Ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας και νυν πρέσβης της χώρας στο Ηνωμένο Βασίλειο, Βαλέριι Ζαλούζνι, εξέφρασε την άποψη ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ στο προβλέψιμο μέλλον.

Μιλώντας σε συνάντηση Ουκρανών πρεσβευτών, υποστήριξε ότι επί σειρά ετών άκουγε διαβεβαιώσεις πως η ένταξη βρισκόταν «προ των πυλών», χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος.

Ο Ζαλούζνι, ο οποίος είχε ενεργό ρόλο στις προσπάθειες προσαρμογής των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων στα πρότυπα της Συμμαχίας για περισσότερο από μία δεκαετία, υποστήριξε ότι η χώρα εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις δεν διαθέτουν ακόμη κρίσιμες επιχειρησιακές δυνατότητες και τεχνολογίες που θεωρούνται δεδομένες στα κράτη-μέλη, όπως προηγμένα συστήματα πυραυλικής άμυνας και διαστημικές υποδομές.

Παρά την εκτίμησή του, η ένταξη τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγικό στόχο της Ουκρανίας και προβλέπεται από το Σύνταγμά της. Ο Ζαλούζνι απομακρύνθηκε από τη θέση του αρχιστράτηγου το 2024, έπειτα από διαφωνίες με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι σχετικά με τη στρατηγική διεξαγωγής του πολέμου απέναντι στη Ρωσία. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, παραμένει μία από τις πιο δημοφιλείς προσωπικότητες της χώρας, με επίπεδα εμπιστοσύνης αντίστοιχα με εκείνα του Ζελένσκι.

Αντιμέτωπος με εισαγγελική έρευνα για φερόμενη προσβολή του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται ο βετεράνος δημοσιογράφος Ερτουγρούλ Οζκιόκ, έπειτα από πολιτικά σχόλια που έκανε κατά τη διάρκεια διαδικτυακής εκπομπής.

Η Γενική Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης άνοιξε την έρευνα με αφορμή δηλώσεις του Οζκιόκ στην εκπομπή της δημοσιογράφου Μπαχάρ Φεϊζάν στο YouTube, σύμφωνα με το Bold Medya.

Οι εισαγγελικές Αρχές δεν έχουν διευκρινίσει ποια ακριβώς φράση θεωρούν ενδεχομένως ποινικά κολάσιμη, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί η άσκηση δίωξης ή η κατάθεση κατηγορητηρίου.

Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη συστηματική εφαρμογή του άρθρου 299 του τουρκικού Ποινικού Κώδικα, το οποίο προβλέπει φυλάκιση για την «προσβολή του προέδρου» και έχει χρησιμοποιηθεί εναντίον δημοσιογράφων, πολιτικών της αντιπολίτευσης και επικριτών της κυβέρνησης.

Το σύστημα που οικοδομήθηκε γύρω από τον Ερντογάν

Κατά τη διάρκεια της διαδικτυακής συζήτησης, ο Οζκιόκ υποστήριξε ότι το σημερινό πολιτικό σύστημα της Τουρκίας έχει διαμορφωθεί γύρω από το πρόσωπο του Ερντογάν και δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον με την ίδια μορφή.

Για να εξηγήσει τη θέση του, αναφέρθηκε στην περίοδο κατά την οποία σπούδαζε στην Ισπανία, στα τελευταία χρόνια της δικτατορίας του Φρανθίσκο Φράνκο.

Ο παραλληλισμός αφορούσε, σύμφωνα με όσα είπε, τον τρόπο με τον οποίο ολοκληρώνονται πολιτικές εποχές που έχουν ταυτιστεί με έναν συγκεκριμένο ηγέτη.

«Αυτές οι περίοδοι θα περάσουν», ανέφερε ο δημοσιογράφος, εκτιμώντας ότι κανένας άλλος πολιτικός δεν θα μπορούσε να διατηρήσει το σημερινό τουρκικό σύστημα στην ίδια ακριβώς μορφή μετά τον Ερντογάν.

Ο Οζκιόκ δεν περιορίστηκε, ωστόσο, σε κριτική για την προσωποκεντρική λειτουργία του πολιτεύματος. Κάλεσε τον Τούρκο πρόεδρο και την πολιτική ηγεσία να εξετάσουν σοβαρά τη μακροπρόθεσμη πορεία της χώρας.

Δικαιοσύνη, αξιοκρατία και ελευθερία των μέσων

Ο βετεράνος δημοσιογράφος υποστήριξε ότι ο Ερντογάν θα είχε περισσότερες πιθανότητες να κερδίσει μία ακόμη εκλογική αναμέτρηση, εάν η Τουρκία ενίσχυε ουσιαστικά το κράτος δικαίου και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ζήτησε επίσης τον διορισμό κρατικών αξιωματούχων με βάση τα προσόντα και όχι την πολιτική αφοσίωση, καθώς και τη διεύρυνση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης.

Οι τοποθετήσεις του παρουσιάστηκαν ως πολιτική πρόταση για το μέλλον της Τουρκίας. Παρ’ όλα αυτά, προκάλεσαν την άμεση αντίδραση του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης – AKP.

Η οργισμένη αντίδραση του Ομέρ Τσελίκ

Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, καταδίκασε δημόσια τις δηλώσεις του Οζκιόκ, υποστηρίζοντας ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει αναλάβει επανειλημμένα την εξουσία μέσα από δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες.

Ο Τσελίκ απέρριψε τον παραλληλισμό με τον Φράνκο, χαρακτηρίζοντάς τον στερούμενο λογικής και ορθής κρίσης.

Η κυβερνητική αντίδραση επικεντρώθηκε στη σύγκριση του σημερινού τουρκικού πολιτικού συστήματος με την τελευταία περίοδο της φρανκικής δικτατορίας στην Ισπανία. Από την πλευρά του, ο Οζκιόκ χρησιμοποίησε το ιστορικό παράδειγμα για να υποστηρίξει ότι τα προσωποκεντρικά πολιτικά συστήματα δεν μπορούν να διατηρούνται αναλλοίωτα μετά την αποχώρηση του ηγέτη γύρω από τον οποίο συγκροτήθηκαν.

Οι ισχυρισμοί ότι έφυγε από την Τουρκία

Όταν έγινε γνωστή η έναρξη της εισαγγελικής έρευνας, ο Οζκιόκ βρισκόταν εκτός Τουρκίας. Το γεγονός αυτό προκάλεσε σχόλια από φιλοκυβερνητικούς κύκλους, οι οποίοι άφησαν να εννοηθεί ότι ο δημοσιογράφος είχε εγκαταλείψει τη χώρα εξαιτίας της υπόθεσης.

Ο ίδιος διέψευσε αυτή την εκδοχή μέσω της Μπαχάρ Φεϊζάν. Εξήγησε ότι βρίσκεται στη Γερμανία για να παρακολουθήσει το μουσικό φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ και ότι διαθέτει ήδη εισιτήριο επιστροφής στην Τουρκία.

Ο Ερτουγρούλ Οζκιόκ αποτελεί μία από τις γνωστότερες προσωπικότητες της τουρκικής δημοσιογραφίας. Σήμερα αρθρογραφεί στο 10Haber, ενώ στο παρελθόν διετέλεσε για περίπου δύο δεκαετίες διευθυντής της Hürriyet, η οποία υπήρξε μία από τις ισχυρότερες εφημερίδες της χώρας.

Έως τέσσερα χρόνια φυλάκισης

Το άρθρο 299 του τουρκικού Ποινικού Κώδικα προβλέπει ποινή φυλάκισης από ένα έως τέσσερα χρόνια για την προσβολή του προέδρου.

Εάν η υποτιθέμενη προσβολή διαπραχθεί μέσω μέσου ενημέρωσης, η προβλεπόμενη ποινή μπορεί να αυξηθεί κατά το ένα έκτο.

Χιλιάδες άνθρωποι έχουν ερευνηθεί, διωχθεί ή καταδικαστεί στην Τουρκία βάσει της συγκεκριμένης διάταξης. Ανάμεσά τους βρίσκονται δημοσιογράφοι, πολιτικοί της αντιπολίτευσης, χρήστες κοινωνικών δικτύων και πολίτες που άσκησαν δημόσια κριτική στον Ερντογάν.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε το 2021 ότι η εφαρμογή της διάταξης από την Τουρκία παραβιάζει την ελευθερία της έκφρασης. Επισήμανε ακόμη ότι οι αρχηγοί κρατών δεν πρέπει να απολαμβάνουν ειδική προστασία από την κριτική μέσω ιδιαίτερων ποινικών διατάξεων περί προσβολής.

Παρά την απόφαση, οι τουρκικές Αρχές συνέχισαν να εφαρμόζουν τον νόμο.

Η έρευνα σε βάρος του Οζκιόκ αποτυπώνει για ακόμη μία φορά τα στενά όρια μέσα στα οποία διεξάγεται ο δημόσιος πολιτικός διάλογος στην Τουρκία. Ένας δημοσιογράφος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με την ποινική Δικαιοσύνη χωρίς να έχει ακόμη διευκρινιστεί ποια ακριβώς φράση του θεωρήθηκε προσβλητική.

Το διακύβευμα ξεπερνά το πρόσωπο του Ερτουγρούλ Οζκιόκ. Αφορά το κατά πόσο η κριτική προς τον εκάστοτε πρόεδρο αποτελεί νόμιμο μέρος του δημοκρατικού διαλόγου ή αδίκημα που μπορεί να οδηγήσει έναν πολίτη στη φυλακή.

Ανεξάρτητη και πλήρη έρευνα για τον θάνατο του Οζτζάν Ακσού, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο της Κωνσταντινούπολης μόλις 12 ημέρες μετά την προφυλάκισή του, ζητούν η οικογένεια, οι δικηγόροι του και τουρκικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η υπόθεση προκαλεί σοβαρά ερωτήματα για όσα συνέβησαν όσο ο Ακσού βρισκόταν υπό την ευθύνη των τουρκικών Αρχών. Συγγενείς του καταγγέλλουν ότι έφερε εκτεταμένους μώλωπες, πρηξίματα, αίματα και τραύματα, για τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημη και τεκμηριωμένη εξήγηση.

Ο Ακσού συνελήφθη από αστυνομικούς με πολιτικά στις 22 Ιουνίου και προφυλακίστηκε την επόμενη ημέρα. Πέθανε στις 5 Ιουλίου, στο Νοσοκομείο Εκπαίδευσης και Έρευνας Bakırköy Dr. Sadi Konuk της Κωνσταντινούπολης.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί οριστική αιτία θανάτου. Δεν έχει επίσης διευκρινιστεί για ποιο αδίκημα είχε συλληφθεί ούτε με ποιο σκεπτικό αποφασίστηκε η προσωρινή κράτησή του.

Η οικογένεια δεν γνώριζε πού κρατούνταν

Η υπόθεση παρουσιάστηκε σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στο παράρτημα της Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – İHD στην Κωνσταντινούπολη.

Στη συνέντευξη συμμετείχαν συγγενείς του Ακσού, καθώς και εκπρόσωποι της Ένωσης Δικηγόρων για την Ελευθερία – ÖHD και της Ένωσης Προοδευτικών Δικηγόρων – ÇHD.

Σύμφωνα με όσα κατήγγειλε η αδελφή του, Μελέκ Ακσού, η οικογένεια δεν ενημερώθηκε επισήμως ούτε για τη σύλληψη ούτε για την προφυλάκισή του. Οι συγγενείς του αναγκάστηκαν να αναζητήσουν μόνοι τους πληροφορίες, προσπαθώντας αρχικά να εξακριβώσουν σε ποιο αστυνομικό τμήμα ή σωφρονιστικό κατάστημα βρισκόταν.

Στις 25 Ιουνίου η Μελέκ Ακσού μετέβη στο σωφρονιστικό συγκρότημα του Μαρμαρά, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο είναι ευρύτερα γνωστό ως φυλακή της Σηλυβρίας. Δεν της επετράπη, όμως, να δει τον αδελφό της.

Οι υπεύθυνοι της είπαν ότι είχε μεταφερθεί σε νοσοκομείο, χωρίς να της γνωστοποιήσουν σε ποιο.

«Το πρόσωπό του ήταν γεμάτο μώλωπες»

Η πρώτη συνάντηση των δύο αδελφών πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της 26ης Ιουνίου, μέσα από το γυάλινο διαχωριστικό του επισκεπτηρίου.

Η εικόνα που περιέγραψε η Μελέκ Ακσού ήταν συγκλονιστική. Όπως υποστήριξε, το πρόσωπο του αδελφού της ήταν γεμάτο μώλωπες, το δεξί μάτι του είχε πρηστεί, το άνω χείλος του ήταν τραυματισμένο και υπήρχε αίμα στα μαλλιά και γύρω από τον λαιμό του. Παρατήρησε επίσης τραύμα στον έναν πήχη του.

Ο Ακσού έτρεμε, καθόταν και σηκωνόταν επανειλημμένα, ενώ φαινόταν να μην αντιλαμβάνεται πού βρισκόταν. Σύμφωνα με την αδελφή του, δεν μπορούσε να καταλάβει πώς λειτουργούσε το τηλέφωνο του επισκεπτηρίου και αρχικά δεν την αναγνώρισε.

Όταν εκείνη τον ρώτησε ποιος τον είχε χτυπήσει, ο Ακσού φέρεται να έδειξε προς τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους που στέκονταν πίσω του.

Η συγκεκριμένη μαρτυρία, όπως και η ερμηνεία που έδωσε η Μελέκ Ακσού στη χειρονομία του αδελφού της, δεν έχει καταστεί δυνατό να επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Σύμφωνα με την ίδια, ένας σωφρονιστικός υπάλληλος υποστήριξε ότι ο κρατούμενος είχε φτάσει στη φυλακή ήδη τραυματισμένος.

Ο ισχυρισμός για απόπειρα διαφυγής

Οι δικηγόροι της οικογένειας ανέφεραν ότι εκπρόσωποι των Αρχών απέδωσαν τα τραύματα σε περιστατικό που φέρεται να σημειώθηκε κατά τη μεταφορά του Ακσού σε νοσοκομείο.

Κατά τον συγκεκριμένο ισχυρισμό, ο κρατούμενος επιχείρησε να διαφύγει και αντιστάθηκε σε αστυνομικό.

Ωστόσο, σύμφωνα με όσα δήλωσαν οι δικηγόροι, οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν έχουν διευκρινίσει πού ακριβώς συνέβη το περιστατικό, ποιοι ήταν παρόντες, εάν υπήρχε κάμερα που το κατέγραψε και ποια επίσημα έγγραφα στηρίζουν αυτή την εκδοχή.

Η οικογένεια θεωρεί ότι ο Ακσού ενδέχεται να υπέστη και νέα τραύματα μετά το επισκεπτήριο της 26ης Ιουνίου.

Η Μελέκ Ακσού υποστήριξε ότι η μύτη του αδελφού της δεν φαινόταν σπασμένη όταν τον επισκέφθηκε στη φυλακή, αλλά έδειχνε σπασμένη όταν η οικογένεια παρέλαβε τη σορό του. Ανέφερε επίσης την ύπαρξη τραύματος κοντά στο αριστερό φρύδι, το οποίο, όπως είπε, δεν είχε παρατηρήσει κατά την επίσκεψή της.

Αντικρουόμενες πληροφορίες μέχρι το τέλος

Η οικογένεια συνέχισε να λαμβάνει ασαφείς και αντικρουόμενες πληροφορίες για την κατάσταση και τον τόπο κράτησης του Ακσού.

Όταν συγγενείς του μετέβησαν στη φυλακή για προγραμματισμένο επισκεπτήριο στις 30 Ιουνίου, οι υπεύθυνοι φέρονται αρχικά να τους είπαν ότι ο κρατούμενος βρισκόταν στο κελί του και τους ζήτησαν να επιστρέψουν αργότερα.

Όταν επέστρεψαν, ενημερώθηκαν ότι είχε μεταφερθεί σε νοσοκομείο.

Ο Ακσού νοσηλεύτηκε για περίπου δύο ημέρες στο Bakırköy Dr. Sadi Konuk. Στις 5 Ιουλίου, περίπου στις 11 το πρωί, η οικογένεια πληροφορήθηκε τον θάνατό του.

Οι συγγενείς παρέλαβαν τη σορό από το κρατικό Συμβούλιο Ιατροδικαστικής της Κωνσταντινούπολης και, σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, διαπίστωσαν επιπλέον μώλωπες και τραυματισμούς. Φωτογράφισαν τα σημάδια πριν από την ταφή του Ακσού στην ανατολική επαρχία Μους.

Ζητούν να μη χαθεί κανένα βίντεο

Οι δικηγόροι κατέθεσαν ποινική καταγγελία, ζητώντας ανεξάρτητη ιατροδικαστική εξέταση και πλήρη διερεύνηση όλων των σταδίων της κράτησης και της νοσηλείας του Ακσού.

Ζήτησαν από τις εισαγγελικές Αρχές να διασφαλίσουν άμεσα το υλικό από τις κάμερες ασφαλείας στα αστυνομικά κρατητήρια, στη φυλακή, στα νοσοκομεία και στα οχήματα μεταγωγής.

Παράλληλα ζητούν να κατασχεθούν και να εξεταστούν τα αστυνομικά, σωφρονιστικά και ιατρικά αρχεία, καθώς και τα έγγραφα που αφορούν τις μεταγωγές του.

Στο αίτημά τους περιλαμβάνεται η εξέταση όλων των αστυνομικών, σωφρονιστικών υπαλλήλων, διοικητικών στελεχών, γιατρών και νοσηλευτών που ενεπλάκησαν στην υπόθεση. Ζητούν ακόμη να εντοπιστούν και να καταθέσουν κρατούμενοι που ενδέχεται να υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες.

Το κεντρικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: πώς ένας άνθρωπος που συνελήφθη στις 22 Ιουνίου βρέθηκε λίγες ημέρες αργότερα βαριά τραυματισμένος και πέθανε ενώ εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό κρατική ευθύνη;

Μέχρι να δοθεί μια τεκμηριωμένη απάντηση, να δημοσιοποιηθεί η αιτία θανάτου και να διασωθεί όλο το διαθέσιμο αποδεικτικό υλικό, οι σκιές γύρω από την υπόθεση του Οζτζάν Ακσού θα παραμένουν βαριές.