Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια μηχανή καταστροφής πρωτογενών πηγών;

Καθηγητής Ιαπωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Georgetown: Οι πραγματικές φωνές του παρελθόντος απειλούνται από chatbots σχεδιασμένα να ενισχύουν, και τελικά να γίνονται, οι πιο δυνατές φωνές στο δωμάτιο.

Δημοσιεύτηκε στις

Οι πραγματικές φωνές του παρελθόντος απειλούνται από chatbots σχεδιασμένα να ενισχύουν, και τελικά να γίνονται, οι πιο δυνατές φωνές στο δωμάτιο.

του Jordan Sand

Ο Jordan Sand είναι καθηγητής Ιαπωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Georgetown. Γράφει εκτενώς για θέματα κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας της Ιαπωνίας και της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι το “A History of Timelessness: Constructing Authenticity at the Ise Shrines”.

Τα τελευταία χρόνια, αναθέτω στους φοιτητές του μαθήματός μου «Ιστορία της Σύγχρονης Ιαπωνίας» ένα απόσπασμα μιας παραγράφου από το ημερολόγιο μιας 16χρονης Ιαπωνίδας που περιγράφει τη Μάχη της Σαϊπάν το 1944. Η αρθρογράφος του ημερολογίου, το όνομα της οποίας θα συντομεύσω σε Setsuko S., ήταν μαθήτρια λυκείου που είχε εκκενωθεί στην ιαπωνική ύπαιθρο κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Ειρηνικού· συνέχιζε να φοιτά στο σχολείο ενώ παράλληλα εργαζόταν σε εργοστάσιο αεροσκαφών. Πολλά ημερολόγια που γράφτηκαν από Ιάπωνες στρατιώτες και πολίτες κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου σώζονται, και επιλογές από ορισμένα από αυτά έχουν συμπεριληφθεί σε αγγλόφωνες εργασίες, όπως η εξαιρετική ανθολογία του Samuel H. Yamashita του 2005 Leaves from an Autumn of Emergencies. Σχολικά ημερολόγια όπως της Setsuko, που γράφτηκαν ως σχολική εργασία και ως μορφή αυτοπειθαρχίας, αν και κοινά, σπάνια έχουν επανεκδοθεί. Μετέφρασα το απόσπασμα ο ίδιος από μια ιαπωνική έκδοση που τυπώθηκε ιδιωτικά το 2019 από την οικογένεια της συγγραφέως. Δεν είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο.

Διδάσκοντας το ημερολόγιο της Setsuko, το παραθέτω δίπλα σε επιλογές από την ανθολογία του Yamashita και άλλες πηγές. Το ημερολόγιο έχει ιδιαίτερη αξία για μένα στην τάξη, όχι μόνο για τη ματιά που προσφέρει στην ψυχική κατάσταση μιας νεαρής πολίτου, αλλά και για όσα αποκαλύπτει σχετικά με τις πηγές πληροφοριών στο ιαπωνικό εσωτερικό μέτωπο και την επιρροή των μέσων ενημέρωσης. Γενικότερα, προσφέρει υλικό για την εξέταση δύο βασικών ερωτημάτων που μπορεί να θέσει κανείς σε οποιοδήποτε ιστορικό κείμενο: πώς οι άνθρωποι γνωρίζουν αυτά που γνωρίζουν, και τι διαμορφώνει τη σκέψη και την έκφρασή τους. Μέσα από τα λόγια ενός νέου ανθρώπου όπως οι ίδιοι, οι φοιτητές μου μαθαίνουν από το απόσπασμα ότι ο πόλεμος ήταν ένα σύνθετο δράμα αμοιβαίων αντιλήψεων και παρανοήσεων, όχι απλώς μια σειρά στρατιωτικών συγκρούσεων.

Η καταχώριση φέρει ημερομηνία 20 Αυγούστου, περισσότερο από έναν μήνα μετά το τέλος της μάχης. Δεδομένου ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν καταλάβει τη Σαϊπάν, η ηπειρωτική Ιαπωνία δεν είχε πλέον άμεση γραμμή επικοινωνίας με το νησί. Αντίθετα, τα νέα ερχόντουσαν μέσω του αμερικανικού τύπου και στη συνέχεια αναμασιόντουσαν από την ιαπωνική μηχανή προπαγάνδας, όπως φαίνεται στην πρώτη γραμμή της Setsuko, η οποία γράφει: «Η σημερινή εφημερίδα ανέφερε την αναφορά των New York Times για την τελευταία ώρα των συμπατριωτών μας στη Σαϊπάν, οι οποίοι συγκλόνισαν τον κόσμο, δείχνοντας ότι ήταν σωστοί Ιάπωνες, που δεν πρέπει να ντρέπονται». Αναφέρεται στις ειδήσεις για τη μαζική αυτοκτονία πολιτών τις τελευταίες ημέρες της μάχης, η οποία καλύφθηκε με εντυπωσιοθηρικό τρόπο πρώτα από τον αρθρογράφο του περιοδικού Time Robert Sherrod, και στη συνέχεια διογκώθηκε από τις εφημερίδες στην Ιαπωνία. Η Setsuko απορρόφησε αυτή τη δραματική ιστορία, και στη συνέχεια τη δραματοποίησε περαιτέρω, καταλήγοντας με λόγια που πρέπει να ευχαρίστησαν έναν πατριώτη δάσκαλο: «Ας γίνω μια Ιαπωνίδα όχι λιγότερο δυνατή από τις Ιαπωνίδες που έκαναν την ύστατη θυσία στη Σαϊπάν». Για να μην εκλάβουν οι δικοί μου φοιτητές αυτό ως απόδειξη του αδιάλλακτα εθνικιστικού ιαπωνικού χαρακτήρα, τους ενημερώνω ότι δύο χρόνια αργότερα, το 1946, η Setsuko θα εργαζόταν ως νταντά για μια αμερικανική οικογένεια στην κατεχόμενη Τοκιο, με την οποία δεσμεύτηκε τόσο πολύ ώστε να τη βοηθήσουν να πληρώσει τις σπουδές της στο πανεπιστήμιο.

Στο τέλος του εαρινού εξαμήνου του 2026, παράξενες λανθασμένες παραθέσεις σε μια φοιτητική εργασία με έκαναν να αναρωτηθώ αν ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM) είχε αποκτήσει τη μετάφρασή μου από αυτό το ημερολόγιο. Αποφάσισα να το δοκιμάσω ρωτώντας το Google Gemini Pro (το οποίο το Πανεπιστήμιο Georgetown παρέχει στο διδακτικό προσωπικό), το ChatGPT (τυπική έκδοση) και το DeepSeek την ερώτηση: «Τι είπε η Setsuko S. στο ημερολόγιό της για τη Σαϊπάν;» Οι απαντήσεις ήταν ταυτόχρονα καθησυχαστικές και ανησυχητικές.

Το Gemini Pro και το ChatGPT παρήγαγαν πλήρεις παραισθήσεις (hallucinations), υποδηλώνοντας (με κάποια ανακούφιση για μένα) ότι δεν χρησιμοποιούσαν τη δική μου πηγή. Το Gemini Pro με ενημέρωσε ότι η Setsuko ήταν μια δακτυλογράφος που εργαζόταν για μια εταιρεία στη Σαϊπάν, και στη συνέχεια προσέφερε αρκετές παραγράφους συζητώντας την εμπειρία των πολιτών στη Μάχη της Σαϊπάν, δήθεν συνοψίζοντας τα γραπτά της, αλλά στην πραγματικότητα επινοημένες από άλλες πηγές. Το ChatGPT παρείχε αρκετές γραμμές ψευδών άμεσων παραθέσεων. Το DeepSeek απάντησε διαφορετικά, δηλώνοντας ότι δεν υπήρχαν «ευρέως γνωστά δημόσια αρχεία ή επαληθεύσιμες ιστορικές πηγές» που να σχετίζονται με το ημερολόγιο που ονόμασα, πράγμα που είναι σωστό. Διστάζω να βγάλω οποιοδήποτε γενικό συμπέρασμα από αυτή τη γρήγορη αναζήτηση, αλλά σε αυτή τη μία περίπτωση, τουλάχιστον, το DeepSeek αναγνώρισε άγνοια αντί να δημιουργήσει έναν ιστό ψεμάτων.

Έθεσα στο Gemini Pro και στο ChatGPT περαιτέρω ερωτήσεις και ζήτησα πηγές, σε απάντηση των οποίων και τα δύο chatbots ανέπτυξαν περαιτέρω τις αρχικές τους κατασκευές. Κάποτε πίστευα ότι καθώς η τεχνολογία των chatbots τεχνητής νοημοσύνης θα βελτιωνόταν, οι παραισθήσεις θα γινόντουσαν σπανιότερες, αλλά τώρα αισθάνομαι ότι η δημιουργική παραίσθηση είναι θεμελιώδης για τον σχεδιασμό τους. Είναι, εξάλλου, αποκαλούμενη «παραγωγική ΤΝ» (generative AI), όχι «αναλυτική» ή «βιβλιογραφική ΤΝ». Η παραγωγική ΤΝ μπορεί να κάνει πολλά αξιοσημείωτα πράγματα, αλλά ο αλγόριθμος των chatbots καθιστά αυτά τα εργαλεία προβληματικά και δυνητικά επιζήμια για όσους από εμάς η επιστημονική έρευνα και η διδασκαλία εξαρτώνται από την επαλήθευση με πρωτογενείς πηγές.

Η σύντομη δοκιμή μου επιβεβαίωσε ένα άλλο χαρακτηριστικό που παρατηρείται συχνά στα chatbots: τείνουν να είναι κολακευτικά (sycophantic). Το ημερολόγιο της Setsuko ήταν «μία από τις πιο ισχυρές μαρτυρίες πολιτών», απεφάνθη το Gemini Pro· το ChatGPT μου είπε ότι ήταν «ένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα». Αυτές οι φράσεις, σε συνδυασμό με αυθεντικά στην όψη παραθέματα, δείχνουν ότι, όπως οτιδήποτε άλλο στο εμπορικό διαδικτύο, το Gemini και το ChatGPT έχουν σχεδιαστεί πρώτα απ’ όλα για να κρατούν τους χρήστες καθηλωμένους, τοποθετώντας την πιθανοφάνεια ή την ελκυστικότητα πάνω από την αλήθεια. Ωστόσο, το πιο σημαντικό ελάττωμα που προέκυψε από την άσκηση ήταν αυτό που θεωρώ ως το πρόβλημα του χαμηλότερου κοινού παρονομαστή: η ΤΝ ισοπεδώνει την ιστορική καταγραφή βασιζόμενη στις πιο δημοφιλείς πηγές, εξαλείφοντας τις φωνές των μειονοτήτων. Πολλές μελέτες έχουν δείξει προκατάληψη κατά των μειονοτήτων στα συστήματα ΤΝ. Εδώ εννοώ κάτι σχετικό αλλά ευρύτερο. Δεδομένου ότι ο αλγόριθμος του chatbot είναι σχεδιασμένος να χρησιμοποιεί τις διαθέσιμες ψηφιακές πηγές για να παράγει την απάντηση που είναι πιο πιθανό να είναι επιθυμητή, οι ιστορίες που κατασκευάζει περιέχουν ήδη προκατάληψη προς ορισμένα είδη απαντήσεων.

Η ερώτησή μου ήταν απλή: «Τι έγραψε η Setsuko S. στο ημερολόγιό της για τη Σαϊπάν;» Αναγόμενη στα βασικά δεδομένα που θα χρησιμοποιούσε ένα chatbot, αυτό ήταν κάτι σαν «[ιαπωνικό γυναικείο όνομα] … ημερολόγιο … Σαϊπάν». Δεν ρώτησα για τη Μάχη της Σαϊπάν. Ούτε διευκρίνισα ότι η αρθρογράφος ήταν η ίδια στη Σαϊπάν. Ίσως η Setsuko S. να ήταν μία από τους πολλούς Ιάπωνες τουρίστες και νιόπαντρους που επισκέφθηκαν τη Σαϊπάν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ίσως ζούσε στη Σαϊπάν στα συγκριτικά ειρηνικά χρόνια της ιαπωνικής αποικιοκρατίας μεταξύ 1914 και 1944. Ή ίσως, όπως συνέβαινε στην πραγματικότητα, βρισκόταν στην ύπαιθρο στη Σιζουόκα της Ιαπωνίας και δεν επισκέφθηκε ποτέ τη Σαϊπάν. Οι απαντήσεις του chatbot την τοποθέτησαν στη Μάχη της Σαϊπάν επειδή η συντριπτική πλειονότητα των αγγλόφωνων αναφορών που συνδέουν το νησί με την Ιαπωνία αφορούν μόνο τη μάχη. Αυτό είναι από μόνο του μια σοβαρή ισοπέδωση του πιθανού εύρους των απαντήσεων, αν και προφανής. Αλλά η πραγματική ύπουλη φύση των απαντήσεων βρισκόταν στην ουσία των δήθεν ημερολογίων.

Το Gemini Pro με ενημέρωσε ότι το ημερολόγιο ξεκινούσε με τις λέξεις «Τώρα αρχίζει η ζωή μας στις σπηλιές». Μια γρήγορη αναζήτηση στο Google αποκαλύπτει ότι αυτή η φράση προέρχεται από το ημερολόγιο ενός αγνώστου ταυτότητας Ιάπωνα στρατιώτη, ενδεχομένως από τη Σαϊπάν, το οποίο έχει αναφερθεί ευρέως σε δημοφιλείς περιγραφές της μάχης στο διαδίκτυο. Καθώς οι συνθήκες χειροτέρευαν, συνέχισε το Gemini Pro, το ημερολόγιο της Setsuko έδειξε «μια μετατόπιση από την υπερηφάνεια και το καθήκον στη βαθιά απογοήτευση» (η έμφαση στο πρωτότυπο). Περιέγραφε «να παρακολουθεί τον ορίζοντα να γεμίζει με αμερικανικά πλοία … μια συντριπτική δύναμη που έκανε την ιαπωνική αντίσταση να φαίνεται ματαιόπονη», και τις οβίδες που «ισοπέδωναν» το νησί, δίνοντας «την αίσθηση ότι το ‘απόρθητο’ φρούριο της Σαϊπάν κατέρρεε». Η αρθρογράφος του Gemini Pro έγραψε για τη «συνεχή βροντή των ναυτικών πυροβόλων 16 ιντσών που ‘έσκιζαν το τοπίο’». Αυτές οι φράσεις ανήκουν στη γλώσσα της αμερικανικής στρατιωτικής ιστορίας. Μια Ιαπωνίδα κάτοικος της Σαϊπάν δεν θα γνώριζε το μέγεθος των αμερικανικών ναυτικών πυροβόλων, και δεν θα έβλεπε τον ορίζοντα να γεμίζει με πλοία αν κρυβόταν σε μια σπηλιά. Όροι όπως «απόρθητο», «ισοπεδωμένο» και «έσκιζαν το τοπίο» (δήθεν απευθείας παραθέματα από το ημερολόγιο) υποδηλώνουν την οπτική γωνία της πλευράς που πυροβολεί, όχι ενός πολίτη που αναζητά καταφύγιο από την επίθεση.

Επιπλέον αίτημα για πηγές αποκάλυψε τον λόγο για τον οποίο το Gemini Pro είχε παράγει αυτή τη γλώσσα. Όταν ρώτησα «πού μπορώ να βρω αυτό το ημερολόγιο;», συνέστησε το Saipan: 1944 των John Grehan και Alexander Nicoll και το The Battle for Saipan του Daniel Wrinn, τα οποία ισχυρίστηκε ότι περιείχαν «αποσπάσματα και σημαντικά τμήματα» του ημερολογίου της Setsuko. Αυτά είναι εκδομένα βιβλία, διαθέσιμα στο Amazon. Και τα δύο έχουν ημερομηνία έκδοσης το 2021 και ανήκουν σε πολύτομες εικονογραφημένες ιστορίες πολέμου. Πράγματι, ο John Grehan και ο Daniel Wrinn φαίνεται να έχουν συγγράψει ο καθένας πάνω από δώδεκα βιβλία για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μέσα σε μόλις λίγα χρόνια. Δεδομένου ότι η ημερομηνία έκδοσης των βιβλίων τους για τη Σαϊπάν προηγήθηκε της έλευσης του ChatGPT, τα βιβλία δεν μπορούν να έχουν παραχθεί τα ίδια από ΤΝ, αλλά το The Battle for Saipan, το οποίο κατέβασα στο Kindle μου, διαβαζόταν σαν να είχε παραχθεί από ΤΝ. Εστίαζε εξ ολοκλήρου στους μαχητές, τους περισσότερους Αμερικανούς, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι δεν περιείχε καμία αναφορά σε αναφορές Ιαπώνων πολιτών. Χρησιμοποιώντας τις πιο εύκολα διαθέσιμες αγγλόφωνες πηγές για τη Μάχη της Σαϊπάν, συμπεριλαμβανομένων αυτών των δημοφιλών στρατιωτικών ιστοριών, το Gemini Pro παρήγαγε το ακριβώς αντίθετο από αυτό που θα έβρισκαν οι αναγνώστες στο ημερολόγιο της Setsuko: αντί για τον προκλητικό εθνικισμό μιας κοπέλας στα κύρια νησιά, προσέφερε τη γλώσσα των Αμερικανών επιτιθέμενων, τοποθετημένη στο στόμα μιας φανταστικής κατοίκου της Σαϊπάν.

Το ChatGPT δεν ανέφερε αυτές τις στρατιωτικές ιστορίες, αλλά συνέστησε δύο γνωστά επιστημονικά έργα ιστορικών της Ιαπωνίας, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν έναν αναγνώστη να κατανοήσει τον κόσμο στον οποίο ζούσε η Setsuko το 1944, αλλά κανένα από τα δύο δεν διαπραγματευόταν τη Σαϊπάν. Η περιγραφή του ημερολογίου από το ChatGPT έδωσε έμφαση στην αντίθεση μεταξύ των ιδιωτικών απόψεων της Setsuko και της ιαπωνικής προπαγάνδας της εποχής, υποδηλώνοντας ότι η απάντηση του chatbot φιλοτεχνήθηκε γύρω από την πιθανότητα να ήθελα να διαβάσω ένα ημερολόγιο όχι απλώς για μια επιτόπια περιγραφή αλλά για να αποκαλύψω μια εναλλακτική στην επίσημη ιδεολογία. Αυτή ήταν μια πιο λεπτή προσέγγιση, και μια προσέγγιση που θα μπορούσαμε να καλωσορίσουμε σε μια φοιτητική εργασία, αλλά ήταν ακόμα μια προβλέψιμη προσέγγιση (που είναι, εξάλλου, ο λόγος για τον οποίο τη δημιούργησε το ChatGPT), και όχι λιγότερο βασισμένη σε κατασκευασμένα στοιχεία. Και πάλι, μετέδωσε κάτι εντελώς αντίθετο από αυτό που λέει το πραγματικό ημερολόγιο.

Το ημερολόγιο της Setsuko δείχνει ότι η κατανόησή της για τη μάχη διαμορφώθηκε από τα μέσα ενημέρωσης που ήταν διαθέσιμα σε αυτήν και από τους ανθρώπους γύρω της, συμπεριλαμβανομένου του δασκάλου που διάβασε τα λόγια της. Δεν είναι ούτε περιγραφή αυτόπτη μάρτυρα ούτε ένα αδιαμφισβήτητο εγω-έγγραφο (ego-document) που προσφέρει ένα παράθυρο στις ιδιωτικές σκέψεις της συγγραφέως. Όταν το συζητώ στην τάξη, εστιάζω την προσοχή των φοιτητών ακριβώς σε αυτόν τον δημόσιο και επηρεασμένο από τα μέσα ενημέρωσης χαρακτήρα. Η ισοπεδωτική προσέγγιση των chatbots ΤΝ είναι αμφίβολο να συλλάβει αυτούς τους συγκειμενικούς παράγοντες επειδή οι περισσότερες (αν και σε καμία περίπτωση όλες) οι ιστορικές συζητήσεις για ημερολόγια τείνουν να τα χρησιμοποιούν ως απλά εγω-έγγραφα. «Μαντεύοντας» τις απαντήσεις σε ιστορικές ερωτήσεις, η ΤΝ παραμερίζει τα προβλήματα του πώς διαμορφώνεται και μεταδίδεται η γνώση.

Τα chatbots παρέλειψαν επίσης εντελώς την πιθανότητα η συγγραφέας να έγραφε από μια θέση (τόσο γεωγραφική όσο και ιδεολογική) διαφορετική από αυτή που οι περισσότεροι αγγλόφωνοι χρήστες του διαδικτύου θα ήταν πιθανό να αναζητήσουν. Υπό αυτή την έννοια, το ημερολόγιο της Setsuko είναι μια μειονοτική φωνή, όχι επειδή είναι γυναίκα ή μη λευκή, αλλά επειδή δεν βρισκόταν στον διαισθητικά προτιμώμενο ρόλο ενός πρωταγωνιστή στο επίκεντρο της δράσης και αντιπροσωπευτικού του «τυπικού» ατόμου σε αυτή τη θέση. Μια τέτοια προκατάληψη φαίνεται πιθανό να προκύψει όταν κανείς στρέφεται στην ΤΝ για ανάλυση πρωτογενών πηγών οποιουδήποτε είδους. Σε αντίθεση με τις «μακρές ουρές» (long tails) δευτερευουσών επιστημονικών δημοσιεύσεων που αποδίδει μια τυπική αναζήτηση σε ακαδημαϊκή βάση δεδομένων, τα chatbots ωθούν την έρευνα πίσω προς το μέσο της καμπύλης Gauss, μιας καμπύλης της οποίας το σχήμα δεν καθορίζεται από μέτρα ποιότητας της έρευνας αλλά από αλγορίθμους βασισμένους στη συχνότητα που εφαρμόζονται στην εντροπική αλφαβητική σούπα του LLM.

Δεδομένου ότι τα LLMs εκπαιδεύονται σε ό,τι υπάρχει ήδη στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων μαζών μη επιστημονικών ιστορικών κειμένων και βίντεο, τα προβλήματα που αποκάλυψε το πείραμά μου ξεπερνούν τους αλγορίθμους, μιλώντας επίσης για το χάσμα μεταξύ των λαϊκών απόψεων για την ιστορία και αυτού που πολλοί από εμάς προσπαθούμε να μεταδώσουμε μέσω της διδασκαλίας με ιστορικές πηγές. Εξάλλου, αν κάποιος κατανοεί την ιστορία απλώς ως μια σειρά σημαντικών γεγονότων (όπως οι πόλεμοι) και τις ιστορικές πηγές ως την άμεση απόδειξη αυτών των γεγονότων, τότε παρά τις παραισθήσεις τους, οι απαντήσεις των chatbots στο ερώτημά μου πέρασαν τη δοκιμασία. Εστίασαν στη σημαντικότερη στιγμή της σύγχρονης ιστορίας της Σαϊπάν και την αφηγήθηκαν από την οπτική γωνία εκείνων που διαμόρφωσαν αυτή την ιστορία. Έχοντας τη νύξη του ιαπωνικού γυναικείου ονόματος της Setsuko, κατέστησαν την περιγραφή πιο «πολιτική» (non-military) με μια απλή και πιστευτή μορφή. Ημερολόγια όπως αυτά που φαντάστηκαν το Gemini και το ChatGPT ως απάντηση στο ερώτημά μου μπορεί να υπάρχουν. Ποιος χρειάζεται τη Setsuko;

Αργότερα επανέλαβα το πείραμά μου, αυτή τη φορά δίνοντας στα chatbots ολόκληρο το κείμενο της καταχώρισης του ημερολογίου της Setsuko για τη Σαϊπάν. Φυσικά, έκαναν καλύτερη δουλειά, αποφεύγοντας τις παραισθήσεις και προσφέροντάς μου συγκροτημένες περιλήψεις τριών σημείων για τον εθνικισμό του ιαπωνικού εσωτερικού μετώπου, την κινητοποίηση των γυναικών και τη σημασία των αυτοκτονιών στη Σαϊπάν — καλά διαγράμματα για την παροιμιώδη εργασία του Β+ που είναι γνωστό ότι παράγουν τα chatbots· σε ορισμένες τάξεις, ίσως και εργασία του Α. Ωστόσο, σε τελική ανάλυση, διέφεραν από τις ιστορίες ημερολογίου που είχαν επινοήσει για μένα νωρίτερα μόνο στο ότι τοποθέτησαν σωστά την αρθρογράφο πίσω στο εσωτερικό μέτωπο. Εξακολουθούσαν να ισοπεδώνουν το κείμενο για να το καταστήσουν μια απλή πηγή πληροφοριών, προσπερνώντας τον τρόπο με τον οποίο όσα είπε η Setsuko S. στο ημερολόγιό της για τη Σαϊπάν διαμεσολαβήθηκαν μέσω του αμερικανικού και του ιαπωνικού τύπου, καθώς και το πώς διαμορφώθηκαν από τη σχέση της με τον δάσκαλό της και την αίσθηση του εαυτού της ως νεαρής γυναίκας. Ομολογουμένως, δεν μπορώ πάντα να διδάσκω τον Πόλεμο του Ειρηνικού σε αυτό το επίπεδο διακειμενικής πολυπλοκότητας. Εάν δεν παρέχω κάτι περισσότερο από την ομογενοποιημένη έκδοση που μπορεί να παράγουν τα chatbots, όμως, χάνουμε την ευκαιρία να φανταστούμε τη Μάχη της Σαϊπάν —και τον πόλεμο συνολικά— με όρους διαφορετικούς από εκείνους της αμερικανικής στρατιωτικής ιστορίας ή των τυπικών ερμηνειών της ιαπωνικής πολεμικής ιδεολογίας.

Προσπαθώ να διδάξω στους φοιτητές μου ότι οι πρωτογενείς πηγές τους επιτρέπουν να κάνουν νέες ανακαλύψεις και να προσφέρουν νέες ιστορικές ερμηνείες. Τα chatbots ΤΝ αντιπροσωπεύουν ένα πρόβλημα για τη διδασκαλία της ιστορίας όχι μόνο επειδή έχουν παραισθήσεις, ούτε απλώς επειδή απειλούν να κάνουν τη γραφή ακόμη και των συνειδητοποιημένων φοιτητών λιγότερο πρωτότυπη, αλλά επειδή παρακωλύουν τη διαδικασία που θα μπορούσε εξαρχής να οδηγήσει τους φοιτητές σε πρωτότυπες ερμηνείες. Ανεξάρτητα από το πώς διατυπώνετε τις ερωτήσεις σας, το chatbot θα παράγει απαντήσεις που αντικατοπτρίζουν αυτό που ο μεγαλύτερος αριθμός χρηστών είναι πιθανό να θέλει να ακούσει, το οποίο τείνει να είναι κοντά σε αυτό που πιστεύουν ότι ήδη γνωρίζουν.

Η ΤΝ επιταχύνει την εξάλειψη των διακρίσεων στη φοιτητική έρευνα μεταξύ της αξιολογούμενης από ομοτίμους (peer-reviewed) επιστημονικής έρευνας, της μη επιστημονικής γραφής και των σκουπιδιών του διαδικτύου (internet slop). Εάν πρέπει να συμβιβαστούμε με την πραγματικότητα ότι οι φοιτητές μας θα χρησιμοποιούν την ΤΝ με κάποια μορφή, ανεξάρτητα από τους περιορισμούς στα αναλυτικά μας προγράμματα, θα πρέπει να τους προειδοποιήσουμε με παραδείγματα όπως αυτό για τις επίμονες κατασκευές της, και να τους διδάξουμε να ανιχνεύουν τη διαδρομή τους προς αξιόπιστες, αξιολογημένες από ομοτίμους έντυπες πηγές. Πέραν αυτού, εάν η ιστορία πρόκειται να διατηρήσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ως επιστημονικός κλάδος, πρέπει να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας να διδάξουμε τη δυνατότητα των πρωτογενών εγγράφων να αποδίδουν πρωτότυπες απαντήσεις τις οποίες η πιθανοτική προσέγγιση της ΤΝ δεν μπορεί να προσφέρει.

historynewsnetwork.org

Αναλύσεις

Μουντζουρούλιας: Η Τουρκία επιχειρεί να αποκτήσει τον έλεγχο της Λιβύης – «12 ναυτικά μίλια και GSI τώρα»

Οι καταγγελίες για πιέσεις, χρηματισμό αξιωματούχων και τουρκικά πολεμικά πλοία – Ο ρόλος των ΗΠΑ, οι αντιδράσεις Αιγύπτου και Ισραήλ και η πρόταση για άμεση επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Οι καταγγελίες για πιέσεις, χρηματισμό αξιωματούχων και τουρκικά πολεμικά πλοία – Ο ρόλος των ΗΠΑ, οι αντιδράσεις Αιγύπτου και Ισραήλ και η πρόταση για άμεση επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια.

Σε σοβαρές αποκαλύψεις και προειδοποιήσεις για τις συνέπειες της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου προχώρησε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας, κατά τις παρεμβάσεις του στον τηλεοπτικό σταθμό ΑΡΤ. Ο δημοσιογράφος παρουσίασε πληροφορίες για τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη, τις οικονομικές και πολιτικές πιέσεις προς την οικογένεια Χαφτάρ, αλλά και τους όρους που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του, δημιουργούν νέα εμπόδια στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.

Παράλληλα, άσκησε κριτική στους ελληνικούς διπλωματικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα διέθετε μέσα πίεσης για να επιχειρήσει να αποτρέψει την εξέλιξη. Ως άμεση απάντηση πρότεινε την υλοποίηση του Great Sea Interconnector και την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης.

Η ανατροπή στη Βεγγάζη και ο ρόλος της τουρκικής ΜΙΤ

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου 2026 το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη θέση της ανατολικής λιβυκής πλευράς, η οποία είχε απορρίψει τη συμφωνία το 2020. Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο και το Ισραήλ.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας συνέδεσε την απόφαση με τη διπλωματική και πληροφοριακή δραστηριότητα της Τουρκίας στη Λιβύη, επισημαίνοντας την επίσκεψη του αρχηγού της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στη χώρα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσίασε, η Άγκυρα ασκούσε έντονες πιέσεις στον Σαντάμ Χαφτάρ, γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, προκειμένου η ανατολική Λιβύη να εγκαταλείψει την αντίθεσή της στη συμφωνία.

Ο δημοσιογράφος υποστήριξε ότι η τουρκική πλευρά είχε προειδοποιήσει για ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση της ανατολικής λιβυκής διοίκησης, εφόσον δεν προχωρούσε η επικύρωση.

Παράλληλα, έκανε λόγο για υποσχέσεις σημαντικών τουρκικών επενδύσεων, οι οποίες αποτέλεσαν, κατά την εκτίμησή του, μέρος των ανταλλαγμάτων που προσφέρθηκαν στην οικογένεια Χαφτάρ.

Καταγγελίες για χρηματισμό Λίβυων αξιωματούχων

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Μουντζουρούλια σε πληροφορίες που, όπως είπε, συγκέντρωσε από λιβυκές επαφές του.

Σύμφωνα με όσα μετέφερε, το προηγούμενο διάστημα διοχετεύθηκαν μεγάλα χρηματικά ποσά στη Λιβύη, με σκοπό τον επηρεασμό αξιωματούχων και πολιτικών παραγόντων.

Ο ίδιος έκανε ευθέως λόγο για καταγγελίες χρηματισμού Λίβυων αξιωματούχων, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομικές πιέσεις συνοδεύτηκαν και από προσωπικές απειλές.

Πρόκειται για σοβαρούς ισχυρισμούς που ο δημοσιογράφος απέδωσε στις δικές του πηγές και οι οποίοι δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Οι επίμαχοι όροι: Η Άγκυρα αποκτά λόγο στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα;

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι περιήλθαν στην κατοχή του πληροφορίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας που εγκρίθηκε από την ανατολική Λιβύη.

Επικεντρώθηκε ιδιαίτερα σε όρο που, σύμφωνα με τη δική του παρουσίαση, προβλέπει ότι η λιβυκή πλευρά θα πρέπει να προηγουμένως διαβουλεύεται με την Τουρκία εάν επιθυμεί να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για θαλάσσια οριοθέτηση με την Ελλάδα.

Ο δημοσιογράφος χαρακτήρισε την πρόβλεψη αυτή εξαιρετικά ανησυχητική, καθώς εκτίμησε ότι περιορίζει τις διπλωματικές επιλογές της Λιβύης και προσφέρει στην Άγκυρα πρόσθετη δυνατότητα παρέμβασης.

Αναφέρθηκε επίσης σε ρυθμίσεις που, κατά την ερμηνεία του, δυσχεραίνουν μια μελλοντική τροποποίηση της συμφωνίας από διαφορετική λιβυκή κυβέρνηση.

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί για τους όρους χρειάζονται αντιπαραβολή με το επίσημο συμβατικό κείμενο. Η διαπιστωμένη κοινοβουλευτική απόφαση αφορά την έγκριση του μνημονίου του 2019 και δεν τεκμηριώνει από μόνη της την προσθήκη νέων διατάξεων.

Τουρκικά ερευνητικά και πολεμικά πλοία νότια της Κρήτης

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανέδειξε η παρέμβαση αφορά την πιθανότητα ενίσχυσης της τουρκικής παρουσίας στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης.

Ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι η εξέλιξη μπορεί να διευκολύνει την Τουρκία να προχωρήσει σε ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές που καλύπτονται από τις διεκδικήσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Εξέφρασε, μάλιστα, την ανησυχία ότι τουρκικά ερευνητικά σκάφη ενδέχεται να συνοδεύονται από πολεμικά πλοία, δημιουργώντας συνθήκες αυξημένης στρατιωτικής έντασης.

Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμηση για πιθανές μελλοντικές κινήσεις και όχι επιβεβαιωμένη απόφαση ανάπτυξης τουρκικών ναυτικών μονάδων.

Ο δημοσιογράφος συνέδεσε το ενδεχόμενο αυτό με τις ελληνικές επιδιώξεις για έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης και την παρουσία αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην περιοχή.

Ο αμερικανικός παράγοντας και τα σχέδια για την επόμενη ημέρα στη Λιβύη

Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφορούσε τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στη δραστηριότητα του Μασάντ Μπούλος, συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ για ζητήματα της περιοχής, και στις διεργασίες για την πολιτική ενοποίηση της Λιβύης.

Υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια πολιτική συμφωνία μεταξύ των ανταγωνιστικών διοικήσεων της χώρας, με κατανομή εξουσιών και προοπτική διεξαγωγής εκλογών.

Στην ανάλυσή του συνέδεσε τις αμερικανικές πρωτοβουλίες με το αυξανόμενο κινεζικό οικονομικό ενδιαφέρον για τη Λιβύη.

Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για την απουσία άμεσης δημόσιας καταδίκης από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών κατά τον χρόνο της παρέμβασής του.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι ευρύτερες αμερικανικές επιδιώξεις στη Λιβύη ενδέχεται να επηρεάζουν τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στην τουρκική δραστηριότητα.

Οι αντιδράσεις Αιγύπτου και Ισραήλ

Ο Μουντζουρούλιας απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη στάση της Αιγύπτου, η οποία έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με την ανατολική λιβυκή πλευρά.

Το Κάιρο απέρριψε την επικύρωση του μνημονίου, επισημαίνοντας ότι η απόφαση δεν παράγει νομικές συνέπειες για την Αίγυπτο. Αντίστοιχα, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα συμμάχων του στην Ανατολική Μεσόγειο.

 

Ο δημοσιογράφος υπογράμμισε ότι η αιγυπτιακή αντίδραση είναι καθοριστική, καθώς μια ενδεχόμενη διαφορετική στάση του Καΐρου θα δημιουργούσε ακόμη δυσμενέστερες διπλωματικές συνθήκες για την Αθήνα.

Εμφανίστηκε περισσότερο προβληματισμένος για τη στάση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα οποία έχουν διατηρήσει ιστορικά στενούς δεσμούς με την οικογένεια Χαφτάρ.

Προειδοποίηση για το Great Sea Interconnector

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει την εξέλιξη στη Λιβύη με την άσκηση πίεσης προς την Ελλάδα για την υλοποίηση του έργου.

Αναφέρθηκε σε τουρκικές απαιτήσεις για προηγούμενη γραπτή ενημέρωση σχετικά με τις εργασίες και σε δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου που προειδοποιούσαν για ενδεχόμενη ανάπτυξη πολεμικών πλοίων.

Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει στις αναγκαίες ενέργειες για την επανεκκίνηση των εργασιών, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης των σχετικών NAVTEX.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις τουρκικές αντιδράσεις για άλλο έργο υποθαλάσσιων καλωδίων στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει λόγο σε ευρύτερα ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά έργα.

Κριτική στην ελληνική κυβέρνηση

Ο δημοσιογράφος διαφώνησε με τη θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι η Ελλάδα δεν είχε δυνατότητα να αποτρέψει την επικύρωση του μνημονίου.

Όπως υποστήριξε, η Αθήνα είχε στη διάθεσή της οικονομικά και διπλωματικά εργαλεία, τα οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει στις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην ανάγκη της λιβυκής πλευράς για επενδύσεις, χρηματοδότηση και συνεργασία στο μεταναστευτικό.

Εξέφρασε την άποψη ότι η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση, αξιοποιώντας ακόμη και τις ευρωπαϊκές διαδικασίες χρηματοδότησης και συνεργασίας.

Ο Μουντζουρούλιας σημείωσε ότι η κινητικότητα γύρω από τη συμφωνία ήταν γνωστή εδώ και ημέρες, καθώς είχε αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενων δημοσιογραφικών πληροφοριών.

Η προειδοποίηση για νέο μεταναστευτικό μέτωπο

Στην ανάλυση τέθηκε και το ενδεχόμενο ενίσχυσης της μεταναστευτικής πίεσης προς την Κρήτη.

Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πληροφορίες για μετακίνηση δικτύων διακινητών προς τη Λιβύη, εκφράζοντας φόβους ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αξιοποιήσει την εμπειρία τέτοιων δικτύων ως πρόσθετο μέσο πίεσης.

Υποστήριξε ότι μια ενδεχόμενη αύξηση των αναχωρήσεων από τις λιβυκές ακτές θα επιβάρυνε περαιτέρω την Ελλάδα, ιδιαίτερα την Κρήτη.

