Επιμέλεια: Μαρία Ζαχαράκη, SigmaLive

Σε μια παρέμβαση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα και έντονη ρητορική, ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, μιλώντας στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, έστειλε μηνύματα προς Ελλάδα, Κύπρο και ευρωπαϊκές συμμαχίες, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.

«Η στάση της Τουρκίας υπέρ της ειρήνης δεν σημαίνει ότι θα παραμείνει σιωπηλή σε τετελεσμένα που εξελίσσονται εις βάρος μας στην ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και την Κύπρο. Λόγω της εξωτερικής μας πολιτικής, η οποία διαμορφώνεται από την αρχή “Ειρήνη στην πατρίδα, ειρήνη στον κόσμο”, η Τουρκία δεν υπήρξε ποτέ μια χώρα που να αναζητά την ένταση».

Και προσέθεσε με έμφαση: «Ωστόσο, όποιο βήμα τείνει να αγνοήσει τα δικαιώματά της, τον τομέα της ασφάλειάς της, τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της, το δικαίωμα ύπαρξης των Τουρκοκυπρίων και το δίκαιο των ισορροπιών στο Αιγαίο, θα βρίσκει απέναντί του μια αποφασιστική Τουρκία».

Στο στόχαστρο οι συμμαχίες στην ανατολική Μεσόγειο

Ανεβάζοντας τους τόνους, ο Μπαχτσελί έστρεψε τα πυρά του στις περιφερειακές συνεργασίες που αναπτύσσονται στην ανατολική Μεσόγειο, κατονομάζοντας συγκεκριμένα κράτη και αφήνοντας αιχμές για «περικύκλωση» της Τουρκίας. «Οι επαφές για τη δημιουργία κέντρου ασφάλειας και ενέργειας που προσπαθούν να εγκαθιδρύσουν η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ελληνοκυπριακή Διοίκηση της Νότιας Κύπρου και το Ισραήλ στην ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να παρακολουθούνται με προσοχή».

Και συνέχισε: «Κάθε κράτος ασκεί τη δική του εξωτερική πολιτική και συνάπτει τις δικές του συμμαχίες· όμως, στην περίπτωση που αυτές οι συμμαχίες αποσκοπούν στην περικύκλωση της Τουρκίας, στον εγκλωβισμό των Τουρκοκυπρίων, στην ανατροπή της υφιστάμενης ισορροπίας στο Αιγαίο ή στη δημιουργία τετελεσμένων στην ανατολική Μεσόγειο παρά της Τουρκίας, δεν μπορεί να αναμένεται από εμάς να παραμείνουμε αμέτοχοι».

Ο Μακρόν ως Ναπολέοντας

Σε πιο προσωπικό τόνο, ο ηγέτης του ΜΗΡ επιτέθηκε στη γαλλική πολιτική και ειδικά στον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, κατηγορώντας τον για υπερβολική φιλοδοξία και παρεμβατισμό.

«Το γεγονός ότι η Γαλλία βλέπει την περιοχή με ιστορικά κόμπλεξ, συνήθειες από την εποχή της αποικιοκρατίας και χρόνιες ενέργειες ισχύος, δεν παράγει σταθερότητα». Και πρόσθεσε: «Το γεγονός ότι ο κ. Μακρόν έχει συνεπαρθεί από έναν ναπολεοντισμό που υπερβαίνει το πολιτικό μέτρο, δεν ωφελεί τις σχέσεις αιώνων μεταξύ του τουρκικού και του γαλλικού έθνους, που είναι φίλοι και μάλιστα τις περισσότερες φορές σύμμαχοι».

Συμπλήρωσε δε: «Εάν η Γαλλία μετατραπεί σε όργανο στενών υπολογισμών κατά της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο, αυτό θα βλάψει την περιφερειακή ειρήνη, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και το κύρος της Γαλλίας».

Ελλάδα και Κύπρος στο στόχαστρο

Με ακόμη πιο αιχμηρή γλώσσα, ο Μπαχτσελί επανέλαβε τις πάγιες τουρκικές θέσεις, κατηγορώντας την Ελλάδα και την ελληνοκυπριακή πλευρά για μονομερείς κινήσεις.

