Ένα νέο προπαγανδιστικό συνέδριο στη Σμύρνη επαναφέρει στο προσκήνιο τη Ρόδο και την Κω, εντάσσοντάς τες εκ νέου σε μια τουρκική θεματολογία που αναπαράγεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια γύρω από ζητήματα «ταυτότητας», «πολιτιστικής παρουσίας» και «δικαιωμάτων».

Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ της Μαίρης Φώτη στην εφημερίδα «Δημοκρατική» της Ρόδου, η διοργάνωση προγραμματίζεται για τις 19 Δεκεμβρίου στο Ege Üniversitesi και συγκεντρώνει τη συμμετοχή κρατικών φορέων, πανεπιστημιακών δομών και σωματείων της τουρκικής διασποράς.

Το συνέδριο, με τίτλο «Τα προβλήματα των Τούρκων που ζουν στην Ελλάδα», συνδιοργανώνεται από την Υπηρεσία Τούρκων του Εξωτερικού (YTB), το Ινστιτούτο Ερευνών του Τουρκικού Κόσμου του Ege Üniversitesi, το σωματείο ROİSDER – που εμφανίζεται ως «Σύλλογος Τούρκων Ρόδου, Κω και Δωδεκανήσων» – καθώς και τον Σύλλογο Αλληλεγγύης Τούρκων Δυτικής Θράκης. Η συμμετοχή αυτών των φορέων δίνει στη διοργάνωση χαρακτήρα θεσμικής πρωτοβουλίας, όπου κρατική πολιτική, πανεπιστημιακό περιβάλλον και οργανώσεις της διασποράς συνδυάζονται για την παραγωγή δημόσιου λόγου με σαφή στόχευση τη χειραγώγηση της μουσουλμανικής μειονότητας της Ελλάδας και της εργαλειοποίησής για την εξυπηρέτηση των τουρκικών σχεδίων για την Ελλάδα.

Στο επίσημο πρόγραμμα, η Ρόδος και η Κως κατέχουν ξεχωριστή ενότητα, με εισηγήσεις για «τουρκική ταυτότητα», «εκπαιδευτικό ζήτημα», «βακούφια και αρχιτεκτονικά μνημεία», καθώς και «δικαιώματα από διεθνείς συνθήκες». Η δομή της πρώτης συνεδρίας αναπαράγει ένα σχήμα που επιχειρεί να παρουσιάσει τα Δωδεκάνησα ως χώρο με «μειονοτικό» αντικείμενο, παρά το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λωζάνης αναγνωρίζει μειονοτικό καθεστώς μόνο για τη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης και δεν περιλαμβάνει τα Δωδεκάνησα στις σχετικές διατάξεις.

Το πρόγραμμα συνεχίζεται με θεματικές για τη Δυτική Θράκη, σε μια διάταξη που παρουσιάζει τα δύο πεδία ως παράλληλα, δημιουργώντας εικόνα ενιαίου πλαισίου, παρότι η νομική βάση και οι ιστορικές συνθήκες διαφέρουν πλήρως. Η τρίτη συνεδρία, αφιερωμένη στον «τουρκικό πολιτισμό στην Ελλάδα», κινείται στο ίδιο μοτίβο, εντάσσοντας ζητήματα ιστορίας, Κυπριακού και «τόπων μνήμης» σε ένα ευρύτερο αφήγημα πολιτιστικής συνέχειας.

Η διοργάνωση, μέσα από την ακαδημαϊκή της μορφή και την παρουσία θεσμικών φορέων, δημιουργεί υλικό – εισηγήσεις, πρακτικά, δημοσιεύσεις – που μπορεί να αξιοποιηθεί σε επόμενες παρεμβάσεις της τουρκικής πλευράς. Παράλληλα, κρατά ζωντανό ένα θέμα που δεν έχει διεθνή υπόσταση, αλλά αναπαράγεται συστηματικά στον δημόσιο λόγο της Τουρκίας και σε οργανωμένες εκδηλώσεις τουρκικών φορέων.

