Του Μάικλ Ρούμπιν, Middle East Forum

Η δεύτερη θητεία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026, αλλά δεν υπάρχει ακόμη κάποιος ξεκάθαρος υποψήφιος για να τον διαδεχθεί. Αρχικά, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής ανέμεναν ότι κάποιος από την Κεντρική Αμερική, τη Νότια Αμερική ή την Καραϊβική θα αναλάμβανε τα ηνία. Ωστόσο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατέστησαν σαφές ότι κανένας από τους υποψηφίους που είχαν ανακοινωθεί δεν πληρούσε τα κριτήριά τους για μεταρρυθμίσεις και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επρόκειτο να περιορίσουν τις επιλογές τους προσχωρώντας στην προσχηματική πολιτική εκπροσώπησης του ΟΗΕ.

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει ασκήσει πιέσεις προκειμένου ένας Τούρκος να αναλάβει τα ηνία, προωθώντας τον επί χρόνια πιστό συνεργάτη του, Φεριντούν Σινιρλίογλου, πρώην υπηρεσιακό υπουργό Εξωτερικών.

Σύντομα εμφανίστηκαν αρκετοί ακόμη υποψήφιοι, με σημαντικότερους την αξιωματούχο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Λάνα Νουσεϊμπέ, τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν και τον πρόεδρο του Καζακστάν Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγεφ.

Στο παρασκήνιο, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει ασκήσει πιέσεις προκειμένου ένας Τούρκος να αναλάβει τα ηνία, προωθώντας τον επί χρόνια πιστό συνεργάτη του, Φεριντούν Σινιρλίογλου, πρώην υπηρεσιακό υπουργό Εξωτερικών, ο οποίος σήμερα κατέχει τη θέση του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).

Ανθρακεύς στο Geopolitico: «Η λύση υπάρχει στο ευρωπαϊκό δίκαιο» – Η πρόταση για ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου

Ο Ερντογάν και οι συνεργάτες του έχουν διερευνήσει διακριτικά τις θέσεις άλλων ηγετών, ιδίως εκείνων των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και δηλώνουν κατ’ ιδίαν ότι δεν αντιμετωπίζουν αντιρρήσεις από κανέναν, εκτός από τη Γαλλία. Ο Ερντογάν, ωστόσο, πιστεύει ότι είτε μέσω δωροδοκίας είτε μέσω εξαναγκασμού μπορεί να αποσπάσει τη συγκατάθεση του Εμανουέλ Μακρόν.

Ο Ερντογάν δεν προωθεί έναν Τούρκο απλώς από εθνική υπερηφάνεια. Επιδιώκει συστηματικά να φιλοξενεί διεθνείς διοργανώσεις ή να τοποθετεί Τούρκους σε ηγετικές θέσεις, προκειμένου να επεκτείνει την εμβέλεια της πολιτικής του και να εφαρμόσει το ιδεολογικό του πρόγραμμα.

Το 2011 ανακοίνωσε την υποψηφιότητα της Κωνσταντινούπολης για τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Τούρκοι αξιωματούχοι προώθησαν ανοιχτά την υποψηφιότητά τους μέσα από το πρίσμα της θρησκείας.

Ο Εγκεμέν Μπαγίς, στενός έμπιστος του Ερντογάν και διαχειριστής αμφιλεγόμενων οικονομικών συναλλαγών, δήλωσε ότι η ανάθεση των Αγώνων στην Τουρκία θα επέτρεπε στα μέλη της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να αποδείξουν ότι δεν ήταν προκατειλημμένα «εναντίον μιας θρησκευτικής ομάδας».

Την ίδια στιγμή, το προτεινόμενο λογότυπο της Τουρκίας περιλάμβανε τζαμιά και την ημισέληνο.

Η παγίδα της Τουρκίας με το καλώδιο – Ο κίνδυνος για την Ελλάδα

Η Τουρκία έχει υποβάλει εκ νέου υποψηφιότητα για τη φιλοξενία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2036. Ωστόσο, θα ήταν ντροπή να την επιλέξει η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, ανεξάρτητα από το πόσες δωροδοκίες προσφέρουν οι Τούρκοι, δεδομένου ότι ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου ανακοίνωσε την υποψηφιότητα πριν συλληφθεί για το «έγκλημα» ότι ήταν υπερβολικά δημοφιλής και αποτελούσε πολιτική απειλή για τον Ερντογάν.

