Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Ρωγμές στη συμμαχία;

Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει τις τριβές Άγκυρας – Μπακού και τα συμφέροντα που διασταυρώνονται στον Καύκασο.

Δημοσιεύτηκε στις

Το ενδεχόμενο βαθύτερης κρίσης στις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν εξετάζει ο Σταύρος Καλεντερίδης, αναζητώντας πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις στον Καύκασο. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρίσκονται η στάση του Ιλχάμ Αλίγιεφ απέναντι στην Άγκυρα, ο διάδρομος Ζανγκεζούρ, οι σχέσεις του Μπακού με το Ισραήλ και οι ανταγωνισμοί γύρω από το Ιράν.

Το βασικό ερώτημα που θέτει είναι εάν το σύνθημα «ένα έθνος, δύο κράτη» αρκεί πλέον για να καλύψει τις αποκλίσεις συμφερόντων μεταξύ των δύο συμμάχων.

Η μαντίλα ως αφορμή

Ως αφετηρία της έντασης, ο αναλυτής περιγράφει την αντιπαράθεση για περιορισμούς στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας σε σχολεία και δημόσιους οργανισμούς του Αζερμπαϊτζάν. Αναφέρεται στις αντιδράσεις τουρκικών ισλαμιστικών κύκλων και στις απαιτήσεις που, σύμφωνα με την αφήγησή του, διατύπωσε ο Αλίγιεφ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Καλεντερίδης εκτιμά, ωστόσο, ότι ένα τέτοιο ζήτημα δεν επαρκεί για να εξηγήσει το βάθος της αντιπαράθεσης. Το αντιμετωπίζει ως αφορμή για να εκδηλωθεί μια ευρύτερη διαφωνία: μέχρι ποιο σημείο μπορεί η Τουρκία να επηρεάζει τις εσωτερικές και εξωτερικές επιλογές του Μπακού;

Κατά την εκτίμησή του, ο Αλίγιεφ επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία, θεωρώντας ότι η έκβαση της σύγκρουσης στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, οι ενεργειακές σχέσεις και οι διεθνείς συνεργασίες του Αζερμπαϊτζάν έχουν ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση.

Ο διάδρομος που αναδιατάσσει τις ισορροπίες

Κεντρική θέση στην ανάλυση καταλαμβάνει ο διάδρομος Ζανγκεζούρ και η αμερικανική πρωτοβουλία TRIPP. Η σχεδιαζόμενη σύνδεση του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν μέσω της νότιας Αρμενίας παρουσιάζεται ως διακύβευμα που υπερβαίνει τις μεταφορές και το εμπόριο.

Ο Καλεντερίδης συνδέει το εγχείρημα με την πρόσβαση στην Κεντρική Ασία, τις ενεργειακές διαδρομές και την κατανομή επιρροής στον Νότιο Καύκασο. Εκτιμά ότι η Άγκυρα και το Μπακού ενδέχεται να διαφωνούν για τον τρόπο υλοποίησης και το πολιτικό πλαίσιο της σύνδεσης, παρά τα κοινά τους συμφέροντα.

Στην ίδια συζήτηση εντάσσει την προσέγγιση Τουρκίας – Αρμενίας, υποστηρίζοντας ότι το Αζερμπαϊτζάν επιθυμεί να διατηρεί καθοριστικό λόγο στις εξελίξεις που επηρεάζουν τη σχέση της Άγκυρας με το Γερεβάν.

Ρωσία, Βρετανία και Ιράν

Ο αναλυτής εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο εξωτερικοί ανταγωνισμοί να επιβαρύνουν τις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν.

Για τη Ρωσία, θεωρεί ότι η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στις περιφερειακές συνδέσεις θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα παρέμβασης της Μόσχας στον Καύκασο. Για τη Βρετανία, εστιάζει στα ενεργειακά συμφέροντα και στην παρουσία της BP στο Αζερμπαϊτζάν.

Σε ό,τι αφορά το Ιράν, αναδεικνύει τη σημασία των συνόρων με την Αρμενία και της πρόσβασης προς τον βορρά. Στη δική του ερμηνεία, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει με ανησυχία οποιαδήποτε διευθέτηση θεωρεί ότι μπορεί να περιορίσει αυτές τις δυνατότητες. Οι αναφορές του σε παρασκηνιακές παρεμβάσεις αποτελούν εκτιμήσεις και σενάρια της ανάλυσής του.

Η σχέση με το Ισραήλ και το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης

Ιδιαίτερο βάρος δίνει ο Καλεντερίδης στη συνεργασία Αζερμπαϊτζάν – Ισραήλ, τόσο στην ενέργεια όσο και στην άμυνα. Υποστηρίζει ότι η σχέση αυτή περιορίζει τα περιθώρια του Μπακού να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την τουρκική πολιτική.

