Αναλύσεις
Τα πέντε «κύματα» στρατιωτικής συνεργασίας ΗΒ-Τουρκίας – Ο ρόλος Γερμανίας
Η βρετανική στήριξη προς την Τουρκία δεν ήταν ποτέ συγκυριακή, ούτε προϊόν προσωπικών σχέσεων ηγετών. Αντιθέτως εδράζεται σε μια μακρά γεωπολιτική λογική, η οποία παραμένει εδώ και έναν αιώνα σχεδόν αναλλοίωτη. Η Τουρκία βρίσκεται σε σημείο όπου διασταυρώνονται οι κρίσιμες στρατηγικές ζώνες της Μαύρης Θάλασσας, της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου. Η γεωγραφική της θέση είναι, δυστυχώς για Ελλάδα και Κύπρο, μια δύναμη που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Aπό τη Συμφωνία Αμοιβαίας Συνδρομής του 1939 μέχρι και την ανακοίνωση αυτής της εβδομάδας για παραχώρηση 20 Eurofighters Typhoon αξίας £5,4 δισ., οι αμυντικοί δεσμοί Λονδίνου – Άγκυρας παρέμειναν στενοί στο πέρασμα των δεκαετιών. Εξελίχθηκαν από περιορισμένη βοήθεια σε διαρκή, θεσμική συνεργασία. Ιστορικά μπορούν να εντοπιστούν πέντε «κύματα» προμηθειών/συμπαραγωγών από το 1939 έως σήμερα, από συμμαχική συνδρομή και ΝΑΤΟϊκές συνέργειες, έως drones και τώρα μαχητικά αεροσκάφη. Κρίσιμες καμπές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ήταν η ένταξη στο ΝΑΤΟ (1952), η παύση νέων αδειών το 2019 λόγω Συρίας και η παροχή βρετανικής τεχνολογίας σε τουρκικά UAV.
Η βρετανική στήριξη προς την Τουρκία δεν ήταν ποτέ συγκυριακή, ούτε προϊόν προσωπικών σχέσεων ηγετών. Αντιθέτως εδράζεται σε μια μακρά γεωπολιτική λογική, η οποία παραμένει εδώ και έναν αιώνα σχεδόν αναλλοίωτη. Η Τουρκία βρίσκεται σε σημείο όπου διασταυρώνονται οι κρίσιμες στρατηγικές ζώνες της Μαύρης Θάλασσας, της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου. Η γεωγραφική της θέση είναι, δυστυχώς για Ελλάδα και Κύπρο, μια δύναμη που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Για το Λονδίνο, η Τουρκία λειτουργεί ως κράτος-πύλη προς τις εξελίξεις στη Ρωσία, στη Συρία και στον Καύκασο. Ο έλεγχος των Στενών Βοσπόρου και Δαρδανελλίων καθιστά την Άγκυρα παράγοντα με άμεση επιρροή στις ναυτικές ισορροπίες της Μαύρης Θάλασσας. Γι’ αυτό και η Βρετανία προτιμά την Τουρκία εντός της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, ακόμη κι όταν η συνεργασία προκαλεί πολλές φορές πολιτικό κόστος.
Τα πέντε «κύματα»
- 1939–1945: Η Συμμαχική Αμοιβαία Συνδρομή
Το πρώτο θεσμικό πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας διαμορφώνεται στις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Αγγλο–Γαλλο–Τουρκική Συνθήκη Αμοιβαίας Συνδρομής της 19ης Οκτωβρίου 1939 προβλέπει παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς την Τουρκία σε περίπτωση επίθεσης από ευρωπαϊκή δύναμη. Η Βρετανία βλέπει την Τουρκία ως «πύλη» στα Στενά και κρίσιμο γεωστρατηγικό άξονα ελέγχου της πρόσβασης στη Μαύρη Θάλασσα. Πρόκειται για τη στιγμή που η υποστήριξη αποκτά πολιτική θεμελίωση και όχι απλώς διπλωματική προσέγγιση.
- 1952–μέσα 1970: Η ΝΑ Πτέρυγα του ΝΑΤΟ
Η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952 μετασχηματίζει τη στρατιωτική συνεργασία από διμερή σε συμμαχική. Η ροή εξοπλισμών, εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης γίνεται σταθερή και ενταγμένη στη ΝΑΤΟϊκή τυποποίηση. Η Άγκυρα αποκτά ναυτικές και αεροπορικές δυνατότητες με Δυτικά συστήματα, ενώ το Λονδίνο την θεωρεί βασικό παράγοντα ανάσχεσης της Σοβιετικής Ένωσης. Η γεωγραφία της Τουρκίας μετατρέπεται σε στρατηγικό επιχείρημα, όχι μόνο σε εμπορικό.
- Τέλη 1970s–2010s
Παρότι η εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο το 1974 προκαλεί σοβαρή πολιτική ένταση, η αλυσίδα αδειοδοτήσεων από το Ηνωμένο Βασίλειο δεν διακόπτεται. Οι ροές ανταλλακτικών, ηλεκτρονικών υποσυστημάτων και εξειδικευμένου εξοπλισμού συνεχίζονται υπό το καθεστώς των βρετανικών και ευρωπαϊκών εξαγωγικών ελέγχων. Στη δεκαετία του 2000 και των αρχών 2010s, τα στοιχεία αδειών δείχνουν συνεχή και σε ορισμένες περιόδους αυξανόμενη ένταση συνεργασίας. Η σχέση δεν είναι στατική: επιβιώνει κρίσεων και μεταλλάσσεται.
- 2010s–αρχές 2020s: UAV και Συν-σχεδίαση Μαχητικών
Μεταξύ 2010 και αρχών του 2020 αρχίζει η νέα φάση συνεργασίας που αφορά την τεχνολογία αιχμής.
Στα τουρκικά Bayraktar TB2 χρησιμοποιούνται βρετανικά εξαρτήματα που επιτρέπουν τη μεταφορά και ρίψη όπλων. Τα σχετικά έγγραφα αδειοδότησης (2014–2020) επιβεβαιώνουν ότι το Λονδίνο είχε εγκρίνει τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Παράλληλα, το 2017 υπογράφεται συμφωνία συνεργασίας BAE Systems–TAI για την ανάπτυξη του τουρκικού μαχητικού επόμενης γενιάς (TF-X/Kaan), με την υποστήριξη των κυβερνήσεων. Το 2019, μετά τις τουρκικές επιχειρήσεις στη Συρία, το ΗΒ ανακοινώνει «πάγωμα νέων αδειών», όχι όμως πλήρες εμπάργκο.
Στο πλαίσιο αυτό το Ηνωμένο Βασίλειο επεδίωξε μια ισορροπία προβάλλοντας μια πολιτική διαφοροποίηση, διατηρώντας παράλληλα τεχνικούς διαύλους επικοινωνίας.
- 2025–σήμερα: Eurofighter Typhoon
και νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας
Η ανακοίνωση συμφωνίας για 20 Eurofighters Typhoon αξίας περίπου £5,4 δισ. λειτουργεί ως πράσινο φως και εισιτήριο στη νέα περίοδο. Αν η παράδοση ολοκληρωθεί με επιτυχία, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη σύγχρονη μεταφορά μαχητικών του ΗΒ προς την Τουρκία. Το Λονδίνο αξιολογεί την Άγκυρα ως κρίσιμο κρίκο στην αεροπορική ισορροπία Ανατολικής Μεσογείου–Μαύρης Θάλασσας, ιδίως μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αυξημένη ρωσική παρουσία. Η συζήτηση για τα Typhoon δεν είναι μόνο στρατιωτική αλλά μπορεί να θεωρηθεί παράλληλα και δομική για το νέο ευρωατλαντικό ενεργειακό–αμυντικό σύστημα.
Σύμμαχος ανάγκης
Από το 2016, το ΗΒ έχει εγκρίνει άδειες εξαγωγής προς την Τουρκία αξίας άνω των £2 δισ. Στατιστικά, πρόκειται για εγκρίσεις (licenses), όχι απαραίτητα για πραγματικές παραδόσεις, ενώ οι «ανοικτές άδειες» δεν φέρουν τιμολόγηση.
Επί της ουσίας για το Λονδίνο, η Τουρκία δεν είναι ποτέ μονάχα ένας «σύμμαχος επιλογής», αλλά σύμμαχος ανάγκης. Από την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας διασφαλίζει για τους Βρετανούς μια ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και ανοικτή πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα. Γι’ αυτό, η στρατιωτική συνεργασία δεν θα σταματήσει – μόνο η μορφή και ο βαθμός της θα συνεχίσουν να μεταβάλλονται.
Τι σημαίνει για την Κύπρο
Η αναβάθμιση των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου–Τουρκίας έχει άμεσες γεωπολιτικές αποχρώσεις για την Κύπρο. Παρότι οι Συμβατικές Βάσεις (SBA) στο Ακρωτήρι δεν συνδέονται λειτουργικά με τις διμερείς αμυντικές συνεργασίες Λονδίνου–Άγκυρας, η μόνιμη παρουσία του ΗΒ στην Κύπρο και ο ρόλος του ως ΝΑΤΟϊκού πυλώνα στην Ανατολική Μεσόγειο προσδίδουν πρόσθετη βαρύτητα σε κάθε τέτοια εξέλιξη, επηρεάζοντας έμμεσα την εναέρια εικόνα, τη διαλειτουργικότητα και την ευρύτερη ισορροπία αποτροπής στο τόξο Συρίας–Αιγαίου–Κυπριακής ΑΟΖ. Η εμπειρία του 2019, όταν το Λονδίνο «πάγωσε» νέες αδειοδοτήσεις προς την Τουρκία υπό συνθήκες πολιτικής πίεσης, αποτελεί υπενθύμιση ότι η διεθνής πίεση μπορεί να επιβραδύνει αλλά δύσκολα ανατρέπει καθεστώτα συνεργασίας που έχουν ήδη παγιωθεί. Παράλληλα, η βρετανική συνεισφορά σε κρίσιμα εξαρτήματα του τουρκικού οικοσυστήματος UAV -αν και όχι στα κύρια συστήματα, όπως κινητήρες ή οπτικοηλεκτρονικούς αισθητήρες- αναβάθμισε σημαντικά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με πρακτικές συνέπειες στα μέτωπα όπου αυτά έχουν αξιοποιηθεί, από τη Λιβύη και τη Συρία έως τον Νότιο Καύκασο.
Η περίπτωση της Γερμανίας
Σε μια παράλληλη εξέλιξη την Πέμπτη, Γερμανία και Τουρκία επιβεβαίωσαν την ενίσχυση των δεσμών τους κατά την επίσκεψη του Γερμανού Καγκελάριου Μερτς στην Άγκυρα, με κύρια θέματα τις παραγγελίες της Τουρκίας για τα 20 νέα μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter Typhoon.
Η στρατιωτική στήριξη της Γερμανίας προς την Τουρκία δεν αποτελεί έκτακτο ή συγκυριακό γεγονός. Αντιθέτως, αποτελεί μια μακρά ιστορική σχέση, που ξεκινά από τον 19ον αιώνα και επεκτείνεται μέχρι σήμερα, διαμορφώνοντας μια σταθερή δομή στρατιωτικής και βιομηχανικής αλληλεξάρτησης.
- Από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη γερμανική στρατιωτική παρουσία
Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Γερμανική Αυτοκρατορία επιδιώκει πρόσβαση στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι Οθωμανικές Ένοπλες Δυνάμεις εξοπλίζονται με τυφέκια Mauser και πυροβόλα Krupp, ενώ Γερμανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι αναλαμβάνουν την αναδιοργάνωση του στρατού. Η σιδηροδρομική γραμμή Βερολίνο–Βαγδάτη ενισχύει την επιχειρησιακή κινητικότητα και τη γεωπολιτική σύνδεση των δύο κρατών.
- Μεσοπόλεμος και εκσυγχρονισμός Τουρκίας
Μετά το 1923, η νέα Τουρκική Δημοκρατία στρέφεται στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων της δυνάμεων. Η Γερμανία επιστρέφει ως τεχνολογικός προμηθευτής: τυφέκια παράγονται σε τουρκικά εργοστάσια, ενώ αεροπορικός και μηχανολογικός εξοπλισμός εισάγεται μέσω διμερών συμφωνιών. Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις της εποχής, η συνεργασία συνεχίζεται.
- Ψυχρός Πόλεμος: Η Συμμαχία εντός του ΝΑΤΟ
Με την ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ (1952), η συνεργασία αποκτά θεσμικό χαρακτήρα. Άρματα Leopard 1 και Leopard 2 αποτελούν τη ραχοκοκκαλιά των τουρκικών χερσαίων δυνάμεων, ενώ τα υποβρύχια τύπου 209 ναυπηγούνται στην Τουρκία με γερμανική τεχνολογία. Η Άγκυρα μετατρέπεται από απλός εισαγωγέας σε συμπαραγωγό και τελικά σε κάτοχο κρίσιμης τεχνογνωσίας.
- Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο: Από τις αγορές στις συμπαραγωγές
Από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα, η συνεργασία γίνεται βαθιά βιομηχανική. Η Τουρκία παραλαμβάνει Leopard 2A4 από γερμανικά αποθέματα, ναυπηγεί υποβρύχια τύπου 214 με σύστημα AIP και βασίζεται σε γερμανικούς κινητήρες MTU για άρματα και πλοία. Η Rheinmetall συζητά άμεση συμμετοχή στο άρμα Altay, επιβεβαιώνοντας τη μεταφορά τεχνολογίας σε στρατηγικό επίπεδο.
- 2016 έως σήμερα: Πολιτικοί περιορισμοί χωρίς ρήξη
Όπως και στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, μετά το 2016, οι επιχειρήσεις της Τουρκίας στη Συρία και η στρατιωτική εμπλοκή στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ προκάλεσαν περιορισμούς στη χορήγηση εξαγωγικών αδειών από το Βερολίνο. Ωστόσο, η συνεργασία δεν διακόπηκε. Τα υποβρύχια Type 214 συνεχίζουν να ναυπηγούνται βάσει προϋπαρχόντων συμβολαίων, ενώ ανταλλακτικά και προγράμματα υποστήριξης για τα Leopard εγκρίνονται κατά περίπτωση. Στην πράξη, δεν έχει υπάρξει πλήρες εμπάργκο, καθώς η Τουρκία παραμένει σημαντικός παράγοντας στη ΝΑ Πτέρυγα του ΝΑΤΟ, αλλά και αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού ιδιαίτερου βιομηχανικού ενδιαφέροντος για τη Γερμανία.
Πηγή: Σημερινή (02/11/25)
GEOPOLITICO
Ενώ το τέρας βρυχάται, οι δύο ΥΠΕΞ, ούτε το πως ονομάζεται, ψελλίσατε!
Χρήστος Κηπουρός: Η λέξη Τουρκία έλαμψε δια της απουσίας της. Οι αιτίες; Από τη μια, τα νέα τουρκικά γυαλιά του Ρούμπιο. Από την άλλη το σιγοντάρισμα και κυρίως η διαχρονικά συμπλεγματική πολιτική των Αθηνών.
Ιδού πέντε θέματα που όφειλε να θέσει στον ομόλογό του, ο Έλληνας ΥΠΕΞ αλλά δεν το έπραξε. Εκτός από ένα, και κείνο, μισό και ανάλατο. Όπως μισό είναι και το “Φίλος της Ελλάδας”. Γιατί άλλο αυτό και άλλο το “Φίλος της Αρχαίας Ελλάδας”, όπως τονίστηκε από το Ρούμπιο στην πνύκα.
1. Ο Τούρκος ομόλογός τους στο “Σουνιτικό ΝΑΤΟ”, έκανε μνημόσυνο με ξένα κόλλυβα. Ο λόγος για την Ελληνική πυροβολαρχία patriot, στη Σαουδική Αραβία. Παρεμπιπτόντως η καυχησιολογία για την προστασία της Σούδας, που ούτε κατά διάνοια απαιτούνταν, πέραν του αδυνατίσματος της αμυντικής μας κάλυψης, θίγει και την καταγωγή του ίδιου, ως Καρπάθιου.
2. Όφειλε να επιδώσει στον Ρούμπιο, το χάρτη της ΙΜΜΑ, {βλέπετε εικόνα}, με την Ελληνική Τάφρο, προσθέτοντας δυο μόνο λόγια: “Επειδή στα Ανατολικά φτάνει έως το Καστελόριζο, πως είναι δυνατόν μέσα στην Ελληνική Τάφρο να εξαγγέλλεται Τουρκικό θαλάσσιο πάρκο; Όχι μόνο λόγω του ονόματος “Ελληνική” αλλά και λόγω της οικολογίας, με την αναγκαία υψηλή θαλάσσια προστασία”; Δεν είναι ακυρώσιμο;
Επιπλέον να του πει για τον καθορισμό της Ελληνικής τάφρου, αυτό το φαλαινάριο του Θεού, ως συνορεύουσας ζώνης 24 μιλίων, στην Ανατολική Μεσόγειο, με τα 12 μίλια να αφορούν και το καθέτως και το οριζοντίως, και άρα δημιουργία έξι νομικών Ελλήσποντων, μεταξύ των θαλασσίων στενών, Δυτικά και Ανατολικά της Πελαγόεσσας Κρήτης. Και να τον ρωτήσει το πως βλέπει την ανάληψη από Ελλάδα και Κύπρο, της θαλάσσιας τηλεδιοίκησης για την Ανατολική Μεσόγειο.
3. Επίσης να του εγχειρήσει το χάρτη του οικολογικού τομέα του ΟΗΕ, της 20/12/19, για τις ΑΟΖ, στην Ανατολική Μεσόγειο, ρωτώντας τη γνώμη του Ρούμπιο, 1. Για τις όμορες ες αεί ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου που έχουν κοινή γραμμή επαφής μήκους 24 μιλίων! Όνομα και πράγμα συνορεύουσα δηλαδή ζώνη. Και 2. Ως προς το παράνομο μνημόνιο Τουρκίας Λιβύης που είχε υπογραφεί στις 27/11/19. Ο συγκεκριμένος χάρτης του ΟΗΕ, που είναι copy paste του χάρτη της Σεβίλλης, βάσει της UNCLOS, ως επίσημο έγγραφο, αποτελεί ή όχι πράξη ακύρωσης του μνημονίου;
4. Η ιερή Λέξη επανένωση έχει τη μέγιστη αξία για το θαλάσσιο Ελληνισμό, με κλειδί τις δυο ΑΟΖ, Ελλάδας και Κύπρου, εν όψει και της υποδοχής των δυο θαλάσσιων διαδρόμων, BRI και IMEC, ο οποίος μάλιστα εν πολλοίς είναι και made in USA. Πόσο μάλλον όταν μαζί με το καλώδιο GSI, η χώρα προχωράει στην ανάδειξή της σε κεντρική πλατεία του πλανήτη! Με κοινό τόπο όλων των διαδρόμων, το bypass της Τουρκίας! Εξ ων και το προερχόμενο από την Ιστορία και τη Γεωγραφία νεότερο Ανατολικό Ζήτημα.
