Ακολουθήστε μας

Ιστορία - Πολιτισμός

«1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης»: Επετειακή εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο για τις μάχες της Μάνης κατά του Ιμπραήμ

Επετειακή εκδήλωση με τίτλο «1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης: Ο Ιμπραήμ εναντίον της Μάνης – Τοπική Ιστορία ή Εθνικό Ορόσημο;» θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 18:00, στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών, με αφορμή τη συμπλήρωση δύο αιώνων από τις ιστορικές μάχες των Μανιατών κατά των Τουρκοαιγυπτίων.

Δημοσιεύτηκε στις

Επετειακή εκδήλωση με τίτλο «1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης: Ο Ιμπραήμ εναντίον της Μάνης – Τοπική Ιστορία ή Εθνικό Ορόσημο;» θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 18:00, στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών, με αφορμή τη συμπλήρωση δύο αιώνων από τις ιστορικές μάχες των Μανιατών κατά των Τουρκοαιγυπτίων.

Η εκδήλωση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, διοργανώνεται από τον Δήμο Ανατολικής Μάνης, το Σώμα Απόδοσης Τιμών Δήμου Ανατολικής Μάνης, τον Εκδοτικό Οίκο «Αδούλωτη Μάνη», τον Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Σύλλογο Μάνης «Ελαιοφόρος» και τον Σύλλογο Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης.

Στόχος της βραδιάς είναι να αναδειχθεί η καθοριστική συμβολή της Μάνης στον αγώνα για την εθνική ανεξαρτησία, μέσα από τις ιστορικές μάχες της Βέργας, του Διρού και του Πολυαράβου, οι οποίες παραμένουν διαχρονικά σύμβολα ανδρείας, αυτοθυσίας και αγωνιστικού φρονήματος.

Την εκδήλωση θα ανοίξει με καλωσόρισμα η Αναπληρώτρια Δημάρχου Ανατολικής Μάνης, κα Γεωργία Λυροφώνη, ενώ χαιρετισμό θα απευθύνει ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, κ. Αθανάσιος Δαβάκης. Τον συντονισμό και την παρουσίαση αναλαμβάνουν, εκ μέρους των συνδιοργανωτών φορέων, οι κ.κ. Γεώργιος Δημακόγιαννης (Εκδοτικός Οίκος «Αδούλωτη Μάνη»), Ελένη Τζικάκου (Πολιτιστικός Αναπτυξιακός Σύλλογος Μάνης «Ελαιοφόρος») και Ηλίας Περγαντής (Σύλλογος Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης).

Ιωάννης Σαρ. Καργάκος, Φιλόλογος – Συγγραφέας
Δημήτριος Αλευρομάγειρος, Αντιστράτηγος ε.α., Βετεράνος Κύπρου 1974
Δημήτριος Παπανδρέου, Πρέσβης – Συγγραφέας
Νίκος Γερακάρης, Δημοσιογράφος – Νομικός – Συγγραφέας
Κωνσταντίνος Μενουδάκος, Επίτιμος Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα
Σταύρος Λεκκάκος, Οικονομολόγος – Τραπεζίτης
Δώρα Φιλιπποπούλου, Φαρμακοποιός – Πρόεδρος Συλλόγου Λακώνων Μεσσηνίας «Ο Λεωνίδας»
Δημοσθένης Κορδός, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πελοποννήσου – Πρόεδρος Ινστιτούτου Πολιτισμού Μεσσηνίας
Μίμης Χριστοφιλάκης, Συλλέκτης – Ερευνητής Ιστορικών Αρχείων
Λεωνίδας-Ρωμανός Νταβράνογλου, Βιολόγος – Γενετιστής
Η βραδιά θα πλαισιωθεί μουσικά από τη χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΕΙΡΗΝΗ», η οποία θα αποδώσει τρία παραδοσιακά τραγούδια της Μάνης. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα πραγματοποιηθούν επίσης τιμητικές βραβεύσεις δημοσιογράφων και ιστορικών για τη συμβολή τους στην προβολή και αποκατάσταση των ιστορικών δικαίων της Μάνης.

Μετά το πέρας των ομιλιών θα προσφερθεί παραδοσιακό μανιάτικο κέρασμα και θα δοθεί αναμνηστικό δώρο σε όλους τους παριστάμενους.