Παράλληλα, δεν θεωρεί επαρκή την εξήγηση ότι το Ισραήλ επιδιώκει απλώς τη ρήξη Άγκυρας – Μπακού. Αντιπαραβάλλει τη σημασία των ενεργειακών διαδρομών που περνούν από την Τουρκία και εξετάζει το πλέγμα αλληλεξαρτήσεων.

Η ανάλυση επεκτείνεται στο ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν. Ο Καλεντερίδης εκφράζει την εκτίμηση ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αναδείξει περαιτέρω αποκλίσεις μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, ιδιαίτερα γύρω από το Κουρδικό και τις εθνοτικές ισορροπίες στην περιοχή. Πρόκειται για πρόβλεψη του αναλυτή.

Το ερώτημα για Αθήνα και Λευκωσία

Για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, το ενδιαφέρον εντοπίζεται στις δυνατότητες που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια παρατεταμένη απόκλιση Άγκυρας – Μπακού. Ο Καλεντερίδης εντάσσει σε αυτό το πλαίσιο τις επαφές του Αζερμπαϊτζάν με τη Λευκωσία και θέτει το ζήτημα της ελληνικής προετοιμασίας απέναντι στις περιφερειακές ανακατατάξεις.

Το συμπέρασμα της ανάλυσής του δεν είναι ότι το τουρκοαζερικό «διαζύγιο» έχει συντελεστεί. Είναι ότι οι δύο σύμμαχοι ενδέχεται να δοκιμάζονται από διαφορετικές προτεραιότητες, τις οποίες η ρητορική της αδελφοσύνης δυσκολεύεται να καλύψει.

Το κείμενο βασίζεται στην παρεχόμενη απομαγνητοφώνηση και αποδίδει τις θέσεις του Σταύρου Καλεντερίδη. Δεν αποτελεί ανεξάρτητη επιβεβαίωση των επιμέρους ισχυρισμών.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό. Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων). Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας). Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.

GEOPOLITICO

Καλεντερίδης στο OPEN: «Άδεια μόνο από την Ελλάδα» για το καλώδιο – Αιχμές για Σινιρλίογλου και Αλβανία

Ο Σάββας Καλεντερίδης στο OPEN θέτει ζήτημα συμβατικών εγγυήσεων για το καλώδιο και ασκεί κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας. Τι έπρεπε, κατά τον ίδιο, να προβλέπεται για την εταιρεία και το πλοίο; Και με ποιους όρους θα προχωρήσει το έργο μετά την τουρκική παρέμβαση του 2024;

Δημοσιεύτηκε

στις

Την ανάγκη ρητών συμβατικών όρων για το υποθαλάσσιο καλώδιο, ώστε εταιρεία και πλοίο να μην απευθύνονται σε άλλη χώρα για άδεια, υπογράμμισε ο Σάββας Καλεντερίδης σε παρέμβασή του στο OPEN. Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς για τον Φεριντούν Σινιρλίογλου και ζήτησε να αξιοποιηθεί η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας ως μοχλός πίεσης για τη θαλάσσια οριοθέτηση.

Το καλώδιο και οι όροι της σύμβασης

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε το ποιος καθορίζει τις προϋποθέσεις υλοποίησης του έργου. Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι οι δεσμεύσεις για την ανάδοχο εταιρεία και το πλοίο έπρεπε να έχουν αποτυπωθεί εξαρχής στη σύμβαση, με σαφή πρόβλεψη να μην αναζητείται άδεια από άλλη χώρα.

«Έπρεπε να μπει όρος: άδεια μόνον από την Ελλάδα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι, εάν δεν έχει συμπεριληφθεί τέτοιος όρος, αυτό, κατά την εκτίμησή του, είναι «εκ του πονηρού».

Αμφισβήτησε επίσης την εξήγηση ότι η μεταβίβαση του έργου σε γαλλικά συμφέροντα, όπως την περιέγραψε, συνδέεται με την αναγκαία τεχνογνωσία. Το επιχείρημά του ήταν ότι η ανάδοχος εταιρεία ήταν ήδη γαλλική και παρέμενε η ίδια. Έθεσε έτσι ζήτημα πολιτικής ευθύνης για τους όρους με τους οποίους προωθείται η υλοποίηση του καλωδίου.

Στην ερώτηση εάν η τελική πόντιση θα μπορούσε να θεωρηθεί ήττα του Ερντογάν, παρέπεμψε στην παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή το 2024. Κατά τη δική του αποτίμηση, η Ελλάδα τότε υποχώρησε και το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα απαιτήσει η Άγκυρα προκειμένου να μην επαναλάβει την ίδια ενέργεια.

