ολόκληρη τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Σημαντικό μέρος της παρέμβασής του αφορούσε τα θαλάσσια στενά και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Ο Τσαϊλάς υπογράμμισε ότι τα chokepoints, όπως τα Στενά του Ορμούζ, δεν είναι απλώς γεωγραφικά περάσματα, αλλά εργαλεία οικονομικού εξαναγκασμού και γεωπολιτικής πίεσης.

Η εποχή της αυτονόητης ελευθερίας των θαλασσών, όπως είπε, έχει τελειώσει. Σήμερα, drones, πύραυλοι, μη επανδρωμένα συστήματα και ναυτικοί αποκλεισμοί επιτρέπουν ακόμη και σε περιφερειακούς παίκτες να αμφισβητούν προηγμένες στρατιωτικές δυνάμεις.

Η ιρανική ανθεκτικότητα και τα όρια του αποκλεισμού

Στη συνέχεια, ο κ. Λεκάκης παρουσίασε την ιρανική πλευρά, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει εναλλακτικές διαδρομές και μηχανισμούς για να αντέξει πιέσεις στις εξαγωγές πετρελαίου. Αναφέρθηκε σε διαδρομές μέσω Πακιστάν, Ινδίας, Κασπίας και άλλων χερσαίων ή θαλασσίων διόδων.

Ωστόσο, ο Δημήτρης Τσαϊλάς παρενέβη, τονίζοντας ότι κανένα δίκτυο φορτηγών ή σιδηροδρομικών διαδρομών δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη μεταφορική ικανότητα ενός μεγάλου λιμανιού και των δεξαμενόπλοιων. Η παρατήρησή του ανέδειξε το βασικό πρόβλημα: το Ιράν μπορεί να έχει αντοχές, αλλά η απώλεια κανονικής πρόσβασης στις θαλάσσιες οδούς δεν αναπληρώνεται εύκολα.

Η ελληνογαλλική συμφωνία και η ρήτρα αμυντικής συνδρομής

Ο κ. Τσεκαλάς ανέλυσε τη νομική διάσταση της ελληνογαλλικής συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής σχέσης, η οποία υπογράφηκε το 2021 και κυρώθηκε από την ελληνική Βουλή.

Όπως εξήγησε, η συμφωνία καλύπτει στρατηγική συνεργασία, στρατιωτική συνεργασία, εξωτερική πολιτική, άμυνα, εξοπλισμούς και αμυντική βιομηχανία. Το κρίσιμο σημείο είναι η ρήτρα αμυντικής συνδρομής, η οποία προβλέπει βοήθεια σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης στην επικράτεια ενός από τα δύο μέρη.

Διευκρινίστηκε ότι ως επικράτεια νοείται το έδαφος και η χωρική θάλασσα. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η συμφωνία λειτουργεί ως πρόσθετο πλέγμα ασφαλείας για την Ελλάδα, διαφορετικό από τους μηχανισμούς του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτής της ρήτρας θα εξαρτηθεί από την κοινή ερμηνεία του όρου «ένοπλη επίθεση» και από την πολιτική βούληση των δύο πλευρών τη στιγμή της κρίσης.

Το τελικό συμπέρασμα

Η εκπομπή ανέδειξε μια πραγματικότητα που δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Η Τουρκία κινείται σε φάση εσωτερικής αναδιάταξης, το Κουρδικό μπορεί να ξανανοίξει με βίαιο τρόπο, η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε πεδίο ενεργειακών και στρατιωτικών ανταγωνισμών, ενώ ο πόλεμος γύρω από το Ιράν φέρνει ξανά στο προσκήνιο την αξία των θαλασσίων οδών.

Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι καθαρό: οι συμμαχίες έχουν αξία μόνο όταν συνοδεύονται από εθνική στρατηγική, νομική σαφήνεια και πραγματική ισχύ. Τα «ήρεμα νερά» είναι χρήσιμα, αλλά δεν αρκούν. Σε μια περιοχή που αναδιατάσσεται με ταχύτητα, όποιος δεν σχεδιάζει, ακολουθεί τις αποφάσεις των άλλων.

Σε μια περίοδο παγκόσμιας γεωπολιτικής ανακατάταξης, ο Αντιστράτηγος ε.α. και Πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Μέσα από τις παρεμβάσεις του στην τηλεόραση ΣΙΓΜΑ και τη Ναυτεμπορική, ο έμπειρος αναλυτής αποδομεί το αφήγημα της δυτικής κυριαρχίας και περιγράφει ένα μέλλον γεμάτο αβεβαιότητα.

Η «Γυμνή» Ευρώπη και το Τέλος του ΝΑΤΟ όπως το ξέραμε

Στη «Ναυτεμπορική», ο κ. Μπαλτζώης υπήρξε αφοπλιστικός: «ΝΑΤΟ σημαίνει 75% ΗΠΑ. Οι υπόλοιποι είναι για τα πανηγύρια». Εξήγησε ότι χώρες όπως το Βέλγιο ή οι Βαλτικές δεν έχουν πραγματική στρατιωτική ισχύ και πως η Ευρώπη, στερούμενη τον «Ευρωστρατό» που οι ΗΠΑ ποτέ δεν επέτρεψαν να δημιουργηθεί, παραμένει δέσμια της Ουάσιγκτον. Η Γερμανία, αν και αυξάνει κατακόρυφα τις εξοπλιστικές της δαπάνες (800%), προσπαθεί τώρα αργοπορημένα να καλύψει το κενό με πυραύλους Tomahawk.

