Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Τζιχάτ Γιαϊτζί για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα: «Η Τουρκία περνά από την αντίδραση στη διαμόρφωση του παιχνιδιού στο Αιγαίο»

Ο εκ των βασικών θεωρητικών της «Γαλάζιας Πατρίδας» χαρακτηρίζει στρατηγική και «καθυστερημένη» την απόφαση της Άγκυρας – Υποστηρίζει ότι τα πάρκα σε Φετιγιέ–Κας και βόρειο Αιγαίο απαντούν στα ελληνικά θαλάσσια πάρκα – Ζητά νέες τουρκικές ζώνες, ισχυρότερη διοικητική παρουσία και σύνδεση περιβάλλοντος, θαλάσσιας ασφάλειας, αλιείας και στρατιωτικών δραστηριοτήτων σε μία ενιαία θαλάσσια πολιτική

Δημοσιεύτηκε στις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η ανάλυση του απόστρατου Τούρκου αντιναυάρχου Τζιχάτ Γιαϊτσί (Cihat Yaycı) για την ανακήρυξη των δύο τουρκικών «Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων», καθώς ο άνθρωπος που έχει συνδέσει το όνομά του με τη θεωρητική επεξεργασία της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν αντιμετωπίζει την απόφαση ως μια απλή περιβαλλοντική πρωτοβουλία.

Αντίθετα, τη χαρακτηρίζει πολιτικό και στρατηγικό βήμα απέναντι στην Ελλάδα, το οποίο, κατά την άποψή του, μεταφέρει την Τουρκία από τη θέση του κράτους που περιορίζεται σε διπλωματικές διαμαρτυρίες στη θέση εκείνου που αναλαμβάνει πρωτοβουλία και δημιουργεί δικές του πρακτικές στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η ανάλυση δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα 17 Αυγούστου στο τουρκικό GZT και έχει ιδιαίτερη αξία επειδή ο Γιαϊτσί αποκαλύπτει με αρκετή σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο ένα σημαντικό τμήμα του τουρκικού στρατηγικού κατεστημένου αντιλαμβάνεται τα θαλάσσια πάρκα: όχι μόνο ως ζώνες προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά ως εργαλεία άσκησης κρατικής παρουσίας και προώθησης της τουρκικής θαλάσσιας στρατηγικής.

Πανηγυρίζει για την απόφαση Ερντογάν

Ο Γιαϊτσί χαρακτηρίζει «εξαιρετικά θετική, αναγκαία και στρατηγική» την απόφαση για τις περιοχές ανοικτά της Φετιγιέ και του Κας, αλλά και στο αποκαλούμενο από την τουρκική πλευρά «Βόρειο Πέλαγος των Νήσων».

Υποστηρίζει ότι για πρώτη φορά τόσο εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές εντάσσονται στην Τουρκία σε καθεστώς εθνικού πάρκου βάσει της σχετικής νομοθεσίας.

Αναγνωρίζει ασφαλώς την περιβαλλοντική διάσταση, αναφερόμενος στην προστασία της βιοποικιλότητας, των θαλάσσιων οργανισμών, των ακτών και της υποθαλάσσιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αμέσως όμως προσθέτει το ουσιώδες:

Θα ήταν λάθος, κατά τον ίδιο, να εξεταστεί η απόφαση αποκλειστικά υπό το πρίσμα της προστασίας του περιβάλλοντος.

Για τον Γιαϊτσί, η κίνηση έχει άμεση σχέση με τις πολιτικές και στρατηγικές εξελίξεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Κατηγορεί την Ελλάδα ότι χρησιμοποιεί την οικολογία για γεωπολιτικούς σκοπούς

Ο Τούρκος απόστρατος στρέφεται στη συνέχεια ευθέως εναντίον της Ελλάδας.

Υπενθυμίζει την ελληνική ανακοίνωση του Απριλίου 2024 για τη δημιουργία δύο μεγάλων θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο και υποστηρίζει ότι η Αθήνα χρησιμοποίησε την περιβαλλοντική προστασία ως πολιτικό εργαλείο.

Κατά τον Γιαϊτσί, η ελληνική πολιτική αποσκοπεί στην επέκταση των θαλάσσιων ζωνών που ελέγχει η Ελλάδα και στην παρουσίαση του Αιγαίου ως ελληνικής «εσωτερικής θάλασσας».

Πηγαίνει μάλιστα ακόμη μακρύτερα, επαναφέροντας μία από τις πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις: τα λεγόμενα EGAYDAAK, δηλαδή νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων την ελληνική κυριαρχία αμφισβητεί η Άγκυρα.

Κατά την τουρκική ανάγνωση του Γιαϊτσί, η Ελλάδα επιχειρεί μέσω των περιβαλλοντικών ζωνών να δημιουργήσει πραγματικές καταστάσεις πάνω σε γεωγραφικούς σχηματισμούς «των οποίων η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες».

Πρόκειται για ισχυρισμό που εντάσσεται στις ευρύτερες τουρκικές αμφισβητήσεις κυριαρχίας στο Αιγαίο και δεν αποτελεί αποδεκτή ελληνική θέση.

Από το Natura 2000 στα θαλάσσια πάρκα

Ο Γιαϊτσί υποστηρίζει ότι η ίδια τακτική είχε ακολουθηθεί από την Αθήνα και στο παρελθόν μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000.

Κατά την άποψή του, η Ελλάδα προσπάθησε να εντάξει στο ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό πλαίσιο γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριαρχία αμφισβητείται από την Τουρκία, παρουσιάζοντάς τους με αυτόν τον τρόπο ως ελληνικό έδαφος.

Το συμπέρασμά του είναι χαρακτηριστικό:

η προστασία του περιβάλλοντος, όπως υποστηρίζει, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο απόκτησης κυριαρχίας ή θαλάσσιων ζωνών.

Στο συγκεκριμένο σημείο διατυπώνει μάλιστα μία γενική νομική αρχή: η μονομερής δημοσίευση ενός χάρτη ή η ανακήρυξη μιας προστατευόμενης περιοχής δεν δημιουργεί αυτομάτως νέα χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ.

Το παράδοξο είναι ότι αυτή ακριβώς η επιχειρηματολογία αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική πλευρά, μετά την απόφαση της ίδιας της Τουρκίας να ανακηρύξει πάρκα σε περιοχές που η Αθήνα θεωρεί ότι υπερβαίνουν την τουρκική δικαιοδοσία.

«Το είχα προτείνει από το 2024»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της ανάλυσης είναι ότι ο Γιαϊτσί εμφανίζεται ουσιαστικά ως ένας από τους εισηγητές της τουρκικής απάντησης.

Όπως υπενθυμίζει, στις 24 Απριλίου 2024, μετά την ανακοίνωση των ελληνικών σχεδίων, το Κέντρο Ναυτιλίας και Παγκόσμιων Στρατηγικών «Mavi Vatan» (TÜRKDEGS), του οποίου προεδρεύει, είχε καλέσει δημοσίως την Άγκυρα να μην αρκεστεί σε διαμαρτυρίες.

Η θέση που είχε διατυπώσει ήταν ουσιαστικά:

Αφού η Ελλάδα ανακηρύσσει θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο, πρέπει να ανακηρύξει και η Τουρκία δικά της εθνικά θαλάσσια πάρκα.

Δύο χρόνια αργότερα, ο Γιαϊτσί θεωρεί ότι η πρότασή του μετατράπηκε πλέον σε κρατική πολιτική και κρατική πρακτική.

Και δηλώνει ανοιχτά την ικανοποίησή του.

«Δεν αρκεί πλέον να διαμαρτυρόμαστε»

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο για την Αθήνα.

Ο Γιαϊτσί υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν πρέπει πλέον να εμφανίζεται ως το κράτος που περιμένει κάθε ελληνική πρωτοβουλία για να εκδώσει στη συνέχεια μία ανακοίνωση διαμαρτυρίας.

Θέλει την Άγκυρα να αναλαμβάνει πρωτοβουλία επί του πεδίου.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, με τα νέα πάρκα η Τουρκία εμφανίζεται πλέον να «αναπτύσσει εφαρμογές», να δημιουργεί περιβαλλοντικό κανονιστικό πλαίσιο και να υπερασπίζεται στην πράξη όσα η ίδια θεωρεί δικαιώματα και συμφέροντά της στη «Γαλάζια Πατρίδα».

Αυτή ακριβώς η διατύπωση είναι αποκαλυπτική.

Γιατί συνδέει ρητά την ανακήρυξη των πάρκων με το ευρύτερο δόγμα της Mavi Vatan.

Τα τέσσερα «κέρδη» που βλέπει για την Τουρκία

Ο Τούρκος αντιναύαρχος καταγράφει τέσσερα συγκεκριμένα οφέλη από την απόφαση.