Ο ίδιος συνέδεσε, επομένως, την αξιολόγηση της εξέλιξης του έργου με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτό θα προχωρήσει.

Σινιρλίογλου: Κριτική για την ελληνική στήριξη στον ΟΑΣΕ

Ο Σάββας Καλεντερίδης άνοιξε την παρέμβασή του με την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Εξέφρασε έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Τούρκος διπλωμάτης να αναλάβει έναν θεσμικό ρόλο που συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση του Κυπριακού και την ειρηνευτική παρουσία των Ηνωμένων Εθνών στο νησί.

Στο πλαίσιο αυτό επέκρινε την ελληνική στήριξη στην προηγούμενη ανάδειξή του στη γενική γραμματεία του ΟΑΣΕ, στο πλαίσιο της συνεννόησης που περιλάμβανε και την υποψηφιότητα της Μαρίας Τελαλιάν. Οι διορισμοί του Σινιρλίογλου και της Τελαλιάν ανακοινώθηκαν επισήμως από τον ΟΑΣΕ στις 6 Δεκεμβρίου 2024. osce.org

Ο αναλυτής στάθηκε στον προηγούμενο ρόλο του Σινιρλίογλου ως μόνιμου αντιπροσώπου της Τουρκίας στον ΟΗΕ και στην προώθηση των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες και το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Διατύπωσε επίσης επικρίσεις για τη στάση που, όπως υποστήριξε, είχε τηρήσει η Τελαλιάν απέναντι στην αποστολή ελληνικών συντεταγμένων στον ΟΗΕ.

Επικαλούμενος πληροφορίες που είχε διαβάσει, ισχυρίστηκε ότι ο Τούρκος διπλωμάτης αξιοποίησε την παρουσία του στον ΟΑΣΕ και Τούρκους διπλωμάτες για την προετοιμασία της υποψηφιότητάς του στον ΟΗΕ.

Αναφέρθηκε ακόμη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως δυνητικά κρίσιμο και αξιόπιστο σύμμαχο της Ελλάδας. Παράλληλα, εξέφρασε διαφωνία με τον τρόπο που, κατά την περιγραφή του, συνδέθηκε η ελληνική στάση για την ηγεσία του ΟΗΕ με επενδυτικές υποσχέσεις. Η συνολική του κριτική αφορούσε την απουσία συνεκτικής στρατηγικής από την Αθήνα.

Πασαλιμάνι και παρουσία στο Ιόνιο

Αναφερόμενος στο Πασαλιμάνι της Αλβανίας, υποστήριξε ότι στη δεκαετία του 1990 είχε προταθεί στην Ελλάδα να εκσυγχρονίσει και να χρησιμοποιεί τις εγκαταστάσεις, χωρίς η πρόταση να αξιοποιηθεί.

Κατά την εκτίμησή του, η δυνατότητα τουρκικών πολεμικών πλοίων να ελλιμενίζονται εκεί αποσκοπεί και στην υποχρέωση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού να κατανέμει δυνάμεις στο Ιόνιο. Επισήμανε ότι μια τέτοια εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τον ελληνικό στόλο.

Το ευρωπαϊκό χαρτί απέναντι στην Αλβανία

Στην καταληκτική του τοποθέτηση συνέδεσε την τουρκική παρουσία σε Λιβύη και Αλβανία με κίνδυνο περικύκλωσης της Ελλάδας. Όπως υποστήριξε, οι εξελίξεις στη Λιβύη δεν αφορούν μόνο το μνημόνιο θαλάσσιων ζωνών, αλλά και την αμυντική συνεργασία με την Τουρκία.

«Έχουμε στα χέρια μας το υπερόπλο που λέγεται Ευρώπη», σημείωσε, ζητώντας αξιοποίηση της ελληνικής θέσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ειδικά για την Αλβανία, πρότεινε η Αθήνα να θέσει σαφείς προϋποθέσεις στην ευρωπαϊκή της πορεία: υπογραφή συνυποσχετικού, έκδοση δικαστικής απόφασης για τη θαλάσσια οριοθέτηση και διασφάλιση της αποδοχής της από την αλβανική πλευρά, περιλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Εκτίμησε ότι μια δικαστική κρίση για την επήρεια των Διαποντίων Νήσων θα ενίσχυε την ελληνική επιχειρηματολογία απέναντι στις τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο. Ζήτησε, τέλος, συζήτηση για συγκεκριμένες νομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές ενέργειες στις οποίες μπορεί να προχωρήσει η Ελλάδα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Έχασε σύμμαχο ο Ερντογάν!

Πολιτικές εξελίξεις στην Αρμενία και διπλωματικές κινήσεις στον Νότιο Καύκασο βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου «Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ» με τη Λιάνα Μανουκιάν. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης το αίτημα ελέγχου της διαχείρισης του αρμενικού σιδηροδρομικού δικτύου, η καταδίκη ενός νεαρού αρμενικής καταγωγής στη Ρωσία, τα νέα βιομετρικά έγγραφα και ένα περιστατικό προσβολής στην Αρμενική Συνοικία της Ιερουσαλήμ.

Δημοσιεύτηκε

στις

Πολιτικές εξελίξεις στην Αρμενία και διπλωματικές κινήσεις στον Νότιο Καύκασο βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου «Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ» με τη Λιάνα Μανουκιάν. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης το αίτημα ελέγχου της διαχείρισης του αρμενικού σιδηροδρομικού δικτύου, η καταδίκη ενός νεαρού αρμενικής καταγωγής στη Ρωσία, τα νέα βιομετρικά έγγραφα και ένα περιστατικό προσβολής στην Αρμενική Συνοικία της Ιερουσαλήμ.

Ο Νικόλ Πασινιάν εκτιμά ότι έχει μειωθεί σημαντικά η πιθανότητα να προκύψει ανάγκη πρόωρων εκλογών. Σύμφωνα με τις δηλώσεις που μεταδίδονται στο δελτίο, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας συνδέει την εκτίμησή του με την εξέλιξη της πολιτικής διαδικασίας και τα γεγονότα που ακολούθησαν την κοινοβουλευτική συνεδρίαση ερωτήσεων και απαντήσεων. Παράλληλα, εμφανίζεται βέβαιος ότι ένα βήμα που θα έδινε τέλος στη μακρόχρονη σύγκρουση θα συγκέντρωνε ευρεία κοινωνική υποστήριξη.

Στο ζήτημα των σιδηροδρόμων, ο Αράμ Σαρκισιάν ζητά από τη Γενική Εισαγγελία ολοκληρωμένο έλεγχο της εταιρείας «Σιδηρόδρομος Νοτίου Καυκάσου». Η παρέμβασή του αφορά παλαιότερες καταγγελίες για πιθανές καταχρήσεις, την αποξήλωση τμημάτων του δικτύου, την προστασία της κρατικής περιουσίας και την τήρηση των επενδυτικών υποχρεώσεων της σύμβασης παραχώρησης. Ζητά επίσης να διευκρινιστεί εάν αποκαταστάθηκε ενδεχόμενη ζημιά και να κινηθεί ποινική διαδικασία εφόσον προκύψουν στοιχεία εγκλήματος.

Στη Ρωσία, το δελτίο μεταδίδει την καταδίκη του 23χρονου Γκεβόργ Γκριγκοριάν σε εννέα χρόνια και πέντε μήνες φυλάκισης. Η υπόθεση συνδέεται με διαδικτυακά σχόλιά του για τη ρωσική στάση απέναντι στα γεγονότα του 2023 στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι κατηγορίες περιλάμβαναν διάδοση ψευδών πληροφοριών για τον ρωσικό στρατό και αδικήματα σχετικά με τον ναζισμό, την τρομοκρατία και τον εξτρεμισμό.

Στο διπλωματικό πεδίο, αναφέρεται ότι ο Ιλχάμ Αλίεφ δεν θα συμμετάσχει στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών στην Άγκυρα και ότι το Αζερμπαϊτζάν θα εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Εξωτερικών Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ. Ως επίσημη αιτιολογία προβάλλονται προγραμματισμένες υποχρεώσεις του προέδρου. Το δελτίο τοποθετεί την απουσία του στο πλαίσιο αναφορών για τριβές μεταξύ Μπακού και Άγκυρας.

Στην Αρμενία, παρουσιάζεται νέο σύστημα έκδοσης βιομετρικών διαβατηρίων και ταυτοτήτων, με ηλεκτρονική προεγγραφή, έλεγχο στοιχείων και λήψη βιομετρικών δεδομένων. Σύμφωνα με το δελτίο, η έναρξή του προβλέπεται για την 1η Νοεμβρίου. Ο Πασινιάν το συνδέει με τον εκσυγχρονισμό των συνοριακών ελέγχων και την πορεία προς την απελευθέρωση των θεωρήσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τέλος, στην Ιερουσαλήμ καταγγέλλεται περιστατικό στην είσοδο της Μονής του Αγίου Ιακώβου: άνδρας φέρεται να έφτυσε στην είσοδο και να εξύβρισε Αρμένιο φύλακα που του έκανε παρατήρηση. Σύμφωνα με την αναφορά που μεταδίδεται, πρόκειται για το τρίτο καταγεγραμμένο ανάλογο περιστατικό από τον Αύγουστο.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Σάι Γκαλ: «Το Ισραήλ να δεσμευτεί ότι θα υπερασπιστεί την Κύπρο σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης» – Ξεκάθαρο μήνυμα στην Άγκυρα

Πρόταση για επίσημη συμφωνία αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής μεταξύ Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θα προβλέπει ισραηλινή υποστήριξη ακόμη και εάν το ίδιο το Ισραήλ δεν έχει δεχθεί επίθεση, καταθέτει ο Ισραηλινός στρατηγικός αναλυτής Σάι Γκαλ. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Cyprus Mail, θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ–Τουρκίας, συνδέοντάς την με τον τερματισμό της κατοχής στην Κύπρο, τις απειλές εναντίον της Ελλάδας και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας. Παράλληλα, στέλνει σαφές μήνυμα για το Great Sea Interconnector, υπογραμμίζοντας ότι οι τουρκικές απειλές δεν μπορούν να αποκτήσουν χαρακτήρα δικαιώματος αδειοδότησης ευρωπαϊκών έργων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια διαφορετική προσέγγιση για το μέλλον της στρατηγικής συνεργασίας Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας παρουσιάζει ο Σάι Γκαλ, σε εκτενή συνέντευξη που παραχώρησε στη δημοσιογράφο Ελένη Παναγιώτου της Cyprus Mail και δημοσιεύθηκε την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026.

Ο Ισραηλινός αναλυτής, ιδρυτής της εταιρείας στρατηγικών συμβουλών Line of State, πρώην αντιπρόεδρος Εξωτερικών Σχέσεων της Israel Aerospace Industries και μελλοντικό μέλος του συμβουλευτικού οργάνου του κυπριακού think tank Strategy International, υποστηρίζει ότι η ενίσχυση των δεσμών Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ πρέπει να στηρίζεται στην υπεράσπιση της κυπριακής κυριαρχίας και όχι στη δημιουργία νέων σχέσεων εξάρτησης.

«Η κυπριακή κυριαρχία ενισχύει την ασφάλεια του Ισραήλ. Ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας της Δημοκρατίας αποτελεί θεμέλιο της συνεργασίας μας», επισημαίνει.

Η παρέμβασή του πραγματοποιείται σε μια περίοδο ενίσχυσης των διμερών σχέσεων, με την Κύπρο να έχει προχωρήσει στην αγορά δεύτερου περιπολικού ανοικτής θαλάσσης από το Ισραήλ, ενώ αναπτύσσονται νέες πρωτοβουλίες κοινοβουλευτικής συνεργασίας.

Συμφωνία αμοιβαίας συνδρομής απέναντι σε τουρκική επίθεση

Το σημαντικότερο σημείο της συνέντευξης αφορά την πρόταση του Γκαλ για θεσμοθέτηση συγκεκριμένων αμυντικών υποχρεώσεων μεταξύ Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο Ισραηλινός αναλυτής εισηγείται μια επίσημη συμφωνία αμοιβαίας συνδρομής, με σαφώς προσδιορισμένες δεσμεύσεις των δύο κρατών σε περίπτωση περιφερειακής κρίσης.

Η κεντρική θέση του είναι ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να υποχρεώνει το Ισραήλ να συνδράμει στρατιωτικά την Κυπριακή Δημοκρατία σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης, ανεξαρτήτως του εάν το ισραηλινό κράτος έχει δεχθεί επίθεση.

Πρόκειται για πρόταση του αναλυτή και όχι για ήδη συμφωνημένη ή ανακοινωμένη κυβερνητική δέσμευση.

Σύμφωνα με τον Γκαλ, η συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ανταλλαγή πληροφοριών, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, αεράμυνα, κυβερνοασφάλεια, παροχή κρίσιμων εφοδίων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ενδεχομένως άμεση στρατιωτική βοήθεια.

Οι δύο κυβερνήσεις θα καθόριζαν εκ των προτέρων τα προστατευόμενα συμφέροντα, τις υποχρεώσεις και τις εξαιρέσεις, διατηρώντας την αυτονομία τους στη χάραξη εθνικής πολιτικής.

Ο Γκαλ τονίζει, επίσης, ότι η ισραηλινή συνδρομή θα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις υποχρεώσεις της Ευρώπης και όχι να τις υποκαθιστά.

Οι προϋποθέσεις για εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι τοποθετήσεις του Ισραηλινού αναλυτή για το ενδεχόμενο μελλοντικής επαναπροσέγγισης Ισραήλ και Τουρκίας.