Ο Ερντογάν προώθησε ανοιχτά τον Εκμελεντίν Ιχσάνογλου για την ηγεσία του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας τον Ιανουάριο του 2005. Τούρκοι αξιωματούχοι παρουσίασαν τον διορισμό του Ιχσάνογλου ως ένδειξη του αυξημένου κύρους της Τουρκίας μεταξύ των ισλαμικών χωρών.

Ο Χικμέτ Τσετίν, ένας Τούρκος που υπηρέτησε ως ο πρώτος Ανώτατος Πολιτικός Εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, υιοθέτησε ήπια προσέγγιση απέναντι στους Ταλιμπάν. Σε ολόκληρη την Καμπούλ εμφανίστηκαν διαφημιστικές πινακίδες που πρόβαλλαν την ισλαμική αλληλεγγύη μεταξύ Τουρκίας και Αφγανιστάν, αντί να προβάλλουν την Τουρκία ως μέλος του ΝΑΤΟ.

Ο Ερντογάν μεθόδευσε επίσης την τοποθέτηση του Αχμέτ Ουζουμτζού στην ηγεσία του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων, κατά την περίοδο 2013-2018.

Ηχηρό μήνυμα στην Άγκυρα από το 73,9% των Ελλήνων! «Ποντίστε τώρα το καλώδιο, ακόμη κι αν αντιδράσει η Τουρκία»

Ο Φατίχ Μπιρόλ ηγείται του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας και έχει επανειλημμένα λειτουργήσει ως προπαγανδιστής των πετρελαϊκών και φυσικού αερίου σχεδίων του Ερντογάν, προκρίνοντας έναν αγωγό μέσω Τουρκίας έναντι ασφαλέστερων ελληνικών, κυπριακών και ισραηλινών εναλλακτικών επιλογών.

Ο Σινιρλίογλου διαθέτει τη χαρισματικότητα του Μάικλ Δουκάκη έπειτα από διπλή δόση κεταμίνης.

Η θητεία του στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη υπήρξε, στην καλύτερη περίπτωση, υποτονική. Δεν έχει προχωρήσει σε καμία μεταρρύθμιση και φαίνεται να λειτουργεί ως θεματοφύλακας που εμποδίζει τον οργανισμό να εκδώσει οποιαδήποτε ανακοίνωση ή να αναλάβει οποιαδήποτε σημαντική δράση που θα μπορούσε να υπονομεύσει τα διπλωματικά ή οικονομικά συμφέροντα του Ερντογάν.

Το να του ανοίξει κανείς τα ταμεία του ΟΗΕ θα ισοδυναμούσε με πρόσκληση για ένα σκάνδαλο διαφθοράς αντίστοιχης κλίμακας με εκείνο του προγράμματος «Πετρέλαιο αντί Τροφίμων» επί Γενικού Γραμματέα Κόφι Ανάν.

Ο Σινιρλίογλου είναι άνθρωπος του Ερντογάν. Υπηρέτησε ως υφυπουργός κατά τη θητεία του Αχμέτ Νταβούτογλου στο υπουργείο Εξωτερικών. Στη συνέχεια υπηρέτησε πιστά τον Ερντογάν στα Ηνωμένα Έθνη επί επτά χρόνια.

Όταν οι τουρκικές δυνάμεις εισέβαλαν σε περιοχές της Συρίας που διοικούνταν από Κούρδους και προχώρησαν σε εθνοκάθαρση, ο Σινιρλίογλου δήλωσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ότι «απορρίπτουμε κατηγορηματικά και καταδικάζουμε έντονα κάθε διαστρέβλωση της αντιτρομοκρατικής μας επιχείρησης, με την παρουσίασή της ως επιθετικής ενέργειας ή πράξης επίθεσης».

Μπορεί να επαναληφθεί το έπος του ’40;

Υπερασπίστηκε τις εκκαθαρίσεις δεκάδων χιλιάδων Τούρκων μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016, την οποία ο συντάκτης παρομοιάζει με τον «Εμπρησμό του Ράιχσταγκ», δηλώνοντας: «Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ αυτή την αθλιότητα».

Τέσσερα χρόνια αργότερα, προειδοποίησε τις χώρες που διατηρούσαν επαφές με τους Κούρδους της Συρίας ότι «τα κόκκινα χαλιά σας θα μπορούσαν πολύ γρήγορα να βαφτούν με αίμα».

Ο Σινιρλίογλου, εν τω μεταξύ, παρέμεινε σιωπηλός απέναντι στο ασφαλές καταφύγιο που παρείχε η Τουρκία στο Ισλαμικό Κράτος, καθώς και απέναντι στην αποδοχή και υποστήριξη της Χαμάς από την Άγκυρα.

Παρέμεινε επίσης σιωπηλός για τη σύλληψη του Ιμάμογλου, ακόμη και όταν άλλοι αξιωματούχοι του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη τοποθετήθηκαν δημόσια.

Υπό τον Ερντογάν, η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο διεφθαρμένες χώρες στον κόσμο, σε επίπεδο αντίστοιχο με τη Λευκορωσία και την Αίγυπτο.

Τον Ιούλιο του 2026, Ρώσοι φαρσέρ τηλεφώνησαν στον Σινιρλίογλου, με τον έναν να προσποιείται ότι ήταν ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν.

Ο φαρσέρ διατύπωσε κατηγορίες εναντίον του Καρεκίν Β΄, επικεφαλής της Αρμενικής Εκκλησίας, και ζήτησε τη βοήθεια του Σινιρλίογλου για την απομάκρυνσή του.

Ο Σινιρλίογλου απάντησε: «Εντάξει, θα κάνω ό,τι μπορώ· θα προσπαθήσω».

Τεχνητή νοημοσύνη: Ο ψυχρός πόλεμος του 21ου αιώνα

Μια τέτοια δήλωση υποδηλώνει ότι ο Σινιρλίογλου αντιμετωπίζει με περιφρόνηση την Αρχή VII του Ελσίνκι, η οποία αφορά τη θρησκευτική ελευθερία.

Υπό τον Ερντογάν, η Τουρκία έχει καταστεί μία από τις πιο διεφθαρμένες χώρες του κόσμου, σε επίπεδο αντίστοιχο με τη Λευκορωσία και την Αίγυπτο.

Αυτό δεν οφείλεται μόνο στον Τούρκο ηγέτη, αλλά και στη σιωπή, τη δειλία και τη συνενοχή ανθρώπων όπως ο Σινιρλίογλου.

Όλα αυτά θα έπρεπε να αποκλείουν τον Σινιρλίογλου ως πρόσωπο. Ωστόσο, η ιδέα ότι οποιοσδήποτε Τούρκος θα μπορούσε να ηγηθεί του ΟΗΕ ή οποιουδήποτε άλλου οργανισμού θα έπρεπε εξαρχής να απορρίπτεται και για άλλους λόγους.

Η Τουρκία κατέχει την Κύπρο εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα.

Η αντίληψη ότι η επιθυμία προστασίας της μουσουλμανικής μειονότητας της Κύπρου αποτέλεσε το κίνητρο και τη δικαιολογία για την τουρκική εισβολή είναι ανοησία: Το μεγαλύτερο μέρος της εισβολής πραγματοποιήθηκε αφότου είχε παρέλθει η κυπριακή κρίση και ενώ οι δύο πλευρές διεξήγαν ειρηνευτικές συνομιλίες στη Γενεύη.

Με απλά λόγια, η Τουρκία κατέχει έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, όσο συνεχίζεται αυτή η κατοχή, κανένας Τούρκος δεν θα πρέπει να κατέχει ηγετική θέση στα Ηνωμένα Έθνη ή σε οποιονδήποτε διεθνή οργανισμό. Ούτε θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο να φιλοξενήσει η Τουρκία τα Ηνωμένα Έθνη.

Η Ινδία συνεχίζει να διευρύνει την παρουσία της στο Διάστημα, επενδύοντας σε τεχνολογίες που περιορίζουν την εξάρτησή της από ξένα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης.

Την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026, ο Ινδικός Οργανισμός Διαστημικής Έρευνας (ISRO) πραγματοποίησε επιτυχημένη εκτόξευση του δορυφόρου NVS-03 από το Διαστημικό Κέντρο Satish Dhawan, στη Σριχαρικότα της νοτιοανατολικής Ινδίας.

Η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε στις 23:51 τοπική ώρα (20:21 ώρα Ελλάδας), με τη χρησιμοποίηση πυραύλου GSLV Mark II. Ο πύραυλος έθεσε τον δορυφόρο στην προβλεπόμενη τροχιά γεωσύγχρονης μεταφοράς, επιβεβαιώνοντας την επιτυχία του αρχικού σταδίου της αποστολής.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ISRO, ο NVS-03 τοποθετήθηκε αρχικά σε ελλειπτική τροχιά με περίγειο 170,3 χιλιομέτρων και απόγειο 38.080 χιλιομέτρων.

