Η Μισράτα, ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά και βιομηχανικά κέντρα της Λιβύης, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον της ιταλικής επιχειρηματικής κοινότητας, η οποία επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία της στη βορειοαφρικανική χώρα.

Την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Ελεύθερη Ζώνη της πόλης το Λιβυοϊταλικό Φόρουμ Επιχειρηματικότητας και Επενδύσεων, με αντικείμενο την ανάπτυξη εμπορικών, βιομηχανικών και επενδυτικών συνεργασιών.

Σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο Agenzia Nova, η πρώτη ουσιαστική κίνηση ήταν τα εγκαίνια μόνιμου γραφείου του Ιταλολιβυκού Εμπορικού Επιμελητηρίου, το οποίο θα υποστηρίζει τις ιταλικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή επιθυμούν να επενδύσουν στη Λιβύη.

Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου, Νικόλα Κολίκι, ξεκαθάρισε ότι στόχος δεν είναι μια συμβολική παρουσία, αλλά η δημιουργία εμπορίου, επενδύσεων και θέσεων εργασίας, με παράλληλη εκπαίδευση προσωπικού και τεχνικών.

Ένας εμπορικός διάδρομος από τη Μεσόγειο προς την υποσαχάρια Αφρική

Το σημαντικότερο στοιχείο του σχεδιασμού είναι η επιδίωξη να αποκτήσει η Μισράτα ρόλο διαμετακομιστικού κέντρου για την ευρύτερη αφρικανική αγορά.

Ο υπουργός Μεταφορών της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Μοχάμεντ αλ Σαχούμπι, παρουσίασε την προοπτική ανάπτυξης οδικών συνδέσεων προς τον Νότο.

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ασφαλούς εμπορικού διαδρόμου, μέσω του οποίου τα λιμάνια της Λιβύης θα μπορούν να εξυπηρετούν τις αγορές του Νίγηρα, του Τσαντ και του Μάλι.

Πρόκειται για σχεδιασμό που, εφόσον υλοποιηθεί, θα συνδέσει τις μεσογειακές θαλάσσιες μεταφορές με τα χερσαία εμπορικά δίκτυα της υποσαχάριας Αφρικής.

Η στρατηγική σημασία ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι εμφανής. Η Μισράτα θα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως λιμάνι εισαγωγής εμπορευμάτων στη Λιβύη, αλλά και ως διαμετακομιστικός κόμβος για χώρες της αφρικανικής ενδοχώρας.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η συνεργασία με τον ναυτιλιακό όμιλο MSC.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Διαχείρισης της Ελεύθερης Ζώνης, Μόχσεν αλ Σακούτρι, το λιμάνι διακίνησε το 2025 περισσότερα από 750.000 TEU, ενώ η παρουσία της MSC αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις δυνατότητές του.

Το μοντέλο Tanger Med και η ανάπτυξη της βιομηχανίας

Οι ιταλικές επιχειρήσεις δεν περιορίζουν το ενδιαφέρον τους στη διακίνηση εμπορευμάτων.

Ο Φεντερίκο Κάρντου, εκπρόσωπος της Confindustria Assafrica e Mediterraneo, παρουσίασε ως παράδειγμα το Tanger Med του Μαρόκου, όπου η ανάπτυξη λιμενικών εγκαταστάσεων συνδυάστηκε με τη δημιουργία βιομηχανικών μονάδων.

Η ίδια προσέγγιση εξετάζεται και για τη Μισράτα.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τη μετάβαση από ένα λιμάνι που κυρίως δέχεται εισαγωγές σε έναν παραγωγικό κόμβο, από τον οποίο θα πραγματοποιούνται εξαγωγές.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ιταλική επιχειρηματική αποστολή έχει προγραμματίσει επισκέψεις στο χαλυβουργικό συγκρότημα Lisco, στον όμιλο τροφίμων Al Naseem, καθώς και σε μονάδες παραγωγής κεραμικών και χρωμάτων.

Τουρκία και Κίνα διεκδικούν επίσης μερίδιο

Η ιταλική προσπάθεια αναπτύσσεται σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Στη Μισράτα δραστηριοποιούνται ήδη τουρκικές και κινεζικές επιχειρήσεις στους τομείς των μεταφορών, της βιομηχανίας και της τεχνολογίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η κινεζική παρουσία στις ψηφιακές υποδομές, καθώς στο Φόρουμ συμμετείχαν και εκπρόσωποι της Huawei, διερευνώντας νέες επιχειρηματικές δυνατότητες.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, διατηρεί ευρύτερη στρατιωτική και πολιτική παρουσία στη δυτική Λιβύη. Η οικονομική της δραστηριότητα προστίθεται σε αυτό το ήδη σύνθετο περιφερειακό περιβάλλον.

Για την Ιταλία, η διατήρηση ισχυρών οικονομικών σχέσεων με τη Λιβύη έχει σημασία τόσο για τα εμπορικά της συμφέροντα όσο και για τη θέση της στη νότια Μεσόγειο.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Φόρουμ δείχνουν ότι η Ρώμη εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα.

Κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026, η Ιταλία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Λιβύης, με μερίδιο 16,5%, μπροστά από την Κίνα και την Τουρκία.

Fincantieri: Στο επίκεντρο η ασφάλεια των υποθαλάσσιων υποδομών

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία της Fincantieri, ενός από τους σημαντικότερους ναυπηγικούς ομίλους της Ευρώπης.

Ο αντιπρόεδρός της, Ενρίκο Ντέλα Γκάτα, υπογράμμισε ότι η προστασία των θαλάσσιων και υποθαλάσσιων υποδομών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την οικονομική ανάπτυξη.

Η αναφορά αφορά υποδομές που συνδέονται ολοένα περισσότερο με την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες.

Το συγκεκριμένο ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη Μεσόγειο, όπου τα υποθαλάσσια καλώδια, οι ενεργειακές συνδέσεις και οι θαλάσσιες μεταφορές αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της περιφερειακής οικονομίας.

Ο Ντέλα Γκάτα αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη κατάρτισης εξειδικευμένου προσωπικού, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική μεταβάλλουν τις απαιτήσεις της ναυπηγικής βιομηχανίας.

Οι δυσκολίες για τους επενδυτές

Παρά το επενδυτικό ενδιαφέρον, η δραστηριοποίηση στη Λιβύη εξακολουθεί να συνοδεύεται από σημαντικές δυσκολίες.

Ιταλοί επιχειρηματίες επισήμαναν τα προβλήματα στις πληρωμές, στις τραπεζικές διαδικασίες και στην έκδοση ενέγγυων πιστώσεων.

Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτείται η μεσολάβηση τραπεζών τρίτων χωρών, αυξάνοντας το κόστος και καθυστερώντας την ολοκλήρωση των συναλλαγών.

Παράλληλα, οι συνθήκες ασφαλείας παραμένουν παράγοντας που επηρεάζει την προσέλκυση ευρωπαϊκών κεφαλαίων.

Ακριβώς γι’ αυτό, η δημιουργία μόνιμου γραφείου του Ιταλολιβυκού Εμπορικού Επιμελητηρίου θεωρείται σημαντική για τη διευκόλυνση των επενδυτών και την ανάπτυξη συνεργασιών με αξιόπιστους τοπικούς εταίρους.

Η Ρώμη ενισχύει την παρουσία της στη δυτική Λιβύη

Σε διπλωματικό επίπεδο, ο Ιταλός πρέσβης στη Λιβύη, Τζανλούκα Αλμπερίνι, εξέφρασε την επιθυμία για νέες απευθείας αεροπορικές συνδέσεις με τη Μισράτα, μετά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις συνδέσεις με την Τρίπολη και τη Βεγγάζη.

Παράλληλα, αναφέρθηκε θετικά στην προβλεπόμενη συνεργασία με λιμάνια της δυτικής Σικελίας.

Η ιταλική επιχειρηματική αποστολή συνεχίζεται στις 2 Νοεμβρίου με επισκέψεις σε σημαντικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Μισράτα και συναντήσεις μεταξύ επιχειρήσεων των δύο χωρών.

Το ενδιαφέρον της Ρώμης δεν εξαντλείται στην αύξηση των εξαγωγών της προς τη λιβυκή αγορά. Ο σχεδιασμός που παρουσιάστηκε στο Φόρουμ περιλαμβάνει παραγωγικές επενδύσεις, λιμενικές υποδομές, οδικές συνδέσεις και τεχνολογική συνεργασία.

Σε μια χώρα όπου η Τουρκία και η Κίνα διεκδικούν επίσης οικονομική επιρροή, η Ιταλία επιχειρεί να αξιοποιήσει την ισχυρή εμπορική της θέση και να αποκτήσει μόνιμο ρόλο στην ανάπτυξη της Μισράτα.

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αποτυπώσεις της ελληνικής κοινής γνώμης για τα ελληνοτουρκικά παρουσιάζει στο κυριακάτικο φύλλο της, την 1η Νοεμβρίου 2026, η εφημερίδα «Δημοκρατία». Η πανελλαδική έρευνα της MRB Hellas, η οποία πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της, αναδεικνύει μία σαφή προτίμηση υπέρ της άμεσης υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία.

Το 73,9% υποστηρίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει στην πόντιση του καλωδίου, ακόμη και αν εκδηλωθεί τουρκική αντίδραση. Αντίθετα, μόλις το 17,9% θεωρεί ότι η Αθήνα πρέπει πρώτα να συνεννοηθεί με την Άγκυρα και στη συνέχεια να προχωρήσει στις εργασίες.

Το 5% δεν επιλέγει καμία από τις δύο προτεινόμενες θέσεις, ενώ το 3,2% δεν εκφράζει γνώμη.

Η εφημερίδα παρουσιάζει το αποτέλεσμα με τον πρωτοσέλιδο τίτλο «Ποντίστε τώρα το καλώδιο, ακόμη κι αν αντιδράσει η Τουρκία», κάνοντας λόγο για σαρωτική πατριωτική εντολή των Ελλήνων πολιτών.

Η Κάσος και το ζήτημα της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων

Για να γίνει αντιληπτή η σημασία του ευρήματος, πρέπει να εξεταστεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η υπόθεση του Great Sea Interconnector.

Το υποθαλάσσιο καλώδιο αποτελεί ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο, με ευρύτερες προεκτάσεις για την Ανατολική Μεσόγειο. Η υλοποίησή του, ωστόσο, έχει συναντήσει σοβαρά εμπόδια, μεταξύ των οποίων και οι τουρκικές παρεμβάσεις στις θαλάσσιες περιοχές όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν έρευνες.

Το περιστατικό της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, αποτέλεσε χαρακτηριστική περίπτωση. Η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων και η αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων στην περιοχή ανέδειξαν τη δυνατότητα της Άγκυρας να ασκεί πίεση στην εξέλιξη ενός ενεργειακού έργου μέσω της στρατιωτικής της παρουσίας.

Έκτοτε, η συνέχιση των ερευνητικών εργασιών έχει αποκτήσει σημασία που υπερβαίνει την τεχνική υλοποίηση της διασύνδεσης.

Το ζήτημα αφορά πλέον και την πρακτική άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και το κατά πόσον οι τουρκικές αντιδράσεις μπορούν να επηρεάζουν τις αποφάσεις της Αθήνας.

Εδώ απαιτείται μια ουσιαστική διευκρίνιση: Η πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων και οι σχετικές έρευνες υπάγονται σε συγκεκριμένο διεθνές νομικό πλαίσιο, με δικαιώματα και αρμοδιότητες που διαφέρουν ανάλογα με τη θαλάσσια ζώνη. Επομένως, η υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως τεχνικό ή εμπορικό ζήτημα.

Η ελληνική κοινή γνώμη δεν προκρίνει προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία

Το σημαντικότερο στοιχείο της έρευνας δεν είναι μόνο το υψηλό ποσοστό υπέρ της άμεσης πόντισης. Είναι κυρίως η μεγάλη απόσταση που χωρίζει τη συγκεκριμένη θέση από την επιλογή προηγούμενης συνεννόησης με την Τουρκία.

Η διαφορά των 56 ποσοστιαίων μονάδων δείχνει ότι, στο συγκεκριμένο ερώτημα, η ελληνική κοινή γνώμη προκρίνει την προώθηση του έργου χωρίς να εξαρτάται η έναρξη των εργασιών από τη στάση της Άγκυρας.

Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε μία περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό τον ρόλο της στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου, αμφισβητώντας ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.

Η περίπτωση του καλωδίου συνδέεται με μία ευρύτερη προβληματική της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: εάν η αποφυγή εντάσεων μπορεί, στην πράξη, να οδηγήσει σε περιορισμό δραστηριοτήτων τις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι δικαιούται να ασκεί.

Η απάντηση των πολιτών, όπως αποτυπώνεται στην έρευνα της MRB, παρουσιάζει μια ισχυρή προτίμηση υπέρ της άσκησης αυτών των δικαιωμάτων, ακόμη και υπό την προοπτική τουρκικών αντιδράσεων.

Δεν πρέπει, πάντως, να συγχέεται η υποστήριξη της πόντισης με αποδοχή οποιασδήποτε στρατιωτικής κλιμάκωσης. Τα δύο ζητήματα είναι διαφορετικά και η δημοσιευμένη ερώτηση δεν επιτρέπει ασφαλές συμπέρασμα για το δεύτερο.

Το πολιτικό μήνυμα προς την κυβέρνηση Μητσοτάκη

Η «Κυριακάτικη Δημοκρατία» ερμηνεύει τα αποτελέσματα ως έντονη αμφισβήτηση των κυβερνητικών χειρισμών στα εθνικά ζητήματα και ειδικότερα στο θέμα του καλωδίου.

Η συγκεκριμένη αξιολόγηση αποτελεί πολιτική ερμηνεία της εφημερίδας. Από τα δημοσιευμένα ποσοστά τεκμηριώνεται η σαφής προτίμηση υπέρ της άμεσης πόντισης, όχι όμως αυτομάτως η συνολική αποδοκιμασία της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης.

Σε κάθε περίπτωση, το εύρημα δημιουργεί ένα ενδιαφέρον πολιτικό δεδομένο.

Η κυβέρνηση έχει διαβεβαιώσει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση θα προχωρήσει, ενώ παράλληλα έχει επιχειρήσει να διαχειριστεί τις διπλωματικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις των τουρκικών αντιδράσεων.

Από την πλευρά της, η Άγκυρα συνεχίζει να προβάλλει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκοντας να διαδραματίζει ρόλο σε δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στις δικές της αρμοδιότητες.

Το ερώτημα που ανακύπτει για την Αθήνα είναι πώς θα συνδυάσει τη συνέχιση του έργου, την αποτροπή και τη διαχείριση μιας πιθανής κρίσης, χωρίς να δημιουργηθούν τετελεσμένα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ανάλογες δραστηριότητες στο μέλλον.

Από την Κάσο στην ηλεκτρική διασύνδεση: Το διακύβευμα για Ελλάδα και Κύπρο

Η σημασία του καλωδίου δεν περιορίζεται στην ελληνική επικράτεια. Η Κύπρος αποτελεί τον δεύτερο άμεσα ενδιαφερόμενο παράγοντα και η υλοποίηση του έργου συνδέεται με την προσπάθεια άρσης της ηλεκτρικής της απομόνωσης.

Παράλληλα, η διασύνδεση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ενεργειακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική και η κυπριακή πλευρά έχουν, συνεπώς, ένα κοινό στρατηγικό ενδιαφέρον, ακόμη και αν υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση, την κατανομή του κόστους και τη διαχείριση των κινδύνων.

Η δημοσκόπηση της MRB αναδεικνύει ότι τουλάχιστον ως προς το ζήτημα της τουρκικής αντίδρασης, οι ερωτηθέντες προκρίνουν μια ξεκάθαρη επιλογή: την άμεση προώθηση της πόντισης.

Το συγκεκριμένο εύρημα δεν επιλύει τις εκκρεμότητες του έργου ούτε υποκαθιστά την ανάγκη ολοκληρωμένου πολιτικού, τεχνικού και επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Καταγράφει, όμως, μία ουσιαστική παράμετρο που η κυβέρνηση καλείται να συνεκτιμήσει: Στο δίλημμα ανάμεσα στην άμεση πόντιση του καλωδίου και στην προηγούμενη συνεννόηση με την Τουρκία, σχεδόν τρεις στους τέσσερις ερωτηθέντες επιλέγουν το πρώτο.

Σοβαρές τριβές καταγράφονται στις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, με τον τουρκικό Τύπο να κάνει λόγο για αυξανόμενη δυσαρέσκεια του Μπακού απέναντι στην Άγκυρα. Οι δηλώσεις του Ιλχάμ Αλίεφ για τις αγορές του αζερικού στρατιωτικού εξοπλισμού, η απουσία του από τη Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών και τα αιχμηρά δημοσιεύματα αζερικών μέσων ενημέρωσης αναδεικνύουν τις διαφωνίες μεταξύ δύο χωρών που επί δεκαετίες προβάλλουν το σύνθημα «ένα έθνος, δύο κράτη».

Το ζήτημα αναδεικνύει η τουρκική εφημερίδα Sözcü, η οποία σε δημοσιεύματά της την 1η Νοεμβρίου 2026 υποστηρίζει ότι η ένταση δεν έχει υποχωρήσει, παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις των δύο ηγεσιών για τη στρατηγική σημασία της διμερούς συνεργασίας. Μάλιστα, σύμφωνα με την εφημερίδα, οι εξελίξεις απασχόλησαν και το BBC Türkçe, που εξέτασε τις τελευταίες διαφωνίες Άγκυρας–Μπακού.

«Είμαστε αδέλφια, όχι η τράπεζά σας»

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 18 Οκτωβρίου στην αζερική ιστοσελίδα Day.az, την οποία η Sözcü χαρακτηρίζει φιλοκυβερνητική. Το δημοσίευμα έθεσε ευθέως το ζήτημα των οικονομικών προσδοκιών που, σύμφωνα με την αζερική πλευρά, διατυπώνονται από την Τουρκία.

Το μήνυμα ήταν σαφές: Το Αζερμπαϊτζάν θα εξακολουθήσει να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές και στενότερους συμμάχους της Τουρκίας, χωρίς όμως να αναλάβει τον ρόλο του οικονομικού της χρηματοδότη.

Στο άρθρο επισημαινόταν χαρακτηριστικά:

«Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε το Μπακού σε ένα νέο Κατάρ. Ο προϋπολογισμός του Αζερμπαϊτζάν δεν είναι αποθεματικό ταμείο της τουρκικής κυβέρνησης».

Η αναφορά στο Κατάρ δεν ήταν τυχαία. Το δημοσίευμα υπενθύμιζε την οικονομική υποστήριξη που είχε προσφέρει η Ντόχα στην Τουρκία το 2018, όταν η τουρκική οικονομία αντιμετώπιζε σοβαρές πιέσεις.

Το Day.az παρέθεσε, επίσης, στοιχεία για τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων της κρατικής ενεργειακής εταιρείας SOCAR στην Τουρκία, καθώς και για τη δραστηριοποίηση τουρκικών επιχειρήσεων στα έργα ανοικοδόμησης του Καραμπάχ.

Η θέση του αζερικού μέσου συμπυκνώθηκε στη φράση: «Αδέλφια, ναι. Πορτοφόλι, όχι».

Πρόκειται για διατύπωση με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς αμφισβητεί την αντίληψη ότι η στενή στρατηγική σχέση των δύο χωρών συνεπάγεται και απεριόριστη οικονομική στήριξη από το Μπακού προς την Άγκυρα.

Αλίεφ: «Πληρώσαμε μέχρι και την τελευταία σφαίρα»

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται και οι δηλώσεις του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, σχετικά με τον στρατιωτικό εξοπλισμό της χώρας του.

Ο Αλίεφ επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν οφείλει τη στρατιωτική του ισχύ σε δωρεάν βοήθεια άλλων χωρών.

«Δεν χρειαζόμαστε τη βοήθεια ή την προστασία κανενός. Ό,τι διαθέτουμε το αγοράσαμε με δικά μας χρήματα. Αγοράσαμε όλα τα όπλα μας, μέχρι και την τελευταία σφαίρα, στις τιμές της παγκόσμιας αγοράς», ανέφερε, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα.

Οι δηλώσεις ερμηνεύθηκαν από τουρκικά μέσα ενημέρωσης ως έμμεση απάντηση σε όσους υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο της τουρκικής στρατιωτικής υποστήριξης στις επιτυχίες του αζερικού στρατού στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για το Μπακού, το οποίο επιδιώκει να κατοχυρώσει την εικόνα μιας ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης, χωρίς να αμφισβητείται η δική του συμβολή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η απουσία από την Άγκυρα που προκάλεσε ερωτήματα

Νέες διαστάσεις στην αντιπαράθεση έδωσε η απουσία του Ιλχάμ Αλίεφ από τη 13η Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα στις 29 και 30 Οκτωβρίου.

Παρά την προσωπική πρόσκληση που του είχε απευθύνει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Αλίεφ δεν παρέστη στις εργασίες της Συνόδου. Το Αζερμπαϊτζάν εκπροσώπησε ο υπουργός Εξωτερικών Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ.

Από αζερικής πλευράς προβλήθηκε ως αιτιολογία το ήδη προγραμματισμένο πρόγραμμα του προέδρου στο Μπακού. Ωστόσο, στον τουρκικό Τύπο η απουσία συνδέθηκε με τις διαφωνίες των προηγούμενων εβδομάδων.

Ο πρώην βουλευτής του AKP Σαμίλ Ταγιάρ διατύπωσε, μάλιστα, την εκτίμηση ότι η απόφαση Αλίεφ ενδεχομένως αποτελούσε απάντηση στην απουσία Ερντογάν από τη Σύνοδο CICA στο Μπακού, στις 15 Οκτωβρίου.

Η συγκεκριμένη ερμηνεία δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως, αλλά αποτυπώνει τον προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί σε τουρκικούς πολιτικούς κύκλους.

Η αντιπαράθεση για τη μαντίλα και οι κατηγορίες περί παρέμβασης

Πίσω από τις οικονομικές διαφωνίες βρίσκεται και μία πολιτική αντιπαράθεση που αφορά τον κοσμικό χαρακτήρα του αζερικού κράτους.

Οι περιορισμοί που εφαρμόστηκαν σε σχολεία του Αζερμπαϊτζάν σχετικά με τη χρήση της ισλαμικής μαντίλας προκάλεσαν αντιδράσεις από στελέχη του κυβερνώντος AKP στην Τουρκία.

Μεταξύ όσων επέκριναν την πολιτική του Μπακού ήταν ο τότε σύμβουλος της τουρκικής προεδρίας Οκτάι Σαράλ, ο οποίος ζήτησε την προστασία του δικαιώματος των μαθητριών στην εκπαίδευση.

Η αντίδραση από το Αζερμπαϊτζάν ήταν έντονη. Το κυβερνών κόμμα του Αλίεφ θεώρησε τις τουρκικές παρεμβάσεις απαράδεκτη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.

Σύμφωνα με τη Sözcü, το Μπακού προχώρησε ακόμη και στην απαγόρευση εισόδου 31 Τούρκων πολιτών, μεταξύ των οποίων ο επικεφαλής του Κόμματος Νέας Ευημερίας, Φατίχ Ερμπακάν.

Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν περιορίζεται στις οικονομικές σχέσεις. Αγγίζει την εθνική κυριαρχία, τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους και τα όρια της πολιτικής επιρροής της Άγκυρας στο Αζερμπαϊτζάν.

Νέο μήνυμα Αλίεφ μέσω TikTok: «Κανείς δεν μπορεί να μας απειλήσει»

Στο ήδη επιβαρυμένο κλίμα ήρθε να προστεθεί μία ακόμη παρέμβαση του Ιλχάμ Αλίεφ μέσω κοινωνικών δικτύων.

Σύμφωνα με τη Sözcü, στον επίσημο λογαριασμό του Αζέρου προέδρου στο TikTok δημοσιεύθηκε βίντεο με ιδιαίτερα αυστηρό περιεχόμενο.

«Κανείς δεν μπορεί να μας ανταγωνιστεί. Κανείς δεν μπορεί να παίζει με την υπομονή του αζερικού λαού. Κανείς δεν μπορεί να μας απειλήσει. Αν το κάνει, θα πάρει το μάθημά του. Άλλωστε, έχουμε ήδη δώσει τέτοια μαθήματα», ήταν το μήνυμα που μεταδόθηκε.

Η τουρκική εφημερίδα συνδέει τη δημοσίευση με την επιδείνωση του κλίματος μεταξύ Άγκυρας και Μπακού, υποστηρίζοντας ότι οι έμμεσες δημόσιες τοποθετήσεις συνεχίζονται παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί φιλίας.

Ωστόσο, δεν προκύπτει από το δημοσίευμα ότι ο Αλίεφ απευθυνόταν συγκεκριμένα στην Τουρκία. Ο αποδέκτης του μηνύματος παραμένει αδιευκρίνιστος.

Η Άγκυρα αρνείται την ύπαρξη κρίσης

Παρά τα διαδοχικά δημοσιεύματα, η τουρκική κυβέρνηση επιμένει ότι οι σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν παραμένουν ισχυρές.

Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, είχε απορρίψει στις 7 Οκτωβρίου τις αναφορές περί κρίσης, χαρακτηρίζοντάς τες αβάσιμες.

Υποστήριξε ότι τρίτες χώρες επιχειρούν να δημιουργήσουν προβλήματα στις σχέσεις Άγκυρας–Μπακού και διαβεβαίωσε ότι η συνεργασία των δύο κρατών θα συνεχιστεί.

Στις 21 Οκτωβρίου, Ερντογάν και Αλίεφ είχαν επίσης τηλεφωνική επικοινωνία, κατά την οποία συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις και τις περιφερειακές εξελίξεις. Σύμφωνα με την επίσημη τουρκική ενημέρωση, ο Ερντογάν υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας.

Παρά τις διαβεβαιώσεις, η αντιπαράθεση που αποτυπώνεται στα μέσα ενημέρωσης των δύο χωρών φέρνει στην επιφάνεια διαφορετικές αντιλήψεις για τη λειτουργία της στρατηγικής τους σχέσης.

Για το Μπακού, η στενή συμμαχία με την Τουρκία δεν πρέπει να μεταφράζεται σε πολιτική κηδεμονία ή σε υποχρέωση οικονομικής υποστήριξης. Από την πλευρά της Άγκυρας, η διατήρηση της συνεργασίας με το Αζερμπαϊτζάν παραμένει σημαντική για την πολιτική της στον Καύκασο, την ενεργειακή ασφάλεια και τις φιλοδοξίες της στον ευρύτερο τουρκικό κόσμο.

Το εάν οι τελευταίες τριβές θα αποκτήσουν μόνιμα χαρακτηριστικά παραμένει ανοιχτό. Προς το παρόν, η χαρακτηριστική φράση του αζερικού δημοσιεύματος, «Αδέλφια, ναι. Πορτοφόλι, όχι», αποτυπώνει μία πλευρά των διαφωνιών που έχουν αναδυθεί ανάμεσα στους δύο συμμάχους.