Του Σάι Γκαλ | Το Βήμα

Οι Βρυξέλλες απαγορεύουν το ρωσικό φυσικό αέριο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουν τη διέλευσή του από ευρωπαϊκό έδαφος προς τη Σερβία, μια χώρα υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ. Αυτή η διάκριση είναι κατοχυρωμένη στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεισέφερε 49,6 εκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή του αγωγού διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ Σερβίας και Βουλγαρίας, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χορήγησε επιπλέον δάνειο 25 εκατομμυρίων ευρώ. Ο αγωγός, που ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2023, άνοιξε τον δρόμο για την πρόσβαση σε προμήθειες φυσικού αερίου μη ρωσικής προέλευσης. Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2026, η Ρωσία εξακολουθούσε να καλύπτει περισσότερο από το 80% των αναγκών της Σερβίας σε φυσικό αέριο. Η Ευρώπη χρηματοδότησε μια εναλλακτική λύση. Η Μόσχα διατήρησε την ενεργειακή εξάρτηση.

Ο Κανονισμός 2026/261 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τους περιορισμούς στις υφιστάμενες μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας μέσω αγωγών να τίθενται σε ισχύ στις 30 Σεπτεμβρίου 2027 ή την 1η Νοεμβρίου, εφόσον οι απαιτήσεις αποθήκευσης δικαιολογούν παράταση. Ωστόσο, δεν απαγορεύει τη διέλευση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Βουλγαρίας προς τη Σερβία, υπό καθεστώς τελωνειακής επιτήρησης. Οι Βρυξέλλες κλείνουν την αγορά τους στο ρωσικό φυσικό αέριο, διατηρώντας παράλληλα ανοικτή τη διαδρομή του προς χώρες που επιδιώκουν να ενταχθούν στην Ένωση.

Η Άγκυρα επωφελείται από την ίδια εξάρτηση. Ο αγωγός TurkStream μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το αζερικό φυσικό αέριο διασχίζει την τουρκική επικράτεια μέσω του TANAP και συνεχίζει μέσω του TAP προς την Ελλάδα, την Αλβανία και την Ιταλία. Το αζερικό φυσικό αέριο μειώνει την εξάρτηση από τη Μόσχα, όχι όμως και από τη διέλευση μέσω Τουρκίας. Η Άγκυρα δεν χρειάζεται ούτε να παραβιάσει κάποια σύμβαση ούτε να διατυπώσει ρητή απειλή για να επωφεληθεί από την απουσία αξιόπιστων εναλλακτικών λύσεων.

Η Ελλάδα διαθέτει τις υποδομές για να περιορίσει αυτή την εξάρτηση. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) εισέρχεται μέσω της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης. Ο ελληνοβουλγαρικός διασυνδετήριος αγωγός και η σύνδεση της Βουλγαρίας με τη Σερβία παρέχουν πρόσβαση προς τον Βορρά. Ο Κάθετος Διάδρομος συνδυάζει υφιστάμενους αγωγούς, αναβαθμίσεις δυναμικότητας και διακρατικές συμφωνίες. Στις 4 Σεπτεμβρίου, οι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας εντάχθηκαν στην πρωτοβουλία, ενώ στις 6 Οκτωβρίου οι υπουργοί Ενέργειας των τεσσάρων χωρών προώθησαν τα σχέδια διασύνδεσης.

Οι εξελίξεις αυτές διευρύνουν τις εναλλακτικές επιλογές. Ωστόσο, η στρατηγική τους αξία καθορίζεται από το κατά πόσον οι συμβασιοποιημένες ποσότητες φυσικού αερίου, η δεσμευμένη δυναμικότητα μεταφοράς και οι νομικά εκτελεστές δεσμεύσεις μπορούν να διατηρήσουν τον κρίσιμο ενεργειακό εφοδιασμό όταν ένας προμηθευτής ή μια διαδρομή μεταφοράς τεθεί εκτός λειτουργίας.

Η Μεσόγειος προσφέρει πρόσθετο στρατηγικό βάθος. Το LNG παρέχει ευελιξία, αλλά παραμένει εκτεθειμένο στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας προσφοράς και των τιμών. Ο αγωγός EastMed, εφόσον κατασκευαστεί, θα μπορούσε να μεταφέρει ισραηλινό και κυπριακό φυσικό αέριο απευθείας στην Ελλάδα, με τον Κάθετο Διάδρομο να αναλαμβάνει τη διοχέτευσή του προς τον Βορρά.

Ο Great Sea Interconnector θα συνέδεε την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Κανένα από τα δύο έργα δεν παρέχει σήμερα επιχειρησιακά διαθέσιμη δυναμικότητα. Σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την αποθήκευση και τις υφιστάμενες διασυνδέσεις, θα μπορούσαν να διευρύνουν τις εναλλακτικές επιλογές της Ευρώπης. Η αξία τους εξαρτάται από τη διασφάλιση της πρόσβασης, της λειτουργίας και της δυνατότητας αποκατάστασης μετά από ενδεχόμενη διακοπή.

Η Αθήνα πρέπει να μετατρέψει τη φυσική δυνατότητα πρόσβασης σε ευρωπαϊκή υποχρέωση ασφάλειας. Ο αξιόπιστος εφοδιασμός προς τον Βορρά θα αποδυνάμωνε τη ρωσική επιρροή, θα περιόριζε την εξάρτηση από τη διέλευση μέσω Τουρκίας και θα παρείχε στα κράτη-μέλη της ΕΕ πρόσθετες διαδρομές εφοδιασμού σε περιόδους διαταραχών.

Η Ελλάδα θα εξασφάλιζε μακροπρόθεσμη ζήτηση, έσοδα από τη μεταφορά φυσικού αερίου, επενδύσεις και κεντρικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Οι Βρυξέλλες θα αποκτούσαν μεγαλύτερη ελευθερία να εφαρμόζουν τις πολιτικές τους πέρα από τα σύνορα εντός των οποίων ισχύει η νομοθεσία τους.

Η Ενεργειακή Κοινότητα, ένα πλαίσιο που βασίζεται σε διεθνή συνθήκη και επεκτείνει τους ενεργειακούς κανόνες της ΕΕ σε γειτονικές χώρες, επιβάλλει ήδη την κατάρτιση σχεδίων αντιμετώπισης κρίσεων και την περιφερειακή συνεργασία. Το καθεστώς ενεργειακής αλληλεγγύης της Ένωσης για το φυσικό αέριο προβλέπει βοήθεια ως έσχατο μέτρο για προστατευόμενους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών και των βασικών υπηρεσιών. Δεν παρέχει, όμως, αυτομάτως αντίστοιχα διασυνοριακά δικαιώματα σε χώρες που δεν είναι μέλη της ΕΕ. Τον Φεβρουάριο του 2025, η Γραμματεία της Ενεργειακής Κοινότητας ζήτησε βαθύτερη ενσωμάτωση στους συγκεκριμένους μηχανισμούς.

Η Γερμανία, η Ιταλία και η Ελβετία δημιούργησαν το σχετικό νομικό προηγούμενο. Η τριμερής συμφωνία αλληλεγγύης για το φυσικό αέριο, η οποία υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2024 και τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2026, προβλέπει παροχή βοήθειας σε περιόδους σοβαρών ελλείψεων. Η Ελβετία συμμετέχει χωρίς να είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, δεσμευτικές υποχρεώσεις παροχής βοήθειας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης μπορούν να επεκταθούν πέρα από την Ένωση, χωρίς να τροποποιηθούν οι απαιτήσεις ένταξης.

Οι Βρυξέλλες περιορίζουν ήδη το κανονιστικό χάσμα. Στις 2 Νοεμβρίου, οι ρυθμιστικές αρχές της Ενεργειακής Κοινότητας ενέκριναν την επέκταση των ευρωπαϊκών κανόνων για την κατανομή δυναμικότητας και τη διαλειτουργικότητα των δικτύων φυσικού αερίου στα σύνορα με τα κράτη-μέλη, ενόψει προτεινόμενης απόφασης στις 23 Νοεμβρίου.

Τα μέτρα αυτά διευκολύνουν το διασυνοριακό εμπόριο. Δεν εξασφαλίζουν, όμως, προμήθειες έκτακτης ανάγκης, δεν δεσμεύουν δυναμικότητα μεταφοράς και δεν κατανέμουν τις οικονομικές συνέπειες μιας διακοπής εφοδιασμού.

Η επιχειρησιακή ενοποίηση αποτελεί τη δέσμευση που εξακολουθεί να απουσιάζει. Οι διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας, οι εναλλακτικές διαδρομές και η δεσμευμένη δυναμικότητα πρέπει να λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα, έτοιμο να αντιμετωπίσει κρίσεις.

Η Ελλάδα πρέπει να ηγηθεί της δημιουργίας ενός συμφώνου ενεργειακής αλληλεγγύης πριν από την ένταξη, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα γειτονικά κράτη-μέλη και τις κυβερνήσεις των Δυτικών Βαλκανίων που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.

Οι εμπορικοί προμηθευτές θα συνάπτουν συμβάσεις φυσικού αερίου και θα δεσμεύουν δυναμικότητα μεταφοράς σε ολόκληρες τις διαδρομές παράδοσης. Οι κυβερνήσεις θα καθορίζουν τα όρια ενεργοποίησης των μηχανισμών έκτακτης ανάγκης, τις ποσότητες βοήθειας, τις αποζημιώσεις και την προτεραιότητα που θα παρέχεται στους προστατευόμενους καταναλωτές.

Σε περίπτωση ταυτόχρονων ελλείψεων, θα ενεργοποιούνται προσυμφωνημένοι κανόνες κατανομής. Οι διαχειριστές θα εκτελούν αυτές τις υποχρεώσεις βάσει προκαθορισμένων αρμοδιοτήτων, χωρίς να χρειάζεται να ξεκινούν εκ νέου διπλωματικές διαπραγματεύσεις εν μέσω κρίσης.

Ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί αντίστοιχες ρυθμίσεις για τη διασυνοριακή εξισορρόπηση των δικτύων, τις έκτακτες ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και την αποκατάσταση της λειτουργίας των συστημάτων.

Το μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, η εξάρτηση από εισαγωγές και οι περιορισμοί των δικτύων διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Η επάρκεια φυσικού αερίου από μόνη της δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη συνέχεια της βιομηχανικής παραγωγής ή τη σταθερότητα των ηλεκτρικών δικτύων.

Η ανισορροπία επεκτείνεται και στη ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα της ΕΕ (CBAM) εισήλθε στο οριστικό καθεστώς εφαρμογής του τον Ιανουάριο του 2026, επιβάλλοντας υποχρεώσεις συμμόρφωσης ως προς τις εκπομπές άνθρακα στην εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, ενώ η ενοποίηση των αγορών παραμένει ελλιπής.

Οι παραγωγοί ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αντιμετωπίζουν πρακτικές δυσκολίες στην απόδειξη των πραγματικών εκπομπών τους. Η πειθαρχία ως προς τις εκπομπές άνθρακα πρέπει να διατηρηθεί, αλλά οι παραγωγοί που συμμορφώνονται με τους κανόνες χρειάζονται λειτουργική πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Οι Βρυξέλλες έχουν επεκτείνει τις ρυθμιστικές υποχρεώσεις ταχύτερα από τις αμοιβαίες δεσμεύσεις ενεργειακής ασφάλειας. Και τα δύο πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα.

Οι Βρυξέλλες έχουν ήδη χρηματοδοτήσει υποδομές. Τώρα πρέπει να χρηματοδοτήσουν και την επιχειρησιακή ετοιμότητα που τις καθιστά στρατηγικά χρήσιμες: αξιόπιστη διαθέσιμη δυναμικότητα, κρίσιμες αναβαθμίσεις, ασκήσεις αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και δυνατότητα αποκατάστασης της λειτουργίας.

Οι δαπάνες πρέπει να διέπονται από ανταγωνιστικές διαδικασίες προμηθειών, διαφανή τιμολόγια και επαληθευμένες επιδόσεις. Η χρηματοδότηση οφείλει να εξασφαλίζει υπηρεσίες διαθέσιμες υπό προσυμφωνημένες προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης για τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας σε κατάσταση ετοιμότητας.

Έργα που δεν είναι οικονομικά βιώσιμα δεν αποκτούν στρατηγική αξία απλώς επειδή χαρακτηρίζονται ως τέτοια από τις κυβερνήσεις.

Η συμμετοχή πρέπει να υπόκειται σε προϋποθέσεις. Οι κυβερνήσεις που επιδιώκουν ευρωπαϊκές εγγυήσεις ενεργειακής βοήθειας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης οφείλουν να διασφαλίζουν διαφάνεια στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των υποδομών, ανεξάρτητη ρυθμιστική εποπτεία, επαληθευμένη προέλευση του φυσικού αερίου, εφαρμόσιμους κανόνες αγοράς και δικλίδες ασφαλείας κατά της παράκαμψης των κυρώσεων.

Τα δημοκρατικά πρότυπα, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και οι προϋποθέσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν αδιαπραγμάτευτα.

Η ενεργειακή βοήθεια πρέπει να επιβραβεύει τις μεταρρυθμίσεις και όχι να επιδοτεί την εξάρτηση.

Για τη Σερβία, η επιλεξιμότητα απαιτεί μετρήσιμη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση πρέπει να μειώνει την έκθεση στη Ρωσία και όχι απλώς να προσθέτει δυναμικότητα που παραμένει αναξιοποίητη. Μόλις εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις, η βοήθεια καθίσταται νομικά εκτελεστή υποχρέωση.

Οι Έλληνες καταναλωτές που δικαιούνται προστασία μέσω του μηχανισμού αλληλεγγύης εξακολουθούν να καλύπτονται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Το προτεινόμενο σύμφωνο εγγυάται αποζημίωση για τις παραδόσεις ενέργειας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη διατήρηση περιφερειακής εφεδρικής δυναμικότητας.

Οι δεσμευτικές συμβάσεις θα καθορίζουν εκ των προτέρων τις ποσότητες, το κόστος και την επιχειρησιακή αρμοδιότητα, πριν σημειωθεί οποιαδήποτε διαταραχή.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να αναθέτει στην Ελλάδα μια αποστολή ασφάλειας με πανευρωπαϊκή σημασία, αφήνοντας την Αθήνα να επωμίζεται μόνη της το κόστος.

Ένα σύμφωνο υπό ελληνική ηγεσία θα καθιστούσε την επαληθεύσιμη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών προϋπόθεση για δεσμευτική και αμοιβαία ενεργειακή αλληλεγγύη πριν από την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς χαλάρωση των κριτηρίων ένταξης.

Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει υποχρεώσεις πέρα από τα σύνορά της, προκειμένου να εξαλείψει τις εξαρτήσεις που υπονομεύουν την ασφάλεια στο εσωτερικό της.

Στις επιπτώσεις των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, στον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και στις εξελίξεις που επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο επικεντρώθηκε ο Σάββας Καλεντερίδης στην εκπομπή της Τετάρτης 4 Νοεμβρίου 2026.

Ο αναλυτής περιέγραψε το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ως σοβαρό πολιτικό πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με την εικόνα που παρουσίασε στην εκπομπή, η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία δημιουργεί νέα δεδομένα στην Ουάσινγκτον, ενισχύοντας τον κοινοβουλευτικό έλεγχο στην προεδρική εξουσία.

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο δεν συνεπάγεται αυτόματη ανατροπή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά περιθώρια κινήσεων, ενώ η νέα πλειοψηφία μπορεί να ασκήσει πίεση μέσω της χρηματοδότησης, των ακροάσεων και του ελέγχου των κυβερνητικών επιλογών.

Το Ιράν παραμένει ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας

Το κεντρικό γεωπολιτικό ερώτημα της εκπομπής ήταν η επόμενη ημέρα στο μέτωπο του Ιράν. Ο Καλεντερίδης παρουσίασε δύο διαφορετικά ενδεχόμενα: την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου από την Ουάσινγκτον και την πιθανότητα περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Ο ίδιος απέφυγε κατηγορηματική πρόβλεψη. Επισήμανε ότι μια σκληρότερη στάση της Τεχεράνης, εφόσον εκλάβει την αμερικανική κυβέρνηση ως αποδυναμωμένη, θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο σύγκρουσης. Στην εξίσωση πρόσθεσε τη ρευστότητα στο Ισραήλ και τον τρόπο με τον οποίο η ισραηλινή ηγεσία αντιλαμβάνεται την περιφερειακή ισχύ του Ιράν.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις ενεργειακές υποδομές. Κατά την εκτίμησή του, ενδεχόμενη καταστροφή τους θα είχε συνέπειες που υπερβαίνουν τα όρια της περιοχής, επηρεάζοντας την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία και την οικονομία.

Παράλληλα, χαρακτήρισε τα μη επανδρωμένα συστήματα και τους πυραύλους ως «τα πυρηνικά των φτωχών», αναδεικνύοντας τη σημασία τους για την αποτρεπτική ικανότητα μικρότερων κρατών και περιφερειακών δυνάμεων.

Οι τρεις άξονες στη Μέση Ανατολή

Στην ανάλυσή του διέκρινε τρεις βασικούς πόλους στην περιοχή: έναν άξονα με επίκεντρο την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, έναν δεύτερο με βασικούς συντελεστές το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Αζερμπαϊτζάν, και έναν τρίτο γύρω από το Ιράν και τις οργανώσεις που συνδέονται μαζί του.

Πρόκειται για το ερμηνευτικό σχήμα που χρησιμοποίησε ο ίδιος για να εξηγήσει τις περιφερειακές ανακατατάξεις. Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι πιθανή ενίσχυση της ιρανικής επιρροής στον Κόλπο θα συνιστούσε ιστορική μεταβολή, την οποία δύσκολα θα αποδέχονταν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ομογενείς στο Κογκρέσο και τα όρια των προσδοκιών

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην ελληνοαμερικανική πολιτική παρουσία. Στην εκπομπή παρουσιάστηκε η εκλογή του Κρις Πάππας στη Γερουσία και έξι ακόμη πολιτικών ελληνικής καταγωγής στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Ο Καλεντερίδης χαιρέτισε την παρουσία της ομογένειας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι εκλεγμένοι στις ΗΠΑ δεσμεύονται να υπηρετούν το αμερικανικό κράτος. Η ελληνική καταγωγή, όπως εξήγησε, μπορεί να διατηρεί δεσμούς και διαύλους επικοινωνίας, αλλά δεν αναιρεί τις θεσμικές υποχρεώσεις τους.

Ενέργεια και επιχειρηματικά συμφέροντα

Αιχμηρή ήταν η κριτική του στη σύνδεση εξωτερικής πολιτικής και μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων. Με αφορμή αναφορές σε σχέδιο απόκτησης διεθνών περιουσιακών στοιχείων της Lukoil, έθεσε ερωτήματα για το ποιοι ωφελούνται από τις κυρώσεις και τις ενεργειακές ανακατατάξεις.

Αντίστοιχη κριτική διατύπωσε για τον Κάθετο Διάδρομο. Αναγνώρισε ότι μπορεί να προσφέρει γεωπολιτικά οφέλη στην Ελλάδα, αμφισβήτησε όμως κατά πόσο αυτά μεταφράζονται σε οικονομικά και ενεργειακά οφέλη για τους πολίτες.

Προειδοποιήσεις για Κύπρο και τουρκοαιγυπτιακή προσέγγιση

Στα ζητήματα ελληνικού ενδιαφέροντος, στάθηκε στην αεροναυτική άσκηση Τουρκίας–Αιγύπτου που αναφέρεται στην εκπομπή. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τις δυνατότητες αμυντικής συνεργασίας και συμπαραγωγής οπλικών συστημάτων για να ενισχύσει τη σχέση της με το Κάιρο και να εξασφαλίσει ανταλλάγματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν Ελλάδα και Κύπρο.

Έντονη ήταν επίσης η αντίδρασή του στην αναφερόμενη συνάντηση της απεσταλμένης του ΟΗΕ με τον Τούρκο διπλωματικό εκπρόσωπο στα κατεχόμενα. Ο Καλεντερίδης αμφισβήτησε τη συμβατότητα της κίνησης με το πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και άσκησε κριτική στους χειρισμούς της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς.

Στο τελευταίο μέρος εξέτασε σενάρια που συνδέουν το Αζερμπαϊτζάν, την αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν στο Ιράκ και τις εθνοτικές κοινότητες του Ιράν. Διευκρίνισε ότι μέρος αυτών των σεναρίων προερχόταν από τουρκικό λογαριασμό που παρουσίαζε. Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με αναφορά στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων της Μέσης Ανατολής.

Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με την κρίση στη Μέση Ανατολή να επηρεάζει το περιβάλλον ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσίασε στην εκπομπή «Direct News», μαζί με τον συνεργάτη του Τζιοβάνη, μια σειρά δημοσιευμάτων, πληροφοριών και εκτιμήσεων που αφορούν άμεσα την Ελλάδα και την Κύπρο.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι αναφορές για επικείμενη στρατιωτική κλιμάκωση εναντίον του Ιράν, η παρουσίαση ελληνικών και κυπριακών εγκαταστάσεων ως πιθανών στόχων σε ιρανικό δημοσίευμα, οι τουρκικές απειλές για το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και η στάση της Ουκρανίας απέναντι στην Αθήνα.

Ιρανικό δημοσίευμα βάζει στο κάδρο Ελλάδα και Κύπρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε σε δημοσίευμα ιρανικής εφημερίδας, το οποίο, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, περιλαμβάνει χάρτη με εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πιθανούς πυραυλικούς στόχους σε περίπτωση ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης.

Οι παρουσιαστές συνέδεσαν το δημοσίευμα με τη στρατηγική σημασία των στρατιωτικών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο και με το ενδεχόμενο αξιοποίησής τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

Η συγκεκριμένη αναφορά παρουσιάστηκε ως ένδειξη της διεύρυνσης των απειλών που διατυπώνονται στο πλαίσιο της κρίσης. Ωστόσο, η δημοσίευση ενός χάρτη σε εφημερίδα δεν συνιστά από μόνη της επιβεβαιωμένο επιχειρησιακό σχέδιο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Ισραήλ και Ιράν σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στην αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν και στις πληροφορίες που κυκλοφορούσαν για πιθανή νέα στρατιωτική επιχείρηση.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε πληροφορίες για αυξημένη ετοιμότητα στο Ισραήλ, καθώς και σε αναφορές για ενεργοποίηση καταφυγίων. Παράλληλα, έγινε λόγος για ανησυχία στην Τεχεράνη, με πολίτες να προμηθεύονται τρόφιμα και φάρμακα εν μέσω φόβων για κλιμάκωση.

Στην εκπομπή συζητήθηκαν επίσης ισχυρισμοί περί ενδεχόμενης χρήσης χημικών όπλων από το Ιράν. Πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρές πληροφορίες, οι οποίες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως επιβεβαιωμένα γεγονότα χωρίς ανεξάρτητη τεκμηρίωση.

Οι δύο συνομιλητές εκτίμησαν ότι οι διπλωματικές προσπάθειες δεν είχαν αποδώσει και ότι η πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης παρέμενε υψηλή. Διατύπωσαν μάλιστα την εκτίμηση ότι οι εξελίξεις θα μπορούσαν να επιταχυνθούν μέσα στις επόμενες ώρες, χωρίς αυτό να αποτελεί επιβεβαίωση συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος επίθεσης.

Τουρκικές απειλές για το Great Sea Interconnector

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτέλεσε το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε τουρκικό δημοσίευμα που περιείχε απειλητικές διατυπώσεις ακόμη και για βύθιση γαλλικού πλοίου που θα συμμετείχε στις εργασίες του έργου.

Η αναφορά προκάλεσε την έντονη αντίδραση των παρουσιαστών, οι οποίοι επισήμαναν ότι η Τουρκία επιχειρεί να διαμορφώσει κλίμα αποτροπής των ερευνών μέσω απειλών και αμφισβήτησης των ελληνικών και κυπριακών σχεδιασμών.

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα της αντίδρασης της Αθήνας σε περίπτωση νέας τουρκικής παρεμπόδισης.

Ο Μουντζουρούλιας επικαλέστηκε πληροφορίες που αποδίδονται σε κυβερνητικές διαρροές σχετικά με ενδεχόμενη επιχειρησιακή παρέμβαση για την προστασία του έργου. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν επρόκειτο για επίσημη δημόσια δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη.

Το κρίσιμο ερώτημα, όπως αναδείχθηκε μέσα από τη συζήτηση, είναι εάν η ελληνική πλευρά θα μπορέσει να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ενδεχόμενες νέες τουρκικές προκλήσεις.

Ουκρανικό δημοσίευμα κατά της Ελλάδας – Οι Patriot και η Τουρκία

Έντονη κριτική ασκήθηκε σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο ουκρανικό μέσο Channel 24, με συντάκτη τον Σεργκέι Γκούρσκι, σύμφωνα με την παρουσίαση της εκπομπής.

Το δημοσίευμα επέκρινε την Ελλάδα για τη δραστηριότητα ελληνόκτητων δεξαμενόπλοιων στη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου. Επικαλούμενο στοιχεία που αποδόθηκαν στους Financial Times, υποστήριξε ότι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν αποκομίσει σημαντικά έσοδα από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Στην εκπομπή αναφέρθηκε επίσης ο ισχυρισμός ότι τον Μάιο του 2026 περίπου το 15% των θαλάσσιων εξαγωγών ρωσικού αργού μεταφέρθηκε με ελληνόκτητα πλοία.

Το σημείο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αντίδραση ήταν η σύνδεση αυτής της κριτικής με την απαίτηση για παραχώρηση ελληνικών συστημάτων Patriot στην Ουκρανία.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ήδη προσφέρει σημαντική βοήθεια στο Κίεβο και εξέφρασε την αντίθεσή του στην άσκηση πρόσθετων πιέσεων για την αποδέσμευση κρίσιμων ελληνικών αντιαεροπορικών μέσων.

Παράλληλα, σχολίασε αρνητικά τις θετικές αναφορές του Ουκρανού αρθρογράφου στην Τουρκία και στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επισημαίνοντας την αντίφαση που, κατά την εκτίμησή του, υπάρχει ανάμεσα στην κριτική προς την Αθήνα και την αναγνώριση του τουρκικού ρόλου.

Η αντιπαράθεση για το Ισραήλ και η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια

Στην εκπομπή εξετάστηκαν ακόμη οι αναφορές σε αλλαγή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ, με αφορμή δηλώσεις που αποδόθηκαν στον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι το ενδεχόμενο οικονομικής απεξάρτησης του Ισραήλ από την αμερικανική βοήθεια δεν αποτελεί αιφνιδιαστική εξέλιξη, καθώς σχετικές συζητήσεις είχαν προηγηθεί.

Κατά την εκτίμησή του, η ισραηλινή οικονομία και η αμυντική βιομηχανία διαθέτουν δυνατότητες προσαρμογής σε ένα διαφορετικό καθεστώς χρηματοδότησης.

Παράλληλα, η συζήτηση επεκτάθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του Ισραήλ, στις κινήσεις των δυνάμεων που αντιπολιτεύονται τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και στα σενάρια αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού.

Ελληνοτουρκικά, Λιβύη και ο ρόλος της Αιγύπτου

Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής, οι παρουσιαστές ασχολήθηκαν με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις εξελίξεις στη Λιβύη.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε τοποθετήσεις Λίβυων αξιωματούχων υπέρ της συνεργασίας με την Άγκυρα, καθώς και στη στάση του Ακίλα Σάλεχ.

Οι δύο συνομιλητές εξέφρασαν ανησυχία για την τουρκική επιρροή στη Λιβύη και για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει η περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας των δύο πλευρών στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Παράλληλα, σχολιάστηκε η στάση της Αιγύπτου. Από τη μία πλευρά, επισημάνθηκε η αιγυπτιακή αντίθεση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Από την άλλη, εκφράστηκαν επιφυλάξεις για τη στρατιωτική και διπλωματική προσέγγιση Καΐρου–Άγκυρας.

Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη διαρκούς παρακολούθησης των αιγυπτιακών κινήσεων, καθώς οι περιφερειακές ισορροπίες δεν καθορίζονται αποκλειστικά από τις δημόσιες διπλωματικές τοποθετήσεις.

Προειδοποιήσεις για ετοιμότητα 72 ωρών

Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με αναφορά στην ευρωπαϊκή πολιτική πολιτικής προστασίας και στις συστάσεις για δυνατότητα αυτονομίας των πολιτών επί 72 ώρες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Οι παρουσιαστές συνέδεσαν το ζήτημα με τις σύγχρονες απειλές, τις κυβερνοεπιθέσεις, τις πιθανές διακοπές ηλεκτροδότησης και τις φυσικές καταστροφές.

Ειδικά για την Ελλάδα, τονίστηκε ότι η προετοιμασία των νοικοκυριών δεν αφορά αποκλειστικά την πιθανότητα πολεμικής σύγκρουσης, αλλά και τους σεισμούς, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις δυσλειτουργίες κρίσιμων υποδομών.

Η σύσταση ετοιμότητας 72 ωρών δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη επικείμενου πολέμου. Εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων.