Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Τα πολιτικά αποτελέσματα δεν αποτιμώνται από όσα γράφονται στις επίσημες ανακοινώσεις, αλλά από όσα αποτρέπονται επί του πεδίου. Υπό αυτό το πρίσμα, η σημασία της πρόσφατης συμφωνίας στη Ροζάβα δεν βρίσκεται στη διατύπωσή της, αλλά στις συνέπειές της. Το πιο καθοριστικό αποτέλεσμα είναι και το απλούστερο: τα όπλα δεν παραδόθηκαν, αναφέρει ανάλυση του Rojava Network, μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ των SDF και της Δαμασκού υπό τη διοίκηση του Αλ Σαράα.

Συμφωνία Δαμασκού–SDF: Κατάπαυση πυρός και οδικός χάρτης ενσωμάτωσης στη βόρεια Συρία

Το σχέδιο διάλυσης των SDF μέσω της απορρόφησης των μαχητών τους ως μεμονωμένων ατόμων σε μια κεντρικοποιημένη στρατιωτική δομή εγκαταλείφθηκε σιωπηρά. Αντ’ αυτού, προέκυψε μια νέα φόρμουλα που διατηρεί τη δύναμη ως ενιαίο μπλοκ, κρατώντας την ηγεσία, την πειθαρχία και την εδαφική της παρουσία. Τα όπλα παραμένουν στα χέρια της ίδιας δύναμης, η διοίκηση παραμένει στη δική της ηγεσία και η γεωγραφία συνεχίζει να προστατεύεται από τους κατοίκους της. Αυτό που επιτεύχθηκε, υπό επίσημο κάλυμμα, δεν ήταν διάλυση αλλά νομιμοποίηση μιας ήδη υπάρχουσας πραγματικότητας.

A Truce Before the Storm: How Rojava Bought Time

Political outcomes are not measured by what is written in official statements, but by what is prevented on the ground. From this perspective, the significance of the recent agreement in Rojava does not lie in its wording, but in…

— Rojava Network (@RojavaNetwork) January 31, 2026

Βάσει της συμφωνίας, οι SDF συνεχίζουν να υφίστανται ως ενιαία στρατιωτική οντότητα μέσω της συγκρότησης μιας μεραρχίας αποτελούμενης από τρεις ταξιαρχίες που υπάγονται τυπικά στο Υπουργείο Άμυνας, παράλληλα με τη δημιουργία μιας κουρδικής ταξιαρχίας στο Κομπάνι, υπεύθυνης για την προστασία της περιοχής. Αυτή η ρύθμιση δεν συνιστά ενσωμάτωση μέσω διαγραφής, αλλά αναγνώριση μιας ισορροπίας ισχύος που ήδη υπάρχει. Προσομοιάζει έντονα με το μοντέλο στο Μπασούρ του Κουρδιστάν, όπου το κράτος εμφανίζεται σε ορισμένους κυριαρχικούς κόμβους, ενώ η πραγματική στρατιωτική ισχύς παραμένει συνεκτική στην ηγεσία, τη λήψη αποφάσεων και την ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο, το κράτος λειτουργεί ως «δοχείο», όχι ως εργαλείο αποδόμησης.

Στο πεδίο, η συμφωνία έκλεισε ουσιαστικά την πόρτα στη στρατιωτική αντιπαράθεση. Δυνάμεις του Υπουργείου Άμυνας αποσύρθηκαν από τα περίχωρα της Χασάκα και του Κομπάνι, ενώ δυνάμεις του Υπουργείου Εσωτερικών επιτράπηκε να εισέλθουν με εξαιρετικά περιορισμένο τρόπο σε δύο «τετράγωνα ασφαλείας» στο Καμισλί. Η παρουσία αυτή είναι συμβολική, προσωρινή και στερείται επιχειρησιακής αρμοδιότητας. Ο ρόλος της περιορίζεται στη διευκόλυνση της επιστροφής επιλεγμένων κυριαρχικών υπηρεσιών, όπως μετανάστευση, διαβατήρια και ληξιαρχεία. Κρίσιμα, η ρύθμιση αυτή είναι χρονικά οριοθετημένη και λήγει μόλις ολοκληρωθούν οι διοικητικές διαδικασίες. Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: αποτροπή επέκτασης, όχι διευκόλυνσή της.