Το Ιράν και το «Project Freedom» του Trump

Αναφερόμενος στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, ο Πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αποκάλυψε στο ΣΙΓΜΑ ότι η παρούσα «νηνεμία» ήταν απλώς μια ευκαιρία για τις δύο πλευρές να αναπληρώσουν πόρους [00:07:15]. Το Ιράν παραμένει ένας σκληρός αντίπαλος, έχοντας διατηρήσει το 60-70% του πυραυλικού του οπλοστασίου ασφαλές μέσα σε βουνά.

Ο κ. Μπαλτζώης τόνισε ότι το περιβόητο «Project Freedom» του Donald Trump για το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ είναι ένα στοίχημα υψηλού ρίσκου. Η επίσκεψη του Ναυάρχου Cooper στο πλοίο εφόδου USS Tripoli δείχνει ότι οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για στοχευμένες αεροαποβατικές επιχειρήσεις και όχι για έναν κλασικό χερσαίο πόλεμο.

Η Νέα Παγκόσμια Τάξη

Σύμφωνα με τον Αντιστράτηγο, βρισκόμαστε μπροστά στην υλοποίηση της συμφωνίας της Αλάσκας, όπου Putin και Trump φαίνεται να μοιράζουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής, βάζοντας και την Κίνα στο παιχνίδι. Η Ευρώπη, αποκομμένη και διχασμένη, παρακολουθεί τις εξελίξεις από τη θέση του θεατή, ενώ η οικονομική αιμορραγία από την ενεργειακή κρίση συνεχίζεται.

Σε μια σοβαρή καταγγελία και ανάλυση προχώρησε ο πολιτικός αναλυτής Γιάννος Χαραλαμπίδης, αποκαλύπτοντας την περαιτέρω στρατιωτικοποίηση των κατεχομένων από την Τουρκία, η οποία στοχεύει στον πλήρη έλεγχο της περιοχής.

1. Η Ανάπτυξη των Πυραύλων TRG-300

Σύμφωνα με την ανάλυση, η Τουρκία έχει αναπτύξει στο Κιόνελι μια πυροβολαρχία συστημάτων πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων τύπου TRG-300.

• Χαρακτηριστικά: Πρόκειται για επιθετικά όπλα τουρκικής κατασκευής με βεληνεκές από 90 έως 120 χιλιόμετρα.

• Κάλυψη: Το βεληνεκές αυτό επιτρέπει στην Τουρκία να πλήξει οποιοδήποτε σημείο της ελεύθερης Κύπρου, ενώ λόγω της δυνατότητας μετακίνησης των συστημάτων στα παράλια, η εμβέλειά τους φτάνει μέχρι τον Λίβανο και τη Συρία.

2. Στρατηγικός Στόχος και η Ανησυχία του Ισραήλ

Η κίνηση αυτή δεν αφορά μόνο την Κύπρο. Η ανάπτυξη παρόμοιων συστημάτων στα σύνορα με τη Συρία υποδηλώνει προετοιμασία για σύγκρουση σε βάρος του Ισραήλ. Η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει μια «ολική άμυνα», συνδυάζοντας αντιαεροπορικά συστήματα (όπως το Hisar) με καθαρά επιθετικά όπλα, αλλάζοντας δραματικά τα ισοζύγια δυνάμεων.

3. Πολιτικές Προεκτάσεις και το «Βατερλό» των Συνομιλιών

Ο κ. Χαραλαμπίδης υπογράμμισε ότι οι τρέχουσες συνθήκες καθιστούν την επανέναρξη των συνομιλιών εξαιρετικά δύσκολη, προειδοποιώντας για ένα νέο «Βατερλό», χειρότερο από αυτό του Κραν Μοντανά.

• Τουρκοκυπριακή Στάση: Τόσο ο Τατάρ όσο και ο «μετριοπαθής» Ερχιουρμάν εμμένουν σε θέσεις για χωριστή κυριαρχία και αρνούνται το μοντέλο «μηδέν στρατεύματα, μηδέν εγγυήσεις».

• Εκβιασμός: Η Τουρκία επιχειρεί να οδηγήσει σε διάλογο «με τα πυροβόλα του Αττίλα στον κρόταφο».

4. Προτάσεις για Αντίδραση και Αποτροπή

Για την αντιμετώπιση της τουρκικής επιθετικότητας, προτείνονται τα εξής βήματα:

• Ενημέρωση Ε.Ε.: Κατάθεση πλήρους φακέλου με την αναβάθμιση του Αττίλα στο Συμβούλιο Υπουργών Άμυνας της Ε.Ε..

• Άρθρο 42.7: Συμπερίληψη αναφοράς στα συμπεράσματα της επόμενης Συνόδου Κορυφής για άμεση εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας (Άρθρο 42.7) σε περίπτωση επίθεσης κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.

• Στρατιωτική Θεσμοθέτηση: Δημιουργία ευρωπαϊκού στρατηγείου ή διοικητηρίου στην Πάφο, σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, ως υποσύστημα ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή .

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης κατέληξε ότι η παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων (Γαλλίας, Ελλάδας, Ιταλίας κ.α.) στην περιοχή είναι επιβεβλημένη για τη διατήρηση της ασφάλειας έναντι της τουρκικής «Γαλάζιας Πατρίδας».