Πληροφορίες Εκδήλωσης:

Ημερομηνία & Ώρα: Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026, 18:00
Χώρος: Πολεμικό Μουσείο Αθηνών (Βασ. Σοφίας & Ριζάρη 2, Αθήνα)

Naftemporiki.gr

GEOPOLITICO

Αποκαλύψεις κάτω από την Αγία Σοφία! Τάφοι Πατριαρχών και αρχαίο δίκτυο ύδρευσης;

Η δημοσιογράφος Μαρία Ζαχαράκη, σε ανταπόκρισή της από την Κωνσταντινούπολη στο μεσημβρινό δελτίο ειδήσεων του MEGA, το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει τις εικόνες που μετέδωσαν τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα από τις υπόγειες εγκαταστάσεις του ιστορικού μνημείου.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ: Ένας άγνωστος υπόγειος κόσμος αποκαλύπτεται κάτω από το εμβληματικό μνημείο της Κωνσταντινούπολης!

Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, υπόγειες σήραγγες, παλαιές κατασκευές, πιθανές ταφές Πατριαρχών και ένα μυστηριώδες δίκτυο ύδρευσης έρχονται στο φως κάτω από την Αγία Σοφία.

Η δημοσιογράφος Μαρία Ζαχαράκη, σε ανταπόκρισή της από την Κωνσταντινούπολη στο μεσημβρινό δελτίο ειδήσεων του MEGA, το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει τις εικόνες που μετέδωσαν τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα από τις υπόγειες εγκαταστάσεις του ιστορικού μνημείου.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον έξι υπόγειοι χώροι και εννέα σήραγγες, ενώ οι υπόγειες διαδρομές εκτείνονται σε μήκος 420 μέτρων. Για την αποκάλυψη των κατασκευών απομακρύνθηκαν περίπου 3.000 τόνοι χώματος.

Μία από τις σήραγγες έχει μήκος 180 μέτρων και εξετάζεται εάν συνδεόταν με παλαιά ρωμαϊκή οδό της Κωνσταντινούπολης. Σε άλλη στοά, με κατεύθυνση προς τη Βασιλική Κινστέρνα, εξακολουθεί να ρέει νερό άγνωστης προέλευσης, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για το ιστορικό δίκτυο ύδρευσης της πόλης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι ταφές που οι ερευνητές εκτιμούν ότι ενδέχεται να ανήκουν σε Πατριάρχες ή άλλους ιεράρχες, καθώς και τα ίχνη κατασκευών που προηγούνται της σημερινής Αγίας Σοφίας.

Ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επισκέφθηκε τις υπόγειες εγκαταστάσεις, ενώ οι τουρκικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανοίξουν ορισμένες στοές στους επισκέπτες.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Το Πολιτισμικό Χάσμα στα Ελληνοτουρκικά …έφτασε έως τη Θράκη

Το βαθύ ιστορικό και πολιτισμικό χάσμα ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική εθνική συνείδηση, καθώς και τις προεκτάσεις του στη Θράκη, αναλύει ο Μάριος Αηδονίδης, εστιάζοντας στον ρόλο της ιστορικής μνήμης, της θρησκείας και του εθνικού αυτοπροσδιορισμού. Με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψη της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης στο μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ στην Άγκυρα, εξετάζει την προβολή του τουρκικού εθνικού αφηγήματος στη μουσουλμανική μειονότητα, παραπέμποντας στον Εθνικό Όρκο (Misak-ı Millî) και στην ιστορική εμπειρία της Κύπρου και της Κωνσταντινούπολης. Παράλληλα, αναδεικνύει τη διακριτή πολιτισμική και γλωσσική ταυτότητα των Πομάκων και των Ρομά, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της πολυμορφίας, στο πλαίσιο της ελληνικής πολιτείας και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την κοινωνική συνοχή και την ειρηνική συνύπαρξη στη Θράκη.

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι Δύο Εκ Διαμέτρου Διαφορετικές Ιστορικές Συνιστώσες Μεταξύ της Ελληνικής και της Τουρκικής Πολιτισμικής Συνείδησης

Του Μάριου Αηδονίδη

Έχω κάνει επανειλημμένως αναφορά στην έννοια του πολιτισμικού χάσματος, καθώς αναφέρομαι ακριβώς στο γεγονός ότι οι δύο πόλοι αντίληψης (μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής) αντλούν την οπτική τους από διαφορετικές ιστορικοπολιτισμικές συνιστώσες.

