Ένα σύστημα αεράμυνας που παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με το κινεζικό HQ-17A εμφάνισαν οι Ένοπλες Δυνάμεις του Πακιστάν σε επίσημο προωθητικό βίντεο, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις ότι η στρατιωτική συνεργασία Ισλαμαμπάντ–Πεκίνου εισέρχεται σε νέα φάση.

Το συγκεκριμένο όχημα εμφανίζεται περίπου στο 28ο δευτερόλεπτο του βίντεο, το οποίο δημοσιεύθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου στον επίσημο λογαριασμό του πακιστανικού στρατού στην πλατφόρμα X. Πρόκειται για ένα στρατιωτικό όχημα έξι τροχών, εξοπλισμένο με μεγάλη ορθογώνια διάταξη ραντάρ.

Οι πακιστανικές αρχές δεν προσδιόρισαν τον τύπο του συστήματος. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τιανράν Σου, ανώτερο αναλυτή του Open Nuclear Network, τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του παραπέμπουν στο κινεζικό αντιαεροπορικό σύστημα μικρού βεληνεκούς HQ-17A, το οποίο έχει αναπτυχθεί με βάση το ρωσικό Tor.

Εάν επιβεβαιωθεί ότι το Πακιστάν απέκτησε το συγκεκριμένο σύστημα, θα πρόκειται για την πρώτη πώληση του HQ-17A από την Κίνα στη χώρα της Νότιας Ασίας. Μέχρι στιγμής, πάντως, ούτε οι Ένοπλες Δυνάμεις και η Πολεμική Αεροπορία του Πακιστάν ούτε το κινεζικό υπουργείο Άμυνας έχουν σχολιάσει επισήμως το ζήτημα.

Το επίσημο γραφείο Τύπου των κινεζικών Ενόπλων Δυνάμεων επιβεβαίωσε, σύμφωνα με το Bloomberg, το μοντέλο του συστήματος μέσω ανάρτησης στο X. Επισημαίνεται ότι στις εξαγωγές κινεζικού αμυντικού υλικού είναι συνηθισμένο να εμφανίζονται πρώτα εικόνες από τη χώρα που το απέκτησε και να ακολουθεί αργότερα η επίσημη ανακοίνωση.

Ασπίδα απέναντι σε πυραύλους και χαμηλά ιπτάμενους στόχους

Το HQ-17A είναι ένα κινητό αντιαεροπορικό σύστημα σχεδιασμένο για την προστασία στρατιωτικών σχηματισμών και κρίσιμων εγκαταστάσεων από απειλές που επιχειρούν σε χαμηλό ύψος.

Κατά τον Τιανράν Σου, το σύστημα διαθέτει αξιόλογες δυνατότητες αντιμετώπισης πυραύλων κρουζ, επανδρωμένων αεροσκαφών και άλλων χαμηλά ιπτάμενων στόχων. Θα μπορούσε επίσης να ενταχθεί στο ευρύτερο κινεζικής κατασκευής δίκτυο διοίκησης και ελέγχου που διαθέτει ήδη το Πακιστάν.

Η πραγματική του αποτελεσματικότητα απέναντι στις νεότερες απειλές από μη επανδρωμένα αεροσκάφη παραμένει, ωστόσο, αβέβαιη. Όπως σημείωσε ο αναλυτής, οι δυνατότητες του HQ-17A και αντίστοιχων συστημάτων απέναντι στην ταχέως εξελισσόμενη τεχνολογία των drones δεν έχουν ακόμη δοκιμαστεί επαρκώς σε πραγματικό πεδίο μάχης.

Το σύστημα κατασκευάζεται από την China Aerospace Science and Industry Corporation και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά δημοσίως στη στρατιωτική παρέλαση για την Εθνική Ημέρα της Κίνας το 2019.

Σύμφωνα με στοιχεία του International Institute for Strategic Studies, ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός της Κίνας διαθέτει περίπου 200 συστήματα HQ-17 και ακόμη 50 της νεότερης έκδοσης HQ-17A.

Τα τελευταία χρόνια η Σερβία και το Τατζικιστάν έχουν αποκτήσει το HQ-17AE, την εξαγωγική παραλλαγή του συστήματος, σύμφωνα με τα στοιχεία του Stockholm International Peace Research Institute.

Βαθαίνει ο στρατιωτικός άξονας Κίνας–Πακιστάν

Η πιθανή απόκτηση του HQ-17A αποτελεί ακόμη έναν κρίκο στη μακρόχρονη στρατιωτική συνεργασία Πακιστάν και Κίνας. Το Πεκίνο έχει εξελιχθεί στον σημαντικότερο προμηθευτή οπλικών συστημάτων του Ισλαμαμπάντ, παρέχοντας μαχητικά αεροσκάφη, συστήματα αεράμυνας, πολεμικά πλοία και υποβρύχια.

