Διεθνή
Σκληρός χειμώνας στο Αφγανιστάν πλημμύρες στη Μοζαμβίκη και σκληρές κρύες και βροχερές χειμερινές συνθήκες στη Γάζα
Τελευταία ενημέρωση από το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών
Σκληρός χειμώνας στο Αφγανιστάν πλημμύρες στη Μοζαμβίκη και σκληρές κρύες και βροχερές χειμερινές συνθήκες στη Γάζα
Τελευταία ενημέρωση από το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών
Αφγανιστάν
Χειμερινές καταιγίδες πλήττουν το Αφγανιστάν, καθώς 2 στους 5 ανθρώπους χρειάζονται βοήθεια
Το OCHA αναφέρει ότι οι ακραίες χειμερινές καιρικές συνθήκες σε αρκετές περιοχές του Αφγανιστάν έχουν προκαλέσει τουλάχιστον 16 θανάτους και δεκάδες τραυματισμούς, οι περισσότεροι εκ των οποίων παιδιά.
Οι έντονες βροχοπτώσεις και οι χιονοπτώσεις προκάλεσαν μια θανατηφόρα κατολίσθηση βράχων στην επαρχία Νουριστάν, ενώ σε άλλες περιοχές ο καιρός έχει δει τις στέγες να καταρρέουν και να προκαλούν τροχαία ατυχήματα.
Το Αφγανιστάν παραμένει μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο, με σχεδόν 22 εκατομμύρια ανθρώπους – ή περισσότερους από δύο στους πέντε ανθρώπους – να χρειάζονται βοήθεια. Το φετινό Σχέδιο Ανθρωπιστικών Αναγκών και Αντιμετώπισης απαιτεί 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια για την υποστήριξη 17,5 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Μοζαμβίκη
Ο ΟΗΕ ζητά 187 εκατομμύρια δολάρια για την υποστήριξη των πληγέντων από τις πλημμύρες κοινοτήτων
Ο ΟΗΕ και οι ανθρωπιστικοί εταίροι του απηύθυναν σήμερα έκκληση για συγκέντρωση 187 εκατομμυρίων δολαρίων μετά τις εκτεταμένες πλημμύρες στο νότιο και κεντρικό τμήμα της χώρας.
Αυτή η έκκληση – η οποία αποτελεί προσθήκη στο Σχέδιο Ανθρωπιστικών Αναγκών και Αντιμετώπισης του 2026 – στοχεύει στην υποστήριξη περίπου 600.000 ανθρώπων μέχρι τα τέλη Ιουνίου.
Το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (OCHA) αναφέρει ότι ο ΟΗΕ συνεχίζει να αυξάνει την υποστήριξή του στην αντιμετώπιση της κατάστασης υπό την ηγεσία της κυβέρνησης, παρά τους περιορισμούς πρόσβασης και χρηματοδότησης. Έχει αναπτυχθεί μια ομάδα Εκτίμησης και Συντονισμού Καταστροφών του ΟΗΕ, με τα πρώτα μέλη να φτάνουν σήμερα. Η ομάδα θα συνεργαστεί στενά με τις αρχές και τους ανθρωπιστικούς εταίρους για τον συντονισμό, την ανάλυση και τις επιχειρήσεις, και θα έχει έδρα τόσο στις επαρχίες της Γάζας όσο και του Μαπούτο.
Από την πλευρά της εφοδιαστικής, οι ανθρωπιστικοί εταίροι συνεργάζονται με την κυβέρνηση σε σχέδια μεταφοράς, χωρητικότητα αποθήκευσης και επανεξέταση των οδών πρόσβασης, συμπεριλαμβανομένων των επιλογών για θαλάσσιες, ποτάμιες και ελικόπτερα. Το WFP δημιουργεί μια κινητή αποθήκη στο Ξάι-Ξάι, την πρωτεύουσα της επαρχίας της Γάζας.
Ο ΟΗΕ και οι εταίροι του συνεχίζουν επίσης να διανέμουν επείγουσα βοήθεια, συμπεριλαμβανομένων μουσαμάδων και κουβερτών. Οι ανθρωπιστικοί εταίροι έχουν δημιουργήσει δύο χώρους φιλικούς προς τα παιδιά, προσφέροντας εντοπισμό οικογενειών, επανένωση και ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Εφόδια έκτακτης ανάγκης για την υγεία και τη διατροφή έχουν προ-τοποθετηθεί στις επαρχίες της Γάζας και του Μαπούτο για να υποστηρίξουν περισσότερους από 20.000 ανθρώπους για έως και τρεις μήνες.