NavIC: Η ινδική απάντηση στο αμερικανικό GPS

Ο NVS-03 αποτελεί τον τρίτο δορυφόρο νέας γενιάς που εκτοξεύεται για το πρόγραμμα Navigation with Indian Constellation (NavIC), το εθνικό σύστημα δορυφορικής πλοήγησης της Ινδίας.

Σε αντίθεση με το αμερικανικό GPS, το οποίο παρέχει παγκόσμια κάλυψη, το NavIC έχει σχεδιαστεί ως περιφερειακό σύστημα, με επίκεντρο την ινδική επικράτεια.

Η περιοχή κάλυψής του περιλαμβάνει την Ινδία και εκτείνεται περίπου 1.500 χιλιόμετρα πέρα από τα γεωγραφικά της όρια.

Το σύστημα προορίζεται να παρέχει υπηρεσίες ακριβούς προσδιορισμού θέσης, πλοήγησης και χρονικού συγχρονισμού (Position, Navigation and Timing – PNT).

Οι συγκεκριμένες δυνατότητες είναι απαραίτητες για τις μεταφορές, τη ναυσιπλοΐα, τις τηλεπικοινωνίες και την αξιοποίηση εφαρμογών που απαιτούν ακριβή γεωγραφικό εντοπισμό.

Παράλληλα, οι ανεξάρτητες υπηρεσίες δορυφορικής πλοήγησης έχουν σημαντική διάσταση εθνικής ασφάλειας, καθώς μπορούν να υποστηρίξουν στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς αποκλειστική εξάρτηση από ξένους δορυφορικούς παρόχους.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Mike Wall στο Space.com, πριν από την εκτόξευση λειτουργούσαν πλήρως τρεις δορυφόροι του NavIC, ενώ απαιτούνται τουλάχιστον τέσσερις για την παροχή των προβλεπόμενων υπηρεσιών πλοήγησης.

Ο κρίσιμος ρόλος του NVS-03

Ο νέος δορυφόρος ενσωματώνει τεχνολογίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της αξιοπιστίας και της λειτουργικότητας του ινδικού συστήματος.

Ειδικότερα, διαθέτει ινδικής κατασκευής ατομικό ρολόι, καθώς και πρόσθετα ατομικά ρολόγια που έχουν αποκτηθεί από εξωτερικούς προμηθευτές.

Επιπλέον, υποστηρίζει σήματα στη συχνότητα L1, πέρα από τις ήδη χρησιμοποιούμενες ζώνες L5 και S, διευρύνοντας τις δυνατότητες αξιοποίησης των υπηρεσιών του NavIC.

Η επιτυχία της εκτόξευσης, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την πλήρη επιχειρησιακή ενεργοποίηση του δορυφόρου.

Το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει την ολοκλήρωση των τροχιακών ελιγμών, τον έλεγχο των συστημάτων και την πιστοποίηση της λειτουργίας του.

Μάλιστα, στις 31 Οκτωβρίου ο ISRO ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκε επιτυχώς ο πρώτος τροχιακός ελιγμός, με λειτουργία του κινητήρα για 2.174,8 δευτερόλεπτα. Ο δορυφόρος βρισκόταν σε κανονική λειτουργική κατάσταση, ενώ προβλέπονται πρόσθετοι ελιγμοί ώστε να τοποθετηθεί στην προγραμματισμένη γεωσύγχρονη τροχιακή θέση των 111,75 μοιρών ανατολικά.

Ο πύραυλος GSLV Mark II και η εξέλιξη του ινδικού διαστημικού προγράμματος

Για την αποστολή χρησιμοποιήθηκε ο GSLV Mark II, ένας πύραυλος τριών σταδίων, ύψους περίπου 52 μέτρων, που αποτελεί βασικό μέσο της Ινδίας για την τοποθέτηση δορυφόρων σε τροχιές μεγάλου ύψους.

Σύμφωνα με το Space.com, η εκτόξευση του NVS-03 ήταν η 14η για τη συγκεκριμένη έκδοση του πυραύλου, με 12 επιτυχημένες αποστολές.

Ο ISRO καταγράφει την αποστολή GSLV-F18 ως την 20ή πτήση της ευρύτερης οικογένειας πυραύλων GSLV, στην οποία περιλαμβάνονται και προηγούμενες εκδόσεις.