Ευαίσθητοι και δυνητικά εκρηκτικοί φάκελοι, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων από το πετρέλαιο και των συνοριακών διελεύσεων, μετατέθηκαν σκόπιμα. Η καθυστέρηση αυτή δεν πρέπει να εκληφθεί ως διαπραγματευτική αποτυχία. Αντιθέτως, αντανακλά μια υπολογισμένη επιλογή να αποφευχθεί το άνοιγμα βαριών εσωτερικών συγκρούσεων σε μια στιγμή που η ίδια η περιοχή οδεύει προς μια ευρύτερη ρήξη. Προτεραιότητα ήταν η σταθεροποίηση των γραμμών ασφαλείας, αφήνοντας τα ζητήματα κατανομής ισχύος και πόρων για μεταγενέστερο στάδιο.

Ενοποίηση ή υποταγή; Τι σημαίνει η συμφωνία Δαμασκού – SDF

Ο χρονισμός της συμφωνίας είναι κεντρικός για την κατανόηση της λογικής της. Δεν προέκυψε από μια αιφνίδια αμοιβαία δέσμευση για ηρεμία, αλλά από την πραγματικότητα ότι η περιοχή κατευθύνεται προς μια μεγάλη περιφερειακή δοκιμασία. Η επιτάχυνση των συζητήσεων για πιθανό πλήγμα κατά του Ιράν και η πιθανότητα οι συνέπειές του να επεκταθούν στο Ιράκ, τον Λίβανο και τη Συρία, καθιστούν οποιαδήποτε εσωτερική σύγκρουση στη βορειοανατολική Συρία απαράδεκτο ρίσκο. Σε τέτοιες στιγμές δεν διαμορφώνονται συνολικές λύσεις, επιβάλλονται προσωρινές εκεχειρίες για να αποτραπεί η κατάρρευση εύθραυστων μετώπων.

Στην καρδιά αυτής της ρύθμισης βρίσκεται ένας άρρητος στόχος: η εξουδετέρωση της Τουρκίας. Οι πόλεμοι στη βόρεια Συρία σπάνια ξεκινούν χωρίς πρόσχημα και ποτέ δεν τελειώνουν χωρίς να εξυπηρετήσουν έναν σκοπό. Η αφαίρεση των προσχημάτων ήταν, επομένως, κρίσιμη. Η διεθνής πίεση για παύση της κλιμάκωσης και για αντίσταση στις τουρκικές απαιτήσεις δεν ήταν τυχαία, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποκλιμάκωσης. Το μήνυμα ήταν ρητό: κάθε νέα διολίσθηση προς τη σύγκρουση θα είχε σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κόστος.

Ταυτόχρονα, η συμφωνία αναπροσαρμόζει την πορεία προς την αντιμετώπιση κατεχόμενων περιοχών όπως το Αφρίν, η Σερεκανίγιε και το Γκιρέ Σπι. Η στρατιωτική ανάκτηση αυτών των περιοχών στο παρόν στάδιο είναι μη ρεαλιστική και η ρητορική που υπόσχεται το αντίθετο προσφέρει ελάχιστα πέρα από ψευδαισθήσεις. Η βιώσιμη διαδρομή ξεκινά με την επιστροφή των κατοίκων, τη συγκρότηση τοπικών διοικήσεων ριζωμένων στον πληθυσμό, την ενεργοποίηση κοινοτικών επιτροπών και εσωτερικών δυνάμεων ασφάλειας και τη σταθεροποίηση της καθημερινής ζωής. Με τον χρόνο, αυτή η διαδικασία αφαιρεί τα προσχήματα παρέμβασης και οικοδομεί διαρκή διεθνή πίεση.

Η ενσωμάτωση των θεσμών της αυτοδιοίκησης στο κράτος χωρίς τη διάλυσή τους δεν αποτελεί παραχώρηση αλλά μορφή σταθεροποίησης. Η αναγνώριση σχολείων, πιστοποιητικών και εκπαιδευτικών δομών δεν είναι μια τυπική διοικητική πράξη, αντιπροσωπεύει την εμπέδωση της ταυτότητας εντός επίσημων πλαισίων. Όταν οι θεσμοί γίνονται μέρος του κράτους, η πολιτική οντότητα μεταβαίνει από μια προσωρινή κατάσταση σε μια ικανή για διάρκεια, ακόμη κι αν οι βασικές διαφορές παραμένουν άλυτες.