Έχουν αναπτυχθεί κινητά κέντρα διατροφής για τη διεξαγωγή εξετάσεων, θεραπείας και συμπληρωμάτων μικροθρεπτικών συστατικών. Επιπλέον, έχουν κινητοποιηθεί αντιβιοτικά, συμπληρώματα διατροφής και άλλες κρίσιμες προμήθειες για τη θεραπεία εκατοντάδων παιδιών.
* Οι δωρεές που γίνονται στην Υπηρεσία Ανακούφισης από την Κρίση των Ηνωμένων Εθνών βοηθούν τις υπηρεσίες του ΟΗΕ και τις ανθρωπιστικές ΜΚΟ να παρέχουν επείγουσα υποστήριξη στους ανθρώπους στη Μοζαμβίκη.
* ΓΑΖΑ
Οι ανθρωπιστικές επιχειρήσεις συνεχίζονται καθώς οι εκτοπισμένες οικογένειες αντιμετωπίζουν τις χειμερινές δυσκολίες
Το OCHA αναφέρει ότι οι ανθρωπιστικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τις τεράστιες ανάγκες των ανθρώπων στη Γάζα.
Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαμένουν σε χώρους προσφύγων και είναι εκτεθειμένοι σε κρύες και βροχερές χειμερινές συνθήκες, σύμφωνα με εταίρους που εργάζονται για τη διαχείριση των χώρων.
Οι ανθρωπιστικοί εταίροι εκτιμούν ότι εκατοντάδες νοικοκυριά υπέστησαν ζημιές στις σκηνές τους από τους ισχυρούς ανέμους αυτή την εβδομάδα και οι εταίροι συντονίζουν τις επείγουσες επισκευές, τονίζοντας παράλληλα ότι απαιτούνται πιο βιώσιμες λύσεις.
Στο μέτωπο της εκπαίδευσης – ακριβώς ενόψει της αυριανής Παγκόσμιας Ημέρας Εκπαίδευσης – η UNICEF ανέφερε χθες ότι περίπου 5.000 κιτ ψυχαγωγίας με παιχνίδια και χαρτικά είδη είχαν εισέλθει στη Γάζα από την περασμένη Πέμπτη – για πρώτη φορά από το 2023. Αυτές οι προμήθειες θα ωφελήσουν περισσότερα από 375.000 παιδιά, συμπεριλαμβανομένων 1.000 κοριτσιών και αγοριών με αναπηρίες.
Για πάνω από δύο χρόνια, πολλά παιδιά προσπαθούν να μάθουν χωρίς βασικά εφόδια – ούτε τετράδια, ούτε μολύβια, ούτε γόμες, ούτε κηρομπογιές. Ο ΟΗΕ και οι εταίροι του συνεχίζουν να ζητούν την περαιτέρω άρση των περιορισμών στα είδη που επιτρέπεται να φέρουν οι οργανισμοί στη Γάζα.
Οι πληροφορίες ως επί το πλείστον προέρχονται από το επισημοΓραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων ΕθνώνΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΓΕΙΩΤΗΣ
Διεθνή
Ρώσοι που φοβούνται νέα επιστράτευση κατακλύζουν τη Γεωργία και την Αρμενία – Εκτινάχθηκαν τα ενοίκια
Η πίεση στη ζήτηση είναι εντονότερη στην Αρμενία, όπου οι Ρώσοι – αλλά και Αρμένιοι που ζούσαν στη Ρωσία και προσπαθούν να αποφύγουν την επιστράτευση – συγκεντρώνονται κυρίως στο Γερεβάν.
Από την Αρμενική εφημερίδα Αζάτ Ορ
Οι Ρώσοι ανεβάζουν τις τιμές ενοικίων στην Αρμενία
gr.euronews.com – Irina Sheludkova
Διεθνή
Γερμανία: Κυβερνοεπιθέσεις σε σούπερ μάρκετ
Άδεια ράφια σε σούπερ μάρκετ στο Βέλγιο και τη Σουηδία, και τώρα και στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Τις τελευταίες ημέρες, υπάρχουν υποψίες ότι χάκερ απέκτησαν πρόσβαση στα συστήματα ψύξης αλυσίδων σούπερ μάρκετ και τα χάκαραν με τέτοιο τρόπο που κατέστρεψαν τρόφιμα.
