Διεθνή
Τι θα γίνει εαν η Τουρκία αποκτήσει πυρηνικά όπλα; Απασχολεί κανέναν το θέμα στην Ελλάδα;
Πυρηνικές βλέψεις Τουρκίας: Διεθνής προβληματισμός – Η επικίνδυνη αδράνειά μας…
Δρ. Κων/νος Αποστόλου-Κατσαρός*
Η Τουρκία είναι αναγκασμένη λόγω των εσωτερικών κοινωνικών αντιφάσεών της (εγγενή ανομοιογένεια) σε συνδυασμό με την πληθυσμιακή έξαρσή της, να ωθείται προς την εξωστρέφεια και τον επεκτατισμό, σε μια προσπάθεια διατήρησης της δυναμικής της, όπως προέβλεψε ο Παναγιώτης Κονδύλης στο εμβληματικό του έργο «Θεωρία του Πολέμου» (σσ. 385-389). Στόχος της είναι να αναδειχθεί σε περιφερειακή δύναμη στο αναδυόμενο πολυπολικό διεθνές σύστημα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, εφαρμόζει μια ακροσφαλή άσκηση ισορροπίας, η οποία προς το παρόν εξυπηρετεί περισσότερο την Ευρασία και λιγότερο τη Δύση. Η ακροβασία της όμως περιορίζεται από μια βασική παράμετρο που την κρατά προσδεμένη στο Νατοϊκό άρμα. Το γεγονός ότι δεν διαθέτει (προς το παρόν) πυρηνικό οπλοστάσιο, της στερεί τον απαραίτητο συντελεστή ισχύος για την υλοποίηση των φιλοδοξιών της.
Η σημασία που η Άγκυρα δίνει στα πυρηνικά, φάνηκε από τη σχετική δήλωση του Ρ.Τ. Ερντογάν τον Σεπτέμβριο του 2019 στο Οικονομικό Φόρουμ της Κεντρικής Ανατολίας (tccb.gov.tr, 04/09/2019) όπου είπε: «Κάποιος έχει πυρηνικούς πυραύλους, όχι έναν, ούτε δύο, αντιθέτως εγώ δεν έχω πυρηνική κεφαλή στα χέρια μου. Δεν συμφωνώ με αυτό. Επί του παρόντος, μεταξύ των ανεπτυγμένων χωρών, δεν υπάρχει σχεδόν καμία που να μην διαθέτει πυρηνική κεφαλή, όλες έχουν». Πρόσθεσε δε, «πώς μας λένε μην το κάνουμε; Έχουμε εδώ κοντά το Ισραήλ, που εκφοβίζουν κατέχοντάς τα». Κατέληξε μάλιστα επισημαίνοντας με νόημα ότι «εργαζόμαστε για αυτό», υπονοώντας εμμέσως πλην σαφώς ότι η Τουρκία έχει ήδη ξεκινήσει τις προσπάθειες απόκτησης πυρηνικών, όπως θα εξηγηθεί παρακάτω.
Στο ίδιο μήκος κύματος ο Τούρκος Πρόεδρος ξεκαθάρισε τις θέσεις του και ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ το 2019, όταν επέκρινε τη «Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων» (στην οποία συμμετέχει από το 1980) που απαγορεύει σε χώρες όπως η Τουρκία να αναπτύξουν πυρηνικά όπλα (kathimerini.gr, 08/03/2021). Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία υπέγραψε το 1996 και τη «Συνθήκη για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών». Προφανώς όμως πρόκειται για ψιλά γράμματα έναντι των ρεβιζιονιστικών νεοοθωμανικών βλέψεων του «σουλτάνου» που επέλεξε να διατρανώσει με τη γνωστή υπεροπτική ρητορική του την πρόθεση για απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου. Ένα οπλοστάσιο το οποίο αποτελεί όχημα για την απεξαρτητοποίηση της Τουρκίας από την ομπρέλα του ΝΑΤΟ και αποσκοπεί στη χάραξη μιας αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής, όπως άλλωστε εμμέσως προειδοποιεί και ο ειδικός στα πυρηνικά όπλα και ερευνητής στο Ινστιτούτο για την Ειρήνη και την Πολιτική Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, Μόριτζ Κούτ: «Ένα πυρηνικό όπλο όχι μόνο δεν θα ηρεμήσει την κατάσταση ασφάλειας στην Άγκυρα, αλλά θα ενισχύσει το … «εγώ» της χώρας. Επειδή οι ατομικές βόμβες εγγυώνται μια θέση στην πρώτη σειρά της γεωπολιτικής. Μια ιδέα που θα ήθελε ο Ερντογάν» (Μ. Ψύλος «Δημοκρατία», 22/02/2021).
