Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης

Η κατάσταση που διαμορφώνεται στην περιοχή μας δεν επιτρέπει ούτε εφησυχασμό ούτε επιπόλαιες αναγνώσεις. Η αντιπαράθεση του Ισραήλ με την Τουρκία στη Συρία, η συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, οι εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση και η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τετελεσμένα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν κομμάτια του ίδιου παζλ.

Δεν εξετάζουμε τις εξελίξεις με συμπάθειες και αντιπάθειες. Το βασικό κριτήριο πρέπει να είναι ένα: τι εξυπηρετεί την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Οι ισραηλινές κόκκινες γραμμές στη Συρία

Οι πληροφορίες που έρχονται στο φως για όσα προηγήθηκαν του ισραηλινού πλήγματος στην αεροπορική βάση στο Ιντλίμπ είναι αποκαλυπτικές για τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων.

Στις 14 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία του διοικητή της Μοσάντ με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών, Άσαντ αλ-Σαϊμπάνι. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: εάν δεν σταματήσει η εγκατάσταση τουρκικών αεροπορικών, αντιαεροπορικών, αντιπυραυλικών και ηλεκτρονικών συστημάτων στη βάση, το Ισραήλ θα χτυπήσει.

Την επόμενη ημέρα ο Σαϊμπάνι μετέβη στην Κωνσταντινούπολη. Δεν συνάντησε μόνο τον Τομ Μπάρακ. Ενημέρωσε την τουρκική κυβέρνηση, το περιβάλλον του Ερντογάν και τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις. Ακολούθησε η τηλεφωνική επικοινωνία Ερντογάν–Τραμπ, με τον Τούρκο πρόεδρο να ζητά την παρέμβαση των ΗΠΑ για να συγκρατηθεί το Ισραήλ.

Λίγες ώρες αργότερα, όμως, οι Ισραηλινοί χτύπησαν. Ούτε ο Ντόναλντ Τραμπ ούτε ο Μάρκο Ρούμπιο καταδίκασαν δημοσίως την επίθεση. Αυτό έχει σημασία. Δείχνει μέχρι πού φτάνει σήμερα η δυνατότητα της Άγκυρας να επηρεάσει την Ουάσινγκτον όταν απέναντί της βρίσκεται το Ισραήλ.

Στη συνάντηση που ακολούθησε στο Αμμάν, η ισραηλινή πλευρά παρουσίασε στον Σαϊμπάνι χάρτη με τις τουρκικές στρατιωτικές θέσεις, τα συστήματα ηλεκτρονικής παρακολούθησης και τις εγκαταστάσεις έγκαιρης προειδοποίησης μέσα στη Συρία. Το μήνυμα ήταν πως όλα αυτά πρέπει να απομακρυνθούν.

Παράλληλα, το Ισραήλ ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από το όρος Ερμών. Από εκεί υπάρχει άμεση εποπτεία της Δαμασκού. Η ισραηλινή ηγεσία δηλώνει, ουσιαστικά, στον Αχμέντ αλ-Σάρα: «Σας βλέπουμε και παραμένουμε εδώ».

Η Άγκυρα κατασκευάζει αφήγημα «αυτοάμυνας»

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει την αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας και Ισραήλ ως επιθετικό σχέδιο εναντίον της.

Το σχετικό άρθρο του Ιμπραήμ Καραγκιούλ δεν αποτελεί απλώς ένα δημοσιογραφικό σχόλιο. Εντάσσεται σε μια οργανωμένη επιχείρηση ψυχολογικού πολέμου. Στόχος είναι να καλλιεργηθεί στην τουρκική κοινωνία η πεποίθηση ότι η χώρα «περικυκλώνεται» και ότι ένας μελλοντικός πόλεμος θα αποτελέσει αναγκαστική πράξη αυτοάμυνας.

Το σχήμα είναι απλό:

1. Κατασκευάζεται μία εξωτερική απειλή.
2. Η Τουρκία παρουσιάζεται ως πολιορκημένο θύμα.
3. Οι δικές της επιθετικές ενέργειες εμφανίζονται ως νόμιμη άμυνα.

Η Άγκυρα αποκρύπτει ότι κατέχει το 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας, απειλεί την Ελλάδα με πόλεμο εάν ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών υδάτων, στηρίζει τη Χαμάς και διευρύνει τη στρατιωτική παρουσία της στη Συρία.

