Από την εφημερίδα Αζάτ Ορ

Ένα σπάνιο νόμισμα που χρονολογείται από τη βασιλεία της βασίλισσας Ταμάρ της Γεωργίας, γνωστής ως Ταμάρ η Μεγάλη (1184–1213), ο σκελετός ενός νεαρού ατόμου και πιόνια ενός μεσαιωνικού επιτραπέζιου παιχνιδιού συγκαταλέγονται στα σημαντικά ευρήματα που έφεραν στο φως οι εργασίες αποκατάστασης και καθαρισμού στο φρούριο Αμπέρντ, στην επαρχία Αραγκατσοτν της Αρμενίας. Την ανακοίνωση έκανε η Υπηρεσία Προστασίας Μνημείων, η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας, Επιστήμης, Πολιτισμού και Αθλητισμού της χώρας.

Ο ανθρώπινος σκελετός εντοπίστηκε στην εξωτερική πλευρά του εσωτερικού τείχους του κεντρικού πύργου του φρουρίου, περίπου ένα μέτρο ανατολικά από το μέσο του. Σχεδόν το 90% των οστών βρέθηκε στην αρχική του θέση, ενώ απουσίαζαν μόνο τα οστά των δακτύλων. Η κατάσταση της οδοντοστοιχίας οδηγεί τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για νεαρό ενήλικα. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω ανθρωπολογικές και εργαστηριακές αναλύσεις, προκειμένου να προσδιοριστούν με ακρίβεια η ταυτότητα, η χρονολόγηση και οι συνθήκες θανάτου του.

Στον ίδιο χώρο οι αρχαιολόγοι εντόπισαν και θραύσματα που αποδίδονται σε ένα μεσαιωνικό επιτραπέζιο παιχνίδι γνωστό ως «tama», το οποίο παρουσιάζει ομοιότητες με τη ντάμα ή το τάβλι. Το εύρημα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και τις δραστηριότητες αναψυχής των κατοίκων του φρουρίου κατά τον Μεσαίωνα, συμπληρώνοντας την εικόνα του ως στρατιωτικού και αμυντικού οχυρού.

Ιδιαίτερης ιστορικής σημασίας θεωρείται το νόμισμα της βασίλισσας Ταμάρ, καθώς ανάγεται στην περίοδο κατά την οποία το Βασίλειο της Γεωργίας βρισκόταν στο απόγειο της ισχύος του. Την ίδια εποχή, το Αμπέρντ βρισκόταν υπό τον έλεγχο της αρμενικής δυναστείας των Ζακαριάν, μιας ισχυρής αριστοκρατικής οικογένειας που διοικούσε μεγάλο μέρος της βόρειας και κεντρικής Αρμενίας ως υποτελής του γεωργιανού στέμματος. Οι ιδρυτές της δυναστείας, οι αδελφοί Ζακαρέ και Ιβανέ Ζακαριάν, υπήρξαν οι σημαντικότεροι στρατηγοί της βασίλισσας Ταμάρ και ηγήθηκαν των εκστρατειών που εκδίωξαν τους μουσουλμάνους ηγεμόνες από μεγάλο μέρος της περιοχής, ανακαταλαμβάνοντας το Αμπέρντ και δεκάδες ακόμη οχυρά στα αρμενικά υψίπεδα.

Χτισμένο στις νότιες πλαγιές του όρους Αραγκάτς, σε υψόμετρο περίπου 2.300 μέτρων, το φρούριο Αμπέρντ αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα μεσαιωνικά οχυρωματικά συγκροτήματα της Αρμενίας. Η κύρια οικοδομική του φάση ανάγεται στον 7ο αιώνα και περιλαμβάνει ισχυρά αμυντικά τείχη, ακρόπολη, λουτρό και την εκκλησία Βαχραμασέν του 11ου αιώνα.

Η δεσπόζουσα θέση του, πάνω από τη συμβολή των ποταμών Αμπέρντ και Αρκασέν, το κατέστησε σημαντικό στρατιωτικό και διοικητικό κέντρο καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Στα τέλη του 12ου αιώνα πέρασε στην κυριαρχία της δυναστείας των Ζακαριάν, έπειτα από κοινή αρμενογεωργιανή εκστρατεία που εκδίωξε τις σελτζουκικές δυνάμεις και ενέταξε την περιοχή στη σφαίρα πολιτικής επιρροής του γεωργιανού βασιλείου.

Διαβάστε και τα υπόλοιπα άρθρα της εφημερίδας στο PDF.

Σε σκληρή απάντηση με ταυτόχρονη κατάθεση γραπτής ερώτησης προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλλας, προχώρησε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νικόλας Φαραντούρης, με αφορμή την επίσκεψή της στην Άγκυρα και το κοινό ανακοινωθέν που εξέδωσαν με τον Τούρκο ΥΠΕΞ Hakan Fidan, την Επίτροπο για τη διεύρυνση Marta Kos και τον Επίτροπο για τις εσωτερικές υποθέσεις & τη μετανάστευση Magnus Brunner.

Στο κοινό ανακοινωθέν υπογραμίζεται η «στρατηγική αξία» της εταιρικής σχέσης Τουρκίας- ΕΕ για την περιφερειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα.

Στην παρέμβαση – γραπτή ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο κ. Φαραντούρης επισημαίνει ότι το ανακοινωθέν δεν περιλαμβάνει την παραμικρή αναφορά στις συνεχιζόμενες προκλήσεις της Άγκυρας εις βάρος δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες μάλιστα περιλαμβάνονται στην πρόσφατη Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία.

❗️«Από πότε “στρατηγικός εταίρος” μπορεί να απειλεί κράτη-μέλη της ΕΕ;».

➡️ Η σημερινή απάντησή μου με ταυτόχρονη κατάθεση γραπτής ερώτησης προς την Ύπατη Εκπρόσωπο ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής & Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλλας, με αφορμή την επίσκεψή της στην Άγκυρα… pic.twitter.com/6tL50O3U0w

— Νικόλας Φαραντούρης / Nikolas Farantouris (@NFarantouris) July 3, 2026

Ο Έλληνας ευρωβουλευτής ζητά διευκρινήσεις, εάν η Ύπατη Εκπρόσωπος έθεσε κατά τη συνάντησή της με την τουρκική ηγεσία:

α) την αμφισβήτηση των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων ζωνών.

β) την αναθεωρητική και επεκτατική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» και τις προσπάθειες θεσμικής κατοχύρωσής της.

γ) την παρεμπόδιση από την Τουρκία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ενός έργου στρατηγικής σημασίας για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση,

δ) τον αποκλεισμό και τις μεθοδεύσεις υποβάθμισης της Κυπριακής Δημοκρατίας στις διεργασίες εν όψει της Παγκόσμιας Διάσκεψης για το Κλίμα COP31 στην Αττάλεια τον Νοέμβριο.

Ο κ. Φαραντούρης τονίζει ότι «η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω στη σιωπή απέναντι σε αναθεωρητικές πρακτικές που στρέφονται κατά κρατών-μελών».

Όπως τονίζει, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας οργανισμός 27 ισότιμων κρατών. Η δύναμή της βρίσκεται στην αλληλεγγύη και στην ενότητά της. Η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών, παρεμποδίζει ευρωπαϊκά έργα κοινού ενδιαφέροντος και απειλεί ευθέως την ευρωπαϊκή συνοχή. «Από πότε ένας στρατηγικός εταίρος μπορεί να απειλεί κράτη-μέλη της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης;», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Σε δηλώσεις του απ’ τις Βρυξέλλες σήμερα το πρωί ο Νικόλας Φαραντούρης τόνισε: «Η όποια γεωπολιτική θέση της Τουρκίας δεν θα επιτρέψουμε να μετατρέπεται σε άλλοθι ανοχής απέναντι σε συμπεριφορές που παραβιάζουν τις θεμελιώδεις αρχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ευρωπαϊκή αξιοπιστία δοκιμάζεται όταν η στρατηγική συνεργασία υπερισχύει των ίδιων των αξιών και των συμφερόντων της Ένωσης. Δεν θα το επιτρέψουμε».

Μια συνολική, ιδιαίτερα αιχμηρή ανάγνωση των εξελίξεων από τα Στενά του Ορμούζ έως τις Βρυξέλλες, την Άγκυρα, την Κύπρο και το Αιγαίο παρουσίασε ο Σταύρος Καλεντερίδης στην παρέμβασή του.

Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η συζήτηση για νέο μηχανισμό ασφάλειας και χρεώσεων στη ναυσιπλοΐα των Στενών του Ορμούζ, η επαναπροσέγγιση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, οι επιδιώξεις της Άγκυρας σε ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά και η στάση Αθήνας και Λευκωσίας απέναντι στο Κυπριακό και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα στα Στενά του Ορμούζ, η οποία, κατά την εκτίμησή του, θα έχει οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος για τη διεθνή ναυτιλία και τελικά για τους καταναλωτές.

Αναφερόμενος σε δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν και σε πληροφορίες διπλωματικών πηγών, σημείωσε ότι βρίσκεται σε συζήτηση ένας μηχανισμός «εθελοντικών» εισφορών για υπηρεσίες ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, αντιμετώπιση ατυχημάτων, έκτακτων περιστατικών και ρύπανσης.

Κατά τον Σταύρο Καλεντερίδη, η ουσία δεν αλλάζει από τον τρόπο με τον οποίο θα βαφτιστεί η επιβάρυνση. Υποστήριξε ότι, σε μια περιοχή που βρίσκεται υπό την άμεση στρατιωτική επιρροή του Ιράν, οι «εθελοντικές» εισφορές μπορούν στην πράξη να λειτουργήσουν ως υποχρεωτικές.

Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στο γεγονός ότι το Ιράν, όπως ανέφερε, πιέζει για κοινό μηχανισμό διαχείρισης με το Ομάν και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να κινηθεί μονομερώς εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Στην ανάγνωσή του, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει τη στρατιωτική και γεωπολιτική της επιρροή στην κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε σημαντική πολιτική νίκη για το Ιράν και αρνητική εξέλιξη για Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ. Υποστήριξε επίσης ότι το κόστος μιας νέας επιβάρυνσης στη ναυσιπλοΐα θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα στην παγκόσμια αγορά και στους τελικούς καταναλωτές.

Από τα Στενά του Ορμούζ, ο Καλεντερίδης πέρασε στα ελληνοτουρκικά και στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Επικρίνοντας δημόσιες τοποθετήσεις που ζητούν «συμβιβαστικές» ή «win-win» λύσεις με την Τουρκία, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει ως διαπραγματεύσιμα τα κυριαρχικά της δικαιώματα και την υλοποίηση έργων σε οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες.

Κατά τον ίδιο, η συζήτηση για το καλώδιο δεν αφορά έναν «ανέξοδο παλικαρισμό», αλλά τη δυνατότητα της Ελλάδας και της Κύπρου να προχωρήσουν σε έργα στρατηγικής σημασίας χωρίς να δημιουργούνται τετελεσμένα από την τουρκική απειλή ή παρεμπόδιση.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την κριτική του προς την πολιτική ηγεσία Ελλάδας και Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη καθαρής δημόσιας γραμμής επιτρέπει σε τρίτους να αντιμετωπίζουν την τουρκική αμφισβήτηση ως μια απλή διμερή διαφορά και όχι ως πρόβλημα παραβίασης κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Σχολίασε ακόμη τη στάση του Νικόλ Πασινιάν απέναντι στην ισραηλινή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Ο Καλεντερίδης άσκησε κριτική στον πρωθυπουργό της Αρμενίας επειδή δεν προχώρησε, όπως είπε, σε μια δημόσια και καθαρή τοποθέτηση υπέρ της αναγνώρισης, ερμηνεύοντας τη στάση αυτή ως αποτέλεσμα ευρύτερων γεωπολιτικών πιέσεων στην περιοχή του Καυκάσου.

Το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασής του, ωστόσο, επικεντρώθηκε στη συνάντηση Ευρωπαίων αξιωματούχων με τον Χακάν Φιντάν στην Τουρκία και στο κοινό πλαίσιο που διαμορφώνεται για τις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να επαναφέρει την Τουρκία στο κέντρο μιας ευρύτερης ατζέντας συνεργασίας, η οποία περιλαμβάνει την οικονομία, το εμπόριο, τη μετανάστευση, την ασφάλεια, τη συνδεσιμότητα, την ενέργεια και τις μεταφορές.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις αναφορές για βελτίωση και εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης, για πιθανή σύνδεση της Τουρκίας με τον ενιαίο χώρο πληρωμών σε ευρώ και για συνέχιση του διαλόγου γύρω από τη φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου.

Κατά την εκτίμησή του, αυτές οι εξελίξεις αποτελούν ουσιαστική αναβάθμιση της Τουρκίας, χωρίς να έχουν προηγουμένως τεθεί από την Ευρώπη –και πρωτίστως από Αθήνα και Λευκωσία– σαφείς όροι για την κατοχή της Κύπρου, τις παραβιάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τις τουρκικές απειλές απέναντι στην Ελλάδα.

Ο αναλυτής επέκρινε επίσης το γεγονός ότι, όπως ανέφερε, στο πλαίσιο των ευρωτουρκικών συζητήσεων η αναφορά στο Κυπριακό περιορίστηκε στη στήριξη των προσπαθειών του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, χωρίς σαφή αναφορά στην τουρκική εισβολή και κατοχή.

Για τον ίδιο, αυτή η διατύπωση δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει προτεραιότητα στη συνεργασία με την Άγκυρα και στη διαχείριση κοινών συμφερόντων, αντί να χρησιμοποιεί τις ευρωτουρκικές σχέσεις ως μοχλό πίεσης για το Κυπριακό.

Το επόμενο πεδίο που ανέδειξε ήταν το ΝΑΤΟ και η αμυντική βιομηχανία. Αναφερόμενος σε δηλώσεις της τουρκικής πλευράς, υποστήριξε ότι η Άγκυρα εξετάζει επιλογές για αμερικανικά Patriot και γαλλοϊταλικά SAMP/T, όχι όμως ως απλές αγορές οπλικών συστημάτων.

Το κρίσιμο στοιχείο, όπως τόνισε, είναι ότι η Τουρκία ζητεί μεταφορά τεχνολογίας, κοινή παραγωγή και συμπαραγωγή. Κατά τον Καλεντερίδη, η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει κάθε εξοπλιστική συμφωνία σε εργαλείο ενίσχυσης της δικής της αμυντικής βιομηχανίας και της εγχώριας παραγωγικής βάσης.

Στην ίδια λογική εντάσσει και την πίεση της Τουρκίας για ενεργότερη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες άμυνας και ασφάλειας. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα παρουσιάζει τον αποκλεισμό της ως στρατηγικό λάθος για την Ευρώπη και επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τη στρατιωτική της ισχύ και τις περιφερειακές κρίσεις για να κερδίσει νέο ρόλο.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης έκλεισε την παρέμβασή του με τη θέση ότι η Ελλάδα πρέπει να αντλήσει μάθημα από τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία διεκδικεί τεχνολογία, συμπαραγωγή και στρατηγικό βάθος στις αμυντικές συμφωνίες της.

Το βασικό μήνυμα της ανάλυσής του ήταν ότι η Αθήνα και η Λευκωσία δεν μπορούν να λειτουργούν παθητικά μπροστά σε μια ταχεία αναδιάταξη ισχύος. Από το Ορμούζ έως την Κύπρο και από το ΝΑΤΟ έως την ευρωπαϊκή άμυνα, κατά τον ίδιο, διαμορφώνονται αποφάσεις που θα επηρεάσουν άμεσα τον ελληνισμό τα επόμενα χρόνια.