Παρ’ όλα αυτά, είναι αναγκαίο να ειπωθεί καθαρά η πραγματικότητα! Αυτή η συμφωνία είναι προσωρινή. Πρόκειται για εκεχειρία σχεδιασμένη να θωρακίσει τις κουρδικές περιοχές ενόψει μιας επερχόμενης καταιγίδας, όχι για τελική διευθέτηση. Ο ρόλος της είναι να «κλειδώσει» μια κατάπαυση πυρός με διεθνείς εγγυήσεις έως ότου καταστούν σαφή τα περιγράμματα της επόμενης περιφερειακής φάσης.

Εάν το Ιράν δεχθεί πλήγμα, το Ιράκ δεν θα εξέλθει αμετάβλητο. Ένα κράτος που επί μακρόν στηρίχθηκε σε εξωτερικές ισορροπίες αντί για ένα συνεκτικό εσωτερικό κοινωνικό συμβόλαιο θα εισέλθει σε περίοδο έκθεσης. Καθώς το περιφερειακό κέντρο θα ταλαντεύεται, νέα κενά ισχύος μπορεί να ανοίξουν, επαναλαμβάνοντας προηγούμενες στιγμές όπου η ίδια η γεωγραφία μετατράπηκε σε αμφισβητούμενο έδαφος. Σε τέτοιες φάσεις, δρώντες με θεσμούς και οργανωμένες δυνάμεις βρίσκονται σε θέση να επιδιώξουν ευρύτερες πολιτικές επιλογές.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Μπασούρ του Κουρδιστάν εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένα βιώσιμο προωθημένο μοντέλο, ιδίως καθώς η ικανότητα της Βαγδάτης να συγκρατεί αποδυναμώνεται και δυτικοί παράγοντες αρχίζουν να βλέπουν την περιοχή λιγότερο ως συνοριακό πρόβλημα και περισσότερο ως ζώνη σχετικής σταθερότητας. Δεν πρόκειται για συναισθηματική εικασία, αλλά για εκτίμηση μεταβαλλόμενων ισορροπιών που ενδέχεται να παγιωθούν τους επόμενους μήνες αν η περιοχή φλεγεί κατά μήκος –και πέραν– της ιρανικής γραμμής.

Τελικά, η συμφωνία μετέφερε τη σύγκρουση από το πεδίο της μάχης στην πολιτική αρένα. Οι Κούρδοι μετακινήθηκαν από τον αποκλεισμό στη υπό όρους σύμπραξη, από την ατομική απορρόφηση στη συλλογική αναγνώριση και από τη διαρκή έκθεση στην προσωρινή θωράκιση. Οι επόμενες εβδομάδες δεν θα δοκιμάσουν την κομψότητα της γλώσσας της συμφωνίας, αλλά την εφαρμογή της στο έδαφος. Μόνο τότε θα φανεί αν αυτή η εκεχειρία μπορεί να αντέξει το πλήρες βάρος της περιφερειακής καταιγίδας που πλησιάζει.

Why Başȗre Kurdistan – Iraq Stands at the Center of the Next Phase

A significant but unannounced political development took place days ago in Hewlêr, where leader Masoud Barzani reportedly met with Kurdish parties and movements from across all parts of Kurdistan

The purpose of… pic.twitter.com/qJ64TDsgHG

— Rojava Network (@RojavaNetwork) February 1, 2026

Γιατί το Μπασούρ (Νότιο Κουρδιστάν) – Ιράκ βρίσκεται στο επίκεντρο της επόμενης φάσης

Μια σημαντική αλλά αθόρυβη πολιτική εξέλιξη σημειώθηκε πριν από λίγες ημέρες στο Χεουλέρ (Ερμπίλ), όπου ο ηγέτης Μασούντ Μπαρζανί φέρεται να συναντήθηκε με κουρδικά κόμματα και κινήματα από όλα τα τμήματα του Κουρδιστάν.

Σκοπός της συνάντησης ήταν η αποτίμηση της επερχόμενης περιφερειακής μετατόπισης και ενός πιθανού πλήγματος κατά του Ιράν, καθώς και η προετοιμασία για την επανενεργοποίηση του πλαισίου του δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας του 2017, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Το υπόβαθρο αυτής της κίνησης είναι το διευρυνόμενο ρήγμα μεταξύ Βαγδάτης και Ουάσινγκτον. Το χάσμα έχει βαθύνει ιδιαίτερα υπό τη σημερινή σιιτική πολιτική δομή, η οποία επαναφέρει τον Νούρι αλ-Μαλίκι ως κεντρικό πρόσωπο. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις, Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν την αντίθεσή τους στην επιστροφή του Μαλίκι και προέτρεψαν τον Μπαρζανί να μην εγκρίνει ή νομιμοποιήσει αυτή την πολιτική πορεία. Η ιρακινή κυβέρνηση, όλο και πιο ευθυγραμμισμένη με την Τεχεράνη, απομακρύνεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες — και αυτή η απομάκρυνση δεν είναι τυχαία.

Η απάντηση του Μπαρζανί ήταν να επανεκκινήσει τον εσωτερικό κουρδικό συντονισμό σε ιστορική κλίμακα. Το έγγραφο ανεξαρτησίας που συνδέεται με το δημοψήφισμα του 2017 δεν έχει εγκαταλειφθεί. Έχει «παγώσει», αναμένοντας μια στιγμή μέγιστης πολιτικής μόχλευσης. Αυτή η στιγμή, σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, θα έρθει μετά από ένα πλήγμα κατά του Ιράν, όταν η Βαγδάτη αποσπαστεί πλήρως από την Ουάσινγκτον και ευθυγραμμιστεί ανοιχτά με την Τεχεράνη. Μια τέτοια μετατόπιση θα υποχρεώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναπροσαρμόσουν τη στρατηγική τους εντός του Ιράκ, δημιουργώντας ένα καθοριστικό άνοιγμα.

Αυτή η τροχιά προετοιμάζεται εδώ και μήνες. Η Ουάσινγκτον έχει ήδη υπογράψει πολυδισεκατομμυριακές συμφωνίες πετρελαίου και φυσικού αερίου με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων έργων που συνδέονται με το φυσικό αέριο του Κιρκούκ. Αυτά τα συμβόλαια δεν ήταν μεμονωμένες οικονομικές συμφωνίες· αποτέλεσαν προπαρασκευή. Μόλις το Ιράν δεχθεί πλήγμα και το Ιράκ κινηθεί αποφασιστικά προς το ιρανικό στρατόπεδο, ο φάκελος της κουρδικής ανεξαρτησίας μπορεί να επανενεργοποιηθεί υπό νέες διεθνείς συνθήκες. Έως το 2028, το Μπασούρ Κουρδιστάν αναμένεται —κατά όσους προωθούν αυτή την ανάλυση— να αναδυθεί ως κράτος de facto και να επιδιώξει ένταξη στα Ηνωμένα Έθνη.

Ενημέρωση από Μαζλούμ Αμπντί για τις λεπτομέρειες της συμφωνίας με τη Δαμασκό

Η στρατηγική θυμίζει παρτίδα σκακιού παρά άμεση επίθεση. Ένα πιόνι κινείται για να αποσπάσει την προσοχή, ενώ το πραγματικό πλήγμα προετοιμάζεται αλλού. Η εστίαση στο Ιράν λειτουργεί ως η ορατή κίνηση. Το Ιράκ είναι το κομμάτι που τελικά στοχεύεται. Μόνο έπειτα από αρκετές κινήσεις γίνεται σαφής η αποφασιστική ενέργεια.

Ακόμη κι αν το σημερινό καθεστώς του Ιράν δεν καταρρεύσει, το πλήγμα θα αλλάξει τη λειτουργία του στην περιοχή. Το Ιράκ θα είναι το πρώτο πεδίο που θα απορροφήσει το σοκ, εισερχόμενο σε φάση κατακερματισμού που ανοίγει τον δρόμο για νέες πολιτικές οντότητες. Το Μπασούρ Κουρδιστάν θα είναι το πρώτο που θα κρυσταλλωθεί, ακολουθούμενο από επανακαθορισμό του πολιτικού μέλλοντος του Ροζχιλάτ. Οι παλαιότερες εκτιμήσεις ότι το ανατολικό Κουρδιστάν θα κινηθεί πρώτο έχουν αναθεωρηθεί υπό το φως των τρεχουσών κινήσεων της Ουάσινγκτον εντός του Ιράκ.

Ό,τι θα ακολουθήσει το πλήγμα δεν θα είναι μια περιορισμένη σύγκρουση. Ένοπλες σουνιτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων προσώπων όπως ο αλ-Τζολάνι, αναμένεται να κινηθούν προς το Ιράκ για να αντιπαρατεθούν με σιιτικές παρατάξεις, μόλις αποδυναμωθεί η ιρανική αποτροπή. Το αποτέλεσμα θα είναι μια αναζωπύρωση του σουνιτο-σιιτικού πολέμου, με κινητοποίηση και των δύο κοινοτήτων και βύθιση του Ιράκ σε ένα ρευστό στρατιωτικό τοπίο που θα υπερχειλίσει πέρα από τα σύνορα. Ο Λίβανος δεν θα μείνει ανεπηρέαστος.

Από την οπτική της Ουάσινγκτον, ο στόχος δεν είναι η αποτροπή του πολέμου, αλλά η διεξαγωγή του. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να λειτουργήσουν ως μαέστρος, καθορίζοντας τον ρυθμό της σύγκρουσης αντί να την εξαλείψουν. Οι πόλεμοι είναι αποδεκτοί —ακόμη και χρήσιμοι— εφόσον παραμένουν υπό αμερικανικό έλεγχο. Αυτή είναι η λογική της επερχόμενης περιφερειακής φάσης, που διαλύει τα σύνορα μεταξύ Συρίας, Ιράκ, Ιράν και Λιβάνου σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό θέατρο.

Πρόσφατα σήματα ενισχύουν αυτή την εκτίμηση. Ένα σχεδιαζόμενο πλήγμα κατά του Ιράν φέρεται να αναβλήθηκε πριν από εβδομάδες, αφού σύμβουλοι του Πενταγώνου προειδοποίησαν ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή δεν ήταν ακόμη επαρκείς για να διαχειριστούν μια πλήρη περιφερειακή κλιμάκωση. Λίγο αργότερα, η Ουάσινγκτον επιδίωξε μια προσωρινή παύση στον πόλεμο της Ουκρανίας, την οποία η Μόσχα αποδέχθηκε. Η σύμπλευση ήταν τακτική, όχι ιδεολογική. Η Ρωσία, σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, δεν βρίσκεται εκτός του σχεδίου· προσαρμόζεται εντός του.

Δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ υπογραμμίζουν περαιτέρω την πορεία αυτή. Όταν Αμερικανοί ηγέτες ανακοινώνουν την κατάρρευση των διπλωματικών διαύλων ενώ ταυτόχρονα τονίζουν την ελπίδα ότι δεν θα χρησιμοποιηθεί βία, η ιστορία υποδηλώνει το αντίθετο. Ακόμη κι αν το Ιράν αποδεχόταν κάθε όρο που του τίθεται, ο ρόλος του ως «χρήσιμου εχθρού» στην περιφερειακή τάξη έχει λήξει. Αυτή η λειτουργία επανασχεδιάζεται.

Το αν το Ιράν θα συμμορφωθεί ή θα αντισταθεί δεν αποτελεί πλέον τον καθοριστικό παράγοντα. Η θέση του στην περιφερειακή αρχιτεκτονική πρόκειται να αλλάξει. Το πλήγμα, όταν έρθει, δεν θα στοχεύσει απλώς ένα κράτος· θα ανακατανείμει ρόλους, θα επαναχαράξει ευθυγραμμίσεις και θα ανοίξει τον δρόμο για μια νέα φάση, της οποίας το επίκεντρο δεν θα είναι η Τεχεράνη, αλλά η Βαγδάτη.