Οι αναφορές αυτές παρουσιάστηκαν ως προειδοποίηση για δυνητικό κίνδυνο και όχι ως επιβεβαιωμένο σχέδιο.

«12 ναυτικά μίλια και GSI»: Η απάντηση που προτείνει

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας κατέληξε σε δύο συγκεκριμένες προτάσεις για την ελληνική αντίδραση:

  • Άμεση προώθηση των εργασιών του Great Sea Interconnector.

  • Επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης.

Αποκάλυψε ότι, σύμφωνα με συνομιλία του με διπλωματική πηγή κοντά στην κυβέρνηση, η επέκταση των χωρικών υδάτων παραμένει μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται.

Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια κίνηση, σε συνδυασμό με την πρόοδο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, θα συνιστούσε ουσιαστική απάντηση στις τουρκικές επιδιώξεις.

Ο δημοσιογράφος διευκρίνισε ότι δεν υποστηρίζει την πολεμική αντιπαράθεση, αλλά θεωρεί αναγκαία την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων στην πράξη.

Η τουρκική διπλωματική κινητικότητα και το μέτωπο της Μέσης Ανατολής

Πέρα από τη Λιβύη, ο Μουντζουρούλιας παρουσίασε την ευρύτερη διπλωματική κινητικότητα της Τουρκίας.

Αναφέρθηκε στις συζητήσεις για την αμυντική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, καθώς και στην ανάπτυξη συνεργασιών με την Ινδονησία.

Έκανε επίσης λόγο για επίσκεψη του επικεφαλής των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στο Παρίσι, εκφράζοντας προβληματισμό για τη χρονική συγκυρία και τις πιθανές στρατιωτικές συζητήσεις με τη γαλλική πλευρά.

Τέλος, στάθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν, μεταφέροντας πληροφορίες για αυξημένη ισραηλινή στρατιωτική κινητικότητα και ενδεχόμενα σχέδια επίθεσης.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, στο Ισραήλ και στη Γαλλία διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο διεθνές περιβάλλον, το οποίο η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει.

Ολοκληρώνοντας, ο Μουντζουρούλιας υπογράμμισε την ανάγκη η Ελλάδα να μην περιοριστεί στις διπλωματικές καταδίκες, αλλά να προχωρήσει σε ενέργειες που θα κατοχυρώνουν έμπρακτα τα δικαιώματά της.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Μ. Ρούμπιν: Πώς η απάθεια της Δύσης “σέρβιρε” την Ανατολική Λιβύη στην αγκαλιά του Ερντογάν

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει τις απαρχές αυτής της πολιτικής. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδικότερα λειτουργεί τυφλά, αρνούμενο ακόμη και να στελεχώσει μια κανονική πρεσβεία στην Τρίπολη, διατηρώντας την αντ’ αυτού στη γειτονική Τυνησία. Στη Βεγγάζη, η πικρία παραμένει επειδή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απομακρύνθηκε στον απόηχο της επίθεσης στο προξενείο χωρίς να καταβάλει στην τοπική οικογένεια που είχε εκμισθώσει το ακίνητο τα οφειλόμενα ενοίκια, παρόλο που η τρομοκρατική επίθεση δεν είχε καμία σχέση με αυτούς.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν

Στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Τουρκία και η διορισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη, υπέγραψαν συμφωνία για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης — δύο χωρών που στο κοντινότερο σημείο τους απέχουν 352 μίλια. Ωστόσο, η χάραξη αυτής της γραμμής απαιτεί την παραβίαση των υδάτων της Ρόδου, της Καρπάθου και τη διχοτόμηση του ανατολικού άκρου της Κρήτης. Ήταν το ισοδύναμο μιας υποθετικής συμφωνίας θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Αιγύπτου και Ιταλίας, η οποία θα διασταύρωνε τα ύδατα της Λιβύης και της Μάλτας.

Η συμφωνία αντικατόπτριζε τόσο τον νέο ιμπεριαλισμό της Τουρκίας όσο και την έλλειψη πραγματικής κυριαρχίας της Λιβύης. Όσον αφορά τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ στην Τρίπολη υπήρχε μόνο για να επικυρώνει τυφλά την αρπαγή πόρων από την Τουρκία.

Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη από εκείνη της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια.

Όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της Τρίπολης, Μοχάμεντ Ταχέρ Σιάλα, υπέγραψε τη συμφωνία, μεγάλο μέρος του κόσμου την καταδίκασε. Αντικατόπτριζε τον ερασιτεχνισμό της κυβέρνησης με έδρα την Τρίπολη. Το προηγούμενο που δημιούργησε η Τουρκία με τον νέο της μεσογειακό χάρτη ήταν τόσο επιζήμιο για το ναυτικό δίκαιο όσο οι διεκδικήσεις του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ και η «Γραμμή των Εννέα Παυλών» της Κίνας.

Η λιβυκή εξουσία διχοτομήθηκε μετά την πτώση του Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Ο πρώην Στρατάρχης της εποχής Καντάφι, Χαλίφα Χαφτάρ, επικεφαλής των Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων της Λιβύης, κυριαρχεί στην ανατολική Λιβύη. Αφού ισλαμιστικές πολιτοφυλακές —πολλές από τις οποίες υποστηρίζονταν από την Τουρκία, το Κατάρ και άλλα ριζοσπαστικά κράτη— δολοφόνησαν τον Αμερικανό Πρέσβη Κρις Στίβενς, οι δυνάμεις του Χαφτάρ ξεκίνησαν την Επιχείρηση «Αξιοπρέπεια» (Operation Dignity) και εκδίωξαν τις πολιτοφυλακές από τη Βεγγάζη. Σήμερα, οι Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λιβύης ελέγχουν το 80% της χώρας. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη, υπό τον μη εκλεγμένο Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, ελέγχει χαλαρά την υπόλοιπη χώρα και παρέχει καταφύγιο στις εναπομείνασες πολιτοφυλακές.

Αρχικά, η Βουλή των Αντιπροσώπων, το νομοθετικό σώμα που εποπτεύει τις περιοχές που ελέγχουν οι Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λιβύης, απέρριψε τη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας. Αυτό άλλαξε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν, μετά από συντονισμένες πιέσεις (lobbying) της Τουρκίας, η Βουλή των Αντιπροσώπων επικύρωσε ξαφνικά τη συμφωνία.

Η επικύρωση δεν καθιστά τη θαλάσσια συμφωνία περισσότερο νόμιμη και είναι πιθανώς ένα λάθος για τον στρατάρχη και τον γιο του, Σαντάμ: Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη από εκείνη της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια. Η αντιπαραβολή ανάμεσα στην περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου από την Τρίπολη και την επιβεβαίωσή του από τη Βεγγάζη αποτελούσε ισχυρό επιχειρησιακό πλεονέκτημα για την υπόθεσή της. Αργά αλλά σταθερά, οι ευρωπαϊκές χώρες το αναγνώριζαν αυτό: η Ιταλία και η Ελλάδα άνοιξαν και οι δύο προξενεία στη Βεγγάζη, ενώ και άλλες χώρες θα ακολουθούσαν αν δεν υπήρχε η παρεμβολή του Ντμπεϊμπά. Τώρα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενώνεται για να καταδικάσει την κίνηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, η Βεγγάζη θα ήταν τυχερή αν τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών δεν ανακαλούσαν τους διπλωμάτες τους. Η Αίγυπτος, ένας σημαντικός εταίρος της διοίκησης του Χαφτάρ, καταδίκασε επίσης την κίνηση.