Οπότε η δήλωση Ρούμπιο περί ιδιωτικής Διπλωματίας, επιζητούσε να του πει μια παλιά ατάκα: “Φίλοι και σύμμαχοι είμαστε, όμως δεν είμαστε Αμερικανάκια”.
Κατά τα άλλα, καλή είναι και η λέξη επανένωση της Κύπρου, αρκεί να μην την λες για να την πεις. Γιατί ούτε Ομοσπονδίες χρειάζεται η Κύπρος, ούτε νέα σχέδια Ανάν, ούτε ψευδοκράτη και παρακράτη. Ούτε αυτές τις άτυπες διασκέψεις «5+1», σαν αυτή που ξαναείπε ο απερχόμενος από την Κύπρο και τον ΟΗΕ Γενικός Γραμματέας. Ο Ελληνισμός καρτερεί την Κυπριακή Δημοκρατία, με μια δημοκρατική κοινωνία πλήρως ισότιμων πολιτών. Οι οποίοι εύκολα πλέον θα ξαναβρούν τη χαρά της συνύπαρξης του ειρηνισμού με τον ανθρωπισμό και την ευμάρεια.
5. Και τέλος το πως βλέπουν οι ΗΠΑ τη θαλάσσια Διώρυγα Αλεξανδρούπολης Μπουργκάς, μια και κάποιο think tank στην πατρίδα του μελετά τη συγκεκριμένη ιδέα εδώ και καιρό. Και επειδή θα αλλάξει το χάρτη της Γεωγραφίας και της Ιστορίας, όσο και της Γεωπολιτικής και Γεωοικονομίας. Με τον ενεργειακό διάδρομο και τα Στεριανά Δαρδανέλια να γίνονται ολόκληρη δέσμη. Θέματα για τα οποία γράφω σαράντα χρόνια, προτείνοντας τελευταία να πάρει το όνομα: “Μιχάλης Χαραλαμπίδης”. Άλλο τώρα που οι εν Αθήναις άνωθεν καμώνονται ότι ανακάλυψαν την Αμερική. Στα μυαλά είναι πολύ κάτωθεν. Άλλωστε ένας πρέσβης των ΗΠΑ στη γειτονική Τουρκία, ονόματι Μοργκεντάου, είχε πει ακόμη από το έτος 1920, ότι τα Δαρδανέλια της ξηράς είναι στον Έβρο!
Τέτοιοι Αμερικανοί και τέτοιοι Ισπανοί σαν τον Ανδαλουσιανό καθηγητή της Σεβίλλης Vivero, συντάκτη του ομώνυμου χάρτη, επιβεβαιώνουν τον Ισοκράτη, για τους μετέχοντες της ημετέρας παιδείας.
_______________
Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026,
GEOPOLITICO
Τουρκική οπλική υποστήριξη
Το σχέδιο TRIPP, οι νέες σιδηροδρομικές και ενεργειακές συνδέσεις, οι στρατηγικές επαφές στην Τεχεράνη και οι καταγγελίες από το Αζερμπαϊτζάν για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ κυριάρχησαν στο δελτίο «Η φωνή της Αρμενίας», με τη Λιάνα Μανουκιάν.
Η Αρμενία προσβλέπει στο άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία και στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών συνδέσεων με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα ενισχύει τον διάλογο με το Ιράν για τις μεταφορές, την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, οι αντιπαραθέσεις με το Μπακού παραμένουν ενεργές, με νέο σημείο αιχμής τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ.
Αυτή την εικόνα μετέφερε το δελτίο της δημόσιας ραδιοφωνίας της Αρμενίας, παρουσιάζοντας τις διπλωματικές κινήσεις του Ερεβάν και τις εξελίξεις γύρω από τις υποδομές που μπορούν να μεταβάλουν τον οικονομικό χάρτη του Νοτίου Καυκάσου.
Πασινιάν: Προσδοκίες για ανοιχτά σύνορα και νέες διασυνδέσεις
Μιλώντας στο Αρμενοβρετανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ στο Ερεβάν, ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι αναμένει, στο άμεσο μέλλον και παράλληλα με την ανάπτυξη του έργου TRIPP, το άνοιγμα των αρμενοτουρκικών συνόρων και την έναρξη σιδηροδρομικών συνδέσεων Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας–Τουρκίας.
Οι δηλώσεις εκφράζουν τις προσδοκίες της αρμενικής κυβέρνησης, χωρίς στο δελτίο να αναφέρεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας των συνδέσεων.
Ο Πασινιάν αναφέρθηκε επίσης στην προοπτική σιδηροδρομικής σύνδεσης του Περσικού Κόλπου με τη Μαύρη Θάλασσα, ως αποτέλεσμα της ευρύτερης άρσης των μεταφορικών αποκλεισμών. Παρουσίασε έναν σχεδιασμό που περιλαμβάνει οδικές αρτηρίες, ενεργειακές υποδομές και δίκτυα επικοινωνιών, στο πλαίσιο της αρμενικής πρωτοβουλίας «Σταυροδρόμι Ειρήνης».
