Στο επίκεντρο των δύο τηλεοπτικών παρεμβάσεων του Ιωάννη Μπαλτζώη βρέθηκε η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει ομόφωνα το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Το κοινοβούλιο που εδρεύει στη Βεγγάζη αποφάσισε επίσης να ανακαλέσει τις αποφάσεις του 2020 με τις οποίες είχε απορρίψει τις συμφωνίες με την Άγκυρα και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Τουρκία.

Ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρή διπλωματική εξέλιξη, η οποία δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα συνηθισμένο πισωγύρισμα.

«Υποστήκαμε μια ηχηρή ήττα», ανέφερε στην παρέμβασή του στο Blue Sky, υπογραμμίζοντας ότι η Αθήνα γνώριζε τη σημασία της στάσης του στρατοπέδου Χαφτάρ.

Στη «Ναυτεμπορική» χρησιμοποίησε ακόμη σκληρότερη γλώσσα, επισημαίνοντας ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να αντιμετωπίζει μια τέτοια εξέλιξη με τη λογική μιας προσωρινής αποτυχίας.

Κατά την εκτίμησή του, η επικύρωση στερεί από την Ελλάδα ένα σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό επιχείρημα: ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν είχε εγκριθεί από το λιβυκό κοινοβούλιο.

Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι η κοινοβουλευτική έγκριση νομιμοποιεί τη συμφωνία έναντι τρίτων κρατών. Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να την απορρίπτουν ως αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών.

Η καταγγελία για τους χειρισμούς της Αθήνας απέναντι στον Χαφτάρ

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Μπαλτζώη στις προηγούμενες επαφές της Ελλάδας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ.

Όπως υποστήριξε, όταν οι δυνάμεις του Λίβυου στρατιωτικού ηγέτη επιχειρούσαν να επικρατήσουν στον εμφύλιο πόλεμο, είχε διαμορφωθεί η δυνατότητα στενότερης συνεργασίας με την Αθήνα.

Ο αντιστράτηγος αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Χαφτάρ στην Ελλάδα και στην παρουσία υψηλόβαθμου αξιωματικού του λιβυκού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος είχε αποφοιτήσει από την ελληνική Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.

Σύμφωνα με την προσωπική του μαρτυρία, είχε συναντηθεί με τον συγκεκριμένο αξιωματικό, ο οποίος μιλούσε ελληνικά και είχε μεταφέρει αίτημα συνδρομής.

Ο Μπαλτζώης κατηγόρησε τους τότε ελληνικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε εισήγηση να μην υποστηριχθεί ο Χαφτάρ επειδή θεωρούνταν πως δεν είχε πολιτικό μέλλον.

Εκτίμησε ότι η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει ισχυρότερη επιρροή στην ανατολική Λιβύη με περιορισμένο κόστος.

Η αναφορά του συνιστά προσωπική καταγγελία του αντιστρατήγου και δεν τεκμηριώνεται ανεξάρτητα από το υλικό της συνέντευξης.

Η αλλαγή ηγεσίας στο λιβυκό κοινοβούλιο

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ συνέδεσε την αλλαγή στάσης της Βουλής της Λιβύης με την αντικατάσταση του Ακίλα Σάλεχ από την προεδρία του σώματος.

Παρουσίασε τον Σάλεχ ως βασικό παράγοντα αντίστασης στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, επισημαίνοντας το νομικό του υπόβαθρο και την προηγούμενη στάση του απέναντι στην Άγκυρα.

Αντίθετα, υποστήριξε ότι η νέα κοινοβουλευτική ηγεσία είχε αναπτύξει σχέσεις με την Τουρκία, γεγονός που διευκόλυνε την αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης.

Η μεταστροφή επιβεβαιώθηκε με την επίσημη κοινοβουλευτική απόφαση της 20ής Οκτωβρίου, ενώ η Τουρκία χαιρέτισε την επικύρωση ως σημαντική εξέλιξη για τις διμερείς σχέσεις.

Καταγγελίες για τουρκική οικονομική επιρροή

Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Ιωάννης Μπαλτζώης προχώρησε σε σοβαρούς ισχυρισμούς σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία ενίσχυσε την επιρροή της στην ανατολική Λιβύη.

Υποστήριξε ότι η Άγκυρα διέθεσε σημαντικά οικονομικά μέσα προς την πλευρά της οικογένειας Χαφτάρ, συμβάλλοντας στην αλλαγή συσχετισμών.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ελληνικά κονδύλια που, κατά τους ισχυρισμούς του, δεν αξιοποιήθηκαν στο σύνολό τους όπως είχε προβλεφθεί.

Οι συγκεκριμένες αναφορές δεν συνοδεύτηκαν στην απομαγνητοφώνηση από έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία και αποδίδονται αποκλειστικά στον ίδιο.

Σκληρές αιχμές για την τραγωδία της ελληνικής αποστολής στη Λιβύη

Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του κατείχε η τραγωδία της ελληνικής ανθρωπιστικής αποστολής στη Λιβύη τον Σεπτέμβριο του 2023, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους τρία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και δύο Έλληνες πολίτες.

Ο Μπαλτζώης αμφισβήτησε την επάρκεια του επιχειρησιακού σχεδιασμού, θέτοντας ερωτήματα για τα μέτρα προστασίας της αποστολής, την επικοινωνία και τη συνεργασία με τις τοπικές δυνάμεις ασφαλείας.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στη μεταφορά δορυφορικών τηλεφώνων, στην παρουσία στελεχών ειδικών δυνάμεων χωρίς ατομικό οπλισμό και στην απουσία, όπως υποστήριξε, επαρκούς ελληνικού ελέγχου των μέτρων ασφαλείας.

Επικαλέστηκε επίσης προσωπική εμπειρία από τη συμμετοχή του σε αποστολή στη Βοσνία, κατά την οποία, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, βρέθηκε αντιμέτωπος με έκρηξη αυτοσχέδιου μηχανισμού.

Με βάση την εμπειρία του, διατύπωσε υποψίες για τις συνθήκες της τραγωδίας στη Λιβύη και ζήτησε επίσημη ενημέρωση για τα αίτιά της.

Οι υποψίες του περί εκρηκτικού μηχανισμού δεν αποτελούν επιβεβαιωμένο συμπέρασμα για την ελληνική αποστολή.

«Πάσχουμε από στρατηγική τύφλωση»

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης χρησιμοποίησε τον όρο «στρατηγική τύφλωση» για να περιγράψει, κατά την εκτίμησή του, την αδυναμία της ελληνικής πολιτικής να προβλέψει και να αντιμετωπίσει τις τουρκικές κινήσεις.

Υποστήριξε ότι η Τουρκία εφαρμόζει μια σταδιακή στρατηγική προώθησης διεκδικήσεων, αξιοποιώντας την ελληνική απροθυμία ανάληψης πρωτοβουλιών.

Συνέδεσε τις εξελίξεις στη Λιβύη με την επιδίωξη της Άγκυρας να εδραιώσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά την άποψή του, η υποχώρηση δεν αποτρέπει απαραίτητα νέες διεκδικήσεις, αλλά ενδέχεται να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω πιέσεις.

«Αύριο το πρωί 12 ναυτικά μίλια και ανακήρυξη ΑΟΖ»

Ο αντιστράτηγος ε.α. παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση για την ελληνική απάντηση.

Ζήτησε να προχωρήσει άμεσα η Ελλάδα στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του συμπλέγματος Μεγίστης.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της αξιοποίησης της αρχής της μέσης γραμμής στις σχετικές ελληνικές διεκδικήσεις.

Επισήμανε τη σημασία του Καστελλόριζου για τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, ενώ άσκησε κριτική για το γεγονός ότι η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 δεν κάλυψε την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.

Κατά την άποψή του, η διατήρηση των συγκεκριμένων ζητημάτων σε εκκρεμότητα αποτελεί αποτέλεσμα πολιτικής διστακτικότητας.

Το τουρκικό casus belli και το δικαίωμα επέκτασης

Αναφερόμενος στην απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, ο Μπαλτζώης υπογράμμισε ότι η απειλή χρήσης βίας δεν μπορεί να περιορίζει την άσκηση δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το διεθνές δίκαιο.

Σημείωσε ότι η συγκεκριμένη τουρκική απόφαση αφορά το Αιγαίο και διαχώρισε τη γεωγραφική της αναφορά από τις περιοχές νοτίως της Κρήτης.

Επίσης, απέρριψε το επιχείρημα ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα απέκλειε τη διεθνή ναυσιπλοΐα, επισημαίνοντας ότι το Δίκαιο της Θάλασσας περιλαμβάνει κανόνες για τη διέλευση πλοίων.

«Άλλο αποφυγή πολέμου και άλλο αποτροπή»

Ένα από τα κεντρικά σημεία της παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική» αφορούσε τη στρατηγική αποτροπής.

Ο Μπαλτζώης επέμεινε ότι η ελληνική συζήτηση πρέπει να επικεντρώνεται στην αποτροπή ενός πολέμου και όχι απλώς στην αποφυγή του με οποιοδήποτε τίμημα.

Εξήγησε ότι αποτελεσματική αποτροπή υφίσταται όταν ο αντίπαλος γνωρίζει πως το κόστος μιας επιθετικής ενέργειας θα υπερβεί κατά πολύ το προσδοκώμενο όφελος.

Κατά την τοποθέτησή του, η διπλωματία αποτελεί το πρώτο εργαλείο υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων, αλλά η αξιοπιστία της εξαρτάται και από την ύπαρξη ικανής στρατιωτικής ισχύος.

«Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μας καταπλήξουν»

Παρά την ιδιαίτερα επικριτική στάση του απέναντι στους πολιτικούς χειρισμούς, ο αντιστράτηγος εξέφρασε μεγάλη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

«Οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας, αν χρειαστεί, θα μας καταπλήξουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Υποστήριξε ότι πραγματοποιείται ουσιαστική προετοιμασία που δεν είναι ορατή στη δημόσια συζήτηση και ότι η Ελλάδα διαθέτει προσωπικό και επιχειρησιακές δυνατότητες ικανές να στηρίξουν μια αξιόπιστη αποτρεπτική στρατηγική.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, θετική αξιολόγηση που απέδωσε σε πρώην ανώτατο διοικητή του ΝΑΤΟ για την αποτελεσματικότητα του ελληνικού στρατού.

Οι αλλαγές στη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων

Στην παρουσία του στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Blue Sky με τη Λία Λάππα, ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ τοποθετήθηκε και για τη νέα δομή των Ενόπλων Δυνάμεων.

Αναγνώρισε την ανάγκη ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων λόγω της μεταβολής του χαρακτήρα των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων.

Χαρακτήρισε τις σχεδιαζόμενες αλλαγές ιδιαίτερα σημαντικές, σημειώνοντας ότι, με βάση όσα γνωρίζει, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Παραδέχθηκε ότι υπάρχουν λάθη και αδυναμίες, εκφράζοντας ωστόσο την εκτίμηση ότι μπορούν να διορθωθούν κατά την εφαρμογή του σχεδίου.

Τουρκία και Ισραήλ: Το ενδεχόμενο αλλαγής σχέσεων

Ο Μπαλτζώης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η προσωπική αντιπαράθεση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με το ισραηλινό πολιτικό σύστημα αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για μια ουσιαστική προσέγγιση.

Υποστήριξε ότι μια μελλοντική αλλαγή στην τουρκική ηγεσία θα μπορούσε να διευκολύνει την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων, υπενθυμίζοντας την ιστορική στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.

Παράλληλα, έκανε λόγο για οικονομικούς δεσμούς και εμπορικά συμφέροντα που εξακολουθούν να συνδέουν τις δύο πλευρές.

Η ανησυχία για τη Δυτική Όχθη

Σύντομη αναφορά έγινε και στη Μέση Ανατολή, με τον αντιστράτηγο να εκφράζει ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη.

Εστίασε στην παρουσία οργανωμένων πυρήνων της Χαμάς και στις δυσκολίες του παλαιστινιακού πολιτικού συστήματος.

Υπογράμμισε τη μακροχρόνια απουσία νέων παλαιστινιακών εκλογών, συνδέοντάς την με τα προβλήματα πολιτικής νομιμοποίησης και εσωτερικής αντιπαράθεσης.

Του Μάικλ Ρούμπιν, Middle East Forum

Στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Τουρκία και η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας με έδρα την Τρίπολη, η οποία είχε επιλεγεί από τη Λιβύη, υπέγραψαν συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, δύο χωρών που στο πλησιέστερο σημείο τους απέχουν 352 μίλια μεταξύ τους. Για να χαραχθεί αυτή η γραμμή, ωστόσο, απαιτείται παραβίαση των υδάτων της Ρόδου, της Καρπάθου και διχοτόμηση του ανατολικού άκρου της Κρήτης. Ήταν το ισοδύναμο μιας υποθετικής συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Αιγύπτου και Ιταλίας, που διέσχιζε τα ύδατα της Λιβύης και της Μάλτας.

Η συμφωνία αντανακλούσε τόσο τον νέο ιμπεριαλισμό της Τουρκίας όσο και την έλλειψη πραγματικής κυριαρχίας της Λιβύης. Όσον αφορά τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ με έδρα την Τρίπολη υπήρχε μόνο για να επικυρώσει την αρπαγή πόρων της Τουρκίας.

Όταν ο υπουργός Εξωτερικών με έδρα την Τρίπολη, Μοχάμεντ Ταχέρ Σιάλα, υπέγραψε τη συμφωνία, μεγάλο μέρος του κόσμου την καταδίκασε. Αντανακλούσε τον ερασιτεχνισμό της κυβέρνησης με έδρα την Τρίπολη. Το προηγούμενο που έθεσε η Τουρκία με τον νέο μεσογειακό χάρτη της ήταν εξίσου επιζήμιο για το ναυτικό δίκαιο με τις διεκδικήσεις του Ιράν για το Στενό του Ορμούζ και τη Γραμμή Εννέα Διαδρομών της Κίνας .

Η λιβυκή εξουσία διχάστηκε μετά την πτώση του Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Ο πρώην στρατάρχης της εποχής Καντάφι, Χαλίφα Χαφτάρ, επικεφαλής των Λιβυκών Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων, έχει κυριαρχήσει στην ανατολική Λιβύη. Μετά τη δολοφονία του πρέσβη των ΗΠΑ Κρις Στίβενς από τους ισλαμιστές πολιτοφύλακες -πολλές από τις οποίες υποστηρίζονται από την Τουρκία, το Κατάρ και άλλα ριζοσπαστικά κράτη-, οι δυνάμεις του Χαφτάρ εξαπέλυσαν την Επιχείρηση «Αξιοπρέπεια» και έδιωξαν τους πολιτοφύλακες από τη Βεγγάζη. Σήμερα, οι Λιβυκές Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις ελέγχουν το 80% της χώρας. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη, με επικεφαλής τον μη εκλεγμένο Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπεχ, ελέγχει χαλαρά την υπόλοιπη χώρα και παρέχει καταφύγιο στις υπόλοιπες πολιτοφυλακές.

Αρχικά, η Βουλή των Αντιπροσώπων, το νομοθετικό σώμα που επιβλέπει τις περιοχές που ελέγχονται από τις Λιβυκές Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις, απέρριψε τη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας. Αυτό άλλαξε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν, μετά από παρατεταμένο τουρκικό λόμπινγκ, η Βουλή των Αντιπροσώπων επικύρωσε ξαφνικά τη συμφωνία.

Ο Χαλίφα Χάφταρ σε φωτογραφία αρχείου.

Η επικύρωση δεν καθιστά τη ναυτιλιακή συμφωνία πιο νόμιμη και πιθανότατα πρόκειται για λάθος του στρατάρχη και του γιου του Σαντάμ: Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη ήταν πολύ πιο επιτυχημένη από αυτήν της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια. Η αντιπαράθεση μεταξύ της παραβίασης του διεθνούς δικαίου από την Τρίπολη και της επιβεβαίωσης της από τη Βεγγάζη ήταν μια σημαντική εύνοια για την υπόθεσή της. Σιγά σιγά, οι ευρωπαϊκές χώρες το αναγνώρισαν αυτό: η Ιταλία και η Ελλάδα άνοιξαν προξενεία στη Βεγγάζη, και άλλες χώρες θα είχαν ακολουθήσει αν δεν υπήρχε η παρέμβαση του Ντμπέιμπα. Τώρα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενώνεται για να καταδικάσει την κίνηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, η Βεγγάζη θα ήταν τυχερή αν τα ευρωπαϊκά υπουργεία εξωτερικών δεν ανακαλούσαν τους διπλωμάτες τους. Η Αίγυπτος, σημαντικός εταίρος της κυβέρνησης Χαφτάρ, καταδίκασε επίσης την κίνηση.

Ωστόσο, η Ουάσινγκτον και η Δύση θα πρέπει να εξετάσουν τα δικά τους λάθη. Η Τουρκία άσκησε πιέσεις όταν άλλες χώρες αρνήθηκαν να εμπλακούν στη Βεγγάζη. Με κάθε αντικειμενικό μέτρο, η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη θα έπρεπε να κυβερνά τη Λιβύη. Έχει εκπληρώσει την αποστολή της κυβέρνησης και έχει τεράστια ανάπτυξη, ενώ η υπεξαίρεση και η στασιμότητα χαρακτηρίζουν την Τρίπολη. Ο Ντμπέιμπεχ φιλοξενεί έναν μεγάλο μουφτή του οποίου οι θέσεις αντικατοπτρίζουν εκείνες της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους. Είναι σημαντικό ότι οι Χαφτάρ είναι εθνικιστές. Δεν προωθούν τον αυτονομισμό. Το αρχικό σύνταγμα της Λιβύης ονόμαζε την Τρίπολη και τη Βεγγάζη συμπρωτεύουσες, ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό της Νότιας Αφρικής.

Η αρχική αποδοχή της Τρίπολης ήταν αυθαίρετη. Η υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον και ο βοηθός της – ο μελλοντικός Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζέικ Σάλιβαν – έδωσαν προνόμια στους Ισλαμιστές στην μετα-Καντάφι τάξη πραγμάτων στη Λιβύη, ακόμη και μετά την απόρριψή τους από τους Λιβυκούς στις εκλογές. Η λογική τους – και αυτή των Ευρωπαίων και των Ηνωμένων Εθνών – ήταν ότι η περιθωριοποίηση των Ισλαμιστών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη βία. Ο κατευνασμός έγινε επίσημη πολιτική.

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει την προέλευση αυτής της πολιτικής. Το Υπουργείο Εξωτερικών λειτουργεί ιδιαίτερα στα τυφλά, αρνούμενο μάλιστα να στελεχώσει μια πραγματική πρεσβεία στην Τρίπολη, τοποθετώντας την αντίθετα στη γειτονική Τυνησία. Στη Βεγγάζη, η πικρία παραμένει επειδή το Υπουργείο Εξωτερικών αποχώρησε μετά την επίθεση στο προξενείο χωρίς να πληρώσει το ενοίκιο στην τοπική οικογένεια που είχε νοικιάσει το ακίνητο, παρόλο που η τρομοκρατική επίθεση δεν είχε καμία σχέση με αυτούς.

Αγνοώντας τη Βεγγάζη, το Υπουργείο Εξωτερικών και πολλοί στην Ευρώπη άνοιξαν την πόρτα στην Τουρκία για να εκμεταλλευτεί το πλεονέκτημα. Η Τουρκία μπορεί να είναι ένας κακόβουλος παράγοντας, αλλά ο ηγέτης της δεν είναι ούτε παθητικός ούτε τεμπέλης. Το επίμονο λόμπινγκ καταστέλλει την αντίσταση.

Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αν μπορεί να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορεί να ενοχλούνται από τους Χαφτάρ, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουν κάνει τίποτα που δεν έχουν κάνει οι αρχές της Τρίπολης, τις οποίες οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι αγκαλιάζουν. Το Υπουργείο Εξωτερικών και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί για τόσο καιρό έχουν παραμελήσει εκείνες τις δυνάμεις που είχαν από καιρό προσαρμόσει τις πολιτικές τους στις ευρωπαϊκές ερμηνείες και συμφέροντα.

Ενώ οι πόλεμοι προσφορών είναι ακατάλληλοι, υπάρχει περιθώριο ελιγμών. Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αν μπορεί να ανατρέψει την άποψή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά. Η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να λάβει τη θέση ότι οι αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων, της οποίας οι θητείες των μελών έχουν λήξει προ πολλού, είναι άνευ νοήματος. Για να είμαστε συνεπείς, λοιπόν, το Υπουργείο Εξωτερικών και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει επίσης να σταματήσουν την πλασματική μορφή του καθεστώτος Ντμπέιμπεχ.

Αντί να χρησιμοποιηθεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για την απομόνωση της ανατολής, υπέρ μιας κυβέρνησης που βρίσκεται ακόμη περισσότερο στην τσέπη των Τούρκων, η κοινή θέση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να είναι η διεξαγωγή εκλογών τώρα και η σύνδεση της βοήθειας και της συνεργασίας με την επανεξέταση και την απόρριψη της ναυτιλιακής συμφωνίας της Τουρκίας από τη νέα νομοθετική εξουσία.

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διάσταση της σχέσης Ηνωμένων Πολιτειών και Ινδίας αναδεικνύει η Μινακσί Άχμεντ (Meenakshi Ahamed), σε άρθρο της στο The Atlantic, στις 22 Οκτωβρίου 2026, με τίτλο «America Needs Its Indian Immigrants».

Η βασική θέση είναι ότι η επιτυχία των Ινδών μεταναστών στις ΗΠΑ δεν αποτελεί μόνο μια εντυπωσιακή ιστορία κοινωνικής ανόδου. Συνδέεται άμεσα με δύο από τους σημαντικότερους πυλώνες της αμερικανικής ισχύος: την τεχνολογία και την ιατρική.

Πρόκειται για μια κοινότητα που μέσα σε μερικές δεκαετίες απέκτησε σημαντική παρουσία στην επιστημονική έρευνα, στην επιχειρηματικότητα και στη διοίκηση μεγάλων εταιρειών.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με δύο παράγοντες. Από τη μία πλευρά, η Ινδία δημιούργησε μια μεγάλη δεξαμενή ανθρώπων με υψηλή επιστημονική και τεχνική κατάρτιση. Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέφεραν ένα οικονομικό και ακαδημαϊκό περιβάλλον που επέτρεψε σε πολλούς από αυτούς να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους.

Η διασύνδεση των δύο χωρών μέσω της εκπαίδευσης, της εργασίας και της επιστημονικής έρευνας αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ανάπτυξης της ινδοαμερικανικής κοινότητας.

Οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια εξαιρετικά επιτυχημένη κοινότητα

Τα δημογραφικά και οικονομικά στοιχεία αποτυπώνουν το εύρος της παρουσίας των Ινδών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με το Pew Research Center, ο πληθυσμός ινδικής καταγωγής στις ΗΠΑ υπολογιζόταν σε περίπου 5,2 εκατομμύρια ανθρώπους το 2023.

Οι Ινδοαμερικανοί αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη πληθυσμιακή ομάδα ασιατικής καταγωγής στη χώρα.

Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι:

• 77% των Ινδοαμερικανών ηλικίας άνω των 25 ετών διαθέτει τουλάχιστον πανεπιστημιακό πτυχίο.

• Περίπου 45% διαθέτει μεταπτυχιακό ή ανώτερο τίτλο σπουδών.

• Το διάμεσο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα ανέρχεται σε 151.200 δολάρια.

• Το ποσοστό φτώχειας περιορίζεται στο 6%.

• Περίπου 66% της κοινότητας αποτελείται από μετανάστες.

Το διάμεσο οικογενειακό εισόδημα των νοικοκυριών ινδικής καταγωγής είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σύγκριση με το σύνολο των αμερικανικών νοικοκυριών.

Η εκπαιδευτική επίδοση είναι επίσης εντυπωσιακή. Το 77% των Ινδοαμερικανών άνω των 25 ετών που διαθέτει τουλάχιστον πανεπιστημιακό πτυχίο υπερβαίνει σημαντικά τον αντίστοιχο αμερικανικό μέσο όρο.

Αυτό το υψηλό μορφωτικό επίπεδο συνδέεται με τη μεγάλη συγκέντρωση εργαζομένων σε επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης, ιδίως στους τομείς της τεχνολογίας, της επιστήμης και της υγείας.

Η αύξηση του πληθυσμού είναι εξίσου χαρακτηριστική. Από περίπου 1,8 εκατομμύρια ανθρώπους το 2000, η κοινότητα ξεπέρασε τα 4,8 εκατομμύρια το 2023, σύμφωνα με τις συγκρίσιμες εκτιμήσεις του Pew Research Center.

Από την Ινδία στην κορυφή της Silicon Valley

Η παρουσία στελεχών ινδικής καταγωγής στην ηγεσία κορυφαίων αμερικανικών εταιρειών αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της συμβολής τους στην οικονομία των ΗΠΑ.

Ο Σάτια Ναντέλα ανέλαβε την ηγεσία της Microsoft, ενώ ο Σουντάρ Πιτσάι αναδείχθηκε στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Google και στη συνέχεια της Alphabet.

Ο Αρβίντ Κρίσνα ανέλαβε την ηγεσία της IBM, ενώ ο Σαντάνου Ναραγιέν συνδέθηκε επί σχεδόν δύο δεκαετίες με την ανάπτυξη της Adobe, πριν από την ανακοίνωση της διαδοχής του το 2026.

Η παρουσία Ινδών στελεχών δεν περιορίζεται στη διοίκηση των μεγάλων εταιρειών.

Επεκτείνεται στην ανάπτυξη λογισμικού, στην τεχνητή νοημοσύνη, στην κυβερνοασφάλεια, στους ημιαγωγούς, στις τηλεπικοινωνίες και στα συστήματα πληροφορικής.

Η αμερικανική τεχνολογική βιομηχανία άντλησε επί δεκαετίες εξειδικευμένο προσωπικό από την Ινδία, αξιοποιώντας την παραγωγή μηχανικών και επιστημόνων από τα πανεπιστήμια της χώρας.

Ιδιαίτερο ρόλο διαδραμάτισαν τα Indian Institutes of Technology (IIT), τα οποία αναπτύχθηκαν από τη δεκαετία του 1950.

Τα συγκεκριμένα ιδρύματα δημιούργησαν γενιές μηχανικών και ερευνητών που αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ανάπτυξη της αμερικανικής βιομηχανίας υπολογιστών και αργότερα του διαδικτύου αύξησε ακόμη περισσότερο τη ζήτηση για εργαζομένους υψηλής τεχνολογικής κατάρτισης.

Σημαντικό σταθμό αποτέλεσε και η περίοδος προετοιμασίας για το λεγόμενο πρόβλημα του έτους 2000 (Y2K), όταν αμερικανικές επιχειρήσεις χρειάστηκαν μεγάλο αριθμό ειδικών πληροφορικής για την προσαρμογή των συστημάτων τους.

Η Ινδία είχε ήδη δημιουργήσει τις κατάλληλες εκπαιδευτικές και επιχειρηματικές υποδομές ώστε να ανταποκριθεί σε αυτή τη ζήτηση.

Οι Ινδοί γιατροί και η αμερικανική υγειονομική περίθαλψη

Η συμβολή των Ινδών μεταναστών δεν περιορίζεται στην τεχνολογία.

Η ιατρική αποτελεί έναν δεύτερο τομέα στον οποίο το ανθρώπινο δυναμικό από την Ινδία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

Η αμερικανική αγορά υγείας αντιμετωπίζει διαχρονικά ανάγκες στελέχωσης, ιδιαίτερα σε ορισμένες ιατρικές ειδικότητες και γεωγραφικές περιοχές.

Οι απόφοιτοι ιατρικών σχολών του εξωτερικού αποτελούν σημαντικό τμήμα του ιατρικού δυναμικού των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Association of American Medical Colleges (AAMC), το 25,6% των ενεργών γιατρών στις ΗΠΑ το 2024 είχε αποφοιτήσει από ιατρική σχολή εκτός της χώρας.

Το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά αποφοίτους ξένων ιατρικών σχολών συνολικά και όχι αποκλειστικά γιατρούς ινδικής καταγωγής.

Ωστόσο, η Ινδία αποτελεί διαχρονικά μία από τις σημαντικότερες χώρες προέλευσης γιατρών που εκπαιδεύτηκαν στο εξωτερικό και στη συνέχεια εντάχθηκαν στο αμερικανικό σύστημα υγείας.

Η μετανάστευση Ινδών γιατρών ενισχύθηκε ιδιαίτερα μετά τις αλλαγές στην αμερικανική μεταναστευτική νομοθεσία το 1965.

Η διεύρυνση της πρόσβασης εξειδικευμένων επαγγελματιών συνέπεσε με την επέκταση των αμερικανικών υπηρεσιών υγείας και τη μεγαλύτερη ανάγκη για ιατρικό προσωπικό.

Η σύνδεση των δύο χωρών μέσω της ιατρικής εκπαίδευσης παραμένει σημαντική μέχρι σήμερα.

Η αντίφαση της κυβέρνησης Τραμπ

Παρά τη συμβολή των Ινδών μεταναστών στην αμερικανική οικονομία, η μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ έχει δημιουργήσει νέα εμπόδια στην πρόσβαση εξειδικευμένων αλλοδαπών εργαζομένων στην αγορά εργασίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το πρόγραμμα θεωρήσεων εργασίας H-1B.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα επιτρέπει σε αμερικανικές επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν εργαζομένους από το εξωτερικό για επαγγέλματα που απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις.

Οι Ινδοί αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα δικαιούχων.

Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής υπηρεσίας μετανάστευσης USCIS, το 71% των εγκεκριμένων αιτήσεων H-1B για το οικονομικό έτος 2024 αφορούσε δικαιούχους που είχαν γεννηθεί στην Ινδία.

Η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε από τον Σεπτέμβριο του 2025 στην επιβολή πληρωμής 100.000 δολαρίων για ορισμένες νέες αιτήσεις H-1B, προβλέποντας συγκεκριμένες εξαιρέσεις.

Τον Σεπτέμβριο του 2026 ανακοίνωσε τη συνέχιση των περιορισμών και πρόσθετες αλλαγές στη λειτουργία του προγράμματος.

Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις αποσκοπούν στην αντιμετώπιση καταχρήσεων, στην προστασία των μισθών και στη βελτίωση των επαγγελματικών ευκαιριών των Αμερικανών εργαζομένων.

Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι καταχωρίσεις H-1B από τις μεγαλύτερες εταιρείες στελέχωσης και εξωτερικής ανάθεσης υπηρεσιών πληροφορικής μειώθηκαν κατά 92%.

Το ποσοστό αυτό αφορά συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων και δεν αντιστοιχεί σε συνολική μείωση 92% όλων των αιτήσεων H-1B.

Οι αλλαγές προκαλούν προβληματισμό σε επιχειρήσεις που βασίζονται στην πρόσληψη εξειδικευμένου προσωπικού από το εξωτερικό.

Η αντιπαράθεση αφορά δύο διαφορετικές προτεραιότητες: την προστασία της εγχώριας αμερικανικής αγοράς εργασίας και τη διατήρηση της δυνατότητας προσέλκυσης επιστημόνων, μηχανικών και επαγγελματιών υψηλής κατάρτισης.

Η αύξηση της εχθρότητας απέναντι στους Ινδούς

Παράλληλα με τη συζήτηση για τις μεταναστευτικές θεωρήσεις, καταγράφεται αύξηση της εχθρικής ρητορικής απέναντι στους Ινδούς και γενικότερα στους κατοίκους των ΗΠΑ με καταγωγή από τη Νότια Ασία.

Σύμφωνα με έρευνα της οργάνωσης Stop AAPI Hate, σχεδόν οι μισοί ενήλικοι νοτιοασιατικής καταγωγής που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι αντιμετώπισαν κάποια μορφή περιστατικού μίσους με φυλετικά κίνητρα κατά τη διάρκεια του 2025.

Η ίδια έρευνα καταγράφει σημαντική αύξηση της χρήσης προσβλητικών χαρακτηρισμών εναντίον Νοτιοασιατών στο διαδίκτυο μεταξύ 2023 και 2025.

Η τάση αυτή συνδέεται με τις πολιτικές αντιπαραθέσεις για τη μετανάστευση, την οικονομική ανασφάλεια και τη δημόσια συζήτηση σχετικά με τις θέσεις εργασίας στον τεχνολογικό τομέα.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι Ινδοαμερικανοί αποτελούν μια από τις περισσότερο μορφωμένες και οικονομικά επιτυχημένες μεταναστευτικές κοινότητες των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η αύξηση των περιστατικών εχθρότητας έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα της αμερικανικής κοινωνίας ως περιβάλλοντος που παραδοσιακά προσέλκυε ανθρώπους με υψηλές επαγγελματικές φιλοδοξίες από ολόκληρο τον κόσμο.

Η ιστορική διάσταση: Από τους αποκλεισμούς στην προσέλκυση επιστημόνων

Η Άχμεντ συνδέει τις σημερινές εξελίξεις με την ιστορία της ασιατικής μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η αμερικανική μεταναστευτική νομοθεσία περιόριζε δραστικά την είσοδο μεταναστών από μεγάλο μέρος της Ασίας.

Ο νόμος του 1917, γνωστός και ως Asiatic Barred Zone Act, απέκλεισε τη μετανάστευση από εκτεταμένες ασιατικές περιοχές.

Η κατάσταση μεταβλήθηκε σταδιακά, με καθοριστική τομή τη μεταναστευτική μεταρρύθμιση του 1965.

Η αλλαγή αυτή επέτρεψε σε περισσότερους επιστήμονες, γιατρούς, μηχανικούς και άλλους εξειδικευμένους επαγγελματίες από την Ινδία να εγκατασταθούν στις ΗΠΑ.

Ακολούθησε η ανάπτυξη των αμερικανικών πανεπιστημίων, της βιομηχανίας υπολογιστών και της Silicon Valley, που δημιούργησαν πρόσθετες ευκαιρίες.

Η μεταναστευτική ροή από την Ινδία συνέβαλε στην κάλυψη αναγκών των αμερικανικών επιχειρήσεων και επιστημονικών ιδρυμάτων, ενώ παράλληλα δημιούργησε μια δυναμική κοινότητα επιχειρηματιών και επαγγελματιών.

Η γεωπολιτική σημασία της ινδικής διασποράς

Πέρα από την οικονομική διάσταση, η ινδική παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες συνδέεται και με τη στρατηγική σχέση Ουάσιγκτον–Νέου Δελχί.

Η Ινδία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εταίρους των ΗΠΑ στην περιοχή του Ινδοειρηνικού.

Η συνεργασία των δύο χωρών επεκτείνεται στην άμυνα, στην υψηλή τεχνολογία, στην επιστημονική έρευνα, στις αλυσίδες εφοδιασμού και στην ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών.

Η μεγάλη ινδική διασπορά ενισχύει τις επαφές μεταξύ των δύο κοινωνιών και δημιουργεί δεσμούς σε επιχειρηματικό, ακαδημαϊκό και επιστημονικό επίπεδο.

Η παρουσία Ινδών επιστημόνων και στελεχών σε αμερικανικές επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας συνδέει τις δύο οικονομίες μέσω ανθρώπινων και επαγγελματικών δικτύων που έχουν αναπτυχθεί επί δεκαετίες.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίοδο της τεχνολογικής αντιπαράθεσης Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει την υπεροχή της στην τεχνητή νοημοσύνη, στους ημιαγωγούς, στην κυβερνοασφάλεια και σε άλλες στρατηγικές τεχνολογίες.

Η δυνατότητα προσέλκυσης εξειδικευμένων επιστημόνων από χώρες όπως η Ινδία αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής οικονομίας.

Παράλληλα, η ίδια η Ινδία αναπτύσσει ολοένα μεγαλύτερες δυνατότητες στην τεχνολογία, στην ψηφιακή οικονομία και στην επιστημονική έρευνα.

Κατά συνέπεια, οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον για τη μετανάστευση εξειδικευμένων εργαζομένων δεν επηρεάζουν αποκλειστικά την αμερικανική αγορά εργασίας, αλλά και ένα σημαντικό πεδίο της ευρύτερης σχέσης ΗΠΑ–Ινδίας.

Το δίλημμα της αμερικανικής υπερδύναμης

Η ιστορία των Ινδών μεταναστών στις Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύει τη σημασία της διεθνούς κινητικότητας επιστημόνων και επαγγελματιών για την αμερικανική ανάπτυξη.

Η χώρα αξιοποίησε για δεκαετίες την εκπαίδευση, τις δεξιότητες και την επιχειρηματικότητα ανθρώπων που προέρχονταν από διαφορετικά εκπαιδευτικά και κοινωνικά περιβάλλοντα.

Η Ινδία, μέσω των πανεπιστημίων και του ανθρώπινου δυναμικού της, συνέβαλε σε αυτή τη διαδικασία.

Η αμερικανική οικονομία προσέφερε, από την πλευρά της, επενδύσεις, ερευνητικές υποδομές και δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης.

Η σημερινή συζήτηση για τους περιορισμούς στη μετανάστευση αφορά επομένως κάτι ευρύτερο από τη χορήγηση θεωρήσεων εργασίας.

Αφορά τη δυνατότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να εξακολουθήσουν να προσελκύουν ανθρώπινο δυναμικό υψηλής κατάρτισης, την ίδια στιγμή που ο διεθνής ανταγωνισμός για επιστήμονες, μηχανικούς και τεχνολογικές δεξιότητες εντείνεται.

Η κεντρική αντίφαση που αναδεικνύει το δημοσίευμα είναι ότι η Αμερική επιχειρεί να περιορίσει τη μετανάστευση σε μια περίοδο κατά την οποία η επιστημονική, τεχνολογική και οικονομική της ανταγωνιστικότητα εξακολουθεί να στηρίζεται, σε σημαντικό βαθμό, στην προσέλκυση ταλέντων από το εξωτερικό.