Παρ’ όλα αυτά, η Ουάσινγκτον και η Δύση θα πρέπει να αναλογιστούν τα δικά τους λάθη. Η Τουρκία άσκησε πιέσεις τη στιγμή που άλλες χώρες αρνούνταν να εμπλακούν με τη Βεγγάζη. Με οποιοδήποτε αντικειμενικό κριτήριο, η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη θα έπρεπε να διακυβερνά τη Λιβύη. Έχει εκπληρώσει την αποστολή μιας κυβέρνησης πετυχαίνοντας τεράστια ανάπτυξη, ενώ η υπεξαίρεση και η στασιμότητα χαρακτηρίζουν την Τρίπολη. Ο Ντμπεϊμπά φιλοξενεί έναν μεγάλου μεγέθους μουφτή (Grand Mufti) του οποίου οι θέσεις αντικατοπτρίζουν εκείνες της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους. Το σημαντικότερο είναι ότι οι Χαφτάρ είναι εθνικιστές. Δεν προωθούν τον σχισματισμό. Το αρχικό σύνταγμα της Λιβύης όριζε την Τρίπολη και τη Βεγγάζη ως συμπρωτεύουσες, ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό της Νότιας Αφρικής.

Η αρχική αγκαλιά προς την Τρίπολη ήταν αυθαίρετη. Η Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον και ο βοηθός της —και μετέπειτα Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας— Τζέικ Σάλιβαν, ευνόησαν τους ισλαμιστές στη μετά-Καντάφι τάξη πραγμάτων της Λιβύης, ακόμη και αφού οι Λίβυοι τους απέρριψαν στις εκλογές. Η λογική τους —καθώς και εκείνη των Ευρωπαίων και των Ηνωμένων Εθνών— ήταν ότι η περιθωριοποίηση των ισλαμιστών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη βία· έτσι, ο κατευνασμός έγινε επίσημη πολιτική.

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει τις απαρχές αυτής της πολιτικής. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδικότερα λειτουργεί τυφλά, αρνούμενο ακόμη και να στελεχώσει μια κανονική πρεσβεία στην Τρίπολη, διατηρώντας την αντ’ αυτού στη γειτονική Τυνησία. Στη Βεγγάζη, η πικρία παραμένει επειδή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απομακρύνθηκε στον απόηχο της επίθεσης στο προξενείο χωρίς να καταβάλει στην τοπική οικογένεια που είχε εκμισθώσει το ακίνητο τα οφειλόμενα ενοίκια, παρόλο που η τρομοκρατική επίθεση δεν είχε καμία σχέση με αυτούς.

Αγνοώντας τη Βεγγάζη, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και πολλοί στην Ευρώπη άνοιξαν την πόρτα στην Τουρκία να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία. Η Τουρκία μπορεί να είναι ένας κακόβουλος παίκτης, αλλά ο ηγέτης της δεν είναι ούτε παθητικός ούτε τεμπέλης. Η επίμονη άσκηση πιέσεων κάμπτει σταδιακά τις αντιστάσεις.

Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αφού μπόρεσε να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορεί να ενοχλούνται με τους Χαφτάρ, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουν κάνει τίποτα διαφορετικό από όσα έχουν κάνει οι αρχές της Τρίπολης, τις οποίες οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι αγκαλιάζουν. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί παραμελούσαν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα εκείνες τις δυνάμεις που προσαρμόζουν εδώ και καιρό τις πολιτικές τους στις ευρωπαϊκές ερμηνείες και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Αν και οι πλειστηριασμοί υποστήριξης είναι απρεπείς, υπάρχουν περιθώρια ελιγμών. Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αφού μπόρεσε να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά. Η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να λάβει τη θέση ότι οι αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων, της οποίας η θητεία των μελών έχει λήξει προ πολλού, είναι άνευ σημασίας. Για να είναι συνεπείς, επομένως, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει επίσης να σταματήσουν το αφήγημα (τη φαντασίωση) περί του καθεστώτος Ντμπεϊμπά.

Αντί να χρησιμοποιηθεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για την απομόνωση της ανατολικής Λιβύης προς όφελος μιας κυβέρνησης που βρίσκεται ακόμη περισσότερο στην τσέπη των Τούρκων, η κοινή θέση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να είναι ο καθορισμός εκλογών τώρα και η σύνδεση της βοήθειας και της συνεργασίας με την επανεξέταση και την απόρριψη της θαλάσσιας συμφωνίας της Τουρκίας από το νέο νομοθετικό σώμα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Ο μήνας των κρυστάλλων

Η παγκοσμιοποίηση παίζει το τελευταίο της χαρτί δολώνοντας τους εθνικιστές προς μια αιματηρή ακρότητα, ώστε να πολώσουν την Ευρώπη μεταξύ ισλαμοφασιστών και ναζί

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Ενώ ο Γάλλος πρόεδρος απολαμβάνει συναυλίες της Σελίν Ντιόν και αρκείται σε ευχολόγια και αυταπόδεικτες δηλώσεις, η Γαλλία φλέγεται και μάλιστα τα φλεγόμενα φρύγανα ενδέχεται να παρασυρθούν από τους ανέμους της παγκοσμιοποίησης και να πυρπολήσουν τις υπόλοιπες εύφλεκτες χώρες της δυτικής Ευρώπης.

Είναι δε, ηλίου φαεινότερον ότι οι εξεγέρσεις είναι οργανωμένες από διεθνή κέντρα και έχουν σκοπό να αποσταθεροποιήσουν όχι μόνο την κυβέρνηση και την προεδρία, αλλά τον ίδιο τον εθνικό κορμό και κάθε έννοια νομιμότητας και ασφάλειας εντός της χώρας.

Ισλαμοαριστεροί φασίστες επιτίθενται στο μέσο άνθρωπο, τον χριστιανό, το ίδιο το κράτος, τη νομιμότητα και τη στοιχειώδη αίσθηση ασφαλείας του πολίτη ενώ θυσιάζουν ανερυθρίαστα τις επιχειρήσεις των μικρομεσαίων. Μέσα στον ψευδεπίγραφο επαναστατικό και αντισυστημικό τους οίστρο, δεν απασχολούνται ποσώς αν από αυτή τη μαζική καταστροφή μόνο τα μεγάλα κεφάλαια θα μπορέσουν να ανακάμψουν, καταδικάζοντας μια ολόκληρη κοινωνική τάξη σε φτωχοποίηση και ανεργία και μεγαλώνοντας έτι περαιτέρω την κοινωνική ψαλίδα που ευαγγελίζονται ότι προσπαθούν να μειώσουν. Η τυφλή τους απέχθεια σε καθετί που εκφράζει τη συντήρηση και το κατεστημένο, τους καθιστά ακούσια όργανα της ύπουλης παγκοσμιοποίησης και ευκαιριακούς συμμάχους με το μισαλλόδοξο ισλαμισμό, σε μια καθελικτική περιδίνηση προς μια καπιταλιστική ισλαμοφασιστική δυστοπία που θα καταπατήσει οικτρά όλα όσα ευαγγελίζονται.

Ανίκανοι να ανατρέψουν το πογκρόμ του μέσου αστού, οι Γάλλοι πολίτες γίνονται οι ακουσίως απαθείς μάρτυρες μιας νέας «Νύκτας των Κρυστάλλων» με τους ίδιους στο ρόλο των Εβραίων μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Άραγε πόσο θα κρατήσει το αρχικό «πάγωμα» μέχρι να βρει μια αιματηρή διέξοδο  από τη σιωπηλή αγανάκτηση και την εκθετικά σωρευόμενη οργή ετών;

Δεδομένου ότι οι ανεπαρκείς αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις δεν μπορούν ούτε κατά διάνοια να καταστείλουν το κίνημα, ένα τυχαίο αιματηρό γεγονός είναι, κατά πάσαν πιθανότητα, αναμενόμενο. Σαν θεατές μιας αρχαίας τραγωδίας μπορούμε να προεξοφλήσουμε την φρικτή έκβαση, χωρίς καν να γνωρίζουμε εκ των προτέρων το μύθο.

Άραγε οι διοργανωτές της «επανάστασης» δεν το γνωρίζουν αυτό; Άραγε το αποδέχονται σαν μια ανεπιθύμητη δευτερογενή απώλεια ή σαν το «απαραίτητο» αίμα που θα ποτίσει το δέντρο της ελευθερίας;

Πολύ φοβάμαι ότι οι σαδιστικοί νόες που κινούν τα νήματα της παγκοσμιοποίησης έχουν ακόμα χειρότερους σκοπούς. Καθώς βλέπουν τους εθνοκεντρικούς Ευρασιάτες αντιπάλους τους να επικρατούν στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, τα παίζουν όλα για όλα στη Δυτική Ευρώπη για να διασώσουν ότι μπορεί να διασωθεί από τις χειραγωγούμενες κυβερνήσεις τους που βρίσκονται στα έσχατα της αποδρομής. Θα φανταζόταν λοιπόν κάποιος ότι μια διεθνιστική αριστερά που διεκδικεί περισσότερα οικονομικά προνόμια και συμπεριλαμβάνει τις καταπιεσμένες μουσουλμανικές μειονότητες θα μπορούσε να ηγηθεί μιας «επαναστάσεως» που θα αφυπνίσει τη Γαλλία και θα εγκαθιδρύσει μια αριστερόστροφη παγκοσμιοποιητική κυβέρνηση που θα βασιστεί στην αθρόα μετανάστευση και μερικά επιπλέον κοινωνικά προνόμια.  Δεδομένου, όμως, του εγγενούς σωβινισμού -αν όχι ρατσισμού- των Γάλλων και της στροφής τους, ήδη, προς την πιο εθνική λαϊκή δεξιά της Λεπέν, αυτή η προοπτική δεν φαντάζει πολύ πιθανή. Δεδομένων κιόλας και των εκτρόπων της εξεγέρσεως, είναι πολύ πιο πιθανό να στραφούν περισσότεροι προς τη δεξιά, αντιμετωπίζοντας την σαν μόνη εναλλακτική απέναντι σε κάτι που είναι πολύ ξένο στο γαλλικό τρόπο ζωής και τον απειλεί άμεσα και ριζικά.

Άρα το σχέδιο της παγκοσμιοποίησης είναι πιθανότατα πολύ διαφορετικό και ακόμα πιο δόλιο. Διότι μόλις έχουμε τους πρώτους νεκρούς, η βία θα αυξηθεί εκθετικά και οι δυνάμεις ασφαλείας δεν θα μπορούν να κάνουν τίποτε πέραν από το να υπερασπίσουν τους εαυτούς τους, πόσο μάλλον τους ανοχύρωτους πολίτες. Θα καταλήξουμε σε ακρότητες και γενικευμένες εσωτερικές διαμάχες με κάθετη αύξηση της πόλωσης. Ο κόσμος θα τρομοκρατηθεί και με την κατάλληλη προπαγάνδα θα καταλήξει να στραφεί ενάντια στη βία και να δαιμονοποιήσει τις φωνές που ζητούν την υπεράσπιση του έθνους και της καθεστηκυίας τάξης, βαφτίζοντας τις φασιστικές, εθνικιστικές, ρατσιστικές και ακραίες.

Παράλληλα θα έχουμε μια γενική κατάλυση του κράτους για κάποιο χρονικό διάστημα και η οικονομική ζημιά θα ανακατέψει την τράπουλα ώστε, στο ενδιάμεσο, να καρπωθούν τα λάφυρα οι ισχυροί της παγκοσμιοποίησης που θέλουν να λεηλατήσουν αδρά την Ευρώπη προτού την παραδώσουν στους Ρώσους.

Δεδομένο είναι πάντως ότι θα υπάρξει πόλωση και πιθανότατα να ανέλθουν νέες δυνάμεις που θα μπορούσαν να συνεργαστούν καλύτερα με την παγκοσμιοποίηση για κάποιο ακόμα χρονικό διάστημα.

Η μάζα των μέσων ανθρώπων δεν είναι αρκετά κοινωνικά και πολιτικά συνειδητή οπότε οι προπαγανδιστές της παγκοσμιοποίησης θα μπορέσουν να «παίξουν» με το συναίσθημα της απαξίας και της ενοχής μέσα από τη θυματοποίηση των πρώτων νεκρών μουσουλμάνων ή «αγνών αγωνιστών της επανάστασης» ώστε να απομακρυνθεί ο κόσμος από την εθνική δεξιά και να διώξει το σκύλο από το μαντρί, κατά το διαχρονικό μύθο του Αισώπου, ώστε οι λύκοι να ενεργήσουν απρόσκοπτα.

Ο Μακρόν δεν πρόκειται να επιβιώσει πολιτικά αυτής της διεργασίας, αλλά είναι ήδη στο πέρας της χρησιμότητάς του και οι ταγοί του θα τον ανταμείψουν με κάτι αρκετά δελεαστικό για να υποδυθεί αυτός την Ιφιγένεια εν Παρισίοις.

Όταν ένας λαός αντιμετωπίζει μια τόσο οργανωμένη και συγκεκαλλυμένη αντίσταση στη βούλησή του και ένα τόσο ενδελεχώς στημένο παιχνίδι, η μόνη λύση είναι, τραγικά, η ένοπλη. Πλέον, όμως, κανείς δεν είναι διατεθειμένος να πολεμήσει για μια πατρίδα που έχει ταυτίσει με μια αδιάσπαστη σειρά κίβδηλων κυβερνήσεων και όταν τα ιδανικά του κυμαίνονται μεταξύ του άκρατου υπερκαταναλωτισμού και του εγωκεντρικού ηδονισμού…

Μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχουμε κορυφώσεις στη Μεση Ανατολή, την Ουκρανία και, κατά τραγική ειρωνεία, στη Δυτική Ευρώπη.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Διεθνή13 λεπτά πριν

Χειροπέδες σε 19χρονο Παλαιστίνιο στη Σάμο – Αναγνωρίστηκε ως ο διακινητής 11 ατόμων

Στη σύλληψη ενός 19χρονου υπηκόου Παλαιστίνης προχώρησε το Λιμεναρχείο Σάμου, καθώς αναγνωρίστηκε από τους υπόλοιπους επιβαίνοντες ως ο διακινητής τους,...

Διεθνή43 λεπτά πριν

Τουρκία: Ξεκίνησε η δίκη του Νετανιάχου και ακόμα 34 Ισραηλινών για την αναχαίτιση της νηοπομπής «Sumud» που κατευθυνόταν στη Γάζα

Μετά την πρώτη ακροαματική διαδικασία, το δικαστήριο διέταξε τις αρχές να διακριβώσουν εάν οι κατηγορούμενοι διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία στην Τουρκία...

Αναλύσεις1 ώρα πριν

Μουντζουρούλιας: Η Τουρκία επιχειρεί να αποκτήσει τον έλεγχο της Λιβύης – «12 ναυτικά μίλια και GSI τώρα»

Οι καταγγελίες για πιέσεις, χρηματισμό αξιωματούχων και τουρκικά πολεμικά πλοία – Ο ρόλος των ΗΠΑ, οι αντιδράσεις Αιγύπτου και Ισραήλ...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Μ. Ρούμπιν: Πώς η απάθεια της Δύσης “σέρβιρε” την Ανατολική Λιβύη στην αγκαλιά του Ερντογάν

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει τις απαρχές αυτής της πολιτικής. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδικότερα λειτουργεί τυφλά, αρνούμενο ακόμη και να...

Διεθνή2 ώρες πριν

Πολεμικό σκηνικό στα Τίρανα: Άγριες συγκρούσεις διαδηλωτών και αστυνομίας – 8 τραυματίες

Χαοτική παρέμενε έως αργά το βράδυ η κατάσταση στην καρδιά της αλβανικής πρωτεύουσας, όπου οι συγκρούσεις ανάμεσα στην αστυνομία και...

Δημοφιλή