Η συνεργασία των δύο χωρών βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής κατά τη σύγκρουση Ινδίας–Πακιστάν το 2025, όταν η πακιστανική Πολεμική Αεροπορία χρησιμοποίησε κινεζικής κατασκευής μαχητικά J-10C.

Το Πακιστάν ισχυρίστηκε ότι τα J-10C κατέρριψαν αρκετά ινδικά αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων και γαλλικής κατασκευής Rafale. Η Ινδία αμφισβήτησε τις συγκεκριμένες αναφορές, με αποτέλεσμα οι πραγματικές επιδόσεις του κινεζικού μαχητικού να αποτελέσουν αντικείμενο έντονης διεθνούς συζήτησης.

Από την πλευρά της, η ινδική Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε περίπου δώδεκα πακιστανικά αεροσκάφη, ανάμεσά τους τουλάχιστον πέντε προηγμένα μαχητικά τύπου F-16 ή JF-17. Και αυτοί οι ισχυρισμοί παραμένουν αμφισβητούμενοι, καθώς δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση για τον ακριβή αριθμό των απωλειών των δύο πλευρών.

Το μήνυμα προς την Ινδία

Η εμφάνιση ενός ακόμη κινεζικού συστήματος στο πακιστανικό οπλοστάσιο έχει ιδιαίτερη σημασία για την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων. Το Ισλαμαμπάντ επιχειρεί να ενισχύσει την προστασία των στρατιωτικών του δυνάμεων από αεροπορικές επιδρομές, πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα μέσα, αξιοποιώντας την αυξανόμενη κινεζική τεχνολογική υποστήριξη.

Παράλληλα, το Πεκίνο αποκτά τη δυνατότητα να προβάλλει την αξιοπιστία των αμυντικών του προϊόντων μέσα από έναν από τους στενότερους στρατηγικούς του εταίρους.

Η πιθανή ανάπτυξη του HQ-17A δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη εξοπλιστική αγορά. Είναι ένδειξη ότι μετά τη σύγκρουση του 2025 ο αμυντικός άξονας Κίνας–Πακιστάν ενισχύεται, με άμεσες συνέπειες για τον ανταγωνισμό με την Ινδία και τη στρατιωτική ισορροπία σε ολόκληρη τη Νότια Ασία.

Σημαντικές διευκρινίσεις για τον πηγαίο κώδικα και τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα» έδωσε το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ.

Απαντώντας στη συζήτηση που άνοιξε στην Ελλάδα για το κατά πόσο η Αθήνα θα διαθέτει πραγματικό έλεγχο επί του συστήματος, η ισραηλινή πλευρά ανακοίνωσε ότι στο πλαίσιο του προγράμματος θα αναπτυχθεί ειδικός ελληνικός πηγαίος κώδικας.

Ο συγκεκριμένος κώδικας, καθώς και κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση ή προσθήκη, θα παραμείνει υπό τον αποκλειστικό έλεγχο της Ελλάδας και θα προσαρμοστεί στις επιχειρησιακές απαιτήσεις των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Ισραηλινή τεχνογνωσία σε ελληνικές εταιρείες

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα υπουργεία Άμυνας Ελλάδας και Ισραήλ έχουν συμφωνήσει στη μεταφορά ισραηλινής τεχνογνωσίας προς τις ελληνικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στην υλοποίηση του προγράμματος.

Η συνεργασία καλύπτει τόσο την επιχειρησιακή εμπειρία που έχει αποκτήσει το Ισραήλ έπειτα από δεκαετίες ανάπτυξης και πραγματικής χρήσης συστημάτων αεράμυνας όσο και την απαραίτητη τεχνολογική υποστήριξη προς την ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Στόχος είναι οι ελληνικές εταιρείες να αναπτύξουν το κεντρικό λογισμικό διοίκησης και ελέγχου της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Το λογισμικό αυτό θα αποτελεί την καρδιά της δικτύωσης των επιμέρους αισθητήρων και οπλικών συστημάτων, επιτρέποντας τη συλλογή δεδομένων, την αξιολόγηση των απειλών και τον συντονισμό των αναχαιτίσεων.

«Ο ελληνικός πηγαίος κώδικας που θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος, καθώς και οποιεσδήποτε τροποποιήσεις ή προσθήκες σε αυτόν, θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο και θα προσαρμοστεί στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της Ελλάδας», υπογραμμίζει το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας.

Τι σημαίνει ο ελληνικός έλεγχος

Η κατοχή και ο έλεγχος του πηγαίου κώδικα του κεντρικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου έχει κρίσιμη επιχειρησιακή σημασία. Δίνει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να προσαρμόζει την αρχιτεκτονική του συστήματος στις δικές της ανάγκες, να ενσωματώνει νέα ραντάρ και όπλα και να πραγματοποιεί αναβαθμίσεις χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τον ξένο προμηθευτή.

Παράλληλα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η ελληνική πλευρά να διατηρεί τον έλεγχο των επιχειρησιακών δεδομένων, των διαδικασιών λήψης αποφάσεων και της εξέλιξης του δικτύου σε βάθος χρόνου.

Χρειάζεται, πάντως, μια βασική διάκριση: η ανακοίνωση αφορά τον ελληνικό πηγαίο κώδικα του κεντρικού λογισμικού διοίκησης και ελέγχου που θα αναπτυχθεί για την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Δεν σημαίνει ότι μεταβιβάζεται στην Ελλάδα ο πηγαίος κώδικας των υφιστάμενων ισραηλινών επιχειρησιακών συστημάτων ή όλων των επιμέρους πυραυλικών μονάδων.

Ελληνική συμμετοχή στην παραγωγή

Το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας σημειώνει ότι κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ετών καταβλήθηκε συστηματική προσπάθεια ώστε η συμφωνία να περιλαμβάνει μεταφορά τεχνολογίας και παραγωγικών δυνατοτήτων σε κατάλληλες ελληνικές επιχειρήσεις.

Οι εταιρείες αυτές θα συμμετάσχουν στην ανάπτυξη και την παραγωγή τμημάτων της αρχιτεκτονικής του συστήματος που θα εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Επομένως, το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην αγορά έτοιμων ισραηλινών οπλικών συστημάτων, αλλά προβλέπει ελληνική βιομηχανική και τεχνολογική συμμετοχή.

Το πραγματικό εύρος αυτής της συμμετοχής θα εξαρτηθεί από τις τελικές συμβάσεις, τα υποσυστήματα που θα αναλάβουν οι ελληνικές εταιρείες και τις δυνατότητες συντήρησης και αναβάθμισης που θα διατηρηθούν εντός της χώρας.

Απάντηση στους ισχυρισμούς των τελευταίων ημερών

Η ισραηλινή πλευρά απέρριψε τους ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν σχετικά με την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των επιχειρησιακών συστημάτων του Ισραήλ.

Όπως διευκρίνισε, το συγκεκριμένο ζήτημα δεν αφορά τη συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», καθώς για το ελληνικό πρόγραμμα θα δημιουργηθεί ξεχωριστός πηγαίος κώδικας, με τη συνδρομή ισραηλινής τεχνογνωσίας.

Η διευκρίνιση ενισχύει την εικόνα ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα» σχεδιάζεται ως ένα εθνικό, πολυεπίπεδο και εξελίξιμο δίκτυο αεράμυνας, προσαρμοσμένο στο ιδιαίτερο γεωγραφικό και επιχειρησιακό περιβάλλον της Ελλάδας. Το κρίσιμο για την Αθήνα είναι οι εξαγγελίες περί τεχνολογικής αυτονομίας να αποτυπωθούν με σαφείς και δεσμευτικούς όρους στις συμβάσεις εφαρμογής.

Στη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου αεράμυνας, ο οποίος θα συνδέει την Ελλάδα και την Κύπρο και θα έχει στρατηγική προέκταση προς το Ισραήλ, αναφέρθηκε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΙΓΜΑ. Παράλληλα, παρουσίασε τρεις συγκεκριμένες κινήσεις πολιτικής και στρατιωτικής σημασίας που, όπως υποστήριξε, μπορούν να ενισχύσουν την αποτροπή απέναντι στην Τουρκία.

Αφετηρία της ανάλυσής του αποτέλεσε η ελληνική συμφωνία με το Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, η υλοποίηση του οποίου αναμένεται να αρχίσει σε ορίζοντα περίπου 36 μηνών.

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι, ενώ η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει αποφασιστικά την αποτρεπτική της ικανότητα, η «αχίλλειος πτέρνα» του Ελληνισμού εξακολουθεί να είναι η Κύπρος. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι εάν Αθήνα και Λευκωσία θα προχωρήσουν στην αμυντική ενοποίηση του γεωγραφικού χώρου από το Αιγαίο μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο.

Δύο θόλοι, ενιαία εικόνα και διοίκηση

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε, υπάρχει σαφής πρόθεση τόσο από την Αθήνα όσο και από τη Λευκωσία για τη δημιουργία κοινής αεράμυνας, η οποία θα στηρίζεται σε δύο συνδεδεμένους θόλους: τον ελλαδικό και τον κυπριακό, υπό την ευθύνη της Εθνικής Φρουράς.

Επειδή, όμως, δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης γεωγραφική αλληλοκάλυψη μόνο με επίγεια αντιαεροπορικά συστήματα, καθοριστικό ρόλο θα κληθούν να αναλάβουν η ελληνική Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν διαθέτει αντίστοιχες αεροπορικές και ναυτικές δυνατότητες, με αποτέλεσμα η κάλυψη των κενών να βαρύνει κυρίως την Ελλάδα.

Ο σχεδιασμός, όπως εξήγησε, προϋποθέτει και την ανάπτυξη της αναγκαίας τεχνολογικής υποδομής, ώστε Ελλάδα και Κύπρος να διαθέτουν άμεση επικοινωνία, κοινή επιχειρησιακή εικόνα και συντονισμένη διοίκηση στον τομέα της αεράμυνας.

Η αρχιτεκτονική αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί προς το Ισραήλ, σχηματίζοντας ένα στρατηγικό τόξο από τα Βαλκάνια μέχρι τη Μέση Ανατολή. Κατά τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, αυτό ακριβώς είναι ένα από τα σενάρια που προκαλούν έντονη ανησυχία στην Άγκυρα.

Η επίσκεψη Καλίν και η πίεση για τα ελληνικά νησιά

Στην ίδια εξίσωση ενέταξε και την πρόσφατη επίσκεψη στην Αθήνα του επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν. Όπως ανέφερε, η τουρκική πλευρά έστειλε προειδοποιητικό –ή ακόμη και απειλητικό– μήνυμα ότι δεν πρόκειται να δεχθεί αλλαγές στο υφιστάμενο καθεστώς στο Αιγαίο, επαναφέροντας παράλληλα την αξίωσή της για αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών.

Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να αξιοποιήσει ή ακόμη και να προκαλέσει μία κρίση, προκειμένου να οδηγήσει Ελλάδα και Τουρκία σε τραπέζι διαπραγματεύσεων υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων συμμάχων. Τελικός στόχος της Άγκυρας, κατά την εκτίμησή του, θα είναι να θέσει επισήμως ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι μία τέτοια απαίτηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή την ώρα που η Τουρκία ενισχύει διαρκώς τις δυνάμεις της στα μικρασιατικά παράλια, αναδιοργανώνει περίπου 40 ταξιαρχίες από τα Δαρδανέλια μέχρι τη Συρία και μετακινεί ειδικές δυνάμεις υπό την άμεση διοίκηση του τουρκικού Γενικού Επιτελείου.

Οι τρεις κινήσεις που προτείνει

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης κατέθεσε τρεις συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση της ελληνικής και κυπριακής αποτροπής.

Πρώτον, πρότεινε την υπογραφή αμυντικού συμφώνου μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, στο οποίο θα ενταχθεί στη συνέχεια και η Κυπριακή Δημοκρατία. Μια τέτοια συμφωνία θα έδινε πολιτικό και επιχειρησιακό βάθος στη συνεργασία των τριών χωρών.

Δεύτερον, Αθήνα και Λευκωσία θα πρέπει να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση τη μετατροπή της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο σε ευρωπαϊκό στρατηγείο για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Η παρουσία αμερικανικών και άλλων συμμαχικών δυνάμεων στην Πάφο θα αύξανε σημαντικά, όπως σημείωσε, την αποτρεπτική ισχύ της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τρίτον, ζήτησε να περιληφθεί στα συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σαφής αναφορά ότι, εάν κράτος-μέλος δεχθεί επίθεση από τρίτη χώρα, θα ενεργοποιείται αυτομάτως η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Καταλήγοντας, τόνισε ότι Ελλάδα και Κύπρος οφείλουν να συνδυάσουν την ενίσχυση της αποτροπής με τη συστηματική καταγγελία της Τουρκίας στα διεθνή φόρα. Όπως ανέφερε, δεν είναι δυνατόν μία χώρα που κατέχει έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας και απειλεί την Ελλάδα να απαιτεί ταυτόχρονα την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, επιδιώκοντας να καταστήσει τον Ελληνισμό ευάλωτο στους τουρκικούς εκβιασμούς.