«Θα γίνει σύντομα η Τουρκία πυρηνική δύναμη;»
«Ελπίζω να μην συμβεί, αλλά η Τουρκία φαίνεται να το επιδιώκει» απαντά ο Μόριτζ Κούτ. Ο δε πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ δήλωσε σε συνέδριο του Economist ότι «η Τουρκία θα είναι η επόμενη πυρηνική δύναμη στη γειτονιά μας» (capital.gr, 15/09/2020). Εξίσου προβληματισμένος εμφανίστηκε και ο Ισραηλινός πολιτικός επιστήμονας Γιακόβ Κάντμι, ο οποίος εκτιμά ότι είναι θέμα χρόνου η Άγκυρα να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο (sigmalive.com, 20/01/2021). Υπενθυμίζεται επίσης ότι στις 15 Φεβρουαρίου 2010 ο τότε πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπ. Νετανιάχου είχε ενημερώσει τον Έλληνα πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου ότι, σύμφωνα με πληροφορίες των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, η Τουρκία είχε ήδη τη δυνατότητα να γίνει πυρηνική δύναμη (haaretz.com, 21/02/2010).
Είναι γεγονός ότι εδώ και χρόνια παρατηρούμε την προσέγγιση από την Τουρκία χωρών που διαθέτουν τακτικά πυρηνικά όπως το Πακιστάν και η Ρωσία. Δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία η κατασκευή του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στο Ακουγιού (και όχι μόνο, αφού δρομολογείται η κατασκευή δεύτερου στη Σινώπη, αλλά και τρίτου στην Ανατολική Θράκη), αφού αφ’ ενός μειώνει την ενεργειακή εξάρτησή της και αφ’ ετέρου αποκτά την πυρηνική τεχνογνωσία. Ήδη από το 2015 δεκάδες Τούρκοι σπουδάζουν πυρηνική μηχανική σε ρωσικά πανεπιστήμια (hurriyetdailynews.com, 26/05/2015). Για τους παροικούντες είναι γνωστό ότι η κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων ηλεκτροπαραγωγής, θεωρείται το πρώτο απαραίτητο στάδιο για την κατασκευή τακτικών πυρηνικών όπλων (Foreign Affairs Institute, Σεπ. 2020). Επομένως, η απόκτηση πυρηνικών δυνατοτήτων από την Τουρκία υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα γίνει άμεσα. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει μια ενδεχόμενη «άλλου είδους συνδιαλλαγή» με το στενά συνεργαζόμενο Πακιστάν.
Η ανησυχία αυτή εντάθηκε μετά από δημοσίευμα του aljazeera.com (10/03/2021) όπου αναφέρει ότι η Τουρκία και το Πακιστάν, έχουν επισπεύσει τις κοινές δράσεις και σύμφωνα με πληροφορίες (από αδιευκρίνιστη πηγή), το Ισλαμαμπάντ προτίθεται να υποστηρίξει «κεκαλυμμένα» (covertly) ένα τουρκικό πρόγραμμα κατασκευής πυρηνικών όπλων. Άλλωστε, από το 2015 η γερμανικές μυστικές υπηρεσίες έχουν στοιχεία για τις πυρηνικές βλέψεις της Τουρκίας από τα οποία προκύπτει ότι προσπαθεί να ακολουθήσει τα βήματα του Ιράν. Σύμφωνα με τις γερμανικές πηγές, ήδη από τον Μάιο του 2010, ο Πρόεδρος Ερντογάν είχε ζητήσει να ξεκινήσουν την ανέγερση εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου. Και όχι μόνο αυτό, αλλά υπάρχουν υπόνοιες ότι η Τουρκία έχει ήδη στην κατοχή της εμπλουτισμένο ουράνιο προερχόμενο από παράνομη συνδιαλλαγή (nationalinterest.org, 22/09/2015). Η ίδια η τουρκική αστυνομία στην επαρχία Bolu «ανακάλυψε» (μυστηριωδώς) και κατέσχεσε ποσότητα ραδιενεργού Καλιφόρνιου, το οποίο χρησιμοποιείται σε πυρηνικά όπλα και αντιδραστήρες (tovima.gr, 19/03/2018). Εκτός των άλλων, η Τουρκία φέρεται να συμμετείχε και στις δραστηριότητες του Πακιστανού λαθρέμπορου πυρηνικών προϊόντων Αμπντούλ Καντίρ Χαν, ο οποίος μεταξύ 1987 και 2002 πούλησε χιλιάδες φυγοκεντρητές στο Ιράν, τη Βόρεια Κορέα και τη Λιβύη, τα ηλεκτρονικά συστήματα των οποίων προήλθαν από την Τουρκία (huffingtonpost.gr, 28/08/2019).
Ίσες αποστάσεις από Ρωσία-ΗΠΑ… Πιο κοντά στο Πακιστάν
Ο λόγος που η γείτονα επέλεξε να συνεργαστεί στον συγκεκριμένο τομέα με το ομόθρησκο (και λιγότερο φιλοδυτικό υπό την ηγεσία του Ιμράν Καν) και καθ’ όλα πρόθυμο Πακιστάν, είναι ότι οι δύο σουνιτικές δυνάμεις έχουν ως συνεκτικό υλικό το Ισλάμ, ενώ τα ανταλλάγματα με την εκατέρωθεν στρατιωτική υποστήριξη (Μεσόγειο-Ινδία), τους ιστορικούς (iiss.org, 17/04/2020 ) αλλά και τους οικονομικούς δεσμούς (προσδοκώμενος όγκος εμπορικών συναλλαγών έως το 2023, στα 5 δισ. δολάρια), συναποτελούν το επιστέγασμα (Foreign Affairs Institute, Σεπ. 2020). Άλλωστε εδώ και καιρό έχουν συνάψει συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 και 8) οι οποίες ήδη διευρύνονται ως απόρροια των γεγονότων του Αφγανιστάν που συμβάλουν στην περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεών τους (1, 2 και 3). Η Τουρκία είναι ήδη ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων του Πακιστάν (πρώτη είναι η Κίνα, jpost.com, 11/02/2021). Η εγγύτητά τους αντανακλάται και στη διπλωματική σφαίρα. Πακιστανικοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους στην Τουρκία σχετικά με τις παράνομες έρευνες φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ πακιστανικές αεροναυτικές δυνάμεις συμμετείχαν σε ασκήσεις και παραβιάσεις των ελληνικών και κυπριακών θαλασσίων ζωνών καθώς και του εναέριου χώρου (1, 2, 3 και 4). Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι από το 1974 τo Πακιστάν ήταν στο πλευρό των Τούρκων και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην εισβολή/κατοχή της Κύπρου (simerini.sigmalive.com, 03/02/2018). Συνεπώς, η συνεργασία τους στον πυρηνικό τομέα (1, 2 και 3) μάλλον έρχεται ως φυσικό επακόλουθο, αν όχι ως μοναδική επιλογή για την Τουρκία. Ο διευθυντής του «Middle East Center for Reporting and Analysis» Τζόναθαν Σπάηερ (με έτερο διευθυντή τον Σέθ Φραντσμαν) αναφέρει ότι: «οι ισχυροί και αναπτυσσόμενοι στρατηγικοί δεσμοί της Άγκυρας με το Πακιστάν προκαλούν διεθνή ανησυχία σχετικά με το ενδεχόμενο μεταφοράς τεχνογνωσίας κατασκευής πυρηνικών όπλων. Η Τουρκία έχει ήδη τη θέληση και τις πρώτες ύλες. Αυτή η γνώση είναι ο παράγοντας που αυτή τη στιγμή δεν διαθέτει» (jpost.com, 29/11/2019).
Όσον αφορά στις ΗΠΑ, είναι πολλοί οι λόγοι που δεν θα ανεχτούν το ενδεχόμενο η γείτονα να εξελιχθεί σε πυρηνική δύναμη (U.S. Senate Report, Feb. 2008). Όπως προαναφέρθηκε αυτό θα συνεπάγεται τη γεωπολιτική αυτονόμησή της, προκαλώντας την αποδόμηση της υφιστάμενης Ευρωατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Ταυτόχρονα δε κατ’ αυτόν τον τρόπο, αναδύεται ως νέα απειλή για τα συμφέροντα του στενά συνεργαζόμενου Ισραήλ (jpost.com, 15/07/2020) και επιπλέον θα γίνει η αιτία για μια κούρασα πυρηνικών εξοπλισμών στην ευρύτερη περιοχή. Όλοι αυτοί οι φόβοι αποσταθεροποίησης, εξετάζονται από τους αμερικανούς εδώ και καιρό (U.S. Senate Report, Φεβ. 2008). Παρά ταύτα η τουρκική ηγεσία που είναι υπερφιλόδοξη, κάνει το λάθος να υπερεκτείνεται συνεχώς πέραν των οικονομικών, διπλωματικών, στρατιωτικών και τεχνολογικών δυνατοτήτων της. Η Αμερική που ως γνωστόν δίνει μεγάλη βαρύτητα στην στρατιωτική τεχνολογία, εκτιμάται ότι θα επιτρέψει την ανάπτυξη της τουρκικής αμυντική βιομηχανίας μέχρις ενός σημείου (militaire.gr, 15/08/2021) αλλά τα πυρηνικά ξεπερνούν κατά πολύ το σημείο ανοχής της (protothema.gr, 12/12/2019).
