Ακολουθήστε μας

GEOPOLITICO

ORF: Η ενέργεια είναι το πραγματικό έπαθλο της συμφωνίας ΕΕ–Ινδίας

Πράσινο υδρογόνο, κρίσιμες πρώτες ύλες και ανάσχεση της κινεζικής κυριαρχίας βρίσκονται πίσω από τους δασμούς και τα εμπορικά μεγέθη της ιστορικής συμφωνίας

Δημοσιεύτηκε στις

Η ενεργειακή συνεργασία και όχι απλώς η μείωση των δασμών αποτελεί το σημαντικότερο στρατηγικό κέρδος της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ινδία, σύμφωνα με ανάλυση του Observer Research Foundation (ORF), την οποία υπογράφει η Liliana Śmiech.

Η συμφωνία, η οποία ολοκληρώθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2026 έπειτα από σχεδόν είκοσι χρόνια διαπραγματεύσεων, παρουσιάστηκε κυρίως μέσα από τους εντυπωσιακούς εμπορικούς αριθμούς: μία σχέση ύψους 200 δισ. δολαρίων, εκτεταμένες μειώσεις δασμών και μεγάλες ποσοστώσεις σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία. Το ORF, ωστόσο, υποστηρίζει ότι πίσω από αυτά τα μεγέθη οικοδομείται μία πολύ βαθύτερη συνεργασία, η οποία συνδέει την εμπορική πολιτική με την ενεργειακή μετάβαση, την κλιματική πολιτική και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ινδία και η ΕΕ αποτελούν αντιστοίχως τον τρίτο και τον τέταρτο μεγαλύτερο παραγωγό εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως. Το Νέο Δελχί έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών έως το 2070, ενώ οι Βρυξέλλες έως το 2050. Η ενεργειακή συνεργασία, επομένως, δεν προστέθηκε στη συμφωνία ως ένα δευτερεύον «πράσινο» παράρτημα, αλλά ενσωματώθηκε στον πυρήνα της.

Πράσινο υδρογόνο: Από τις δεσμεύσεις στα εργοτάξια

Η πιο σαφής έκφραση της νέας σχέσης είναι η ειδική ομάδα εργασίας για το πράσινο υδρογόνο που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας. Η Ινδία έχει δεσμευθεί να κινητοποιήσει ξένες επενδύσεις ύψους περίπου 10 δισ. δολαρίων, με στόχο την ανάπτυξη ηλεκτρολυτών συνολικής ισχύος 10 γιγαβάτ έως το 2030.

Η διαδικασία, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει ήδη περάσει από τις διακηρύξεις στην υλοποίηση. Στην ανατολική ακτή της Ινδίας έχει αρχίσει η κατασκευή κόμβου πράσινης αμμωνίας, ο οποίος σχεδιάζεται να παράγει έως 1,5 εκατ. τόνους ετησίως. Το έργο θα συνδυάζει σχεδόν 2 γιγαβάτ ηλεκτρολυτικής ισχύος, 7,5 γιγαβάτ ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και 2 γιγαβάτ αντλησιοταμίευσης, ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της διακοπτόμενης παραγωγής που έχει καθυστερήσει αντίστοιχα έργα σε άλλες χώρες.

Από ευρωπαϊκής πλευράς προβλέπεται πακέτο βοήθειας 500 εκατ. ευρώ για την πράσινη μετάβαση και ειδικότερα για την απανθρακοποίηση της ινδικής παραγωγής χάλυβα και αλουμινίου. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμεύσει επιπλέον 2 δισ. ευρώ για υποδομές ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή.

Παρότι ορισμένοι μηχανισμοί χρηματοδότησης δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, το ORF θεωρεί ότι η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη: η Ινδία προετοιμάζεται να εξελιχθεί σε σημαντικό προμηθευτή των φυσικών και ενεργειακών εισροών που χρειάζεται η Ευρώπη για την πράσινη μετάβασή της.

Η δύσκολη εξίσωση του CBAM

Κρίσιμη παράμετρος της συμφωνίας είναι ο ευρωπαϊκός Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), ο οποίος θα καθορίσει κατά πόσο τα ινδικά προϊόντα θα μπορούν να εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά με ανταγωνιστικούς όρους.

Οι ινδικές εξαγωγές που εκτίθενται στον CBAM αντιστοιχούν μόλις στο 0,2% του ΑΕΠ της χώρας, αλλά η έκθεση είναι εξαιρετικά συγκεντρωμένη. Ο σίδηρος και ο χάλυβας αποτελούν σχεδόν το 90% των προϊόντων που επηρεάζονται, ενώ το ετήσιο κόστος συμμόρφωσης εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 2 έως 4 δισ. δολάρια όταν ο μηχανισμός τεθεί σε πλήρη εφαρμογή.

Η συμφωνία δεν απαλλάσσει την Ινδία από το κόστος των πιστοποιητικών άνθρακα. Προσφέρει, όμως, μία δικλίδα για το μέλλον: εάν η ΕΕ παραχωρήσει ευνοϊκότερη μεταχείριση σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, η ίδια μεταχείριση θα επεκταθεί αυτομάτως και στην Ινδία. Προβλέπεται, επίσης, τεχνικός διάλογος για την αναγνώριση των ινδικών συστημάτων τιμολόγησης και επαλήθευσης του άνθρακα.

Το ORF χαρακτηρίζει τη ρύθμιση περισσότερο ως ασφάλεια έναντι μελλοντικών εξελίξεων και λιγότερο ως άμεση ελάφρυνση. Παράλληλα, η συμφωνία προστατεύει προσωρινά την ανερχόμενη ινδική βιομηχανία ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς τα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά αυτοκίνητα εξαιρούνται από τις άμεσες δασμολογικές μειώσεις για πέντε χρόνια.

Κρίσιμα ορυκτά: Το μέτωπο απέναντι στην Κίνα

Η πιο φιλόδοξη, αλλά και δυσκολότερη, πτυχή της συνεργασίας αφορά τα κρίσιμα ορυκτά. Η ανάλυση επισημαίνει ότι η κινεζική κυριαρχία δεν βασίζεται τόσο στην εξόρυξη όσο στην επεξεργασία των πρώτων υλών – το ενδιάμεσο στάδιο που προσφέρει τον πραγματικό έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η ΕΕ παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτό το σημείο. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες προβλέπει ότι έως το 2030 το 10% της κατανάλωσης πρέπει να καλύπτεται από εξόρυξη εντός της Ένωσης, το 40% από ευρωπαϊκή επεξεργασία και το 25% από ανακύκλωση, ενώ καμία τρίτη χώρα δεν θα πρέπει να προμηθεύει περισσότερο από το 65% οποιουδήποτε κρίσιμου υλικού.

Ωστόσο, ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου το 2026 διαπίστωσε ότι οι προσπάθειες διαφοροποίησης δεν αποδίδουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Εάν δεν επιταχυνθούν οι επενδύσεις, η Κίνα εκτιμάται ότι το 2035 θα εξακολουθεί να παρέχει πάνω από το 60% του επεξεργασμένου λιθίου και κοβαλτίου, περίπου το 80% του γραφίτη για μπαταρίες και των σπάνιων γαιών και σχεδόν το 70% του μαγγανίου για μπαταρίες.

Σε αυτό το κενό φιλοδοξεί να εισέλθει η Ινδία. Η Γεωλογική Υπηρεσία της χώρας έχει αναβαθμίσει σε 10,88 εκατ. τόνους τις εκτιμήσεις για τους πιθανούς πόρους λιθίου στην περιοχή Ρεάσι του Τζαμού και Κασμίρ, ενώ έχουν εντοπιστεί πρόσθετα κοιτάσματα στο Ρατζαστάν και το Τζαρκάντ. Η κρατική IREL διαθέτει ήδη μονάδες εξόρυξης και επεξεργασίας σπάνιων γαιών στην Οντίσα και την Κεράλα.

Η δασμολογική απελευθέρωση που προβλέπει η συμφωνία μπορεί να συνδέσει αυτήν τη βάση πόρων με την ευρωπαϊκή ζήτηση. Συμπληρώνεται, μάλιστα, από την Εθνική Αποστολή Κρίσιμων Ορυκτών της Ινδίας, ένα επταετές πρόγραμμα ύψους 343 δισ. ρουπιών, το οποίο προβλέπει 1.200 ερευνητικά έργα έως το 2031.

Η κινεζική εξάρτηση δεν εξαφανίζεται

Το ORF προειδοποιεί, πάντως, ότι η συγκεκριμένη πτυχή θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να αποδώσει. Η Ινδία διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα και ενισχύει την εξερεύνηση, αλλά εξακολουθεί να υστερεί στην επεξεργασία και τη διύλιση, δηλαδή ακριβώς στα στάδια όπου η Κίνα διατηρεί τη μεγαλύτερη επιρροή.

Η ευπάθεια αυτή έγινε ορατή τον Απρίλιο του 2025, όταν το Πεκίνο επέβαλε περιορισμούς αδειοδότησης σε επτά στοιχεία σπάνιων γαιών. Η ινδική αυτοκινητοβιομηχανία βρέθηκε σχεδόν αμέσως υπό πίεση, με την Bajaj Auto να προειδοποιεί για σοβαρές επιπτώσεις στην παραγωγή. Η κυβέρνηση αντέδρασε με πρόγραμμα 72,8 δισ. ρουπιών για την ανάπτυξη εγχώριας παραγωγής μόνιμων μαγνητών σπάνιων γαιών.

Η συμφωνία με την ΕΕ δεν μπορεί από μόνη της να κατασκευάσει διυλιστήρια ούτε να εξαλείψει την κινεζική εξάρτηση. Δείχνει, όμως, ότι Νέο Δελχί και Βρυξέλλες έχουν αποφασίσει να κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση και να δημιουργήσουν σταθερούς μηχανισμούς συνεργασίας.

Από τις υπογραφές στην εφαρμογή

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η διαπραγμάτευση της συμφωνίας ήταν μόνο το πρώτο βήμα. Το πραγματικό στοίχημα βρίσκεται πλέον στην εφαρμογή: στην κατασκευή υποδομών πράσινου υδρογόνου, στην αναγνώριση των ινδικών συστημάτων άνθρακα και κυρίως στη δημιουργία μιας βιώσιμης αλυσίδας εξόρυξης, επεξεργασίας και μεταφοράς κρίσιμων πρώτων υλών.

Η πρόοδος στο πράσινο υδρογόνο είναι ήδη ορατή, καθώς τα έργα έχουν περάσει από τα σχέδια στα εργοτάξια. Οι προβλέψεις για τον CBAM προσφέρουν στην Ινδία μία μελλοντική ασφάλεια, όχι άμεση εξαίρεση. Στα κρίσιμα ορυκτά, το αποτέλεσμα θα χρειαστεί χρόνια, αλλά δημιουργείται ένα κοινό στρατηγικό πεδίο απέναντι στην υπερβολική εξάρτηση από την Κίνα.

Για το Observer Research Foundation, αυτή ακριβώς είναι η πραγματική αξία της συμφωνίας: δεν περιορίζεται στο εμπόριο, αλλά θέτει τα θεμέλια μιας μακροπρόθεσμης ενεργειακής και βιομηχανικής εταιρικής σχέσης ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ινδία.

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO19 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO48 λεπτά πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μάζης: «Αυτό δεν είναι ενημέρωση, είναι υποτέλεια» – Προειδοποίηση για το καλώδιο και την Τουρκία

Ο καθηγητής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», προειδοποίησε ότι μια ειδική ενημέρωση της Άγκυρας για το ηλεκτρικό καλώδιο μπορεί να αξιοποιηθεί ως...

Δημοφιλή