Σοβαρές προειδοποιήσεις για τις γεωστρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο διατύπωσε ο δρ Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στην τηλεόραση Sigma. Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τις δομές του ΝΑΤΟ προκειμένου να εδραιώσει τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» και να αποκτήσει επιχειρησιακό έλεγχο σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο κ. Χαραλαμπίδης ανέφερε ότι η Τουρκία έχει αναπτύξει τρία στρατηγεία, στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη και στα Άδανα, τα οποία –όπως είπε– σχηματίζουν έναν ενιαίο επιχειρησιακό άξονα που εκτείνεται από τη Μαύρη Θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο υπό σχεδιασμό πολυεθνικό στρατηγείο στα Άδανα, επισημαίνοντας ότι, εφόσον εγκριθεί με Τούρκο διοικητή, κάθε νατοϊκή επιχειρησιακή δραστηριότητα στην περιοχή, ακόμη και εκείνη που αφορά την Κύπρο, θα περνά –κατά την εκτίμησή του– μέσα από τουρκική διοίκηση.

«Η Τουρκία χρησιμοποιεί το ΝΑΤΟ για να εδραιωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και να ανατρέψει τις προσπάθειες που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια μέσω της βάσης “Ανδρέας Παπανδρέου” και της συνεργασίας της Κύπρου με ευρωπαϊκές χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες», υποστήριξε.

Ο δρ Χαραλαμπίδης εκτίμησε ακόμη ότι η Ελλάδα θα πρέπει να ασκήσει βέτο στη δημιουργία του συγκεκριμένου στρατηγείου, έως ότου η Τουρκία αποσύρει πλήρως τα κατοχικά της στρατεύματα από την Κύπρο και υπάρξει, όπως είπε, δημοκρατική επίλυση του Κυπριακού.

Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στην Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, υποστηρίζοντας ότι οι δημόσιες δηλώσεις της περί του σημαντικού ρόλου της Τουρκίας στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ λειτουργούν, κατά την άποψή του, ως πολιτική στήριξη στις τουρκικές επιδιώξεις.

Ο ίδιος συνέδεσε τις δηλώσεις αυτές και με τις αναφορές περί συμμετοχής της Τουρκίας σε ενδεχόμενη πολυεθνική ειρηνευτική δύναμη στον Λίβανο, εκφράζοντας την άποψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται διατεθειμένη να αναβαθμίσει τον ρόλο μιας χώρας που εξακολουθεί να διατηρεί στρατεύματα κατοχής σε έδαφος κράτους-μέλους της.

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός και απέναντι στην Αθήνα και τη Λευκωσία, εκφράζοντας την απορία του γιατί –όπως είπε– δεν υπήρξε μέχρι σήμερα ισχυρή πολιτική αντίδραση απέναντι στις συγκεκριμένες εξελίξεις. Παράλληλα, κάλεσε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Κυπριακής Δημοκρατίας να συνεδριάσει άμεσα για το θέμα, ενώ διερωτήθηκε γιατί, όπως ανέφερε, απουσιάζει ουσιαστική δημόσια συζήτηση για μια εξέλιξη που θεωρεί κρίσιμη για το μέλλον της κυπριακής ασφάλειας.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, υποστήριξε ότι το ζήτημα της ασφάλειας αποτελεί τον πυρήνα της κυριαρχίας ενός κράτους και προειδοποίησε ότι, εάν οι εξελίξεις προχωρήσουν χωρίς αντίδραση, η Κύπρος κινδυνεύει –κατά την εκτίμησή του– να υπαχθεί επιχειρησιακά στον τουρκικό σχεδιασμό μέσω των δομών του ΝΑΤΟ, ανεξάρτητα από την πορεία των συνομιλιών για το Κυπριακό.

Νέους ισχυρισμούς περί ενός ευρύτερου σχεδίου στρατηγικής «περικύκλωσης» της Τουρκίας προβάλλουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ διαμορφώνει ένα πολυεθνικό δίκτυο αεράμυνας που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μαύρη Θάλασσα, με την Κύπρο να κατέχει κομβική θέση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής ιστοσελίδας Haberler, το Ισραήλ φέρεται να αναπτύσσει ή να συντονίζει συστήματα αεράμυνας σε Κύπρο, Ελλάδα και Ρουμανία, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε επαφές με τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Σερβία, την Ουγγαρία και τη Μολδαβία, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου ραντάρ και αναχαίτισης.

Το δημοσίευμα φιλοξενεί δηλώσεις του απόστρατου συνταγματάρχη του τουρκικού στρατού Ιμπραήμ Κελές, ο οποίος υποστηρίζει ότι στο Ισραήλ επικρατεί η αντίληψη πως η Τουρκία αποτελεί τη μεγαλύτερη μελλοντική απειλή για την ασφάλειά του. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη θεώρηση εξηγεί τόσο τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και τον Λίβανο όσο και την προσπάθεια οικοδόμησης ενός αμυντικού πλέγματος γύρω από την Τουρκία.

Ο Κελές ισχυρίζεται ακόμη ότι, μετά το Ιράν, η Άγκυρα θα αποτελέσει τον επόμενο στόχο μιας διεθνούς εκστρατείας πολιτικής και διπλωματικής απομόνωσης.

Στο ίδιο δημοσίευμα φιλοξενείται και ο απόστρατος στρατηγός Μεχμέτ Οκκάν, ο οποίος υποστηρίζει ότι η τουρκική στρατιωτική ηγεσία είχε διαγνώσει εδώ και χρόνια την πιθανότητα δημιουργίας μιας αμυντικής γραμμής από την Κύπρο έως τη Ρουμανία.

Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή οδήγησε την Τουρκία στην επιτάχυνση του προγράμματος ανάπτυξης του εγχώριου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας Steel Dome (Ατσάλινος Θόλος), καθώς και των συστημάτων HİSAR, SİPER, GÖKBERK, SUNGUR και GÜRZ, τα οποία αποτελούν τον πυρήνα της νέας τουρκικής αντιαεροπορικής αρχιτεκτονικής.

Ο Οκκάν υποστήριξε επίσης ότι οι στρατιωτικές συνεργασίες της Άγκυρας με τη Σομαλία, τη Λιβύη, το Κόσοβο και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς και εξοπλιστικά προγράμματα όπως το αμφίβιο πλοίο TCG Anadolu και το μη επανδρωμένο μαχητικό Kızılelma, εντάσσονται στη συνολική στρατηγική αποτροπής της Τουρκίας.

Οι ισχυρισμοί αυτοί διατυπώνονται από Τούρκους απόστρατους αξιωματικούς μέσω του δημοσιεύματος της Haberler και δεν συνοδεύονται από επίσημες επιβεβαιώσεις από το Ισραήλ ή τις χώρες που κατονομάζονται.

Τη θέση ότι η έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτελεί βασικό πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής, της ασφάλειας και της αναπτυξιακής στρατηγικής της Τουρκίας διατύπωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, κατά την 5η Ναυτιλιακή Σύνοδο Τουρκίας.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» ως κρατική στρατηγική

Κατά την ομιλία του στην 5η Ναυτιλιακή Σύνοδο Τουρκίας, ο Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι υποστήριξε ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις καθιστούν τις θάλασσες κεντρικό πεδίο του διεθνούς ανταγωνισμού και χαρακτήρισε τη «Γαλάζια Πατρίδα» στρατηγικό όραμα που υπερβαίνει τα στενά όρια της ναυτικής πολιτικής.

Ο Μποζάι δήλωσε:

«Το διεθνές σύστημα διανύει επί του παρόντος έναν βαθύ μετασχηματισμό. Πόλεμοι, κρίσεις και γεωπολιτικές εντάσεις λαμβάνουν χώρα σε πολλά μέρη του κόσμου. Για να κατανοήσουμε αυτήν την εικόνα, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε όχι μόνο την πολιτική επιστήμη, αλλά και την έννοια της “εντροπίας” που χρησιμοποιείται στη φυσική και τα μαθηματικά. Η εντροπία είναι το μέτρο της αταξίας και του χάους. Σήμερα, το διεθνές σύστημα διανύει μια παρόμοια διαδικασία».

Η τεχνολογία και η συνδεσιμότητα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό

Ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η τεχνολογική πρόοδος και ο έλεγχος των διεθνών δικτύων μεταφορών και εμπορίου αποτελούν πλέον τους βασικούς παράγοντες διαμόρφωσης της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Όπως ανέφερε, η έρευνα και ανάπτυξη, η καινοτομία, η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν τη βάση του διεθνούς ανταγωνισμού και οι χώρες που θα πρωταγωνιστήσουν σε αυτούς τους τομείς θα είναι οι μελλοντικοί παγκόσμιοι ηγέτες.

Ο Μποζάι δήλωσε ακόμη:

«Σήμερα, ο έλεγχος της ξηράς από μόνος του δεν αρκεί πλέον. Όποιος μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη Μεσόγειο, τη Διώρυγα του Σουέζ, το Στενό του Ορμούζ, την Ερυθρά Θάλασσα, την Κύπρο και τα μεγάλα λιμάνια, μπορεί επίσης να κατευθύνει το παγκόσμιο δίκτυο εμπορικής συνδεσιμότητας».

Αναφορές στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών συνέδεσε τη «Γαλάζια Πατρίδα» με την προστασία των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί διαχρονική κρατική πολιτική. Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ως παράδειγμα εφαρμογής αυτής της στρατηγικής.

Ο Μποζάι δήλωσε:

«Η έννοια της “Γαλάζιας Πατρίδας” είναι ένα όραμα που αποσκοπεί στην προστασία όχι μόνο των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της σημερινής γενιάς, αλλά και των μελλοντικών γενεών. Η έννοια αυτή έχει ευαισθητοποιήσει σημαντικά την κοινή γνώμη και έχει συμβάλει ουσιαστικά στη θαλάσσια ισχύ της Τουρκίας».

Ο Μποζάι ανέφερε επίσης ότι η προστασία των τουρκικών δικαιωμάτων και συμφερόντων σε μια περιοχή που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μαύρη Θάλασσα και από την Κύπρο έως τη Λιβύη αποτελεί ζήτημα κρατικής πολιτικής, προσθέτοντας ότι το Μνημόνιο Οριοθέτησης Θαλάσσιων Περιοχών Δικαιοδοσίας με τη Λιβύη συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα της συγκεκριμένης στρατηγικής.

Συντονισμός των κρατικών φορέων

Ο Μποζάι υποστήριξε ότι η τουρκική θαλάσσια πολιτική εφαρμόζεται μέσω συντονισμένης δράσης όλων των αρμόδιων κρατικών φορέων και ότι η Άγκυρα ακολουθεί ενιαία στρατηγική σε ζητήματα θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, λιμενικής πολιτικής, μεταφορικών διαδρόμων και θαλάσσιας ασφάλειας.

Παράλληλα, σημείωσε ότι έργα όπως ο «Μεσαίος Διάδρομος», ο «Δρόμος Ανάπτυξης του Ιράκ», το λιμάνι της Μερσίνας και τα διαμετακομιστικά δίκτυα της Ανατολίας σχεδιάζονται συμπληρωματικά, με στόχο την ανάδειξη της Τουρκίας σε κέντρο εφοδιαστικής αλυσίδας μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.

Αναφορά στη Σύμβαση του Μοντρέ

Κλείνοντας την ομιλία του, ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στη σημασία της Σύμβασης του Μοντρέ για το καθεστώς των Στενών, χαρακτηρίζοντάς την ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά επιτεύγματα της Τουρκίας.

Ο Μποζάι δήλωσε:

«Αυτό το όραμα, που διατυπώθηκε το 1936, παραμένει ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά επιτεύγματα της Τουρκίας. Είναι κοινή μας ευθύνη να αναπτύξουμε αυτή την κληρονομιά που κληρονομήσαμε από το παρελθόν και να τη μεταδώσουμε στις μελλοντικές γενιές».

Ο Μποζάι ολοκλήρωσε την ομιλία του υποστηρίζοντας ότι το θαλάσσιο όραμα της Τουρκίας έχει διαμορφωθεί ως μακροπρόθεσμη κρατική στρατηγική, η οποία λαμβάνει υπόψη τόσο τις σημερινές ανάγκες όσο και τις μελλοντικές γεωπολιτικές ισορροπίες.

ΠΗΓΗ: SigmaLive