Από την άλλη η Ρωσία, με την οποία η Τουρκία έχει συνάψει μια ευκαιριακή (και όχι στρατηγική) συνεργασία (slpress.gr, 13/07/2021), έχει κάθε λόγο να παρέχει πυρηνική τεχνογνωσία για την κατασκευή του Ακουγιού σε μια προσπάθεια να ρηγματώσει συνειδητά το ΝΑΤΟ, όμως σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί να δει τακτικά πυρηνικά όπλα στα χέρια της Τουρκίας. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η Τουρκία δεν θα επιτύχει τελικά τον στόχο της. Το σίγουρο όμως είναι ότι θα υπάρξουν πολλά προσκόμματα στην διαδικασία αυτή από δρώντες με συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή, όπως το Ισραήλ (haaretz.com, 21/02/2010), η Γαλλία (iris-france.org, 25/09/2019) αλλά και η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία (ahvalnews.com, 02/12/2020) και τα ΗΑΕ (euideas.eui.eu, 12/11/2019).
Συγκεκαλυμμένη εργαλειοποίηση του βαλλιστικού και διαστημικού προγράμματος
Το έτερο προαπαιτούμενο σκέλος ενός πυρηνικού προγράμματος, είναι το βαλλιστικό πρόγραμμα που αποσκοπεί στην ανάπτυξη πυραύλων που θα φέρουν τις πυρηνικές κεφαλές. Είναι αλήθεια ότι η γείτονα έχει ήδη εξελίξει το πυραυλικό δυναμικό που απαιτείται για να απειλήσει ευθέως την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Αναλυτές εκτιμούν ότι επί του παρόντος διαθέτει εγχώριας κατασκευής βαλλιστικούς πυραύλους θεάτρου επιχειρήσεων (Theater Ballistic Missiles) τύπου Short Range Ballistic Missiles (βεληνεκούς >1000km) ενώ υπάρχουν αναφορές για πυραύλους με βεληνεκές άνω των 1000km (defence-point.gr, 14/04/2021).
Σε αυτό το σημείο έμφαση πρέπει να δοθεί και στο εξαγγελθέν διαστημικό πρόγραμμα της Τουρκίας (kathimerini.gr, 10/02/2021) το οποίο είναι κομβικό. Πρώτον, διότι θα επιτρέπει την υποστήριξη τoυ όγκου των δεδομένων που θα προέρχεται από την δορυφορική τηλεκατεύθυνση των μη επανδρωμένων αεροχημάτων και των ταχυπλόων της, ταυτοχρόνως με τη στοχοποίηση των βαλλιστικών πυραύλων (amynageostratigiki.eu, 28/05/2021). Δεύτερον, γιατί εξυπηρετεί την ανάπτυξη πυραύλων/φορεών εμβέλειας >3500km ή και μεγαλύτερης (Medium Range Ballistic Missiles ή μεγαλύτερους). Με άλλα λόγια το τουρκικό διαστημικό πρόγραμμα ενδέχεται να είναι μια καλοστημένη βιτρίνα για να υποστηρίξει το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ με την προκύπτουσα εμβέλεια πυραύλων, γίνεται αντιληπτό το εύρος των χωρών που θα απειληθούν άμεσα, χωρίς καν να λάβουμε υπόψη την δυνατότητα εκτόξευσης από πλοία επιφανείας αλλά και από υποβρύχια…
Οι άμεσοι κίνδυνοι από την κατασκευή του Ακουγιού
Πέραν τούτου, και εκτός των όσων προαναφέραμε, ένας επιπλέον παράγοντας προβληματισμού είναι η -όχι τυχαία- επιλογή κατασκευής του Ακουγιού (1 και 2) πλησίον της Κύπρου (σε απόσταση περίπου 85km), γεγονός που δημιουργεί προφανείς λόγους ανησυχίας και που αφορούν:
-Πρώτον, στην πιθανότητα ατυχήματος (είτε λόγω ανθρωπίνου λάθος, είτε κατασκευαστικής αστοχίας, είτε της σεισμικότητας της περιοχής, βλ. Φουκουσίμα και ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13/01/2014) η οποία επισημάνθηκε με ανεμικές και ετεροχρονισμένες δηλώσεις (για την «τιμή των όπλων»; Αφού η κατασκευή βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο…) από τον Έλληνα ΥΠΕΞ Ν. Δένδια (1 και 2). Όσον αφορά στην ελληνοκυπριακή πλευρά, ο ακαδημαϊκός Δρ. Κλέαρχος Κυριακίδης είναι μάλλον ο πρώτος που έθεσε το ζήτημα (1, 2, 3, 4, και 5, 6, 7), ενώ ανεξήγητη νεκρική σιγή επικρατεί στην Κυπριακή Δημοκρατία.
-Δεύτερον, σε ζητήματα ασφάλειας της ευρύτερης περιοχής (τρομοκρατικές ενέργειες, ένοπλες διενέξεις κλπ). Αμερικανοί αναλυτές όπως ο Χένρυ Σοκόλσκι (εκτελεστικός διευθυντής του NPEC, aljazeera.com 10/03/2021), προειδοποιούν για το αυτονόητο, ότι δηλαδή: «η γειτονιά σας είναι επικίνδυνη. Άνθρωποι πολεμούν. Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες σε έναν πόλεμο μπορεί να αποτελέσουν στόχο». Πρόσθεσε δε ότι «τέτοιου είδους χτυπήματα μπορούν να δημιουργήσουν ανησυχία και να οδηγήσουν σε έκλυση ραδιενέργειας, όπως το Τσέρνομπιλ ή χειρότερα».
Επίλογος
Συμπερασματικά, το νέο εγχείρημα της γείτονος συνιστά σε κάθε περίπτωση παράγοντα ανησυχίας βραχυπρόθεσμα (κατασκευή Ακουγιού) αλλά και μακροπρόθεσμα (δυνάμει ανάπτυξη τακτικών πυρηνικών) για τον Ελληνισμό εν συνόλω και κατ’ επέκταση για την Βορειοατλαντική Συμμαχία. Η ειλημμένη απόφασή της για την απομάκρυνση/αυτονόμηση από τη Δύση (1, 2 και 3) προϋποθέτει προηγουμένως την απόκτηση τακτικών πυρηνικών, κίνηση που θα οδηγήσει σε αντανακλαστική κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών σημαντικών δρώντων στην ευρύτερη περιοχή μας. Υπό αυτό το πρίσμα, για τη Δύση αποτελεί «Δούρειο ίππο» ενώ για την Ευρασία, είναι ένα «ανεξέλεγκτο κανόνι» (loose cannon). Συνακόλουθα, οι γεωπολιτικές κυβιστήσεις της πέραν των διπλωματικών, οικονομικών και στρατιωτικών δυνατοτήτων της, εκτιμάται ότι θα έχουν τραγική κατάληξη για την ίδια, αλλά μέχρι τότε θα ωρύεται προσπαθώντας να καλύψει την αδυναμία της, για να καθηλώσει όσους αντίπαλους διακατέχονται από φοβικά σύνδρομα και ατολμία. Όπως έλεγε και ο Αβραάμ Λίνκολν: «Μπορείς να ξεγελάς όλους για λίγο καιρό, λίγους όλο τον καιρό, αλλά ποτέ όλους όλο τον καιρό».
Όσον αφορά στα του οίκου μας, μολονότι αποτελεί γενική παραδοχή ότι «όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά», δυστυχώς οι Αθηναϊκές και Κυπριακές ελίτ, αρνούνται να λάβουν σοβαρά υπόψη το ενδεχόμενο η Τουρκία να βρίσκεται ήδη σε διαδικασία ανάπτυξης πυρηνικών ικανοτήτων (έστω και στοιχειωδών), πολλώ δε μάλλον να αναλάβουν δράση για την ανάσχεση αυτής της απειλής (όπως για παράδειγμα το Ισραήλ εξετάζει έναντι του Ιράν). Η αλήθεια όμως είναι ότι εάν συνεχίσουμε να εθελοτυφλούμε έναντι του εφιαλτικού αυτού σεναρίου -εναποθέτοντας και αυτό στον παράγοντα τύχη-, τότε στην ουσία παίζουμε «κορώνα-γράμματα» με την ίδια μας την υπόσταση.
*Ειδικός τεχνικός σύμβουλος. Διετέλεσε λέκτορας και επιστημονικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο του Μπράιτον της Βρετανίας.
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας
