Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Αϋφαντής: Κάτι ετοιμάζει η Τουρκία στο Αιγαίο

Ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής παρεμβαίνει στο ΑΡΤ και αναλύει τις γεωπολιτικές εξελίξεις μετά τη σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν, τον ρόλο των ΗΠΑ, την αποδυνάμωση της αμερικανικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή και τις συνέπειες για την Ελλάδα.

Δημοσιεύτηκε στις

Σκληρή γεωπολιτική ανάλυση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν, τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και τις συνέπειες για την Ελλάδα έκανε ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, μιλώντας στην εκπομπή του ΑΡΤ με τον Κωνσταντίνο Βαθιώτη.

Ο κ. Αϋφαντής υποστήριξε ότι μετά την πρόσφατη σύγκρουση «τίποτα δεν είναι όπως πριν», καθώς, κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιχείρησαν να διαλύσουν το Ιράν, αλλά δεν πέτυχαν τον στόχο τους. Όπως είπε, δεν μπορεί να γίνει λόγος για καθαρή νίκη της Τεχεράνης, αλλά το κρίσιμο είναι ότι «δεν ηττήθηκε», επιβίωσε ως ενιαίο κράτος και διατήρησε το ίδιο καθεστώς.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, αυτή η εξέλιξη έχει σοβαρές γεωπολιτικές συνέπειες τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για το Ισραήλ. Ο πρέσβης ε.τ. εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον αρχίζει σταδιακά να παίρνει αποστάσεις από το Ισραήλ, καθώς, όπως ανέφερε, στην αμερικανική κοινή γνώμη ενισχύεται η αντίληψη ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να υπαγορεύει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.

Ο κ. Αϋφαντής αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο του ισραηλινού λόμπι, υποστηρίζοντας ότι επιχειρεί να διατηρήσει το μονοπώλιο επιρροής στις αμερικανικές αποφάσεις για την περιοχή. Κατά την άποψή του, το Ισραήλ δεν επιθυμεί μια πιθανή μελλοντική προσέγγιση ΗΠΑ–Ιράν, διότι κάτι τέτοιο θα περιόριζε δραστικά τη δική του δυνατότητα παρέμβασης στη Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συζήτηση περί συμφωνίας ή προσυμφώνου ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν. Ο ίδιος εκτίμησε ότι υπάρχουν πεδία σύγκλισης συμφερόντων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, κυρίως η αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης ενεργειακών φορτίων από τον Περσικό Κόλπο και η πιθανή άρση των κυρώσεων με αντάλλαγμα περιορισμό ή πάγωμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος για 10 έως 15 χρόνια.

Όπως σημείωσε, οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στο Ιράν από το 1979 έχουν πλήξει βαθιά την οικονομία της χώρας, αποκλείοντάς την από βασικούς μηχανισμούς της παγκόσμιας οικονομίας και του διεθνούς τραπεζικού συστήματος. Αν αυτές αρθούν, υποστήριξε, η αλλαγή θα είναι προς όφελος της Τεχεράνης.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Γιώργος Αϋφαντής υποστήριξε ότι η έκβαση της σύγκρουσης οδηγεί τις άλλες περιφερειακές δυνάμεις σε συντονισμό. Αναφερόμενος στην τετραμερή συνάντηση Αιγύπτου, Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας, εκτίμησε ότι οι χώρες αυτές δεν κινήθηκαν με εντολή της Δύσης, αλλά αυτοβούλως, βλέποντας ότι το Ιράν παραμένει όρθιο και σε λίγα χρόνια μπορεί να είναι ακόμη ισχυρότερο.

Το κρίσιμο συμπέρασμα για την Ελλάδα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η προοπτική στενής συμπόρευσης με την Αίγυπτο αποδυναμώνεται. Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι η Αίγυπτος αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα λόγω των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα και στον Λίβανο και ότι η Ελλάδα, επειδή δεν άσκησε ποτέ ουσιαστική κριτική σε αυτές τις ενέργειες, κινδυνεύει να χάσει διπλωματικό έρεισμα στον αραβικό κόσμο.

Κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνεται ένα νέο περιφερειακό μπλοκ που μπορεί να στηρίξει την Τουρκία στις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο, κυρίως διπλωματικά αλλά ενδεχομένως και στρατιωτικά. Υπενθύμισε μάλιστα ότι το Πακιστάν είχε στηρίξει την Τουρκία και το 1974.

Από εκεί και πέρα, ο κ. Αϋφαντής άσκησε δριμεία κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι η χώρα είναι σήμερα «απομονωμένη και εύκολο θύμα». Κατηγόρησε τις ελληνικές κυβερνήσεις των τελευταίων ετών ότι δεν κατανόησαν τις διεθνείς εξελίξεις και δεν είχαν ούτε τα μέσα ούτε τη βούληση να τις αναγνώσουν σωστά.

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η «Γαλάζια Πατρίδα». Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να αξιοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα για να μπλοκάρει τη δημιουργία των δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων, ένα εκ των οποίων στην Κωνσταντινούπολη και ένα στα Άδανα. Κατά την άποψή του, η Αθήνα θα έπρεπε να θέσει βέτο, ζητώντας ως αντάλλαγμα περιορισμό ή σταδιακή απόσυρση των τουρκικών διεκδικήσεων που συνδέονται με τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Αντί γι’ αυτό, όπως είπε χαρακτηριστικά, η Ελλάδα «κάνει το κουνέλι», ενώ η Τουρκία προετοιμάζεται να ψηφίσει νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ο οποίος, κατά την εκτίμησή του, θα δίνει στο τουρκικό κράτος αρμοδιότητες που θα ασκούνται πάνω σε ελληνικά χωρικά ύδατα και ελληνικό χώρο.

Ο Γιώργος Αϋφαντής εξαπέλυσε σκληρή προσωπική κριτική στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, υποστηρίζοντας ότι δεν διαθέτει ούτε το πολιτικό ούτε το ηθικό κεφάλαιο για να θέσει σοβαρά εθνικά ζητήματα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Κατά την άποψή του, η κυβέρνηση δεν έχει πραγματική διάθεση υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας και κινδυνεύει να αποδεχθεί λύσεις που θα περιορίζουν την ελληνική κυριαρχία, διατηρώντας απλώς τυπικά σύμβολα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Αιγαίο, τονίζοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό γεωγραφικό πλεονέκτημα έναντι της Τουρκίας, καθώς η Άγκυρα δεν μπορεί με μία κίνηση να καταλάβει τα νησιά. Το πρόβλημα, όπως είπε, δεν είναι η γεωγραφία αλλά η έλλειψη βούλησης και σθένους από την ελληνική πλευρά.

Συγκρίνοντας την ελληνική στάση με εκείνη του Ιράν, υποστήριξε ότι οι Ιρανοί είχαν την αποφασιστικότητα να υπερασπιστούν το γεωγραφικό τους πλεονέκτημα, ενώ η Ελλάδα, κατά την άποψή του, εμφανίζεται πρόθυμη να υποχωρήσει.

Κλείνοντας, προειδοποίησε ότι η Τουρκία έχει σχηματίσει την πεποίθηση πως «οι Έλληνες ένα χαστούκι θέλουν και θα τα δώσουν όλα». Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό το «χαστούκι» ετοιμάζεται και η Αθήνα οφείλει να αντιληφθεί άμεσα το βάθος του κινδύνου.

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 11/11/1955. Αποφοίτησε τον Ιούνιο του 1974 από το Κολλέγιο Αθηνών. Εισήχθη στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Αθηνών τον Σεπτέμβριο του 1974. Από τον Ιούλιο του 1977 έως και τον Οκτώβριο του 1979 υπηρέτησε την στρατιωτική του θητεία στην 160 Μοίρα Μέσου – Βαρέως Πυροβολικού (Βέροια) και μετά στο 618 Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (Ρύζια ΄Εβρου). Πήρε το πτυχίο του τον Οκτώβριο του 1979 και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι. ΄Ελαβε DEA en Histoire et Civilisations από την Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales το 1982. Τον Δεκέμβριο του 1985 συμμετείχε στον διαγωνισμό υποψηφίων Ακολούθων του Υπουργείου Εξωτερικών και εισήχθη στην Διπλωματική Υπηρεσία. Αφυπηρέτησε τον Οκτώβριο του 2021, συνταξιοδοτηθείς, με τον βαθμό του Πληρεξούσιου Υπουργού Α΄, τον οποίο και φέρει επί τιμή με Προεδρικό Διάταγμα. Διετέλεσε Πρέσβυς της Ελλάδας στην Φινλανδία (20/6/2017 -7/10/2021) και Πρέσβυς της Ελλάδας στο Ιράν (3/1/2015 -11/6/2017). Υπηρέτησε ακόμη στις εξής Αρχές της Εξωτερικής Υπηρεσίας: Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στο Βανκούβερ του Καναδά (Δεκ.2007-Αυγ.2012), Σύμβουλος Πρεσβείας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Οττάβα του Καναδά (Σεπτ.2000 -Αυγ. 2004), στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης – Στρασβούργο (Οκτ.1997-Σεπτ.2000) και Πρόξενος της Ελλάδας στο Βουκουρέστι (Αυγ. 1994 – Αυγ.1996). Στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών υπηρέτησε ως Γραμματέας Πρεσβείας στο Διπλωματικό Γραφείο του Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου (Ιαν.1987 – Ιουν. 1989) και στο Διπλωματικό Γραφείο του Πρωθυπουργού Τζανή Τζαννετάκη (Ιούν. – Οκτ.1989). Επίσης υπηρέτησε στις εξής Διευθύνσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας: Τουρκίας και Κύπρου, Μέσης Ανατολής, ΝΑΤΟ, Ρωσίας και Καυκάσου, Κίνας-Ιαπωνίας και Ειρηνικού, Υποσαχάριας Αφρικής. Εκτός Υπουργείου Εξωτερικών αποσπάσθηκε ως Διπλωματικός Σύμβουλος στην Πρόεδρο του Συνασπισμού της Αριστεράς Μαρία Δαμανάκη (Μάϊος 1990 – Αύγουστος 1993). Επίσης, υπηρέτησε ως Διπλωματικός Σύμβουλος του Αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα από τον Αύγουστο του 2012 έως τον Ιούλιο του 2014, οπότε και παραιτήθηκε λόγω διαφωνίας ως προς την ακολουθούμενη από τον Συνασπισμό πολιτική στο θέμα της Μουσουλμανικής Μειονότητας στη Θράκη. Στις 17 Ιουλίου 2006, ενώ υπηρετούσε στη Διεύθυνση Μέσης Ανατολής, προσεφέρθη να μεταβεί επειγόντως στην Ελληνική Πρεσβεία στην Βηρυτό αμέσως μετά την έναρξη της Ισραηλινής επίθεσης στον Λίβανο. Παρέμεινε εκεί μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου 2006, δηλ. καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου των 41 ημερών. Για την υπηρεσία του αυτή τιμήθηκε με εύφημο μνεία από την Υπουργό Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη. ΄Εχει επίσης τιμηθεί με τα παράσημα του Ανώτερου Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα (9/1/2014) και του Ιππότη του Τάγματος του Λέοντα της Φινλανδίας (5/10/2021).

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO54 δευτερόλεπτα πριν

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

GEOPOLITICO31 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

Δημοφιλή