«Υπογραμμίζω εμφαντικά το εξής: Το να ενεργεί η Ελλάδα με μαξιμαλιστικές απαιτήσεις δεν παράγει δίκαιο. Η συνήθεια της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης της Νότιας Κύπρου να μιλά εξ ονόματος ολόκληρου του νησιού δεν παράγει νομιμότητα. Η αναζήτηση του Ισραήλ να μετατρέψει τις δικές του ανησυχίες ασφαλείας σε μια περιφερειακή έχθρα κατά της Τουρκίας δεν παράγει μόνιμη ειρήνη. Όσοι προσπαθούν να κατευθύνουν την περιοχή βάσει στενών υπολογισμών, ανοίγουν πόρτες σε νέους κινδύνους όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά για ολόκληρη την περιοχή».

Κυπριακό: «Ζήτημα ασφάλειας και ύπαρξης»

Ανεβάζοντας περαιτέρω τους τόνους, ο Μπαχτσελί περιέγραψε το Κυπριακό ως στρατηγικό ζήτημα για την Τουρκία, δίνοντας έμφαση στη γεωπολιτική και την ασφάλεια.

«Η Κύπρος είναι το βάθος ασφαλείας της Τουρκίας, οι θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας στην ανατολική Μεσόγειο, το δικαίωμα ύπαρξης των Τουρκοκυπρίων και η στρατηγική μνήμη του τουρκικού έθνους.

Οι αγοραπωλησίες γης στην Κύπρο, η ξένη ιδιοκτησία, η συγκέντρωση ακινήτων σε στρατηγικές περιοχές και οι προσπάθειες δημιουργίας οικονομικής επιρροής δεν μπορούν να θεωρηθούν απλές εμπορικές συναλλαγές. Η γη δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς ως καταχώριση στο κτηματολόγιο· άλλοτε είναι το πιστοποιητικότου κυριαρχικού δικαιώματος, άλλοτε είναι η εγγύηση ασφαλείας, άλλοτε είναι το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών».

Και προειδοποίησε: «Η δημογραφική ισορροπία της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου, η δομή της ιδιοκτησίας, η οικονομική ανεξαρτησία και οι ευαισθησίες ασφαλείας πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εθνικό ζήτημα».

«Δεν θα αφήσουμε τους Τουρκοκύπριους στο έλεος άλλων»

Ο Μπαχτσελί διεμήνυσε ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να υποχωρήσει, ενώ άφησε αιχμές και κατά του Τ/Κ ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν. «Η Τουρκία δεν θα αφήσει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων στο έλεος άλλων. Όλοι οι ομοεθνείς και ομοαίματοί μας, πρωτίστως οι διοικούντες της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου, οφείλουν να ενεργούν με τη συνείδηση και την ευθύνη που επιτάσσει η ιστορική μνήμη.

Όσοι στο νησί αναλώνονται σε ρομαντισμούς περί Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να στρέψουν τα μάτια τους στις ανατολικές ακτές της Μεσογείου και να διαβάσουν τα όσα συμβαίνουν στην Παλαιστίνη και τον Λίβανο και να πάρουν μάθημα. Θα δουν τι κοστίζει σε έναν λαό η απουσία κράτους, η απουσία ιδιοκτησίας και η έλλειψη εγγυήσεων. Η ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων, η κυριαρχία επί της γης και το μέλλον τους δεν μπορούν να αφεθούν ούτε σε όνειρα, ούτε σε ξένες υποδείξεις, ούτε σε διπλωματικές ψευδαισθήσεις», τόνισε.

«Η Τουρκία θα προστατεύσει το δικαίωμα ύπαρξης της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου, δεν θα εξαρτήσει τα νόμιμα συμφέροντά της στην ανατολική Μεσόγειο από την έγκριση τρίτων και δεν θα επιτρέψει τη διάβρωση του δικαίου των ισορροπιών στο Αιγαίο.

Δεν αρκεί για την Τουρκία να αντιμετωπίσει την επικείμενη περίοδο μόνο με μέτρα ασφαλείας, διπλωματικές επαφές ή οικονομικά προγράμματα. Καθώς ο κόσμος αναδιαμορφώνεται, αυτό που χρειάζεται η Τουρκία είναι μια ολοκληρωμένη αντίληψη εθνικής κινητοποίησης που θα συνδέει όλους τους τομείς με τον ίδιο στόχο. Η πορεία που δεν επιδέχεται καθυστέρηση είναι σαφής: Οικονομική, πολιτιστική και τεχνολογική κινητοποίηση», υποστήριξε.

Μήνυμα Μπαχτσελί κατά συμμαχιών που «περικυκλώνουν» την Τουρκία

Με αιχμές κατά των διεθνών συμμαχιών, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί δήλωσε ότι η Τουρκία δεν δέχεται ρόλο «δορυφόρου» σε περιφερειακά σχήματα, ενώ έκανε για «πολιτική ειρήνης» που επιτυγχάνεται μέσω ισχύος. «Η Τουρκία ασκεί τη δική της εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο των δικών της εθνικών συμφερόντων, των δικών της προτεραιοτήτων ασφαλείας και της δικής της στρατηγικής γραμμής.

Δεν θα γίνουμε η περιφερειακή προέκταση καμίας δύναμης. Δεν επιτρέπουμε τις ανησυχίες ασφαλείας οποιασδήποτε χώρας να μετατραπούν σε ένα μέτωπο εναντίον της Τουρκίας. Δεν συναινούμε σε καμία συμμαχία ή διπλωματική πρωτοβουλία που θα διαβρώσει τα νόμιμα δικαιώματα της Τουρκίας. Η πολιτική ειρήνης δεν μπορεί να διεξαχθεί μόνο με καλή θέληση· απαιτεί ισχύ, προετοιμασία, αποτροπή και ισχυρό εσωτερικό μέτωπο», σημείωσε.

Η παρέμβαση του Ιλχάμ Αλίγιεφ στη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Γερεβάν δεν ήταν μια απλή διπλωματική τοποθέτηση. Ήταν μια προσεκτικά μελετημένη πολιτική κίνηση, με στόχο να παρουσιαστεί η μεταπολεμική πραγματικότητα στον Νότιο Καύκασο ως ήδη παγιωμένη «ειρήνη» υπέρ του Αζερμπαϊτζάν.

Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν δεν βρέθηκε αυτοπροσώπως στην αρμενική πρωτεύουσα. Συμμετείχε μέσω βιντεοσύνδεσης από το Μπακού, αποφεύγοντας την εικόνα φυσικής παρουσίας στο Γερεβάν, σε μια φάση εξαιρετικά ευαίσθητη για τις σχέσεις Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν. Με αυτόν τον τρόπο κράτησε πολιτική απόσταση, αλλά παρέμεινε ενεργός στο τραπέζι, χωρίς να εμφανιστεί ότι νομιμοποιεί πλήρως τη νέα κατάσταση μέσω μιας συμβολικής επίσκεψης στην Αρμενία.

Για το Μπακού, το ζήτημα έχει λυθεί. Η «ειρήνη» έχει επιτευχθεί. Όσοι αμφισβητούν αυτή την εκδοχή, σύμφωνα με τη γραμμή Αλίγιεφ, είτε παραπληροφορούν είτε εφαρμόζουν «διπλά πρότυπα» εις βάρος του Αζερμπαϊτζάν.

Μόνο που αυτή η εικόνα απέχει πολύ από την πραγματικότητα που βίωσαν οι Αρμένιοι του Αρτσάχ.

Η «ειρήνη» που προέκυψε μετά από στρατιωτική επικράτηση

Ο Αλίγιεφ παρουσίασε τη σημερινή κατάσταση ως φυσιολογικό αποτέλεσμα ειρηνευτικής διαδικασίας. Αναφέρθηκε στην κοινή δήλωση που υπεγράφη τον περασμένο Αύγουστο στην Ουάσινγκτον, στον Λευκό Οίκο, από τους ηγέτες Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, με τον Ντόναλντ Τραμπ ως μάρτυρα, καθώς και στη μονογράφηση του κειμένου της ειρηνευτικής συμφωνίας από τους υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών.

«Για εμάς —και είμαι βέβαιος και για τους Αρμένιους εταίρους μας— η ειρήνη έχει επιτευχθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, η ειρήνη που περιγράφει το Μπακού δεν προέκυψε μέσα από ισόρροπη συμφωνία. Προέκυψε ύστερα από στρατιωτική επικράτηση, κατάρρευση της αρμενικής παρουσίας στο Αρτσάχ και επιβολή όρων από τον ισχυρότερο. Η εκκένωση περίπου 150.000 Αρμενίων από το Αρτσάχ το 2023 απουσιάζει από το αφήγημα του Αζερμπαϊτζάν και ενσωματώνεται στη ρητορική περί «εδαφικής ακεραιότητας».

Με αυτόν τον τρόπο, μια βίαιη μεταβολή επιχειρείται να παρουσιαστεί ως κανονικότητα. Το ανθρώπινο κόστος σβήνεται πίσω από τη διπλωματική γλώσσα.

Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ ως εργαλείο νομιμοποίησης

Ο Αλίγιεφ επικαλέστηκε τα τέσσερα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ του 1993, λέγοντας ότι το Αζερμπαϊτζάν «τα εφάρμοσε μόνο του» ύστερα από 30 χρόνια.

Η αναφορά δεν είναι τυχαία. Το Μπακού χρησιμοποιεί τα ψηφίσματα ως βασικό εργαλείο νομιμοποίησης της σημερινής πραγματικότητας. Όμως η επίκλησή τους είναι επιλεκτική. Δεν συνοδεύεται από αναφορά στη μετέπειτα εξέλιξη του ζητήματος, στις διαπραγματευτικές διαδικασίες, στη de facto κατάσταση που διαμορφώθηκε για δεκαετίες, ούτε στο ζήτημα της ασφάλειας και των δικαιωμάτων των Αρμενίων του Αρτσάχ.

Το παρελθόν απλοποιείται ώστε να εξυπηρετήσει το παρόν. Η ιστορία μετατρέπεται σε νομικό εργαλείο και η στρατιωτική επιβολή ντύνεται με γλώσσα διεθνούς νομιμότητας.

Συνδεσιμότητα και εμπόριο ως νέα εργαλεία εξάρτησης

Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν παρουσίασε τις οικονομικές σχέσεις και τη συνδεσιμότητα ως απόδειξη ειρήνης. Αναφέρθηκε στην άρση περιορισμών διαμετακόμισης προς την Αρμενία, στη μεταφορά 28.000 τόνων φορτίου μέσω αζερικού εδάφους και στην εξαγωγή 12.000 τόνων πετρελαϊκών προϊόντων προς την Αρμενία.

Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη λεγόμενη «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία», η οποία, όπως είπε, θα συνδέσει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν και θα ενταχθεί στον Μεσαίο Διάδρομο.

Η εικόνα που θέλει να περάσει το Μπακού είναι ότι οι δύο πλευρές αρχίζουν να βλέπουν τα πρακτικά οφέλη της ειρήνης. Όμως η συνδεσιμότητα σε συνθήκες ανισότητας δεν σημαίνει απαραίτητα εξισορρόπηση. Μπορεί να γίνει μηχανισμός παγίωσης της διαφοράς ισχύος.

Όταν ο ένας δρών έχει κερδίσει στρατιωτικά και ο άλλος βρίσκεται σε θέση αδυναμίας, οι εμπορικές και ενεργειακές ροές δεν είναι ουδέτερες. Δημιουργούν εξαρτήσεις. Και οι εξαρτήσεις, ειδικά στον Καύκασο, σπάνια είναι αθώες.

Το αποσιωπημένο ζήτημα των Αρμενίων αιχμαλώτων

Από την ομιλία του Αλίγιεφ έλειπε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα. Οι Αρμένιοι αιχμάλωτοι που εξακολουθούν να κρατούνται από το Αζερμπαϊτζάν.

Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις, το Μπακού συνεχίζει να κρατά Αρμενίους αιχμαλώτους, με διαδικασίες που έχουν καταγγελθεί για έλλειψη δίκαιης δίκης, αδιαφάνεια και πολιτικοποίηση. Η σιωπή γύρω από αυτό το ζήτημα υπονομεύει κάθε ισχυρισμό περί ουσιαστικής ειρηνευτικής διαδικασίας.

Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ειρήνη όταν εκκρεμούν ζητήματα αιχμαλώτων, δικαιωμάτων, ασφάλειας και επιστροφής. Μια ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη και χωρίς εγγυήσεις δεν είναι σταθερή ειρήνη. Είναι απλώς μεταπολεμική διαχείριση υπέρ του νικητή.

Επίθεση σε Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και PACE

Σημαντικό μέρος της παρέμβασης Αλίγιεφ αφιερώθηκε στην επίθεση κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Ο Αζέρος πρόεδρος κατηγόρησε την PACE για «διπλά πρότυπα», επειδή επέβαλε περιορισμούς στην αζερική αντιπροσωπεία μετά τις εξελίξεις του 2023 στο Καραμπάχ. Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντί να στηρίζει την ειρηνευτική διαδικασία, την υπονομεύει.

Ανέφερε μάλιστα ότι από τον Μάιο του 2021 έως τις 30 Απριλίου 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει υιοθετήσει 14 ψηφίσματα κατά του Αζερμπαϊτζάν, τα οποία χαρακτήρισε γεμάτα «προσβολές και ψεύδη».

Η τακτική είναι προφανής: αντί να απαντήσει στην ουσία της κριτικής για ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία, αιχμαλώτους και πολιτικές ελευθερίες, το Μπακού μεταφέρει τη συζήτηση στο πεδίο των «διπλών προτύπων». Έτσι επιχειρεί να απονομιμοποιήσει κάθε ευρωπαϊκή κριτική, παρουσιάζοντάς την ως προκατάληψη.

Ένα καθεστώς χωρίς εσωτερικό αντίλογο

Το αφήγημα Αλίγιεφ δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη φύση του πολιτικού συστήματος στο Αζερμπαϊτζάν.

Το καθεστώς χαρακτηρίζεται από συγκεντρωτική εξουσία, περιορισμένο πλουραλισμό και αυστηρά ελεγχόμενα μέσα ενημέρωσης. Αυτό σημαίνει ότι η γραμμή που προβάλλεται προς τα έξω δεν έχει περάσει μέσα από ουσιαστικό εσωτερικό διάλογο. Είναι ενιαία κρατική γραμμή, χωρίς σοβαρή δημόσια αμφισβήτηση.

Αυτή η παράμετρος έχει σημασία. Όταν ένα κράτος παρουσιάζει τη στρατιωτική του νίκη ως «ειρήνη», χωρίς να υπάρχει ελεύθερος εσωτερικός έλεγχος της πολιτικής του, η διεθνής κοινότητα οφείλει να διαβάζει προσεκτικά το μήνυμα και όχι μόνο τη διατύπωσή του.

Η τουρκική διάσταση και η αντίφαση με την Κύπρο

Για την Ελλάδα, ιδιαίτερη σημασία έχει η σχέση του Αζερμπαϊτζάν με την Τουρκία.

Το Μπακού επικαλείται διαρκώς την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας. Όμως δεν ασκεί καμία κριτική για την κατοχή μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία. Αντιθέτως, ενισχύει τις σχέσεις του με το κατοχικό μόρφωμα στα Κατεχόμενα.

Εδώ βρίσκεται μια κραυγαλέα αντίφαση. Δεν μπορεί ένα κράτος να επικαλείται επιλεκτικά την εδαφική ακεραιότητα όταν αφορά τον εαυτό του και να σιωπά όταν αφορά την Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτή η στάση αποδυναμώνει την αξιοπιστία των επιχειρημάτων του Αζερμπαϊτζάν, ιδίως στα μάτια Ελλάδας και Κύπρου. Η αρχή της εδαφικής ακεραιότητας δεν μπορεί να είναι εργαλείο κατά περίσταση.

Η αμηχανία της Αρμενίας και το κενό στρατηγικής

Την ίδια στιγμή, η Αρμενία υπό τον Νικόλ Πασινιάν εμφανίζεται χωρίς συνεκτική στρατηγική.

Το Ερεβάν δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει ένα πειστικό αντί-αφήγημα απέναντι στη γραμμή του Μπακού. Δεν έχει αξιοποιήσει επαρκώς τη διεθνή του θέση, δεν έχει μετατρέψει την ήττα σε διαπραγματευτικό εργαλείο και δεν έχει ενεργοποιήσει με αποτελεσματικότητα τα δίκτυα στήριξης που διαθέτει.

Το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι στρατηγικό. Η Αρμενία συχνά μοιάζει να αντιδρά στις κινήσεις του Αζερμπαϊτζάν αντί να παράγει δική της πρωτοβουλία.

Αυτό αφήνει χώρο στο Μπακού να παρουσιάζει τη δική του εκδοχή ως μοναδική πραγματικότητα. Και όταν ένα κράτος δεν αφηγείται τη δική του υπόθεση, κάποιος άλλος θα την αφηγηθεί για λογαριασμό του.

Ο οσφυοκάμπτης του Καυκάσου! Πανηγυρίζουν οι Τούρκοι με Πασινιάν – Δεν αποδέχεται το Αρτσάχ και το Αραράτ στα σύνορα της Αρμενίας

Η Ευρώπη παραμένει διχασμένη

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αντιδράσεις απέναντι στο Αζερμπαϊτζάν παραμένουν μικτές.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κρατά πιο ισορροπημένη στάση, κυρίως λόγω γεωπολιτικών, ενεργειακών και διαμετακομιστικών υπολογισμών. Αντίθετα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η PACE έχουν ασκήσει πολύ πιο έντονη κριτική για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοκρατίας και κράτους δικαίου.

Αυτή η διαφορά δείχνει ότι το ζήτημα δεν έχει κλείσει στην Ευρώπη. Παραμένει ανοιχτό και αμφισβητούμενο. Το Μπακού θέλει να εμφανίσει την ειρήνη ως τετελεσμένη. Όμως σημαντικά ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεν αποδέχονται αδιαμαρτύρητα αυτή την εκδοχή.

Ειρήνη με τους όρους που θέλει το Μπακού

Η ομιλία Αλίγιεφ στο Γερεβάν, έστω και μέσω βιντεοσύνδεσης, είχε έναν καθαρό στόχο, να παγιώσει τη μετα-2023 πραγματικότητα ως τετελεσμένη ειρήνη και να παρουσιάσει κάθε κριτική ως παραπληροφόρηση ή προκατάληψη.

Όμως πίσω από τις λέξεις περί ειρήνης υπάρχουν τα ανοιχτά τραύματα του Αρτσάχ, οι εκτοπισμένοι Αρμένιοι, οι αιχμάλωτοι, η ανισορροπία ισχύος, η τουρκική στήριξη στο Μπακού και η αμηχανία μιας Αρμενίας που δεν έχει ακόμη διαμορφώσει στρατηγική απάντηση.

Η ειρήνη στον Καύκασο δεν μπορεί να οικοδομηθεί μόνο πάνω στη στρατιωτική νίκη του ενός και στη σιωπή του άλλου. Χρειάζεται δικαιοσύνη, εγγυήσεις, μνήμη και πραγματική ασφάλεια. Διαφορετικά, αυτό που παρουσιάζεται ως ειρήνη δεν είναι παρά η διπλωματική ονομασία μιας επιβεβλημένης πραγματικότητας.

Στη συνέντευξή του στον Ηλία Παπανικολάου, ο Αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος προσέφερε μια πανοραμική θέα των διεθνών συγκρούσεων, συνδέοντας τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με την ελληνική και κυπριακή ασφάλεια.

Η Κρίση στα Στενά του Ορμούζ

Η συζήτηση ξεκίνησε με την κατάσταση στα στενά του Ορμούζ, όπου το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει τον δικό του έλεγχο, καταστρατηγώντας το διεθνές δίκαιο. Ο κ. Εγκολφόπουλος εξήγησε την τεχνική φύση των στενών και τη σημασία των διαδρόμων ναυσιπλοΐας (separation zones). Ανέλυσε πώς η αμερικανική στρατηγική επέτρεψε την αύξηση της τιμής του πετρελαίου προς όφελος των δικών της εξαγωγών, ενώ τόνισε ότι παρά την ιρανική προπαγάνδα, οι ζημιές που έχουν υποστεί οι υποδομές του Ιράν από τους συστηματικούς βομβαρδισμούς είναι τεράστιες, έστω και αν δεν γίνονται πλήρως γνωστές λόγω της λογοκρισίας.

Η Τουρκία σε Διεθνή Απομόνωση

Σύμφωνα με τον Αντιναύαρχο, η Τουρκία υπό την ηγεσία του Ερντογάν και του Χακάν Φιντάν έχει αποτύχει σε όλα τα διπλωματικά επίπεδα, οδηγούμενη σε μια ιδιότυπη απομόνωση. Η υποστήριξη σε οργανώσεις όπως η Χαμάς και η ρητορική εναντίον του Ισραήλ έχουν στρέψει τη διεθνή κοινότητα εναντίον της. Μάλιστα, έγινε αναφορά στο πώς το ισραηλινό λόμπι χρησιμοποιεί πλέον το θέμα των γενοκτονιών (Αρμενίων, Ελλήνων, Ασσυρίων) ως μοχλό πίεσης κατά της Άγκυρας, κάτι που στο παρελθόν αποφευγόταν.

Κύπρος: Η «Ξεχασμένη» Πληγή

Με πικρία, ο κ. Εγκολφόπουλος αναφέρθηκε στο Κυπριακό, τονίζοντας ότι ο δημόσιος λόγος στην Ελλάδα συχνά φαίνεται να «ξεχνά» τη μεγαλόνησο. Αναφέρθηκε στα γεγονότα του 1974, σημειώνοντας ότι η τουρκική απόβαση θα είχε αποτύχει αν είχε υπάρξει έστω και ελάχιστη αεροπορική υποστήριξη από την Ελλάδα. Υποστήριξε ότι ακόμα και σήμερα, η Τουρκία χρησιμοποιεί τον εκφοβισμό και τη «θρασυδειλία» για να καλύψει τις δικές της στρατιωτικές αδυναμίες στην περιοχή, ενώ η Ελλάδα οφείλει να συμπεριλαμβάνει την Κύπρο στον ενιαίο αμυντικό σχεδιασμό της.

Οικονομία και Πληθωρισμός ως Ανασταλτικοί Παράγοντες

Μια σημαντική πτυχή της ανάλυσης ήταν η οικονομική κατάσταση της Τουρκίας. Ο Αντιναύαρχος επισήμανε ότι μια χώρα με πληθωρισμό άνω του 60% και επιτόκια στο 45% δεν μπορεί να υποστηρίξει έναν μακροχρόνιο πόλεμο υψηλής έντασης. Η οικονομική αιμορραγία, σε συνδυασμό με την αδυναμία πρόσβασης σε δυτική τεχνολογία, καθιστά τις τουρκικές απειλές περί «εφόδου μια νύχτα» κενές περιεχομένου.

Συμπέρασμα

Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια φάση ταχύτατου επανεξοπλισμού με όπλα που η Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Η στρατηγική «κλειδώματος» του Αιγαίου με συστήματα αεράμυνας και ναυτικής υπεροχής είναι ο μόνος δρόμος για τη διασφάλιση της ειρήνης, καθώς ο μόνος τρόπος να αποτραπεί ένας θρασύς αντίπαλος είναι να γνωρίζει ότι η απάντηση θα είναι συντριπτική.