Η αποστολή πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ινδία επιχειρεί να ενισχύσει τις εγχώριες δυνατότητες κατασκευής και εκτόξευσης δορυφόρων, ενώ παράλληλα διευρύνεται η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη διαστημική της βιομηχανία.

Στο δημοσίευμα επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη εκτόξευση ήταν η τέταρτη ινδική διαστημική αποστολή του 2026 και η τρίτη που πραγματοποιήθηκε από τον ISRO.

Η στρατηγική σημασία της δορυφορικής ανεξαρτησίας

Η ανάπτυξη του NavIC εντάσσεται στη διαχρονική προσπάθεια του Νέου Δελχί να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία σε κρίσιμες τεχνολογικές υποδομές.

Η δυνατότητα μιας χώρας να διαθέτει δικό της σύστημα δορυφορικής πλοήγησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους διεθνούς έντασης, όταν η πρόσβαση σε υπηρεσίες τρίτων χωρών ενδέχεται να αποτελέσει παράγοντα στρατηγικής εξάρτησης.

Για την Ινδία, η οποία καλείται να διαχειριστεί σύνθετες προκλήσεις ασφαλείας στα σύνορά της με την Κίνα και το Πακιστάν, η ανάπτυξη τέτοιων δυνατοτήτων αποκτά πρόσθετη γεωπολιτική βαρύτητα.

Πέρα από τις στρατιωτικές εφαρμογές, η ανεξάρτητη δορυφορική πλοήγηση μπορεί να υποστηρίξει τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών, την παρακολούθηση μεταφορικών δικτύων και την ανάπτυξη τεχνολογικών υπηρεσιών.

Το πρόγραμμα NavIC δεν έχει σχεδιαστεί για να ανταγωνιστεί το GPS σε παγκόσμια κλίμακα. Στόχος του είναι να εξασφαλίσει στην Ινδία αξιόπιστες και εθνικά ελεγχόμενες υπηρεσίες πλοήγησης στην περιοχή άμεσου στρατηγικού ενδιαφέροντός της.

Η εκτόξευση του NVS-03 αποτελεί σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Η οριστική επιχειρησιακή συμβολή του θα κριθεί μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και την ένταξή του στο δορυφορικό σύστημα.

Το ενδεχόμενο βαθύτερης κρίσης στις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν εξετάζει ο Σταύρος Καλεντερίδης, αναζητώντας πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις στον Καύκασο. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρίσκονται η στάση του Ιλχάμ Αλίγιεφ απέναντι στην Άγκυρα, ο διάδρομος Ζανγκεζούρ, οι σχέσεις του Μπακού με το Ισραήλ και οι ανταγωνισμοί γύρω από το Ιράν.

Το βασικό ερώτημα που θέτει είναι εάν το σύνθημα «ένα έθνος, δύο κράτη» αρκεί πλέον για να καλύψει τις αποκλίσεις συμφερόντων μεταξύ των δύο συμμάχων.

Η μαντίλα ως αφορμή

Ως αφετηρία της έντασης, ο αναλυτής περιγράφει την αντιπαράθεση για περιορισμούς στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας σε σχολεία και δημόσιους οργανισμούς του Αζερμπαϊτζάν. Αναφέρεται στις αντιδράσεις τουρκικών ισλαμιστικών κύκλων και στις απαιτήσεις που, σύμφωνα με την αφήγησή του, διατύπωσε ο Αλίγιεφ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Καλεντερίδης εκτιμά, ωστόσο, ότι ένα τέτοιο ζήτημα δεν επαρκεί για να εξηγήσει το βάθος της αντιπαράθεσης. Το αντιμετωπίζει ως αφορμή για να εκδηλωθεί μια ευρύτερη διαφωνία: μέχρι ποιο σημείο μπορεί η Τουρκία να επηρεάζει τις εσωτερικές και εξωτερικές επιλογές του Μπακού;

Κατά την εκτίμησή του, ο Αλίγιεφ επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία, θεωρώντας ότι η έκβαση της σύγκρουσης στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, οι ενεργειακές σχέσεις και οι διεθνείς συνεργασίες του Αζερμπαϊτζάν έχουν ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση.

Ο διάδρομος που αναδιατάσσει τις ισορροπίες

Κεντρική θέση στην ανάλυση καταλαμβάνει ο διάδρομος Ζανγκεζούρ και η αμερικανική πρωτοβουλία TRIPP. Η σχεδιαζόμενη σύνδεση του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν μέσω της νότιας Αρμενίας παρουσιάζεται ως διακύβευμα που υπερβαίνει τις μεταφορές και το εμπόριο.

Ο Καλεντερίδης συνδέει το εγχείρημα με την πρόσβαση στην Κεντρική Ασία, τις ενεργειακές διαδρομές και την κατανομή επιρροής στον Νότιο Καύκασο. Εκτιμά ότι η Άγκυρα και το Μπακού ενδέχεται να διαφωνούν για τον τρόπο υλοποίησης και το πολιτικό πλαίσιο της σύνδεσης, παρά τα κοινά τους συμφέροντα.

Στην ίδια συζήτηση εντάσσει την προσέγγιση Τουρκίας – Αρμενίας, υποστηρίζοντας ότι το Αζερμπαϊτζάν επιθυμεί να διατηρεί καθοριστικό λόγο στις εξελίξεις που επηρεάζουν τη σχέση της Άγκυρας με το Γερεβάν.

Ρωσία, Βρετανία και Ιράν

Ο αναλυτής εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο εξωτερικοί ανταγωνισμοί να επιβαρύνουν τις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν.

Για τη Ρωσία, θεωρεί ότι η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στις περιφερειακές συνδέσεις θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα παρέμβασης της Μόσχας στον Καύκασο. Για τη Βρετανία, εστιάζει στα ενεργειακά συμφέροντα και στην παρουσία της BP στο Αζερμπαϊτζάν.

Σε ό,τι αφορά το Ιράν, αναδεικνύει τη σημασία των συνόρων με την Αρμενία και της πρόσβασης προς τον βορρά. Στη δική του ερμηνεία, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει με ανησυχία οποιαδήποτε διευθέτηση θεωρεί ότι μπορεί να περιορίσει αυτές τις δυνατότητες. Οι αναφορές του σε παρασκηνιακές παρεμβάσεις αποτελούν εκτιμήσεις και σενάρια της ανάλυσής του.

Η σχέση με το Ισραήλ και το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης

Ιδιαίτερο βάρος δίνει ο Καλεντερίδης στη συνεργασία Αζερμπαϊτζάν – Ισραήλ, τόσο στην ενέργεια όσο και στην άμυνα. Υποστηρίζει ότι η σχέση αυτή περιορίζει τα περιθώρια του Μπακού να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την τουρκική πολιτική.

Παράλληλα, δεν θεωρεί επαρκή την εξήγηση ότι το Ισραήλ επιδιώκει απλώς τη ρήξη Άγκυρας – Μπακού. Αντιπαραβάλλει τη σημασία των ενεργειακών διαδρομών που περνούν από την Τουρκία και εξετάζει το πλέγμα αλληλεξαρτήσεων.

Η ανάλυση επεκτείνεται στο ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν. Ο Καλεντερίδης εκφράζει την εκτίμηση ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αναδείξει περαιτέρω αποκλίσεις μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, ιδιαίτερα γύρω από το Κουρδικό και τις εθνοτικές ισορροπίες στην περιοχή. Πρόκειται για πρόβλεψη του αναλυτή.

Το ερώτημα για Αθήνα και Λευκωσία

Για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, το ενδιαφέρον εντοπίζεται στις δυνατότητες που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια παρατεταμένη απόκλιση Άγκυρας – Μπακού. Ο Καλεντερίδης εντάσσει σε αυτό το πλαίσιο τις επαφές του Αζερμπαϊτζάν με τη Λευκωσία και θέτει το ζήτημα της ελληνικής προετοιμασίας απέναντι στις περιφερειακές ανακατατάξεις.

Το συμπέρασμα της ανάλυσής του δεν είναι ότι το τουρκοαζερικό «διαζύγιο» έχει συντελεστεί. Είναι ότι οι δύο σύμμαχοι ενδέχεται να δοκιμάζονται από διαφορετικές προτεραιότητες, τις οποίες η ρητορική της αδελφοσύνης δυσκολεύεται να καλύψει.

Το κείμενο βασίζεται στην παρεχόμενη απομαγνητοφώνηση και αποδίδει τις θέσεις του Σταύρου Καλεντερίδη. Δεν αποτελεί ανεξάρτητη επιβεβαίωση των επιμέρους ισχυρισμών.