Το σούπερ μάρκετ CAP στο Βούπερταλ έγραψε στο Facebook τη Δευτέρα το απόγευμα: «Δυστυχώς, μια απόπειρα εξωτερικής πρόσβασης το Σαββατοκύριακο προκάλεσε υπερβολική ζέστη στους καταψύκτες και τις ψυκτικές μονάδες μας σήμερα το πρωί». Το κατάστημα πρέπει να πετάξει όλα τα τρόφιμα που χρειάζονται ψύξη.
Ένα άλλο υποκατάστημα της ίδιας αλυσίδας στο Volmarstein, μια περιοχή του Wetter (Ruhr), ανέφερε επίσης βλάβες στο σύστημα ψύξης το Σαββατοκύριακο. Μια παρόμοια αναφορά προήλθε από ένα σούπερ μάρκετ Rewe στο Raesfeld στην περιοχή Münsterland. Αυτό το σούπερ μάρκετ επιβεβαίωσε στο WDR ότι επρόκειτο για κυβερνοεπίθεση. Δεν είναι ακόμη σαφές πόσα σούπερ μάρκετ στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία επηρεάζονται ή ποια είναι η έκταση της ζημιάς.
Σειρά κυβερνοεπιθέσεων για πρώτη φορά στο Βέλγιο και τη Σουηδία
Από την Κυριακή, έχουν δεχθεί επιθέσεις συστήματα ψύξης, κυρίως στο Βέλγιο και τη Σουηδία. Σύμφωνα με βελγικά πρακτορεία ειδήσεων, επηρεάζονται οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ Delhaize, Carrefour και SPAR, όπως και τα καταστήματα ICA και Coop στη Σουηδία. Το κατά πόσον αυτές οι επιθέσεις σχετίζονται με εκείνες στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία είναι ακόμη ασαφές – όπως και το ερώτημα ποιος κρύβεται πίσω από αυτές. Παρόμοιες επιθέσεις σημειώθηκαν στη Γαλλία τον Οκτώβριο. Τον Οκτώβριο, οι ειδικοί είχαν ήδη προειδοποιήσει για τέτοιες επιθέσεις στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Εκείνη την εποχή, ένα κύμα επιθέσεων σάρωνε ήδη τη Γαλλία. Σε εκατοντάδες καταστήματα σούπερ μάρκετ διαφόρων αλυσίδων, οι χάκερ αύξησαν δραστικά τη θερμοκρασία των συστημάτων ψύξης.
Το αποτέλεσμα: αλλοιωμένα τρόφιμα και πυρκαγιές σε ορισμένα καταστήματα.
Άμυνα
Νέα εποχή για το Πολεμικό Ναυτικό της Ινδίας! Ιστορική πρώτη προσνήωση Rafale M στο αεροπλανοφόρο INS Vikrant
Σημαντικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της ναυτικής αεροπορίας της Ινδίας αποτελεί η πρώτη επιτυχής προσνήωση μαχητικού Rafale Marine (Rafale M) στο αεροπλανοφόρο INS Vikrant. Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2026 και ολοκληρώθηκε με επιτυχία από την πρώτη προσπάθεια, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιχειρησιακή ένταξη των γαλλικών μαχητικών στον ινδικό στόλο, στο πλαίσιο εξοπλιστικού προγράμματος ύψους 7,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σημαντικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό της ναυτικής αεροπορίας της Ινδίας αποτελεί η πρώτη επιτυχής προσνήωση μαχητικού Rafale Marine (Rafale M) στο αεροπλανοφόρο INS Vikrant. Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2026 και ολοκληρώθηκε με επιτυχία από την πρώτη προσπάθεια, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιχειρησιακή ένταξη των γαλλικών μαχητικών στον ινδικό στόλο, στο πλαίσιο εξοπλιστικού προγράμματος ύψους 7,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σύμφωνα με το Naval News, η πρώτη προσνήωση πραγματοποιήθηκε στο εγχώριας κατασκευής αεροπλανοφόρο INS Vikrant, επιβεβαιώνοντας την πρόοδο της διαδικασίας πιστοποίησης των γαλλικών αεροσκαφών για επιχειρήσεις από τα ινδικά αεροπλανοφόρα.
Το Ινδικό Πολεμικό Ναυτικό ανακοίνωσε στις 30 Οκτωβρίου ότι η επιτυχής δοκιμή αποτελεί το πρώτο στάδιο της επιχειρησιακής αξιοποίησης του Rafale Marine. Το αεροσκάφος που χρησιμοποιήθηκε φέρεται να προέρχεται από τον στόλο του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού.
Συμφωνία 7,5 δισ. δολαρίων για 26 Rafale
Η Ινδία υπέγραψε τον Απρίλιο του 2025 συμφωνία με τη Γαλλία για την προμήθεια 26 αεροσκαφών Dassault Rafale, συνολικής αξίας περίπου 7,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η παραγγελία περιλαμβάνει 22 μονοθέσια Rafale M, ειδικά σχεδιασμένα για επιχειρήσεις από αεροπλανοφόρα, και τέσσερα διθέσια Rafale DH, τα οποία θα χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικές αποστολές και δεν διαθέτουν δυνατότητα επιχειρήσεων από αεροπλανοφόρα.
Οι παραδόσεις προβλέπεται να αρχίσουν στα τέλη του 2028, με το κύριο πρόγραμμα παραλαβών να εξελίσσεται τα επόμενα χρόνια.
Η επιλογή του Rafale Marine έγινε έπειτα από εκτεταμένες δοκιμές το 2022, κατά τις οποίες το γαλλικό μαχητικό ανταγωνίστηκε το αμερικανικό Boeing F/A-18 Super Hornet. Οι δύο τύποι αξιολογήθηκαν στις εγκαταστάσεις Shore Based Test Facility (SBTF), στη ναυτική αεροπορική βάση INS Hansa της Γκόα.
Οι εγκαταστάσεις αυτές προσομοιώνουν τις συνθήκες απονήωσης και προσνήωσης από αεροπλανοφόρο, επιτρέποντας την αξιολόγηση της συμβατότητας των μαχητικών με τα πλοία του ινδικού στόλου.
Η τεχνική πρόκληση με τα αεροπλανοφόρα
Η ένταξη των Rafale M παρουσιάζει συγκεκριμένες τεχνικές δυσκολίες, καθώς τα γαλλικά μαχητικά δεν διαθέτουν αναδιπλούμενες πτέρυγες.
Το άνοιγμα των πτερύγων τους φτάνει περίπου τα 10,9 μέτρα, ενώ οι ανελκυστήρες μεταφοράς αεροσκαφών του INS Vikrant έχουν μικρότερο πλάτος, περίπου 10 μέτρα.
Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, εξετάζονται τροποποιήσεις στους ανελκυστήρες, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες του Naval News, τα ινδικά Rafale M αναμένεται να διαθέτουν αφαιρούμενους φορείς πυραύλων στα ακροπτερύγια.
Παράλληλα, εγκαθίστανται εξειδικευμένα συστήματα για την υποστήριξη των νέων αεροσκαφών.
Ανάλογες παρεμβάσεις θα απαιτηθούν και στο δεύτερο ινδικό αεροπλανοφόρο, INS Vikramaditya, το οποίο επίσης προορίζεται να επιχειρεί με Rafale Marine.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαφορά μεταξύ του γαλλικού και του ινδικού συστήματος απονήωσης. Τα Rafale M έχουν σχεδιαστεί για επιχειρήσεις από το γαλλικό Charles de Gaulle, το οποίο διαθέτει καταπέλτες, ενώ το INS Vikrant χρησιμοποιεί κεκλιμένο διάδρομο απονήωσης τύπου ski-jump. Η επιτυχία των δοκιμών αποτελεί επομένως σημαντικό βήμα για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής συμβατότητας των αεροσκαφών.
Πιθανή νέα παραγγελία και αντικατάσταση των MiG-29K
Η Ινδία εξετάζει το ενδεχόμενο περαιτέρω ενίσχυσης της ναυτικής αεροπορίας της με επιπλέον Rafale M.
Οι αρχικές απαιτήσεις του Ινδικού Πολεμικού Ναυτικού προέβλεπαν την απόκτηση 57 νέων μαχητικών για τα δύο αεροπλανοφόρα, προτού ο αριθμός περιοριστεί στα 26.
Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη του εγχώριου δικινητήριου μαχητικού αεροπλανοφόρων Twin Engine Deck Based Fighter (TEDBF) ενισχύει το ενδεχόμενο πρόσθετων παραγγελιών γαλλικών αεροσκαφών.
Τα Rafale Marine προορίζονται να συμπληρώσουν και σταδιακά να αντικαταστήσουν τα ρωσικής προέλευσης MiG-29K/KUB, που αποτελούν σήμερα τον βασικό κορμό της ινδικής ναυτικής αεροπορίας.
Στο μεταξύ, η Ινδική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη 36 Rafale, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ο σχεδιασμός για την προμήθεια ακόμη 114 αεροσκαφών, από τα οποία 90 προβλέπεται να κατασκευαστούν στην Ινδία. Πρόκειται για σχεδιαζόμενη προμήθεια και όχι για ολοκληρωμένη νέα παραγγελία.
Μεταφορά τεχνογνωσίας και συμμετοχή της ινδικής βιομηχανίας
Η συμφωνία για τα Rafale Marine δεν περιορίζεται στην αγορά των αεροσκαφών, αλλά περιλαμβάνει σημαντικές προβλέψεις για μεταφορά τεχνολογίας και ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας προβλέπεται η ενσωμάτωση ινδικών οπλικών συστημάτων στα γαλλικά μαχητικά, καθώς και η ανάπτυξη εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων.
Η Dassault Aviation έχει συμφωνήσει στη δημιουργία μονάδας παραγωγής τμημάτων ατράκτου, σε συνεργασία με την Tata Advanced Systems.
Η εγκατάσταση προβλέπεται να αποκτήσει δυνατότητα κατασκευής δύο ατράκτων μηνιαίως από το οικονομικό έτος 2028, εξυπηρετώντας όχι μόνο τις ινδικές ανάγκες αλλά και τη διεθνή αλυσίδα παραγωγής των Rafale.
Επιπλέον, προβλέπεται η ανάπτυξη εγκαταστάσεων συντήρησης, επισκευών και γενικών επισκευών (MRO), με την Dassault να αναλαμβάνει την υποστήριξη των αεροσκαφών και τη Safran την υποστήριξη των κινητήρων M88.
Με τον τρόπο αυτό, η Ινδία αποκτά ρόλο στη διεθνή βιομηχανική αλυσίδα του γαλλικού μαχητικού, ενισχύοντας τη στρατηγική της για μεγαλύτερη αυτάρκεια στον αμυντικό τομέα.
Το μέλλον της ινδικής ναυτικής αεροπορίας
Παράλληλα με την προμήθεια των Rafale M, το Νέο Δελχί εξακολουθεί να επενδύει στην ανάπτυξη εγχώριων μαχητικών.
Τα προγράμματα TEDBF και LCA Navy περιλαμβάνονται στον τεχνολογικό και εξοπλιστικό οδικό χάρτη Technology Perspective Capability Roadmap 2025.
Ειδικότερα, το LCA Navy έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένες δοκιμές στα δύο ινδικά αεροπλανοφόρα, ενώ έχει εξεταστεί η αξιοποίησή του ως εκπαιδευτικού αεροσκάφους για χειριστές μαχητικών αεροπλανοφόρων.
Η επιτυχής πρώτη προσνήωση του Rafale M στο INS Vikrant αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για την ανανέωση της αεροπορικής ισχύος του Ινδικού Πολεμικού Ναυτικού. Η πλήρης επιχειρησιακή ένταξη των γαλλικών μαχητικών θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των δοκιμών, τις απαιτούμενες τεχνικές προσαρμογές και την υλοποίηση του χρονοδιαγράμματος παραδόσεων.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ινδίας να ενισχύσει τις δυνατότητες προβολής ναυτικής ισχύος στον Ινδικό Ωκεανό, αξιοποιώντας παράλληλα τη συνεργασία με τη Γαλλία και την ανάπτυξη της δικής της αμυντικής βιομηχανίας.
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΙνδός στρατηγός προειδοποιεί τον Ερντογάν: «Θα κάνουμε κομμάτια κάθε τουρκική αρμάδα που θα σπεύσει να βοηθήσει το Πακιστάν»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
Πολιτική3 μήνες πρινΣΟΚ στη Λέσβο! Τούρκοι τουρίστες έβαλαν στο νησί αυτοκίνητο με εικόνα του σφαγέα Κεμάλ στο παρμπρίζ