Δεν θέλουμε κανέναν να πολεμήσει για λογαριασμό μας. Η Ελλάδα πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπιστεί μόνη της την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Η σύμπραξη, όμως, με χώρες που αντιμετωπίζουν την ίδια απειλή πολλαπλασιάζει την αποτρεπτική ισχύ όλων των πλευρών.

Το καλώδιο και η παγίδα της «συνδιαχείρισης»

Η πώληση του 66% του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου στη γαλλική Meridiam δημιουργεί νέα δεδομένα. Το έργο έχει πλέον κατά πλειοψηφία γαλλικό ιδιοκτησιακό χαρακτήρα και πιθανότατα θα χρησιμοποιηθεί πλοίο με γαλλική σημαία.

Η Άγκυρα δηλώνει ότι δεν αντιτίθεται γενικά στην πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων. Απαιτεί, όμως, κάθε πλοίο που θα δραστηριοποιηθεί σε περιοχές όπου η ίδια έχει μονομερώς ανακηρύξει «κυριαρχικά δικαιώματα» να επικοινωνεί προηγουμένως μαζί της.

Αυτό δεν είναι απλός τεχνικός συντονισμός. Είναι προσπάθεια επιβολής συνδιαχείρισης. Εάν ένα γαλλικό πλοίο ζητήσει άδεια τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία, η Άγκυρα θα έχει πετύχει να μετατρέψει μια αυθαίρετη διεκδίκηση σε πρακτικό προηγούμενο.

Οι Τούρκοι περιμένουν να δουν εάν η Αθήνα και το Παρίσι θα υποχωρήσουν ή εάν το έργο θα προχωρήσει χωρίς τουρκική έγκριση. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει αυτός ο «συντονισμός», προειδοποιούν ότι μπορεί να επαναληφθεί το σκηνικό της Κάσου, όταν η Τουρκία έστειλε πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή.

Ανακήρυξη ΑΟΖ χωρίς άλλη καθυστέρηση

Την ίδια στιγμή, στην Τουρκία ενισχύονται οι πληροφορίες ότι τον Οκτώβριο μπορεί να ψηφιστεί το νομοσχέδιο της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας». Με αυτό η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει εσωτερικό νομικό υπόβαθρο για αλιεία, γεωτρήσεις, εξορύξεις και ίδρυση θαλάσσιων πάρκων ακόμη και σε περιοχές που διεκδικεί αυθαίρετα.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να παρακολουθεί παθητικά.

Η ανακήρυξη της ΑΟΖ προηγείται της οριοθέτησης. Η Αθήνα πρέπει να ανακηρύξει ΑΟΖ και να καλέσει στη συνέχεια την Τουρκία σε οριοθέτηση με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, πρέπει να τεθεί στο τραπέζι η οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ο καθηγητής Θεόδωρος Καρυώτης υπενθυμίζει ότι, με βάση το άρθρο 121 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ όπως και οι ηπειρωτικές ακτές. Το σύμπλεγμα Μεγίστης–Ρω–Στρογγύλης εξασφαλίζει την επαφή της ελληνικής με την κυπριακή ΑΟΖ και ανατρέπει το τουρκικό αφήγημα περί θαλάσσιων συνόρων Τουρκίας–Αιγύπτου.

Οι ελληνικές κυβερνήσεις, όμως, παραμένουν εγκλωβισμένες σε ένα φοβικό σύνδρομο. Από το 2004 έχουν γίνει πολλές συζητήσεις με τη Λευκωσία, αλλά η οριοθέτηση δεν προχώρησε. Αφήσαμε έτσι ανοιχτή την πόρτα στην Τουρκία, στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και στις σημερινές διεκδικήσεις.

Δεν υπάρχει άλλη δικαιολογία. Η Ελλάδα οφείλει να ανακηρύξει ΑΟΖ τώρα.

Ο Καποδίστριας και η χαμένη αντίληψη του κράτους

Μέσα σε αυτές τις εξελίξεις αξίζει να θυμηθούμε το όραμα του Ιωάννη Καποδίστρια. Έβλεπε την ελληνική σημαία να κυριαρχεί στις θάλασσες, τις ακτές να γεμίζουν όμορφες πολιτείες και τις ερημωμένες περιοχές να αποκτούν ξανά κατοίκους.

Ταυτόχρονα, προειδοποιούσε για τις παγίδες της ξένης διπλωματίας, τη φιλοδοξία των προνομιούχων και την απειρία των Ελλήνων. Γνώριζε ότι μια πραγματικά εθνική κυβέρνηση θα συγκρουόταν αναπόφευκτα με ξένα συμφέροντα.

Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε επειδή προσπάθησε να δημιουργήσει κράτος. Και σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, συνεχίζουμε να πληρώνουμε την απουσία μακροχρόνιας εθνικής στρατηγικής.

Η κατοχή στην Κύπρο δεν κρύβεται

Το άρθρο του Τουρκοκύπριου δημοσιογράφου Σενέρ Λεβέντ αποδομεί πλήρως το τουρκικό αφήγημα ότι στην Κύπρο δεν υπάρχει κατοχή.

Όταν ο διοικητής των τουρκικών στρατευμάτων έχει εξουσία πάνω από την ψευδοκυβέρνηση, όταν η Άγκυρα διορίζει και απομακρύνει πολιτικούς, όταν Ελληνοκύπριοι συλλαμβάνονται επειδή επισκέπτονται τις περιουσίες τους και όταν οι δολοφόνοι του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού παραμένουν ατιμώρητοι, η πραγματικότητα δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου θεωρεί την Τουρκία την πραγματική διοίκηση των κατεχομένων. Το ψευδοκράτος είναι υποτελής διοίκηση και όργανο της κατοχικής δύναμης.

Γι’ αυτό προκαλεί η επίσκεψη του Γερμανού πολιτικού Μαξιμίλιαν Κραχ στα κατεχόμενα και οι αναφορές του σε δήθεν «απομονωμένους Τουρκοκυπρίους». Εάν θέλει να αρθεί η απομόνωση, ας ζητήσει πρώτα την αποχώρηση του τουρκικού στρατού κατοχής.

Ιράν, Τουρκία και η νέα αμερικανική πίεση

Οι Ηνωμένες Πολιτείες περνούν από τη μεγάλης κλίμακας στρατιωτική δράση στην οικονομική ασφυξία του Ιράν. Η στρατηγική που περιέγραψε ο Μάρκο Ρούμπιο βασίζεται στον ναυτικό αποκλεισμό, στις δευτερογενείς κυρώσεις και στη διατήρηση της ροής πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ προς τις διεθνείς αγορές.

Αυτή η πολιτική φέρνει σε δύσκολη θέση την Τουρκία. Το 2025 εισήγαγε από το Ιράν 7,7 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, περίπου το 13% των συνολικών εισαγωγών της. Ο Ερντογάν βρίσκεται πλέον μπροστά σε πραγματικό δίλημμα: θα διατηρήσει την ενεργειακή σχέση με την Τεχεράνη ή θα αποφύγει τη σύγκρουση με την Ουάσινγκτον, τη στιγμή που επιδιώκει την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35;

Την ίδια ώρα, η επίσκεψη του διοικητή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα δείχνει ότι Ουάσινγκτον και Κρεμλίνο διατηρούν ανοιχτούς διαύλους για την Ουκρανία. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς συζητήθηκε. Γνωρίζουμε, όμως, ότι οι δίαυλοι μεταξύ των υπηρεσιών ενεργοποιούνται όταν υπάρχει είτε κίνδυνος επικίνδυνης κλιμάκωσης είτε προοπτική πολιτικής διευθέτησης.

Η μεγάλη εικόνα είναι σαφής: οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται, διαπραγματεύονται και χαράσσουν κόκκινες γραμμές. Το ερώτημα είναι εάν η Ελλάδα θα συνεχίσει να παρακολουθεί ή εάν θα χαράξει, επιτέλους, τη δική της εθνική στρατηγική.

Γράφει ο Ιωάννης Μπαλτζώης, Τα Νέα

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, η Τουρκία εγκαινίασε μια συστηματική πολιτική αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων εις βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Σκοπός της τουρκικής πολιτικής έναντι της Ελλάδας ήταν και είναι η μεταβολή του εδαφικού status quo, που προβλέπεται σε διεθνείς συνθήκες, με κεντρικό άξονα τη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης, καθώς και του νομικού καθεστώτος στον θαλάσσιο και εναέριο χώρο που πηγάζει από το διεθνές δίκαιο και δη το δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS).