Ο Γκαλ υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε βελτίωση των σχέσεων με την Άγκυρα δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί εις βάρος της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Η δέσμευση του Ισραήλ απέναντι στην Κύπρο και την Ελλάδα θα διατηρηθεί, ανεξάρτητα από το εάν η Τουρκία αλλάξει πορεία. Η κυριαρχία τους δεν θα αποτελέσει ποτέ το τίμημα μιας προσέγγισης με την Άγκυρα», δηλώνει.

Για την πλήρη εξομάλυνση των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων, ο Γκαλ θέτει συγκεκριμένους όρους:

  • Τερματισμό της τουρκικής κατοχής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

  • Διακοπή των σχέσεων της Άγκυρας με τη Χαμάς.

  • Τερματισμό των απειλών εναντίον της Ελλάδας.

  • Σεβασμό των θαλάσσιων δικαιωμάτων των κρατών της περιοχής.

Οι θέσεις αυτές αποκτούν πρόσθετη σημασία υπό το βάρος των εξελίξεων γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η Cyprus Mail αναφέρεται στην έγκριση της συμφωνίας από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026, επτά χρόνια μετά την αρχική υπογραφή της.

Ελλάδα και Κύπρος απέρριψαν την εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραγνωρίζει τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε τη θέση της περί ακυρότητας του μνημονίου, ενώ αρνητικά τοποθετήθηκε και το Ισραήλ.

Ο Γκαλ θεωρεί ότι η Τουρκία δεν μπορεί να επιδιώκει εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα πολιτικές εξαναγκασμού έναντι γειτονικών κρατών.

Κατά τον ίδιο, οι περιφερειακές ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές πρέπει να μειώνουν την εξάρτηση από διαδρομές που ελέγχονται από την Τουρκία, ακόμη και σε περίπτωση βελτίωσης των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων.

«Η συμφιλίωση δεν απαιτεί την αναδημιουργία των εξαρτήσεων που κατέστησαν δυνατό τον εξαναγκασμό», επισημαίνει.

Great Sea Interconnector: Οι απειλές δεν αποτελούν δικαίωμα αδειοδότησης

Ξεχωριστή αναφορά κάνει ο Ισραηλινός αναλυτής στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, Great Sea Interconnector.

Με αφορμή τις τουρκικές παρεμβάσεις στις έρευνες βυθού μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, ο Γκαλ θέτει ευθέως ζήτημα αξιοπιστίας της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Στη συνέντευξη γίνεται αναφορά σε δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σύμφωνα με την οποία η Άγκυρα δεν θα αντιτασσόταν στις προγραμματισμένες έρευνες, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάμβανε προηγουμένως γραπτή ενημέρωση.

Ο Γκαλ απαντά ότι το συγκεκριμένο έργο αποτελεί δοκιμασία για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση:

«Ο Great Sea Interconnector δοκιμάζει την ικανότητα της Ευρώπης να προστατεύει τις δικές της αποφάσεις. Οι απειλές δεν μπορούν να μετατραπούν σε αρχή αδειοδότησης».

Η τοποθέτηση συνδέει άμεσα την υλοποίηση του έργου με το ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και της δυνατότητας των κρατών-μελών να αναπτύσσουν κρίσιμες υποδομές χωρίς να υπόκεινται σε πιέσεις τρίτων χωρών.

BARAK MX και αμυντική βιομηχανία: Η Κύπρος δεν πρέπει να περιοριστεί στον ρόλο του αγοραστή

Ο Γκαλ αναφέρεται εκτενώς και στη συνεργασία Κύπρου–Ισραήλ στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απόκτηση ισραηλινών συστημάτων, όπως το BARAK MX.

Κατά την άποψή του, η αγορά προηγμένων οπλικών συστημάτων πρέπει να συνοδεύεται από μεταφορά τεχνογνωσίας, δυνατότητες εγχώριας παραγωγής και κοινή ανάπτυξη νέων εφαρμογών.

Ο Ισραηλινός αναλυτής θεωρεί ότι οι κυπριακές επιχειρήσεις δεν πρέπει απλώς να αποτελούν πελάτες της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό και στην υποστήριξη των συστημάτων.

Ιδιαίτερες δυνατότητες εντοπίζει στον τομέα του λογισμικού, των ασφαλών επικοινωνιών, των αισθητήρων και της προσομοίωσης.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η συνεργασία με ελληνικές και ισραηλινές επιχειρήσεις μπορεί να ανοίξει νέες αγορές για κυπριακές εταιρείες και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.

Ο Γκαλ επιμένει ότι η επιχειρησιακή επάρκεια της Κυπριακής Δημοκρατίας πρέπει να διατηρείται ακόμη και όταν οι εταίροι της βρίσκονται οι ίδιοι σε πόλεμο.

Για τον λόγο αυτό προκρίνει την ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων συντήρησης, τεχνικής υποστήριξης και επάρκειας ανταλλακτικών και εφοδίων.

Η βασική αρχή που διατυπώνει είναι ότι ο επιχειρησιακός έλεγχος των συστημάτων πρέπει να παραμένει στη Λευκωσία.

Οι σχέσεις με τον αραβικό κόσμο και η κυπριακή διπλωματική αυτονομία

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο της συνέντευξης αφορά τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναπτύσσει στενότερες σχέσεις με το Ισραήλ, χωρίς να εγκαταλείπει τους παραδοσιακούς διπλωματικούς δεσμούς της με τον αραβικό κόσμο.

Ο Γκαλ αντιμετωπίζει αυτές τις σχέσεις ως στρατηγικό πλεονέκτημα της Λευκωσίας και όχι ως εμπόδιο στην ισραηλινοκυπριακή συνεργασία.

«Οι σχέσεις της Κύπρου με τις αραβικές χώρες αποτελούν διπλωματικό πλεονέκτημα. Η αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ έχει τη θέση της δίπλα σε αυτές», εξηγεί.

Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι η φιλία με το Ισραήλ δεν συνεπάγεται υποχρέωση αποδοχής κάθε ισραηλινής πολιτικής.

Ο ίδιος υποστηρίζει την ύπαρξη ενός ασφαλούς Ισραήλ, ενός κυρίαρχου και αποστρατιωτικοποιημένου παλαιστινιακού κράτους και μιας επανενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η δυνατότητα της Κύπρου να συνομιλεί με διαφορετικούς περιφερειακούς παράγοντες, κατά τον Γκαλ, ενισχύει τη διπλωματική αξία της και για το ίδιο το Ισραήλ.

Ισραηλινές επενδύσεις και προβληματισμός για την αγορά ακινήτων

Η συνέντευξη επεκτείνεται και στην αυξανόμενη παρουσία ισραηλινών επενδυτικών συμφερόντων στην Κύπρο, ιδιαίτερα στον τομέα των ακινήτων.

Ο Γκαλ αναγνωρίζει τους προβληματισμούς που έχουν διατυπωθεί για τις τιμές των κατοικιών, την πρόσβαση των Κυπρίων στην αγορά στέγης και τον βαθμό στον οποίο οι ξένες επενδύσεις ωφελούν τις τοπικές κοινωνίες.

Υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να αξιολογούν τη συνολική επίδραση των επενδύσεων στην οικονομία και στην κοινωνία, ανεξαρτήτως της χώρας προέλευσης των κεφαλαίων.

Όπως επισημαίνει, η αύξηση των τιμών των ακινήτων δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη οικονομικής ευημερίας, εάν δεν συνοδεύεται από ουσιαστικά οφέλη για τους κατοίκους και τις τοπικές επιχειρήσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρεται στη μεταφορά εντός έδρας αγώνων της Μακάμπι Τελ Αβίβ στη Λεμεσό για την EuroLeague και στο ζήτημα της επιβάρυνσης των κυπριακών αρχών με πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.

Ο Γκαλ υποστηρίζει ότι η Μακάμπι και η EuroLeague πρέπει να καλύπτουν συμφωνημένα μερίδια των πρόσθετων δαπανών ασφαλείας. Οποιαδήποτε δημόσια συνεισφορά, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλει να είναι αιτιολογημένη, προϋπολογισμένη και δημοσιοποιημένη.

Παράλληλα, η ευθύνη για τη δημόσια ασφάλεια πρέπει να παραμένει στις κυπριακές αρχές.

Κοινοβουλευτική διπλωματία χωρίς πολιτικές εξαρτήσεις

Ο Ισραηλινός αναλυτής τοποθετείται και για τις νέες κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί στην Κύπρο, με τη συμμετοχή οργανώσεων όπως οι Transatlantic Friends of Israel και Israel Allies Foundation.

Αναγνωρίζει ότι η κοινοβουλευτική διπλωματία μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζονται η διαφάνεια και η ανεξαρτησία των εκλεγμένων αντιπροσώπων.

Ο Γκαλ ζητεί δημοσιοποίηση των πηγών χρηματοδότησης, των επιχορηγούμενων ταξιδιών και ενδεχόμενων συγκρούσεων συμφερόντων.

Η συμμετοχή σε διεθνή κοινοβουλευτικά δίκτυα, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, δεν πρέπει να δεσμεύει την πολιτική κρίση των βουλευτών ούτε να υπερισχύει της εντολής που έχουν λάβει από τους πολίτες.

Ισραηλινές εκλογές: «Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, τα εθνικά συμφέροντα όχι»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις του Σάι Γκαλ για το πολιτικό τοπίο στο Ισραήλ, μετά τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.

Σχολιάζοντας τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, αναφέρει ότι τα κόμματα που αντιτίθενται στον σχηματισμό νέας κυβέρνησης υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου συγκεντρώνουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία, συμπεριλαμβανομένων 19 εδρών που κατέχουν κόμματα υπό αραβική ηγεσία.

Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η αριθμητική αυτή πλειοψηφία δεν συνιστά αυτομάτως κυβερνητικό συνασπισμό.

Το βασικό μήνυμα του Γκαλ είναι ότι ενδεχόμενη κυβερνητική αλλαγή δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με ανατροπή των στρατηγικών προτεραιοτήτων του Ισραήλ.

«Οι εκλογές μπορεί να αλλάξουν την κυβέρνηση του Ισραήλ, όχι όμως τα συμφέροντά του», υπογραμμίζει.

Επικαλείται την τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία και στην κατεχόμενη Κύπρο, τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Χαμάς ως παράγοντες που εξακολουθούν να καθορίζουν το στρατηγικό περιβάλλον.

Υπενθυμίζει ότι ο Νετανιάχου συνέβαλε στη διαμόρφωση της συνεργασίας του Ισραήλ με Ελλάδα και Κύπρο, ενώ οι Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ συνέχισαν την ανάπτυξή της.

Κατά τον Γκαλ, μια νέα ισραηλινή ηγεσία θα μπορούσε να επιδιώξει βελτίωση των σχέσεων με την Ευρώπη και ιδιαίτερα με τη Γαλλία.

Παράλληλα, θεωρεί ότι η δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένου παλαιστινιακού κράτους και ο αφοπλισμός της Χαμάς θα μπορούσαν να απελευθερώσουν στρατιωτικούς πόρους και να διευκολύνουν την ενίσχυση των ευρωπαϊκών σχέσεων του Ισραήλ.

Για Ελλάδα και Κύπρο, το ζητούμενο, όπως εξηγεί, δεν είναι απλώς η διατήρηση προσωπικών σχέσεων με συγκεκριμένους Ισραηλινούς ηγέτες, αλλά η ύπαρξη ενός αξιόπιστου στρατηγικού εταίρου, οι δεσμεύσεις του οποίου θα στηρίζονται σε συγκεκριμένο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Η συνέντευξη καταλήγει με την επισήμανση του Γκαλ ότι η επιτυχία της συνεργασίας πρέπει να κρίνεται από τα πραγματικά αποτελέσματα για τους πολίτες των δύο χωρών και όχι μόνο από τις διπλωματικές διακηρύξεις.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO11 λεπτά πριν

Καλεντερίδης στο OPEN: «Άδεια μόνο από την Ελλάδα» για το καλώδιο – Αιχμές για Σινιρλίογλου και Αλβανία

Ο Σάββας Καλεντερίδης στο OPEN θέτει ζήτημα συμβατικών εγγυήσεων για το καλώδιο και ασκεί κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας. Τι...

Αναλύσεις41 λεπτά πριν

Έχασε σύμμαχο ο Ερντογάν!

Πολιτικές εξελίξεις στην Αρμενία και διπλωματικές κινήσεις στον Νότιο Καύκασο βρίσκονται στο επίκεντρο του δελτίου «Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ» με...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Σάι Γκαλ: «Το Ισραήλ να δεσμευτεί ότι θα υπερασπιστεί την Κύπρο σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης» – Ξεκάθαρο μήνυμα στην Άγκυρα

Πρόταση για επίσημη συμφωνία αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής μεταξύ Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θα προβλέπει ισραηλινή υποστήριξη ακόμη και...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Κανένας Τούρκος δεν πρέπει να ηγηθεί του ΟΗΕ ή οποιουδήποτε διεθνούς οργανισμού μέχρι να τερματιστεί η κατοχή της Κύπρου

Πιέζοντας έναν Τούρκο για τη θέση, ο Ερντογάν επιδιώκει να επεκτείνει την πολιτική του εμβέλεια και να εφαρμόσει το ιδεολογικό...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Ινδία ενισχύει τη διαστημική της αυτονομία: Εκτόξευσε νέο δορυφόρο πλοήγησης και αναβαθμίζει το δικό της GPS

Ένα ακόμη βήμα στην ανάπτυξη ανεξάρτητων διαστημικών υποδομών πραγματοποίησε η Ινδία, εκτοξεύοντας με επιτυχία τον δορυφόρο νέας γενιάς NVS-03. Η...

Δημοφιλή