Οι Δύο Κόσμοι Αντίληψης

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ελληνική αντίληψη – το ελληνικό πνεύμα – η οποία ανατρέχει στο παρελθόν σε θεμελιώδεις προσωπικότητες της Ιστορίας, αντλώντας πληροφορίες περί της ελληνικής πραγματικότητας. Από την αρχαιότητα, με τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και ιστορικούς, από τον Σωκράτη έως τον Αριστοτέλη, τον Ηρόδοτο έως τον Θουκυδίδη, και όλα αυτά μέχρι τη νεότερη ιστορία, όπως ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Ρήγας Βελεστινλής. Όλοι εθνικοί – πνευματικοί ευεργέτες μεταξύ πολλών άλλων ο Ιωάννης Καποδίστριας ως ένας αρχιτέκτονας αυτού του οικοδομήματος, διασώστες της ελληνικότητας.

Οι άνθρωποι που πρόσκεινται στον ελληνισμό αντιλαμβάνονται και βιώνουν τον εαυτό τους ως μέρος ενός αδιάσπαστου ιστορικού και πολιτισμικού συνεχούς, του οποίου ο ελληνισμός συνιστά τον θεμελιώδη πυρήνα. Πρόκειται για τον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο μέσα στον οποίο ο ελληνικός πολιτισμός γεννήθηκε και επεκτάθηκε ως πολιτισμική επιρροή, διαμορφώνοντας διαχρονικά την παρουσία του σε ολόκληρη την περιοχή.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της σύγχρονης τουρκικής Τζουμχουριέτ (Türkiye Cumhuriyeti), δηλαδή του τουρκικού «αβασίλευτου» πολιτεύματος – και όχι Δημοκρατίας – (↗ Θέμα προσεχούς ανάλυσης: η διάκριση «Cumhuriyet» και Δημοκρατίας, της οποίας εξαίρετος τεκμηριωτής είναι ο κ. Δημήτριος Σταθακόπουλος). 

Σύμφωνα με τη σύγχρονη τουρκική εθνική αντίληψη που εδραίωσε ο Μουσταφά Κεμάλ με τη σύσταση του νέου κράτους, οι πληθυσμοί που προέρχονται από τον ευρύτερο αυτοκρατορικό οθωμανικό ιστό και χώρο και συγκροτούν τη σύγχρονη Δημοκρατία της Τουρκίας, παρουσιάζονται ως οι φυσικοί κληρονόμοι αυτού του τόπου.

Αγνοούν, όμως, ότι βρίσκονται στον ιστορικό χώρο των Χετταίων, των Αρμενικών βασιλείων, των Φοινίκων, όπως και των Ιώνων. Μακριά (και οριακά στο πιο απομακρυσμένο σημείο) από τη γεωγραφική κοιτίδα των τουρκογενών φυλών (απόρροια των τουρκικών προελάσεων και κατακτήσεων). Από την πορεία των ιστορικών εξελίξεων και την ενσωμάτωση χαρακτηριστικών, των θεσμών της ελληνιστικής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (αντίστοιχα απόρροια της ρωμαϊκής κατάκτησης) και στοιχείων του τοπικού πληθυσμού όπως: παραδόσεις, διατροφικές συνήθειες, γνωσιακές και πολιτισμικές αξίες, θεωρούνται μέρος μιας ενιαίας και συνεχιζόμενης ιστορικής διαδρομής που οι Τούρκοι εκλαμβάνουν ως κληρονομιά τους, ίσως και ξεχνώντας πως όλα τα υιοθέτησαν.

Το Σημείο Επαφής και η Σύνθετη Πραγματικότητα των Ταυτοτήτων

Έτσι, ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτούς τους δύο αντίθετους πόλους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται οι μεικτοί πληθυσμοί, οι διασταυρούμενες πολιτισμικές επιρροές, αλλά και οι φορείς που επιχειρούν να προσεταιριστούν ή να καπηλευτούν αυτές τις επιρροές, εντάσσοντάς τες μονομερώς στη μία ή στην άλλη εθνική αφήγηση.

Αυτός ακριβώς είναι και ο μεγάλος διαχωρισμός. Οι πολίτες που βρίσκονται στο μεταίχμιο διαφορετικών πολιτισμικών επιρροών συχνά έρχονται αντιμέτωποι με σύγχυση ή εσωτερική αντίθεση ως προς τον ίδιο τους τον αυτοπροσδιορισμό:

Από τη μία πλευρά, διακρίνουν ότι μια όμορη χώρα, όπως η Τουρκία, μοιράζεται μαζί τους τους ίδιους θρησκευτικούς δεσμούς, το Ισλάμ, το οποίο αποτέλεσε ένα μεταγενέστερο κλάδο, μέρος των βιβλικών –  αβρααμικών θρησκειών, μετά την επέκταση της επιρροής των Αράβων και τη διάδοσή του από τον Μωάμεθ, τον 7ο αιώνα μ.Χ.

Από την άλλη, οι ίδιοι ανήκουν σε μια διακριτή εθνοπολιτισμική κοινότητα, όπως αυτή των Πομάκων, η πολιτισμική και πληθυσμιακή παρουσία της οποίας εκτείνεται πέραν των συνόρων. Μια περιοχή που περιλαμβάνει τμήμα του ελλαδικού κράτους, αλλά και το νότιο τμήμα της βουλγαρικής επικράτειας, η οποία χωρίστηκε με καθαρά γεωγραφικά κριτήρια, χωρίζοντας τα δύο κράτη μεταξύ των φυσικών εμποδίων της οροσειράς της Ροδόπης. Ενώ μετά και από τη διαδικασία ανταλλαγής των πληθυσμών μεταξύ τους (1920–1932), από αυτήν εξαιρέθηκαν οι Πομάκοι αυτού του γεωγραφικού χώρου, καθώς, παρά τη διασυνοριακή αυτή διάσπαση, έμεινε μια ευρύτερη ζώνη πολιτισμικής επαφής και μεικτής πολιτισμικής ταυτότητας, όπου διαφορετικές ιστορικές, γλωσσικές και πολιτισμικές επιρροές διατηρήθηκαν και η ακτίνα τους έμενε να διαπερνά τα de facto σύνορα που καθορίστηκαν από τις Διεθνείς Συνθήκες.

Αντίστοιχα, η κοινότητα των Ρομά αποτελεί επίσης αναπόσπαστο μέρος αυτής της σύνθετης πληθυσμιακής και πολιτισμικής πραγματικότητας. Παράλληλα, υπάρχει και η πληθυσμιακή συνιστώσα χωρίς κάποια άλλη αποκλειστική πολιτισμική ταυτότητα, με αποτέλεσμα να αυτοπροσδιορίζεται ως τουρκική ή τουρκογενής, κάτι που δημιουργεί σύγχυση έως και αμφιλεγόμενα ζητήματα, καθώς αν εξετάσουμε ειδικότερα, ακόμη και εντός της τουρκικής επικράτειας υπάρχουν πολίτες που χωρίζονται σε διαφορετικές εθνοτικές και γλωσσικές ταυτότητες – με χαρακτηριστικότερο τον κουρδικό πληθυσμό, γνωστό και ως τη μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα στον κόσμο χωρίς δικό της κράτος («gelê herî mezin ê cîhanê yê bêdewlet»).

Ως έναν βαθμό, το θέμα του αυτοπροσδιορισμού είναι ένα ζήτημα προσωπικής επιλογής και ευχέρειας του καθενός. Η ελληνική θέση, όπως επίσημα διατυπώνεται στη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, είναι πως στη Θράκη αναγνωρίζεται μουσουλμανική θρησκευτική μειονότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ανταποκρίνεται στον τρόπο που εκλαμβάνει ο καθένας την πραγματικότητα, αλλά είναι σίγουρα απολύτως ταυτόσημη με αυτά που αναγράφει η διεθνώς αναγνωρισμένη Συνθήκη. Για τη σύγκριση, η μειονότητα σε Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο αναφέρεται ως ελληνική, ξεδιαλύνοντας το τοπίο μέσα από άλλους ομόδοξους χριστιανικούς πληθυσμούς και αφηγήματα.

Πολιτικές Εκφράσεις

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να παρατηρούμε στην πράξη φαινόμενα που αποτυπώνουν αυτή την ιδεολογική και πολιτισμική μετατόπιση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη επίσκεψη της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης (İskeçe Türk Birliği) στο μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Anıtkabir) στην Άγκυρα, ως ένδειξη τιμής προς έναν ιστορικό πολιτικό ηγέτη με τον οποίο τα μέλη της επιλέγουν να ταυτιστούν.

Η επίσκεψη αυτή, που πραγματοποιήθηκε στις 16 και 17 Νοεμβρίου 2026, συνοδεύτηκε από επίσημη τελετή κατάθεσης στεφάνου με την επιγραφή «Τουρκική Ένωση Ξάνθης» από τον πρόεδρο της Ένωσης και υπογραφή στο βιβλίο επισκεπτών του μαυσωλείου. Στη σχετική δήλωση της αντιπροσωπείας γίνεται ρητή αναφορά σε «Τούρκους της Δυτικής Θράκης» και στη συνέχιση της κληρονομιάς και των ιδεών του Ατατούρκ.

Αυτό, για όσους είναι λάτρες της Ιστορίας και βαθείς αναγνώστες, μας ξυπνά μνήμες του Εθνικού Όρκου (Misak-ı Millî) που εκφώνησε ο Μουσταφά Κεμάλ στον μακροσκελή λόγο του (Nutuk): σύμφωνα με το Άρθρο 3, το νομικό καθεστώς της Δυτικής Θράκης θα έπρεπε επίσης να καθοριστεί από την ελεύθερη ψήφο των κατοίκων της, ενώ το Άρθρο 5 αναφέρεται στις ελευθερίες των μειονοτήτων εκτός της τουρκικής επικράτειας. Με τις διάφορες αιχμές που αφήνει αυτό, καθώς βρίσκονται σε μια παρωχημένη κατάσταση οι συμφωνίες εκείνης της περιόδου και των τότε πολιτικών αποφάσεων σε σχέση με το σήμερα, και ιδιαίτερα στο σύγχρονο γεωπολιτικό στερέωμα και τις συνεχιζόμενες αλλά και παράλογες διεκδικήσεις της Τουρκίας (↗ Θέμα προσεχούς ανάλυσης: σε ποιες ιστορικές παραλείψεις οφείλονται αυτές οι διεκδικήσεις). Άλλωστε ας μην ξεχνάμε πού γεννήθηκε και πού μεγάλωσε ο Μουσταφά Κεμάλ. Αυτό γίνεται εύκολα αιτία αναθεωρητικών και αλυτρωτικών διεκδικήσεων από μόνο του.

Δεν είναι λίγα τα περιστατικά οργανώσεων και πολιτικών φορέων που προβάλλουν και υιοθετούν συστηματικά το τουρκικό αφήγημα – είτε μέσα από το Κόμμα Ισότητας, Ειρήνης και Φιλίας (ΚΙΕΦ / Dostluk Eşitlik Barış Partisi – DEB), με έντονη πολιτική παρουσία στην Κομοτηνή και την ευρύτερη περιοχή της Θράκης, είτε μέσα από την Τουρκική Ένωση Ξάνθης (İskeçe Türk Birliği), προωθώντας την αντίληψη περί «ενιαίας τουρκικής ταυτότητας» για το σύνολο της μουσουλμανικής μειονότητας, παραβλέποντας τα φαινόμενα που μας οδηγούν ενώπιον τετελεσμένων (↗ Σχετική ιστορική παραπομπή: για όσους είναι γνώστες, η εξέλιξη αυτή ξυπνά μνήμες από την ιστορία της Κύπρου).

Μην ξεχνάμε τι απέγινε η αναγνωρισμένη ελληνική μειονότητα μετά τον μεθοδευμένο σχεδιασμό του τουρκικού κράτους να βάλει έναν πρόθυμο μειονοτικό (εγκάθετο) να διαπράξει μια προβοκάτσια, γεγονός που πυροδότησε τον βάρβαρο ξεριζωμό των Ελλήνων της Πόλης το 1955 και ενόψει του εθνοαπελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων.

Στον αντίποδα αυτής της προσέγγισης, συναντάμε συλλόγους όπως τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πομάκων Νομού Ξάνθης [Σύνδεσμος προς επαλήθευση] και το ιστολόγιο της εφημερίδας «Ζαγάλισα» (Zagalisa), οι οποίοι προβάλλουν και διεκδικούν μια διακριτή πομακική πολιτισμική ταυτότητα, με τη δική της αυτόνομη ιστορική και γλωσσική συνέχεια. Ο σύλλογος έχει αναπτύξει πολιτιστικές δράσεις και έχει εκδώσει βιβλία, λεξικά και καταγραφές παραδοσιακών τραγουδιών, ενώ αναδεικνύει την πομακική γλώσσα ως φορέα μνήμης, εθίμων και τοπικής ιστορίας.

Πρόκειται για μια ταυτότητα που δικαιούται να διατηρεί την αυτοτέλειά της, αλλά ούτε και να ολισθαίνει προς την υιοθέτηση και την προσχώρηση στο αφήγημα της άλλης πλευράς, το οποίο επιχειρεί να εδραιώσει τις ιδέες του στο εσωτερικό της εθνικής επικράτειας. 

Επίλογος

Αυτή ακριβώς είναι η ουσία του πολιτισμικού χάσματος στη Θράκη: η σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για την ιστορική κληρονομιά, την πολιτισμική συνέχεια και την ταυτότητα των πληθυσμών που κατοικούν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση των διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων, αλλά η κατανόηση και η ειρηνική συμβίωση, όπως και η αποδοχή μιας μεγαλύτερης – επιζήσασας πραγματικότητας: αυτής της αντανάκλασης της έντονης παρουσίας των Μεγάλων Πολιτισμικών Επιρροών που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Η ανάδειξη της πομακικής και της ρομανί ιδιαιτερότητας – όπως και αυτής των Αλεβιτών/Μπεκτασήδων, όσο και αυτών με μια αδρή πολιτισμική ταυτότητα, ενός αποτυπώματος, πάντα όμως μέσα στο πλαίσιο της ελληνικής ιθαγένειας και του ευρωπαϊκού κεκτημένου – αποτελεί τη φυσική απάντηση απέναντι στις προσπάθειες αφομοίωσής τους από τον τουρκικό εθνικισμό. Η διατήρηση της γλωσσικής, πολιτισμικής και ιστορικής αυτοτέλειας των κοινοτήτων δεν υπονομεύει την ελληνική πολιτειακή ενότητα· αντίθετα, την εδραιώνει, αποδεικνύοντας ότι η πολυφωνία μπορεί να συνυπάρχει με μια σαφή και ενιαία εθνική ταυτότητα. Άλλωστε αυτό ήταν ο Ελληνισμός, η εδραίωση ιδεών και αξιών.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ιστορία - Πολιτισμός

Ένας «άγνωστος» υπόγειος κόσμος κάτω από την Αγία Σοφία – Αποκαλύφθηκαν στοές και κατάλοιπα προγενέστερα του 6ου αιώνα

Έξι υπόγειοι χώροι, εννέα σήραγγες και σχεδόν 3.000 τόνοι χώματος αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της ιστορίας του μνημείου

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Ένας άγνωστος μέχρι σήμερα υπόγειος κόσμος αποκαλύπτεται σταδιακά κάτω από την Αγία Σοφία. Στοές, αρχαία δίκτυα ύδρευσης και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, που ενδέχεται να ανάγονται σε εποχή προγενέστερη της ανέγερσης του σημερινού ναού τον 6ο αιώνα, έρχονται στο φως κατά τις εργασίες αποκατάστασης του ιστορικού μνημείου. Ήδη έχουν καθαριστεί 420 μέτρα υπόγειων σηράγγων, ενώ οι τουρκικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανοίξουν ορισμένες από αυτές στους επισκέπτες, προσφέροντας μια νέα ματιά στην ιστορία της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης.

Το μέγεθος και τη σημασία των εργασιών παρουσίασε ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, ο οποίος κατέβηκε στις υπόγειες εγκαταστάσεις της Αγίας Σοφίας, συνοδευόμενος από επιστήμονες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αποκατάστασης. Το τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN Türk παρουσίασε για πρώτη φορά εικόνες από τις υπόγειες στοές και τις εργασίες που πραγματοποιούνται σε χώρους οι οποίοι επί αιώνες παρέμεναν καλυμμένοι από χώμα και άλλα υλικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός, από δύο περιοχές του μνημείου, τον Κήπο του Βεζίρη και τον δυτικό κήπο, έχουν απομακρυνθεί σχεδόν 3.000 τόνοι υλικών επίχωσης, ενώ οι έρευνες έχουν εντοπίσει έξι υπόγειους χώρους και εννέα σήραγγες. Οι εργασίες αποτελούν μέρος του εκτεταμένου προγράμματος συντήρησης και αποκατάστασης της Αγίας Σοφίας, το οποίο οι τουρκικές αρχές χαρακτηρίζουν ως το μεγαλύτερο της περιόδου της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Ίχνη παλαιότερης εποχής

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα εντοπίζεται σε υπόγεια ταφική κατασκευή, γνωστή ως υπόσκαφος ταφικός χώρος ή υπόγειο ταφικό μνημείο (hypogeum), στην περιοχή του Κήπου του Βεζίρη.

Εκεί, οι εργασίες καθαρισμού και ανασκαφής αποκάλυψαν αρχιτεκτονικά στρώματα σε μεγαλύτερο βάθος από το μέχρι πρότινος γνωστό επίπεδο του δαπέδου. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανήκουν σε περίοδο προγενέστερη του σημερινού οικοδομήματος της Αγίας Σοφίας.

Όπως εξήγησε ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, οι εργασίες προχώρησαν 1,5 μέτρο κάτω από το επίπεδο του δαπέδου που ήταν καλυμμένο με λάσπη, αποκαλύπτοντας ίχνη παλαιότερης οικοδομικής φάσης.

Η διαπίστωση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς ο σημερινός ναός της Αγίας Σοφίας οικοδομήθηκε επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού, μεταξύ 532 και 537, στη θέση παλαιότερων χριστιανικών ναών.

Ένα υπόγειο δίκτυο με εννέα σήραγγες

Στον δυτικό Κήπο της Αγίας Σοφίας έχουν εντοπιστεί έξι διαφορετικοί υπόγειοι χώροι, οι οποίοι συνδέονται με εννέα σήραγγες.

Οι έρευνες συνεχίζονται και σε άλλους χώρους, ορισμένοι από τους οποίους έχουν τη μορφή επιμήκων διαδρόμων, πλάτους από τέσσερα έως 4,8 μέτρα.

Από τις εννέα σήραγγες, οι επτά έχουν ήδη καθαριστεί από τις επιχώσεις, ενώ στις υπόλοιπες δύο πραγματοποιούνται εργασίες αποτύπωσης και τεκμηρίωσης.

Το συνολικό μήκος των καθαρισμένων τμημάτων φτάνει τα 420 μέτρα.

Η μεγαλύτερη σήραγγα έχει μήκος 180 μέτρα και παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να συνδέεται με τη λεγόμενη Ρωμαϊκή Οδό της Κωνσταντινούπολης.

Η στοά αυτή εκτείνεται παράλληλα προς την πρόσοψη της Αγίας Σοφίας, από την περιοχή μπροστά στη Μεντρεσέ του Φατίχ προς το σημείο εισόδου των επισκεπτών, με κλίση περίπου 3%.

Η πιθανή σύνδεσή της με το ιστορικό οδικό δίκτυο της βυζαντινής πρωτεύουσας αποτελεί ένα ακόμη πεδίο έρευνας, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί ο ακριβής αρχικός της ρόλος.

Το κρυμμένο δίκτυο νερού της Κωνσταντινούπολης

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, οι υπόγειες σήραγγες της Αγίας Σοφίας αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος διαχείρισης των υδάτων της ιστορικής Κωνσταντινούπολης.

Ορισμένα τμήματα φαίνεται ότι εξυπηρετούσαν τη διανομή νερού και την απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων, λειτουργίες απαραίτητες για την προστασία και την καθημερινή χρήση ενός τόσο μεγάλου οικοδομικού συγκροτήματος.

Η αποκάλυψή τους προσφέρει τη δυνατότητα να μελετηθούν καλύτερα οι τεχνικές υποδομές που αναπτύχθηκαν γύρω από την Αγία Σοφία κατά τις διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της.

Παράλληλα, οι εργασίες δεν περιορίζονται στον καθαρισμό των σηράγγων. Περιλαμβάνουν την αποκατάσταση των θόλων, τη στερέωση των τοιχοποιιών και την ενίσχυση τμημάτων που έχουν υποστεί φθορές.

Σε έναν από τους υπόγειους χώρους, μήκους 56 μέτρων, έχουν ήδη αποκατασταθεί δομικές βλάβες σε τμήμα 18 μέτρων. Σε άλλες σήραγγες πραγματοποιούνται ενισχύσεις με ανοξείδωτα μεταλλικά στοιχεία, ώστε να διασφαλιστεί η στατική τους επάρκεια.

Οι υπόγειες στοές ανοίγουν για τους επισκέπτες

Πέρα από την αρχαιολογική και ιστορική σημασία των εργασιών, η τουρκική κυβέρνηση εξετάζει πλέον και την αξιοποίηση ορισμένων υπόγειων χώρων ως επισκέψιμων τμημάτων της Αγίας Σοφίας.

Ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης παρουσίασης των υπόγειων κατασκευών, με βασικές προϋποθέσεις την προστασία του μνημείου και την ασφάλεια των επισκεπτών.

Δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη ποια τμήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν ούτε έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα.

Ένα ακόμη ζήτημα που εξετάζουν οι ειδικοί είναι η δυνατότητα αξιοποίησης του υπόγειου δικτύου για τη βελτίωση του αερισμού του μνημείου.

Σύμφωνα με τις τεχνικές εκτιμήσεις που παρουσίασε ο υπουργός, το υφιστάμενο υπόγειο άνοιγμα μπορεί να καλύψει μόλις το 3,6% των αναγκών αερισμού της Αγίας Σοφίας. Οι μελλοντικές μελέτες θα εξετάσουν κατά πόσον ορισμένες από τις ιστορικές στοές θα μπορούσαν να συμβάλουν σε ένα σύγχρονο σύστημα παροχής νωπού αέρα, χωρίς να αλλοιωθεί η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία τους.

Η ιστορία κάτω από την ιστορία

Η Αγία Σοφία, που δεσπόζει επί σχεδόν δεκαπέντε αιώνες στον ιστορικό πυρήνα της Κωνσταντινούπολης, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο αρχαιολογικής και αρχιτεκτονικής έρευνας.

Οι νέες έρευνες στρέφουν πλέον την προσοχή και στα λιγότερο γνωστά τμήματα του μνημείου, κάτω από το επίπεδο του εδάφους, εκεί όπου οι διαφορετικές οικοδομικές φάσεις και οι υποδομές της παλιάς Κωνσταντινούπολης διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό αθέατες.

neakriti.gr

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ιστορία - Πολιτισμός11 λεπτά πριν

«1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης»: Επετειακή εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο για τις μάχες της Μάνης κατά του Ιμπραήμ

Επετειακή εκδήλωση με τίτλο «1826–2026, 200 Χρόνια Μνήμης: Ο Ιμπραήμ εναντίον της Μάνης – Τοπική Ιστορία ή Εθνικό Ορόσημο;» θα πραγματοποιηθεί...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Όταν η «αξιοκρατία» γίνεται άλλοθι των προνομιούχων: Το κοινό συμφέρον και η ανάγκη για μια νέα παιδεία

Αν ο στωικός φιλοσοφος Επίκτητος περπατούσε σήμερα στην Αθήνα, ίσως θα θαύμαζε τις τεχνολογικές μας δυνατότητες. Θα αναρωτιόταν όμως αν...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

Γαλλία: Επεισόδια στην έκτη κινητοποίηση κατά της ακρίβειας – Στους δρόμους 82.500 διαδηλωτές – μειωμένη η συμμετοχή

Τα επεισόδια δεν αποτράπηκαν, με το Παρίσι, τη Λυών, τη Μασσαλία και το Μπορντό να μετατρέπονται σε πεδίο μάχης, στο...

Διεθνή3 ώρες πριν

Δυτική Όχθη: Έρευνα των ισραηλινών αρχών για εμπρησμούς και βανδαλισμούς σε τέσσερα παλαιστινιακά χωριά – Καταγγελίες κατά εποίκων

Οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν σήμερα Κυριακή (22/11) ότι ξεκίνησαν έρευνα για εμπρησμούς οχημάτων, βανδαλισμούς και επιθέσεις σε παλαιστινιακές περιουσίες σε...

Αναλύσεις3 ώρες πριν

Εκλογικός «υπερκύκλος» στην Ευρώπη: Τι δείχνει ανάλυση του Guardian για τις κάλπες σε τέσσερις μεγάλες χώρες της ΕΕ

Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, η Ευρώπη εισέρχεται σε έναν εκλογικό «υπερκύκλο». Οι αναμετρήσεις σε Ισπανία, Γαλλία, Πολωνία και Ιταλία...

Δημοφιλή