Πρώτον, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της υποθαλάσσιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Δεύτερον, την ενίσχυση της τουρκικής δυνατότητας «ρύθμισης, διοίκησης και ελέγχου» των θαλάσσιων περιοχών, με μεγαλύτερη ορατότητα της κρατικής διοικητικής παρουσίας.

Τρίτον, την επίδειξη ότι η Τουρκία δεν θα παραμείνει «παθητική» στη «Γαλάζια Πατρίδα», αλλά θα παρακολουθεί και θα υπερασπίζεται στην πράξη τα συμφέροντα που θεωρεί δικά της.

Και τέταρτον, τη δημιουργία, όπως την αποκαλεί, «πολιτικής και στρατηγικής ισορροπίας» έναντι των ελληνικών θαλάσσιων πάρκων.

Η δεύτερη και η τέταρτη παρατήρηση είναι ίσως οι σημαντικότερες.

Διότι η συζήτηση μετακινείται από την οικολογία στην άσκηση διοικητικών αρμοδιοτήτων στη θάλασσα.

Το επόμενο βήμα που εισηγείται

Ο Γιαϊτσί δεν θεωρεί την ανακήρυξη των δύο πάρκων το τέλος της υπόθεσης.

Τη χαρακτηρίζει «πολύτιμη αρχή».

Και εισηγείται τη δημιουργία και νέων θαλάσσιων εθνικών πάρκων, με βάση –όπως αναφέρει– τις ανάγκες της Τουρκίας και επιστημονικά δεδομένα.

Ακόμη σημαντικότερο είναι τι ζητά να περιλαμβάνουν τα μελλοντικά σχέδια διαχείρισης.

Δεν αναφέρεται μόνο στην οικολογία.

Ζητά να λαμβάνονται ταυτόχρονα υπόψη:

οι τουρκικές νομικές θέσεις, η θαλάσσια ασφάλεια, η ελευθερία ναυσιπλοΐας, τα δικαιώματα αλιείας, οι περιοχές στρατιωτικής εκπαίδευσης και οι υπόλοιπες ναυτικές δραστηριότητες.

Εδώ πλέον η στρατηγική διάσταση είναι απολύτως εμφανής.

Ο ίδιος μάλιστα προειδοποιεί ότι η περιβαλλοντική προστασία δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί κατά τρόπο που θα περιορίζει την τουρκική στρατιωτική ή οικονομική δραστηριότητα στη θάλασσα.

«Να γίνουμε κράτος που διαμορφώνει το παιχνίδι»

Η καταληκτική θέση του Γιαϊτσί συνοψίζει ολόκληρη τη φιλοσοφία της παρέμβασής του:

Η Τουρκία δεν πρέπει απλώς να αντιδρά. Πρέπει να γίνει το κράτος που διαμορφώνει το παιχνίδι.

Κατά τον απόστρατο αντιναύαρχο, η Άγκυρα πρέπει να προηγείται των εξελίξεων, να καθορίζει την ατζέντα, να αναπτύσσει δικά της σχέδια και να στηρίζει τις διεκδικήσεις της με συγκεκριμένες κρατικές εφαρμογές.

Αυτή είναι και η πραγματική σημασία της ανάλυσής του για την ελληνική πλευρά.

Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα παρουσιάστηκαν επισήμως υπό τον μανδύα της περιβαλλοντικής προστασίας. Ο Γιαϊτσί, όμως, τα εντάσσει χωρίς περιστροφές στην ευρύτερη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» και στη διαρκή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Και η παρέμβασή του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδυαστεί με τις πληροφορίες για προετοιμασία ειδικού νομοθετικού πλαισίου γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Με άλλα λόγια, στην ανάγνωση του Γιαϊτσί, τα πάρκα δεν αποτελούν ένα απομονωμένο περιβαλλοντικό μέτρο.

Αποτελούν μέρος της μετάβασης από τη ρητορική των τουρκικών διεκδικήσεων στην παραγωγή κρατικών πράξεων και διοικητικών εφαρμογών που θα επιχειρούν να τις κάνουν ορατές στο πεδίο.

Και ακριβώς αυτό είναι το στοιχείο που η Αθήνα οφείλει να παρακολουθήσει με τη μεγαλύτερη προσοχή: όχι μόνο τι γράφουν οι τουρκικοί χάρτες, αλλά ποιες αρμοδιότητες θα επιχειρήσει στην πράξη να ασκήσει η Άγκυρα μέσα στις ζώνες που μόλις ανακήρυξε.

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO28 λεπτά πριν

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

GEOPOLITICO58 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

Δημοφιλή