Το συνέδριο της 19ης Δεκεμβρίου στη Σμύρνη εντάσσεται σε αυτή τη σταθερή πορεία: μια επικοινωνιακή και πολιτική στρατηγική που τοποθετεί τη Ρόδο και την Κω σε έναν τεχνητό «παραλληλισμό» με τη Δυτική Θράκη, επιχειρώντας να παρουσιάσει ως θεσμικό ζήτημα κάτι που δεν προβλέπεται σε καμία διεθνή συνθήκη. Παρά τις ρητές προβλέψεις της Λωζάνης, η τουρκική πλευρά συνεχίζει να τροφοδοτεί τη συζήτηση, παράγοντας υλικό και αφήγημα που ενσωματώνεται σε δημόσιες παρεμβάσεις και σε διεθνείς εκδηλώσεις.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα είδηση μεταφέρει το edotourkia.gr! Λίγες ώρες πριν πατήσει το πόδι του στην Άγκυρα ο Πάπας Λέων ΙΔ΄, ο Αμερικανός Πρέσβης Τομ Μπαράκ έκανε μια αιφνιδιαστική εμφάνιση στο Φανάρι, όπου συναντήθηκε με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συζήτηση έγινε κεκλεισμένων των θυρών και επικεντρώθηκε σε δύο «καυτά» θέματα: την επίσκεψη του Πάπα και –κυρίως– την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη.

Πηγές αναφέρουν ότι οι Αμερικανοί «πιέζουν έντονα» την Άγκυρα για να ανοίξει η Σχολή, υπενθυμίζοντας ότι ο Βαρθολομαίος είχε θέσει προσωπικά το ζήτημα στον τότε Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Η συγκυρία θεωρείται κρίσιμη, καθώς η Ουάσιγκτον επιδιώκει να στείλει μήνυμα για θρησκευτικές ελευθερίες, ενώ το Φανάρι βλέπει στο ενδιαφέρον των ΗΠΑ μια σπάνια ευκαιρία να επαναφέρει δυναμικά το αίτημα της Χάλκης στο διεθνές προσκήνιο.

Στο Φανάρι επικρατεί αισιοδοξία ότι η επίσκεψη του νέου Ποντίφικα μπορεί να δημιουργήσει «μομέντουμ» — και οι επαφές με τον Αμερικανό Πρέσβη δείχνουν πως το παρασκήνιο ήδη κινείται.

Υποδεχόμενος τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’ στην Άγκυρα και μιλώντας στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Τουρκίας, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχείρησε να παρουσιάσει τη χώρα του ως ένα μωσαϊκό ικανό να συνδυάζει γεωπολιτική αυτοπεποίθηση, θρησκευτική ανοχή και ανθρωπιστική ευαισθησία. Ο στόχος του ήταν να προβάλλει την Τουρκία ως κεντρικό μεσολαβητή ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση.

Αντίθετα, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ επέλεξε μια πιο προσεκτική και συμβολική γλώσσα, αποφεύγοντας να εμπλακεί στις περιφερειακές συγκρούσεις που η Άγκυρα θα ήθελε να αναδείξει —ιδίως τη Γάζα— περιοριζόμενος σε γενικούς επαίνους για τον «γεφυρωτικό» ρόλο της Τουρκίας. Το αποτέλεσμα ήταν μια διπλωματική αντίθεση ύφους: ο Ερντογάν αναζητούσε διεθνή επιβεβαίωση, ενώ ο Πάπας ακολούθησε μια προσεκτική πλεύση ισορροπιών, όπως σημειώνεται στο ρεπορτάζ της Μαρίας Ζαχαράκη στο SigmaLive.

Ερντογάν ως Δικέφαλος Αετός

Η τοποθέτηση του Ερντογάν, υποδεχόμενος τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’, επιχείρησε να παρουσιάσει μια Τουρκία που αποτελεί μια γεωπολιτική και πολιτισμική γέφυρα. Από την γεωπολιτική πολυχρωμία έως τη διαχείριση των προσφυγικών κρίσεων και την οξεία ρητορική κατά της ισλαμοφοβίας στη Δύση, η Άγκυρα προβάλλει ένα αφήγημα πολιτικής και θρησκευτικής ανοχής. Η επίσκεψη του Πάπα αποτέλεσε πολλαπλασιαστή κύρους, καθώς ο Ερντογάν επιδίωξε να παρουσιάσει την Τουρκία ως δύναμη-κλειδί σε συνομιλίες, συγκρούσεις και διαθρησκειακές ισορροπίες, επαναφέροντας την παλιά φιλοδοξία: να παίζει το ρόλο του διαμεσολαβητή μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Ο πρόεδρος τόνισε τη σημασία της επίσκεψης, την οποία παρουσίασε ως έμπρακτη αναγνώριση της Τουρκίας. «Αξιότιμε Πάπα Λέοντα ΙΔ’, είναι μεγάλη μου χαρά να φιλοξενώ εσάς και την αντιπροσωπεία σας στη χώρα μας. Θεωρώ πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η πρώτη σας επίσκεψη στο εξωτερικό μετά την ανάληψη των καθηκόντων σας είναι στην Τουρκία».

Η γεω-θρησκευτική θέση της Τουρκίας

Ο Ερντογάν αυτό-προσδιόρισε τη χώρα του ως μια μοναδική γέφυρα ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. «Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να υπογραμμίσω το εξής: Η Τουρκία βρίσκεται σε μια εξαιρετική θέση, στο κέντρο τριών ηπείρων, ως γέφυρα μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών και θρησκειών, που ενώνει την Ανατολή με τη Δύση. Όπως τονίζω σε κάθε ευκαιρία, είμαστε μια χώρα που αντλεί έμπνευση από την ιστορία της, με το πρόσωπο και την κατεύθυνση στραμμένα τόσο προς την Ανατολή όσο και προς τη Δύση».

Η συνύπαρξη θρησκειών και εθνοτήτων στην Τουρκία

Στη συνέχεια, ο Ερντογάν προσπάθησε να προβάλλει την πολυθρησκευτική και πολυεθνική εικόνα της χώρας, με έμφαση στη συνύπαρξη και την ισοτιμία όλων των πολιτών ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την πίστη τους. «Σε αυτή τη γη που είναι πατρίδα μας εδώ και χίλια χρόνια, άνθρωποι κάθε φυλής, θρησκείας, δόγματος και καταγωγής ζουν ελεύθερα, χωρίς κανένα άγχος και καμία πίεση. Όταν επισκέπτεστε την Κωνσταντινούπολη, την Αντιόχεια, το Μάρντιν, το Ντιγιάρμπακιρ και πολλές άλλες πόλεις μας, βλέπετε τζαμιά, εκκλησίες και συναγωγές να στέκονται το ένα δίπλα στο άλλο. Θεωρούμε τις πολιτισμικές, θρησκευτικές και εθνοτικές διαφορές όχι ως στοιχείο διαίρεσης, αλλά αντίθετα ως πηγή πλούτου. Κάθε άνθρωπος μας, ανεξάρτητα από τη θρησκεία, το δόγμα και την εθνοτική του ομάδα, είναι πρώτα και κύρια άνθρωπος. Υπάρχουν διάφορες γλώσσες στον κόσμο, αλλά όλες έχουν την ίδια σημασία. Η επίσκεψή σας σε αυτήν τη γη, όπου εδώ και αιώνες οι λαμπτήρες των ναών διαφορετικών θρησκειών φωτίζουν τον ίδιο ουρανό, είναι μια σημαντική ευκαιρία που αναδεικνύει τόσο την ιδιαίτερη θέση της Τουρκίας όσο και τις κοινές μας αξίες».

Η Συμμαχία των Πολιτισμών ως απάντηση στη διεθνή ένταση

Ο Ερντογάν επικεντρώθηκε, επίσης, στην προσπάθεια της Τουρκίας να λειτουργήσει ως γεφυροποιός, αξιοποιώντας την πρωτοβουλία της Συμμαχίας των Πολιτισμών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, σε μια περίοδο αυξημένων παγκόσμιων εντάσεων. «Σε μια περίοδο που υποδαυλίζεται η σύγκρουση των πολιτισμών, η πρωτοβουλία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών αποτελεί το πιο απτό παράδειγμα αυτής της προσπάθειας».

Προσφυγικό – Ο ρόλος της Τουρκίας και οι εξελίξεις στην Ουκρανία

Η Τουρκία είναι μια χώρα που δέχεται πρόσφυγες από εμπόλεμες ζώνες και συμμετέχει στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό των συγκρούσεων, τόνισε ο Ερντογάν, προβάλλοντας τον ανθρωπιστικό ρόλο της χώρας του. «Όπως και στη Συρία, έτσι και στην Ουκρανία, ανοίξαμε τις πόρτες μας στους πρόσφυγες που εγκατέλειψαν τη χώρα τους λόγω πολέμου, και ειδικά στα παιδιά που έχουν πληγεί. Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις για τον τερματισμό των συγκρούσεων και προσπαθούμε να προσφέρουμε την απαραίτητη υποστήριξη και συνεισφορά. Οι εκκλήσεις μας για ειρήνη και διάλογο είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικές για την επιτυχία αυτών των προσπαθειών».

Γάζα – Κριτική στο Ισραήλ και στήριξη στην παλαιστινιακή υπόθεση

Ο Ερντογάν άσκησε σκληρή κριτική προς το Ισραήλ για τους βομβαρδισμούς, υπογραμμίζοντας την πάγια τουρκική ευαισθησία στο παλαιστινιακό ζήτημα. «Στο επίκεντρο μιας διαρκούς ειρήνης στην περιοχή μας βρίσκεται το ζήτημα της Γάζας, όπου εδώ και μήνες πολιτικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων εκκλησίες, τζαμιά, νοσοκομεία και σχολεία, έχουν πληγεί. Ένα από τα θρησκευτικά κτίρια που χτυπήθηκαν από το Ισραήλ ήταν η μοναδική καθολική εκκλησία στη Γάζα. Είναι γνωστό ότι εκτιμούμε πάντα την αποφασιστική στάση των προκατόχων σας, ιδίως όσον αφορά το παλαιστινιακό ζήτημα».

Συρία – Στήριξη των βημάτων για επιστροφή στην ομαλότητα

Ο Ερντογάν παρουσίασε τη Συρία ως χώρα που κάνει προσπάθειες σταθεροποίησης και δήλωσε ότι η Τουρκία στηρίζει την επιστροφή σε ειρηνική συμβίωση. «Υποστηρίζουμε τα βήματα που έχει κάνει η Συρία, μετά από χρόνια συγκρούσεων, για να γίνει μια χώρα όπου διαφορετικές θρησκείες, πολιτισμοί, θρησκευτικές ομάδες και εθνότητες ζουν ειρηνικά. Χαιρετίσαμε με ικανοποίηση την έκκληση της διεθνούς κοινότητας να μην εγκαταλείψει τη Συρία».

Ισλαμοφοβία – Καταγγελία της ανόδου της στη Δύση

Δεν δίστασε ο Ερντογάν να καταγγείλει την άνοδο της ισλαμοφοβίας, κατηγορώντας Δυτικούς πολιτικούς και ΜΜΕ ότι την τροφοδοτούν. «Η αυξανόμενη ισλαμοφοβία και η ξενοφοβία στη Δύση είναι εκδηλώσεις αυτής της τάσης. Τα μέσα ενημέρωσης, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι λαϊκιστές πολιτικοί, εν γνώσει ή εν αγνοία τους, υποθάλπουν ρατσιστικές αντιλήψεις απέναντι στους μουσουλμάνους. Ως Τουρκία, εδώ και καιρό επισημαίνουμε αυτή την απειλή και τον κίνδυνο. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε σημαντική την προσέγγιση του Συμβουλίου με τους οπαδούς άλλων θρησκειών».

Διαθρησκειακές επισκέψεις και ενίσχυση σχέσεων

Τέλος, ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε ότι η επίσκεψη μπορεί να ενισχύσει τη σχέση μεταξύ της Καθολικής Εκκλησίας και των μουσουλμάνων. «Όπως και ο προκάτοχός σας, θεωρούμε ότι η επίσκεψη στο Τζαμί στην Κωνσταντινούπολη θα είναι εποικοδομητική για τις σχέσεις με τους μουσουλμάνους».

Πάπας: Η Τουρκία ως γέφυρα θρησκειών και συνάντησης πολιτισμών

Αντίστοιχα, στην τοποθέτησή του, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ προτίμησε τη γλώσσα των συμβολισμών και απέφυγε επιμελώς οποιαδήποτε άμεση αναφορά στις καυτές εστίες κρίσης, περιορίζοντας το μήνυμά του στον ρόλο της Τουρκίας ως «γέφυρας» και σε έναν διακριτικό υπαινιγμό για το Ισραήλ. Με λόγια προσεκτικά σταθμισμένα, ο Πάπας δεν προέβη στις ηχηρές τοποθετήσεις που περίμενε η Άγκυρα για τις γεωπολιτικές πληγές —και κυρίως για τη Γάζα· αντίθετα, προέκρινε μια οικουμενική ρητορική συνύπαρξης και σταθερότητας.

Ο συμβολισμός στην Τουρκία

Όταν πήρε το λόγο, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ αναφέρθηκε στο συμβολικό μήνυμα της επίσκεψής του, ένα σήμα που αναδεικνύει τον ρόλο της Τουρκίας ως γέφυρας μεταξύ διαφορετικών κόσμων και πολιτισμών. «Η εικόνα της γέφυρας, που επιλέχθηκε ως λογότυπο της επίσκεψής σας, εκφράζει πολύ όμορφα τον ιδιαίτερο ρόλο της Τουρκίας τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον. Και το πιο σημαντικό είναι ότι εκτιμάτε την εσωτερική σας πολυμορφία. Αυτή η γέφυρα συνδέει την Τουρκία με τον εαυτό της. Αυτή η γέφυρα ενώνει τις διαφορετικές περιοχές της χώρας και, με αυτόν τον τρόπο, αποτελεί το σημείο συνάντησης των ευαισθησιών».

Η «κουλτούρα της συνάντησης»

Ο Πάπας υπογράμμισε ότι οι Χριστιανοί στην Τουρκία είναι μέρος της κοινωνίας και υπενθύμισε ότι ο Άγιος Ιωάννης ο 23ος αποτελεί από αρχαιοτάτων χρόνων το πρόσωπο που ενώνει τις δύο πλευρές. «Οι Χριστιανοί που ζουν στη χώρα σας είναι Τούρκοι και αποτελούν μέρος της κοινωνίας σας. Ο Άγιος Ιωάννης ο 23ος, τον οποίο αναγνωρίζετε ως Τούρκο Πάπα, είχε βαθιές φιλικές σχέσεις με το λαό σας και σεβόταν πολύ αυτή την ταυτότητα. Από τότε έχουν αναμφίβολα γίνει σημαντικά βήματα τόσο στην Εκκλησία όσο και στην κοινωνία μας. Ωστόσο, η ηχώ εκείνων των λόγων παραμένει ισχυρή και εξακολουθεί να τροφοδοτεί μια πιο προοδευτική και ειλικρινή νοοτροπία – αυτό που ο Πάπας Φραγκίσκος αποκαλούσε ‘κουλτούρα της συνάντησης’».

Η γέφυρα της αγάπης και η δημόσια διάστασή της

Ο Πάπας αναφέρθηκε στη γέφυρα αγάπης και τη δημόσια διάστασή της, ενώ άσκησε έμμεση κριτική στους γεωπολιτικούς γίγαντες που θεωρούν ότι η ισχύς αποτελεί το δίκαιο. «Αυτή η γέφυρα (η γέφυρα αγάπης) είναι μια τεράστια κρεμαστή γέφυρα που σχεδόν αψηφά τους νόμους της βαρύτητας. Η αγάπη έχει, εκτός από τα ιδιωτικά και προσωπικά της χαρακτηριστικά, και μια ορατή και δημόσια διάσταση. Επιπλέον, αμφισβητεί τη νοοτροπία ότι ο ισχυρός έχει το δίκιο και απαιτεί να γίνουν αποδεκτά η συμπόνια και η αλληλεγγύη ως πραγματικά κριτήρια ανάπτυξης».

Κάλεσμα στην Τουρκία για ρόλο σταθερότητας στην περιοχή

Ο Πάπας απηύθυνε στη συνέχεια έκκληση στην Τουρκία να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας και να συμβάλει ενεργά στην ειρήνη, τονίζοντας και το διαχρονικό ρόλο της χώρας. «Κύριε Πρόεδρε, η Τουρκία ας είναι πηγή σταθερότητας και προσέγγισης μεταξύ των λαών, στην υπηρεσία μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης. Η ιερή έδρα επιθυμεί να διατηρήσει τις σχέσεις με την Τουρκία, αλλά και να συνεργαστεί για την οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου, με τη συμβολή αυτής της γέφυρας μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Ασίας και Ευρώπης, καθώς και των πολιτισμών και των θρησκειών», είπε, ενώ στο τέλος αναφέρθηκε στη διάθεση συνεργασίας και στην ανάγκη κοινής πορείας με βάση τις αξίες και την ανθρώπινη ανάπτυξη. «Το ιερό αξίωμα καλεί όλα τα έθνη που ενδιαφέρονται για την ολιστική ανάπτυξη κάθε ανθρώπου, να συνεργαστούν σε πνεύμα φιλίας και αλληλεγγύης, μόνο με την πνευματική και ηθική φιλία μπορεί να επιτευχθεί μια πραγματική ανάπτυξη».