Η τουρκική πολιτική αυτή κατά της Ελλάδας ξεκινά με την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο και την κατοχή του βόρειου τμήματός της (Ιούλιος 1974), που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Εκτοτε η Τουρκία άρχισε να πλέκει έναν καμβά συνεχώς αυξανόμενων αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων που έφεραν τις δύο χώρες ακόμη και στο χείλος ένοπλης σύγκρουσης (κρίση Μαρτίου 1987 και κρίση Ιμίων, Ιανουαρίου 1996), όπως και το 2020 με τα γεγονότα του Εβρου, και το καλοκαίρι του 2020, που συνεχίζει μέχρι σήμερα.

Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας βασίζεται στη γεωπολιτική αντίληψη περί Ζωτικού Χώρου. (Lebensraum), που υιοθέτησαν οι Ναζί. Δηλαδή μια μεγάλη δύναμη χρειάζεται ζωτικό χώρο για να αναπνεύσει. Και ποιοι εμποδίζουν την υλοποίηση του εν λόγω τουρκικού σχεδιασμού; Μα φυσικά οι Ελληνες. Συνδυαζόμενη η θεωρία του Lebensraum, με τη μεγαλοϊδεατική νεο-οθωμανική αντίληψη της αναδυόμενης αυτοκρατορίας, από την εποχή του ιδρυτού της σύγχρονης τουρκικής δημοκρατίας, του Μουσταφά Κεμάλ, μέχρι σήμερα, η Τουρκία έχει καταστεί ένα κράτος-πειρατής, μια αναθεωρητική επιθετική δύναμη.

Ετσι ο «Σουλτάνος» της Αγκυρας επανέφερε στην πολιτική επικαιρότητα τον Misak i Milli «Εθνικό Ορκο» του 1920 και δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν είναι μόνο τα 82 εκατομμύρια των πολιτών της αλλά και τα εκατομμύρια αδέλφια μας στη γύρω γεωγραφική περιοχή». Για την υλοποίηση δε του «Εθνικού Ορκου», δημιούργησε το στερούμενο κάθε νομιμότητας δόγμα της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».

Στην ουσία η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι θα λέγαμε μια γεωπολιτική επιχωμάτωση της θάλασσας, από τις μικρασιατικές ακτές έως τη μέση του Αιγαίου, στον 25ο μεσημβρινό, που ανήκει στην Τουρκία. Στηρίζει τις διεκδικήσεις της σε μια παρανομία και αυθαιρεσία, που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), που έχει καταστεί εθιμικό δίκαιο για όλα τα κράτη. Θεωρεί ότι τα νησιά του Αιγαίου δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, ούτε ΑΟΖ και είναι τα μόνα νησιά στον πλανήτη που έχουν μόνο 6 ν.μ. χωρικά ύδατα και ότι ο θαλάσσιος χώρος του Αιγαίου καθορίζεται από τα περιβάλλοντα χερσαία εδάφη Ελλάδος και Τουρκίας, είναι ακριβώς στο κέντρο, με το ανατολικό τμήμα να ανήκει στην Τουρκία και το δυτικό στην Ελλάδα.

Ετσι με προεδρικό διάταγμα της 16ης Αυγούστου, η Τουρκία ανακήρυξε δύο «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, που μέρος των εκτείνονται στα διεθνή ύδατα, που απαγορεύεται από την UNCLOS. Τα δύο θαλάσσια πάρκα περικυκλώνουν ουσιαστικά το Καστελλόριζο και αποκλείουν τη ζώνη ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμοθράκη, εντός περιοχής της εν δυνάμει ελληνικής ΑΟΖ, η εγκαθίδρυσή τους είναι παράνομη και αποτελούν συνέχεια της πάγια στρατηγικής, με το λεγόμενο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η Ελλάδα απάντησε με τον γνωστό νομικίστικο τρόπο και κατόπιν ο έλληνας ΥΠΕΞ έστειλε αυστηρό μήνυμα στην Αγκυρα ξεκαθαρίζοντας ότι η Ελλάδα είναι «απολύτως έτοιμη για κάθε σενάριο» και θα προστατεύσει με κάθε μέσο τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Η ελληνική απάντηση

Το ερώτημα που τίθεται είναι τι θα πρέπει να κάνει η Ελλάδα για να αντιμετωπίσει την αναθεωρητική απειλή της Τουρκίας, εκτός της ενημέρωσης των αρμοδίων οργάνων, σε όλους τους παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς οργανισμούς αφού τίθενται υπό απειλή τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας.

Ετσι η Ελλάδα θα πρέπει άμεσα να κάνει τα προβλεπόμενα από την UNCLOS και να ανακηρύξει: γραμμές βάσεων για τις ακτές, κλείσιμο κόλπων εύρους μέχρι 24 ναυτικά μίλια και ανακήρυξη (declaration) ΑΟΖ, μονομερές δικαίωμα κάθε παράκτιας χώρας.

Με την ανακήρυξη ΑΟΖ, μέρος των ανακηρυχθέντων θαλασσίων πάρκων της Τουρκίας καθίστανται παράνομα, καθόσον τα άρθρα 73 και 84 της UNCLOS δεν επιτρέπουν καμία δραστηριότητα μέχρι τελικής επίλυσης τυχόν διαφορών των δύο κρατών που μοιράζονται την ΑΟΖ. Και τέλος, αν η Τουρκία εμμένει στην επιθετική και συνάμα αναθεωρητική της πολιτική, να είμαστε έτοιμοι για ανακήρυξη αιγιαλίτιδας ζώνης από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο και στην Κρήτη, κάνοντας πράξη το αναφαίρετο δικαίωμά μας, αδιαφορώντας για το τουρκικό casus belli, πράξη παράνομη και καταδικαστέα από τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.

Η κυριαρχία ενός κράτους δεν βασίζεται στις συνθήκες, στη διπλωματία και στην πολιτική μόνο, αλλά εδράζεται στην ισχύ του για να την υπερασπιστεί, αν απαιτηθεί. Και η Ελλάδα τελευταία έχει κάνει τα σωστά βήματα για την ισχυροποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων, του Λιμενικού και άλλων παραγόντων, που θα αποτελέσουν τα όργανα υλοποίησης και προστασίας της εθνικής μας κυριαρχίας. Αν δεν το κάνουμε, λόγω φοβικών συνδρόμων, ας είμαστε προετοιμασμένοι για τη φινλανδοποίησή μας.

Σφοδρή κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική και στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα διαχειρίζεται την τουρκική απειλή άσκησε ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής». Ο έμπειρος διπλωμάτης προειδοποίησε ότι καμία μεγάλη δύναμη δεν πρόκειται να υπερασπιστεί μια χώρα η οποία δεν αποδεικνύει ότι είναι αποφασισμένη και ικανή να υπερασπιστεί τον εαυτό της.

Αφορμή αποτέλεσε δημοσίευμα του Nordic Monitor για την πολεμική προετοιμασία της Τουρκίας. Ο Γιώργος Αϋφαντής χαρακτήρισε τον ιστότοπο αξιόπιστο, υπογραμμίζοντας ότι διαθέτει σημαντικές πηγές και διείσδυση στην τουρκική κρατική μηχανή. Έθεσε, όμως, στο επίκεντρο το κρίσιμο ερώτημα για τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών σε περίπτωση ελληνοτουρκικής κρίσης.

«Ποιος υπερασπίζεται κάποιον που δεν θέλει να υπερασπιστεί τον εαυτό του;» διερωτήθηκε, επικαλούμενος το δόγμα σύμφωνα με το οποίο «δεν ενισχύουμε την αποτυχία». Κατά τον ίδιο, η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, επειδή βασίστηκε περισσότερο σε προσωπικές σχέσεις και συναλλαγές παρά σε έναν σταθερό σχεδιασμό εθνικής ισχύος.

Η αποστολή των Patriot στη Σαουδική Αραβία

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε για την αποστολή ελληνικής συστοιχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα ανέλαβε να συμβάλει στην προστασία κρίσιμων σαουδαραβικών εγκαταστάσεων, χωρίς προηγουμένως να εξασφαλίσει συγκεκριμένα και μετρήσιμα ανταλλάγματα για την εθνική της ασφάλεια.

Σύμφωνα με τον πρέσβη ε.τ., η Αθήνα δεν εξέτασε επαρκώς τις στρατηγικές επιλογές που θα έκανε στη συνέχεια το Ριάντ. Όπως ανέφερε, η Σαουδική Αραβία έχει προχωρήσει σε αμυντική συμφωνία με την Τουρκία, η οποία, κατά την εκτίμησή του, περιλαμβάνει προωθημένες προβλέψεις αμοιβαίας συνδρομής.

Ο Γιώργος Αϋφαντής υποστήριξε ότι, υπό τα σημερινά δεδομένα, το Ριάντ δεν θα τασσόταν στο πλευρό της Ελλάδας σε μια κρίση με την Τουρκία. Μάλιστα, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν παρουσιάζει με ειλικρίνεια την πραγματική στρατηγική εικόνα των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην κατανάλωση πολύτιμων πυρομαχικών των Patriot, επισημαίνοντας ότι η αναπλήρωσή τους δεν είναι απλή υπόθεση. Όπως είπε, ούτε η ίδια η Σαουδική Αραβία αποτελεί παραγωγό των συγκεκριμένων πυραύλων, ενώ ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αναπλήρωση των αποθεμάτων τους έπειτα από τις διαδοχικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

«Πληρώνουμε, αλλά δεν έχουμε αποτροπή»

Ο πρέσβης ε.τ. στάθηκε και στα προβλήματα στελέχωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, επισημαίνοντας ότι η αγορά νέων οπλικών συστημάτων δεν αρκεί, εάν δεν υπάρχουν εκπαιδευμένα και επαρκώς αμειβόμενα πληρώματα για να τα αξιοποιήσουν.

«Αν θέλουμε να φτιάξουμε αποτροπή, που είναι προϋπόθεση για τη διπλωματία, πρέπει να κοιτάξουμε τα του οίκου μας», τόνισε. Όπως ανέφερε, μια χώρα χωρίς αξιόπιστες Ένοπλες Δυνάμεις δεν μπορεί να πείσει ούτε τους συμμάχους ούτε τους αντιπάλους της.

«Τελικά πληρώνουμε και δεν έχουμε αποτροπή. Αν δεν έχεις αποτροπή, δεν έχεις και διπλωματία», ήταν το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του.

Κάσος και καλώδιο: Ο κίνδυνος ενός νέου τετελεσμένου

Ο Γιώργος Αϋφαντής αναφέρθηκε εκτενώς και στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, υπενθυμίζοντας όσα συνέβησαν στην Κάσο. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τις εργασίες πόντισης του καλωδίου, ενώ αντίστοιχα προβλήματα προέκυψαν, όπως είπε, και με έργο οπτικών ινών μεταξύ Αμοργού και Κω.

Σημείωσε ότι η περιοχή γύρω από την Κάσο καλύπτεται από τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, η οποία έχει κατατεθεί στα Ηνωμένα Έθνη. Παρ’ όλα αυτά, η Τουρκία επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο και απαιτεί να έχει λόγο σε εργασίες που πραγματοποιούνται στην περιοχή.

Ο πρέσβης ε.τ. εξέφρασε την ανησυχία ότι, με την ανάθεση του εγχειρήματος στη γαλλική Meridiam, ενδέχεται να αναζητηθεί κάποια μορφή τουρκικής «σύμφωνης γνώμης», ώστε οι εργασίες να προχωρήσουν χωρίς νέα ένταση. Προειδοποίησε ότι ακόμη και μια τέτοια έμμεση διαδικασία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα διεθνούς αναγνώρισης των παράνομων αξιώσεών της.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία θα επιχειρούσε να παρουσιάσει μια ενδεχόμενη συνεννόηση με την εταιρεία ως απόδειξη ότι η άδειά της είναι απαραίτητη για κάθε έργο στην περιοχή.

Κριτική στο σύστημα λήψης αποφάσεων

Ο Γιώργος Αϋφαντής άσκησε προσωπική και πολιτική κριτική στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, αμφισβητώντας την αξιοπιστία των διαβεβαιώσεών του ότι η Ελλάδα θα αντιδράσει «από θέση ισχύος» εάν πληγούν τα συμφέροντά της.

Πέρα από τα πρόσωπα, έθεσε ζήτημα λειτουργίας ολόκληρου του συστήματος, μιλώντας για «γκρίζες περιοχές συμφερόντων» μεταξύ πολιτικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας. Έφερε ως αντιπαράδειγμα τον Καναδά, όπου, όπως εξήγησε, εφαρμόζονται αυστηρότεροι κανόνες για την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων από βουλευτές και υπουργούς.

Η ουσία της παρέμβασής του συνοψίστηκε στην ανάγκη επιστροφής σε μια εξωτερική πολιτική που θα στηρίζεται στην εθνική ισχύ και όχι στην προσδοκία ότι τρίτες χώρες θα προστατεύσουν αυτομάτως την Ελλάδα. Για τον Γιώργο Αϋφαντή, οι συμμαχίες μπορούν να λειτουργήσουν μόνο όταν η ίδια η χώρα δείχνει αποφασισμένη να υπερασπιστεί τα δικαιώματα και την κυριαρχία της.