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το δελτίο, εξετάζονται δυνατότητες κατασκευής πετρελαιαγωγού και αγωγού φυσικού αερίου, ενώ πραγματοποιούνται συζητήσεις για γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε και τη σημασία των καλωδίων επικοινωνιών, συνδέοντας τις υποδομές με τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Επαφές στην Τεχεράνη για το TRIPP και την περιφερειακή ασφάλεια
Στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών της Αρμενίας, Αραράτ Μιρζογιάν, έγινε δεκτός από τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην πορεία υλοποίησης του TRIPP, στην ανάπτυξη υποδομών για την άρση των αποκλεισμών και σε αμοιβαία επωφελή προγράμματα ενεργειακής συνεργασίας. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας, καθώς και η συμμετοχή του Ιράν σε υψηλό επίπεδο στην COP17 του Ερεβάν.
Ο Μιρζογιάν συναντήθηκε και με τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τον στρατηγικό χαρακτήρα των αρμενοϊρανικών σχέσεων και τη σημασία της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις υποδομές που συνδέουν τις δύο χώρες και στην απρόσκοπτη μεταφορά εμπορευμάτων. Ο Αρμένιος υπουργός παρουσίασε τις δυνατότητες ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου που, κατά την αρμενική πλευρά, δημιουργεί η υλοποίηση του TRIPP.
Γέφυρα, ηλεκτρική διασύνδεση και εμπόριο με το Ιράν
Στις συνομιλίες του Μιρζογιάν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εξετάστηκαν η κατασκευή δεύτερης γέφυρας στα αρμενοϊρανικά σύνορα, η ταχεία ολοκλήρωση της τρίτης γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απλοποίηση των εμπορευματικών μεταφορών.
Το δελτίο ανέφερε ότι το Ιράν επιβεβαίωσε την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι Ειρήνης», με έμφαση στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων μέσω διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, μεταφέρθηκε εκτίμηση ειδικού σε θέματα Ιράν ότι στην ατζέντα της επίσκεψης ενδέχεται να βρίσκονται η στάση του Ερεβάν απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, ειδικά στον τομέα των αερομεταφορών, και η πιθανή αύξηση των προμηθειών ιρανικού φυσικού αερίου. Πρόκειται για εκτίμηση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, χωρίς να αποδίδεται ως επιβεβαιωμένο περιεχόμενο των επίσημων συνομιλιών.
Ενεργειακές συνομιλίες Αρμενίας–Τουρκίας
Στο πεδίο των αρμενοτουρκικών επαφών, ο αρμόδιος υπουργός της Αρμενίας, Νταβίτ Χουντατιάν, υποδέχθηκε αντιπροσωπεία της τουρκικής εταιρείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι συζητήσεις αφορούσαν την αποκατάσταση και λειτουργία της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Γκιουμρί–Καρς, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών.
Σύμφωνα με το δελτίο, υπογραμμίστηκε η σημασία της σύνδεσης των ενεργειακών συστημάτων τόσο για τη διμερή όσο και για την περιφερειακή συνεργασία.
Αντιπαράθεση για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ
Ξεχωριστή θέση στο δελτίο είχε η αντιπαράθεση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ, ενόψει της COP17 για τη βιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.
Το δελτίο χαρακτήρισε τις πρόσφατες παρεμβάσεις από το Αζερμπαϊτζάν ως νέα ενημερωτική εκστρατεία κατά της Αρμενίας. Παρουσίασε δηλώσεις εκπροσώπων αζερικής περιβαλλοντικής οργάνωσης που ζητούν το κλείσιμο του σταθμού, επικαλούμενοι την παλαιότητα του εξοπλισμού και τον κίνδυνο διασυνοριακής ραδιενεργού ρύπανσης σε περίπτωση ατυχήματος.
Οι αιτιάσεις αυτές καταγράφονται ως ισχυρισμοί των συγκεκριμένων εκπροσώπων. Το δελτίο αντιπαρέβαλε τις αναφορές του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, κατά την επίσκεψή του στην Αρμενία το 2022, για τις βελτιώσεις στην ασφάλεια και τη συνέχιση της υποστήριξης του Οργανισμού.
Παρουσιάστηκαν επίσης καταγγελίες από την αζερική πλευρά για το μεταλλευτικό έργο Αμουλσάρ, τη χρήση υπόγειων υδάτων στην κοιλάδα του Αραράτ και τη λίμνη Σεβάν.
Το δελτίο υπενθύμισε ακόμη την απειλή που είχε διατυπώσει εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν τον Ιούλιο του 2020 για πιθανό πλήγμα στον Μετσαμόρ, αναδεικνύοντας το υπόβαθρο ασφαλείας της αντιπαράθεσης.
Τουρκική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του Καραμπάχ
Στο τελευταίο θέμα παρουσιάστηκαν δηλώσεις Τούρκου αναλυτή για την υποστήριξη της Άγκυρας προς το Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο στο Καραμπάχ.
Σύμφωνα με όσα του αποδίδει το δελτίο, η Τουρκία μετέφερε πυρομαχικά με μεταφορικά αεροσκάφη από δικές της αποθήκες και από ορισμένες συμμαχικές χώρες. Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι αφαιρούνταν ηλεκτρονικά συστήματα από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να παραδοθούν στο Αζερμπαϊτζάν.
Οι δηλώσεις παρουσιάζουν, κατά τον συγκεκριμένο αναλυτή, μια τουρκική εμπλοκή που υπερέβαινε την πώληση οπλικών συστημάτων και περιλάμβανε ενεργή υποστήριξη κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.
Αναλύσεις
Η Ινδία πληρώνει με αίμα τη δράση τρομοκρατικών οργανώσεων με έδρα το Πακιστάν
Νεκροί, εκτοπισμένες οικογένειες, πλήγματα στον τουρισμό και διαρκείς ανάγκες στρατιωτικής ετοιμότητας συνθέτουν το κόστος της τρομοκρατίας για την Ινδία. Δημοσίευμα των European Times εξετάζει τη δράση οργανώσεων με έδρα το Πακιστάν ως μηχανισμό παρατεταμένης φθοράς, ο οποίος επιβαρύνει την ασφάλεια, την κοινωνία και την ανάπτυξη της χώρας.
Το αποτύπωμα της τρομοκρατίας στην Ινδία εκτείνεται πολύ πέρα από τον άμεσο απολογισμό κάθε επίθεσης. Αφορά οικογένειες που χάνουν τους ανθρώπους τους, κοινότητες που εγκαταλείπουν τις εστίες τους και τοπικές οικονομίες που βλέπουν την προσπάθεια ανάκαμψης να ανατρέπεται μέσα σε λίγα λεπτά.
Σε δημοσίευμα της 3ης Οκτωβρίου 2026, οι European Times υποστηρίζουν ότι η διασυνοριακή δράση ένοπλων οργανώσεων αποτελεί εργαλείο έμμεσης αντιπαράθεσης του Πακιστάν με την Ινδία. Η βασική θέση του άρθρου είναι ότι οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις επιβάλλουν στο Νέο Δελχί μια διαρκή κατάσταση επιφυλακής, με σωρευτικό ανθρώπινο, στρατιωτικό και οικονομικό κόστος.
Η Ινδία κατηγορεί επί χρόνια το Πακιστάν ότι υποστηρίζει οργανώσεις που πραγματοποιούν επιθέσεις στο έδαφός της. Το Ισλαμαμπάντ απορρίπτει τις κατηγορίες περί στήριξης της ένοπλης βίας στο Κασμίρ και δηλώνει ότι παρέχει πολιτική, διπλωματική και ηθική υποστήριξη στους Κασμιριανούς.
Η δράση οργανώσεων και η καταγγελία περί πολέμου δι’ αντιπροσώπων
Το δημοσίευμα περιγράφει ένα δίκτυο στρατολόγησης, εκπαίδευσης, χρηματοδότησης και διείσδυσης μαχητών μέσω της Γραμμής Ελέγχου στο Κασμίρ. Αποδίδει στις πακιστανικές υπηρεσίες πληροφοριών και σε τμήματα του στρατιωτικού μηχανισμού ρόλο υποστήριξης αυτής της δραστηριότητας.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν ισχυρισμούς του άρθρου και συνδέονται με τις ευρύτερες ινδικές καταγγελίες για τη διασυνοριακή τρομοκρατία. Χρειάζεται, ωστόσο, διάκριση ανάμεσα στην ευθύνη μιας ένοπλης οργάνωσης για συγκεκριμένη επίθεση και στην τεκμηρίωση κρατικής καθοδήγησης ή συμμετοχής.
Στην επιχειρηματολογία των European Times, η δράση οργανώσεων όπως η Lashkar-e-Taiba και η Jaish-e-Mohammed επιτρέπει τη συντήρηση της έντασης χωρίς διαρκή συμβατική πολεμική αναμέτρηση. Η Ινδία υποχρεώνεται έτσι να διαθέτει δυνάμεις και πόρους για την αντιμετώπιση μιας απειλής που μπορεί να εκδηλωθεί σε στρατιωτικούς στόχους, αστικά κέντρα ή χώρους συγκέντρωσης αμάχων.
Το Παχαλγκάμ και η εύθραυστη ασφάλεια του τουρισμού
Η επίθεση της 22ας Απριλίου 2025 στο Παχαλγκάμ ανέδειξε με δραματικό τρόπο την ευπάθεια των πολιτών και της τοπικής οικονομίας. Ένοπλοι επιτέθηκαν σε επισκέπτες στην κοιλάδα Μπαϊσαράν, σκοτώνοντας 26 ανθρώπους.
Οι ινδικές υπηρεσίες συνδέουν το Μέτωπο Αντίστασης, που εμφανίστηκε να αναλαμβάνει την ευθύνη, με οργανώσεις που έχουν έδρα στο Πακιστάν. Το Ισλαμαμπάντ αρνήθηκε εμπλοκή.
Η σφαγή προκάλεσε νέα κρίση στις διμερείς σχέσεις, με περιορισμούς στις μετακινήσεις και διπλωματικά μέτρα. Παράλληλα, επέφερε άμεσο πλήγμα στον τουρισμό του Κασμίρ: επισκέπτες εγκατέλειψαν την περιοχή και επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με ακυρώσεις.
Για τους κατοίκους που ζουν από ξενοδοχεία, μεταφορές, εστίαση και υπηρεσίες προς τους ταξιδιώτες, μια τρομοκρατική επίθεση μετατρέπεται γρήγορα σε απώλεια εισοδήματος. Το πλήγμα αφορά ολόκληρη την αλυσίδα της τοπικής οικονομίας.
Οι πληγές στις οικογένειες και στις κοινότητες
Οι European Times δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις κοινωνικές συνέπειες της βίας. Η απώλεια συγγενών, ο φόβος επανάληψης μιας επίθεσης και η αναγκαστική απομάκρυνση από τον τόπο κατοικίας αφήνουν επιπτώσεις που διαρκούν για χρόνια.
Στο Κασμίρ, ο εκτοπισμός των Παντίτ κατά τη δεκαετία του 1990 παραμένει χαρακτηριστικό παράδειγμα της διάλυσης κοινοτήτων μέσα σε συνθήκες απειλών και ένοπλης βίας. Η εγκατάλειψη μιας εστίας συνεπάγεται απώλεια περιουσίας, επαγγελματικών δεσμών και καθημερινής επαφής με τον τόπο καταγωγής.
Για τα παιδιά εκτοπισμένων οικογενειών, οι συνέπειες επεκτείνονται στην εκπαίδευση και στις προοπτικές τους. Για τους επιζώντες επιθέσεων, η επιστροφή στην καθημερινότητα μπορεί να συνοδεύεται από επίμονο φόβο και ανάγκη μακροχρόνιας ψυχολογικής υποστήριξης.
Οι δαπάνες ασφαλείας και το κόστος των χαμένων ευκαιριών
Η οικονομική επιβάρυνση έχει πολλές μορφές. Περιλαμβάνει τη φύλαξη συνόρων, τις επιχειρήσεις πληροφοριών, την προστασία εγκαταστάσεων και τη διατήρηση στρατιωτικών δυνάμεων σε ετοιμότητα.
Σε περιόδους κλιμάκωσης προστίθενται οι μετακινήσεις μονάδων, η χρήση εξοπλισμού και πυρομαχικών, καθώς και οι ανάγκες ανεφοδιασμού. Παράλληλα, η αβεβαιότητα επηρεάζει επιχειρηματικές αποφάσεις, εμπορικές δραστηριότητες και τουριστικές ροές.
Το άρθρο παραθέτει υψηλές εκτιμήσεις για το συνολικό οικονομικό κόστος. Χωρίς σαφή παρουσίαση των πρωτογενών μελετών και της μεθοδολογίας τους, όμως, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ασφάλεια πόσο μεγαλύτερη θα ήταν σήμερα η ινδική οικονομία εάν δεν υπήρχαν οι συγκεκριμένες απειλές.
Το ουσιαστικό ζήτημα είναι η δέσμευση πόρων που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε υποδομές, εκπαίδευση και ανάπτυξη, καθώς και η δυσκολία διατήρησης σταθερού οικονομικού περιβάλλοντος σε περιοχές που πλήττονται επανειλημμένα από τη βία.
Μόνιμη απειλή κλιμάκωσης στη Νότια Ασία
Κάθε μεγάλη επίθεση δημιουργεί επίσης κίνδυνο ευρύτερης αντιπαράθεσης ανάμεσα σε δύο πυρηνικές δυνάμεις. Η ανάγκη απόδοσης ευθυνών, η πίεση για στρατιωτική απάντηση και οι αμοιβαίες κατηγορίες περιορίζουν τα περιθώρια διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Η κεντρική προειδοποίηση του δημοσιεύματος αφορά ακριβώς αυτή τη συσσώρευση συνεπειών. Η τρομοκρατία επιβαρύνει την Ινδία με ανθρώπινες απώλειες και ταυτόχρονα συντηρεί την ανασφάλεια που δυσκολεύει την κοινωνική αποκατάσταση και την οικονομική πρόοδο.
Για το Νέο Δελχί, η αντιμετώπιση της απειλής περιλαμβάνει την προστασία των πολιτών, την εξάρθρωση δικτύων και την αποτροπή νέων επιθέσεων. Περιλαμβάνει όμως και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις πληγείσες περιοχές, ώστε οι κάτοικοί τους να μπορούν να εργάζονται, να επενδύουν και να σχεδιάζουν το μέλλον τους.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας