Σε μια από τις πιο σύνθετες μετεκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών έχει εισέλθει το Ισραήλ, με τα αραβικά κόμματα να αναδεικνύονται σε καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή του επόμενου πρωθυπουργού. Η Κοινή Λίστα και το Ra’am του Μανσούρ Αμπάς, που εξασφάλισαν συνολικά 19 έδρες στην Κνεσέτ, τάχθηκαν υπέρ της ανάθεσης εντολής σχηματισμού κυβέρνησης στον πρώην αρχηγό των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ.

Η εξέλιξη δημιουργεί ένα θεωρητικό αντινετανιαχικό μέτωπο 67 βουλευτών, την ώρα που το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει περιοριστεί στις 53 έδρες.

Ωστόσο, η δυνατότητα να προταθεί ο Άιζενκοτ για πρωθυπουργός δεν ταυτίζεται με την ύπαρξη συμφωνημένης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που θα μπορούσε να στηρίξει μια νέα κυβέρνηση.

Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, το Reuters επιβεβαίωσε ότι η θέση του Νετανιάχου αποδυναμώνεται, καθώς τα αραβικά κόμματα υποστηρίζουν τον βασικό αντίπαλό του, ενώ η υπερορθόδοξη Ενωμένη Τορά αρνήθηκε να προτείνει οποιονδήποτε υποψήφιο για την πρωθυπουργία.

Από την άλλη πλευρά, οι τέσσερις βασικές πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης διαθέτουν 48 βουλευτές. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Yashar του Άιζενκοτ, η συμμαχία Together των Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, το Yisrael Beytenu του Άβιγκντορ Λίμπερμαν και οι Δημοκρατικοί του Γιαΐρ Γκολάν.

Οι υπόλοιπες 19 έδρες κατανέμονται ανάμεσα στην Κοινή Λίστα, με 11 βουλευτές, και το Ra’am, με οκτώ.

Η στάση αυτών των δύο κομμάτων αλλάζει τους συσχετισμούς, καθώς μπορούν να επηρεάσουν την ανάθεση εντολής σχηματισμού κυβέρνησης χωρίς να ενταχθούν απαραίτητα σε κυβερνητικό συνασπισμό.

Η ιστορική κίνηση των αραβικών κομμάτων

Η απόφαση των αραβικών παρατάξεων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της μετεκλογικής περιόδου.

Ο Άχμαντ Τίμπι, από τις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της αραβικής πολιτικής εκπροσώπησης στο Ισραήλ, έχει ξεκαθαρίσει ότι προτεραιότητα αποτελεί η απομάκρυνση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία.

Η Κοινή Λίστα εμφανίζεται διατεθειμένη να παρέχει εξωτερική κοινοβουλευτική υποστήριξη σε κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ, χωρίς να αναλάβει υπουργικές θέσεις ή να ταυτιστεί πλήρως με τις επιλογές της στην εξωτερική πολιτική και στην ασφάλεια.

Η διαφοροποίηση δεν είναι τυπική. Οι αραβικές παρατάξεις διαφωνούν σε θεμελιώδη ζητήματα με τις σιωνιστικές πολιτικές δυνάμεις, ιδιαίτερα όσον αφορά το Παλαιστινιακό, τη Δυτική Όχθη και τον χαρακτήρα του ισραηλινού κράτους.

Επιχειρούν, ωστόσο, να αξιοποιήσουν τη σημαντική εκλογική ενίσχυσή τους για να διεκδικήσουν βελτιώσεις στην καθημερινότητα των Αράβων πολιτών του Ισραήλ.

Τα αιτήματά τους αφορούν την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, την αστυνόμευση, την ισότητα, τις δημόσιες επενδύσεις και τις κατεδαφίσεις κατοικιών.

Ο Γιούσεφ Τζαμπαρίν, επικεφαλής της Κοινής Λίστας, αντιμετωπίζει τη συγκυρία ως ευκαιρία για αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης.

Το Ra’am του Μανσούρ Αμπάς έχει ήδη εμπειρία συμμετοχής σε κυβερνητική συνεργασία, καθώς το 2021 είχε ενταχθεί στον συνασπισμό Μπένετ–Λαπίντ.

Στις 4 Νοεμβρίου ανακοίνωσε ότι θα προτείνει τον Άιζενκοτ για την πρωθυπουργία, ενώ την επόμενη ημέρα ακολούθησε και η Κοινή Λίστα.

Ο Άιζενκοτ έχει 67 συστάσεις, αλλά όχι 67 κυβερνητικούς εταίρους

Το βασικό πρόβλημα για τον Άιζενκοτ βρίσκεται στις αντιθέσεις του ίδιου του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου.

Ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν έχει διαμηνύσει ότι μπορεί να υποστηρίξει την ανάθεση εντολής στον πρώην αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων, αλλά δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από τα αραβικά κόμματα.

Αντίστοιχες δυσκολίες αντιμετωπίζει και ο Ναφτάλι Μπένετ, ο οποίος απευθύνεται σε εκλογικό ακροατήριο με έντονα κεντροδεξιά χαρακτηριστικά και έχει διατυπώσει επιφυλάξεις για μια τέτοια συνεργασία.

Αντίθετα, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών, Γιαΐρ Γκολάν, έχει υποστηρίξει τη δυνατότητα κοινοβουλευτικής συνεργασίας με τις αραβικές παρατάξεις.

Ο ίδιος ο Άιζενκοτ έχει θέσει πολιτικές προϋποθέσεις, όπως η αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού και δημοκρατικού κράτους και η σαφής τοποθέτηση απέναντι στη Χαμάς.

Το αποτέλεσμα είναι μια ιδιόμορφη κατάσταση: οι αντίπαλοι του Νετανιάχου μπορούν να συγκεντρώσουν αρκετούς βουλευτές ώστε να εμποδίσουν την παραμονή του στην εξουσία, αλλά δυσκολεύονται να συμφωνήσουν στο πρόγραμμα και στη σύνθεση μιας νέας κυβέρνησης.

Το σχέδιο κυβέρνησης με μόλις 49 ψήφους

Στο ισραηλινό πολιτικό παρασκήνιο εξετάζεται ακόμη και η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Yedioth Ahronoth και του ynet, το οποίο επικαλείται ο δημοσιογράφος Αμίρ Έτινγκερ, έχει διερευνηθεί σενάριο ανάδειξης κυβέρνησης Άιζενκοτ με 49 θετικές ψήφους έναντι 46 αρνητικών.

Η δυνατότητα βασίζεται στο γεγονός ότι η αρχική ψήφος εμπιστοσύνης στο ισραηλινό κοινοβούλιο δεν απαιτεί υποχρεωτικά 61 θετικές ψήφους. Αρκεί οι θετικές ψήφοι να υπερβαίνουν τις αρνητικές.

Το συγκεκριμένο σχέδιο προβλέπει ότι 48 βουλευτές της αντιπολίτευσης θα υπερψήφιζαν τη νέα κυβέρνηση και θα εξασφαλιζόταν μία επιπλέον θετική ψήφος από το Ra’am.

Παράλληλα, 25 βουλευτές, προερχόμενοι από την Κοινή Λίστα, το Ra’am και την υπερορθόδοξη Ενωμένη Τορά, θα απείχαν από την ψηφοφορία.

Ωστόσο, το σχέδιο παραμένει υπό διερεύνηση και δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη συμφωνία για την εφαρμογή του.

Επιπλέον, ακόμη και αν μια τέτοια κυβέρνηση καταφέρει να λάβει αρχική ψήφο εμπιστοσύνης, η επιβίωσή της θα εξαρτάται από διαρκείς κοινοβουλευτικές συνεννοήσεις.

Οι υπερορθόδοξοι εγκαταλείπουν προσωρινά τον Νετανιάχου

Καθοριστική εξέλιξη αποτελεί η στάση της Ενωμένης Τορά, του υπερορθόδοξου κόμματος που διαθέτει επτά έδρες και αποτελούσε παραδοσιακό σύμμαχο του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Στις 5 Νοεμβρίου, οι εκπρόσωποί του ανακοίνωσαν στον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτσογκ ότι δεν προτείνουν κανέναν από τους δύο βασικούς διεκδικητές της πρωθυπουργίας.

Η απόφαση περιορίζει τις συστάσεις υπέρ του Νετανιάχου στις 46, εφόσον οι υπόλοιποι σύμμαχοί του διατηρήσουν τη στήριξή τους.

Η Ενωμένη Τορά δεν προσχώρησε στην αντιπολίτευση. Επέλεξε να διατηρήσει ανοικτές τις επιλογές της, προκειμένου να εξασφαλίσει δεσμεύσεις για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα: τις απαλλαγές των σπουδαστών των υπερορθόδοξων θρησκευτικών σχολών από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία.

Το αίτημα αυτό αποτελεί σοβαρό εμπόδιο σε ενδεχόμενη συνεργασία με τον Άιζενκοτ, καθώς σημαντικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης, ιδιαίτερα ο Λίμπερμαν, υποστηρίζουν τη στράτευση των υπερορθόδοξων.

Η στάση της Ενωμένης Τορά αυξάνει την αβεβαιότητα για τον Νετανιάχου, χωρίς να σημαίνει ότι οι επτά έδρες της είναι διαθέσιμες για μια εναλλακτική κυβέρνηση.

Το προηγούμενο του Ράμπιν και η προσπάθεια πολιτικής ανατροπής

Η δυνατότητα εξωτερικής κοινοβουλευτικής υποστήριξης από αραβικές παρατάξεις δεν είναι εντελώς άγνωστη στην ισραηλινή πολιτική ιστορία.

Τη δεκαετία του 1990, ο Γιτζάκ Ράμπιν αξιοποίησε τη στήριξη αραβικών κομμάτων για να διατηρήσει την κοινοβουλευτική του θέση και να προωθήσει την ειρηνευτική διαδικασία που οδήγησε στις Συμφωνίες του Όσλο.

Η σημερινή πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική.

Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που ακολούθησαν και η ενίσχυση συντηρητικών και θρησκευτικών πολιτικών δυνάμεων έχουν περιορίσει τα περιθώρια συνεργασίας ανάμεσα σε εβραϊκά και αραβικά κόμματα.

Για τον Άιζενκοτ, η πρόκληση δεν είναι μόνο να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου, αλλά να δημιουργήσει μια πολιτικά βιώσιμη συμμαχία μεταξύ δυνάμεων με ουσιαστικές διαφορές σε ζητήματα ασφάλειας, εθνικής ταυτότητας και Παλαιστινιακού.

Ο Νετανιάχου αμφισβητεί την εκλογική διαδικασία

Ο απερχόμενος πρωθυπουργός επιχειρεί να διατηρήσει την πολιτική πρωτοβουλία, προβάλλοντας αντιρρήσεις για τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων στη συγκρότηση μιας νέας κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Παράλληλα, στελέχη του Likud έχουν διατυπώσει καταγγελίες για πιθανή εκλογική νοθεία και εξωτερικές παρεμβάσεις στην εκλογική διαδικασία.

Οι καταγγελίες αυτές δεν έχουν τεκμηριώσει αλλοίωση του εκλογικού αποτελέσματος.

Ο πρόεδρος της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής του Ισραήλ, δικαστής Νόαμ Σόλμπεργκ, έχει απορρίψει την εικόνα ότι η ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας έχει υπονομευθεί.

Το ζήτημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς το Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο αλλαγής κυβέρνησης ύστερα από παρατεταμένη πόλωση.

Ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ έχει επίσης υπερασπιστεί τη νομιμότητα της συμμετοχής των αραβικών πολιτικών δυνάμεων στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Μέχρι τις 11 Νοεμβρίου η πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης

Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 11η Νοεμβρίου, μέχρι την οποία ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ πρέπει να επιλέξει τον πολιτικό αρχηγό που θεωρεί ότι διαθέτει τις περισσότερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση.

Ο εντολοδόχος θα έχει αρχικά 28 ημέρες για να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική υποστήριξη, με δυνατότητα παράτασης έως 14 επιπλέον ημέρες.

Ο Άιζενκοτ εμφανίζεται να διαθέτει σαφές προβάδισμα ως προς τις προεδρικές συστάσεις, όχι όμως και εξασφαλισμένη κυβερνητική πλειοψηφία.

Τα βασικά ενδεχόμενα περιλαμβάνουν τη δημιουργία κυβέρνησης μειοψηφίας με εξωτερική υποστήριξη αραβικών κομμάτων, τη συνεργασία με υπερορθόδοξες παρατάξεις, τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας με συμμετοχή του Likud ή, σε περίπτωση αποτυχίας των διαβουλεύσεων, την προκήρυξη νέων εκλογών.

Η τελευταία επιλογή θα παρέτεινε την πολιτική αβεβαιότητα και θα διατηρούσε τον Νετανιάχου στην πρωθυπουργία μέχρι τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.

Το αποτέλεσμα της κάλπης της 27ης Οκτωβρίου έχει αφαιρέσει από τον Νετανιάχου την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, χωρίς να έχει εξασφαλίσει στους αντιπάλους του τη δυνατότητα άμεσης ανάληψης της εξουσίας.

Το κλειδί βρίσκεται πλέον στις 19 έδρες των αραβικών παρατάξεων και στη στάση των υπερορθόδοξων.

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι οι Άραβες πολίτες του Ισραήλ, μέσω της κοινοβουλευτικής τους εκπροσώπησης, αποκτούν αποφασιστική επιρροή στη διαδικασία επιλογής πρωθυπουργού.

Το ερώτημα είναι εάν ο Γκάντι Άιζενκοτ θα κατορθώσει να μετατρέψει αυτή την υποστήριξη σε λειτουργική κυβερνητική συμφωνία ή εάν οι εσωτερικές αντιθέσεις της αντιπολίτευσης θα επιτρέψουν στον Μπενιαμίν Νετανιάχου να παραμείνει στην εξουσία παρά την απώλεια της πλειοψηφίας του.

Τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διερεύνηση και λογοδοσία όσων διαπράττουν επιθέσεις, διώξεις και απειλές κατά των χριστιανικών και άλλων κοινοτήτων στη Συρία, διαβεβαίωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλλας απαντώντας σε ερώτηση του Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Νικόλα Φαραντούρη.

🇪🇺🇸🇾 #Συρία – ΝΑΙ στη διερεύνηση και λογοδόσια για τις διώξεις Χριστιανών και άλλων κοινοτήτων στη Συρία. Η απάντηση #Κάλλας στη γραπτή ερώτησή μου:

⚠️ Σε γραπτή ερώτησή του προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ Κάγια Κάλλας, είχα ζητήσει δεσμεύσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις συριακές αρχές, μετά τα συνεχιζόμενα επεισόδια θρησκευτικής βίας στη Χριστιανική πόλη Suqaylabiyah (Σελευκόβηλο) με παρενόχληση γυναικών, βανδαλισμό χώρων λατρείας και εκτεταμένες υλικές καταστροφές.

🚨 Κατά την επίσκεψή μου στη Συρία εν μέσω των μεγάλων σφαγών Χριστιανών και Αλαουιτών τον Μάρτιο του 2025, είχα ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Ένωση για τις διώξεις των παραστρατιωτικών του νέου καθεστώτος Αλ Τζολάνι και είχα ζητήσει μέτρα προστασίας των θρησκευτικών και εθνικών κοινοτήτων. Ακουλούθησε νέο κύμα διώξεων και η τρομοκρατική επίθεση στον Ι. Ναό του Προφήτη Ηλία στη Δαμασκό στις 22 Ιουνίου 2025, στην οποία έχασαν τη ζωή τους 25 χριστιανοί ορθόδοξοι την ώρα της Κυριακάτικης Λειτουργίας.

✅️ Στη σημερινή απάντησή της η Ύπατη Εκπρόσωπος επανέλαβε ότι «η μετάβαση στη Συρία μπορεί να
επιτύχει μόνο εάν είναι όντως συμπεριληπτική και προστατεύει τα δικαιώματα όλων των
Σύριων, ανεξάρτητα από το εθνοτικό και θρησκευτικό τους υπόβαθρο, χωρίς διακρίσεις». Η Κάγια Κάλλας αποκάλυψε επίσης ότι μετέφερε το μήνυμα αυτό στους
συνομιλητές της κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στη Συρία στις 29 Σεπτεμβρίου 2026.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ σημειώνει επίσης την ευθύνη των μεταβατικών αρχών της Συρίας να
διασφαλίσουν την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων των Σύριων. «Η ΕΕ έχει
επανειλημμένα ζητήσει πλήρη και αμερόληπτη διερεύνηση τέτοιων περιστατικών και
λογοδοσία για όλους τους δράστες. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για την οικοδόμηση
εμπιστοσύνης, την προώθηση της εθνικής συμφιλίωσης και τη διασφάλιση του σεβασμού του
κράτους δικαίου» αναφέρει στην απάντησή της και δεσμεύεται να συνεχίσει τις προσπάθειες «για πλήρη λογοδοσία όλων των δραστών».

📢 ΩΣΤΟΣΟ, όπως δήλωσα πριν λίγο, ΔΕΝ αρκούν ούτε οι διαπιστώσεις ούτε τα ευχολόγια. Θα συνεχίσουμε να ζητάμε πλήρη προστασία και κυρώσεις σε χώρες και καθεστώτα που αποδεδειγμένα δεν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θρησκευτικές ελευθερίες.

— Νικόλας Φαραντούρης / Nikolas Farantouris (@NFarantouris) November 5, 2026

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ σε γραπτή ερώτησή του προς την Ύπατη Εκπρόσωπο είχε ζητήσει δεσμεύσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις συριακές αρχές, μετά τα συνεχιζόμενα επεισόδια θρησκευτικής βίας στη Χριστιανική πόλη Suqaylabiyah (Σελευκόβηλο) με παρενόχληση γυναικών, βανδαλισμό χώρων λατρείας και εκτεταμένες υλικές καταστροφές.

Από τον Άσαντ στον Αλ Σάαρα (Τζολάνι)

Κατά την επίσκεψή του στη Συρία εν μέσω των μεγάλων σφαγών Χριστιανών και Αλαουιτών τον Μάρτιο του 2025, ο Νικόλας Φαραντούρης είχε ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Ένωση για τις διώξεις των παραστρατιωτικών του νέου καθεστώτος υπό το πρώην στέλεχος της τρομοκρατικής οργάνωσης Αλ Νούστρα – Αλ Κάιντα και νυν μεταβατικό πρόεδρο Αλ Σάαρα (Αλ Τζολάνι) και είχε ζητήσει μέτρα προστασίας των θρησκευτικών και εθνικών κοινοτήτων.

Ακουλούθησε νέο κύμα διώξεων και η τρομοκρατική επίθεση στον Ι. Ναό του Προφήτη Ηλία στη Δαμασκό στις 22 Ιουνίου 2025, στην οποία έχασαν τη ζωή τους 25 χριστιανοί ορθόδοξοι την ώρα της Κυριακάτικης Λειτουργίας.

Στη σημερινή απάντησή της η Ύπατη Εκπρόσωπος επανέλαβε ότι «η μετάβαση στη Συρία μπορεί να επιτύχει μόνο εάν είναι όντως συμπεριληπτική και προστατεύει τα δικαιώματα όλων των Σύριων, ανεξάρτητα από το εθνοτικό και θρησκευτικό τους υπόβαθρο, χωρίς διακρίσεις». Η Κάγια Κάλλας αποκάλυψε επίσης ότι μετέφερε το μήνυμα αυτό στους συνομιλητές της κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στη Συρία στις 29 Σεπτεμβρίου 2026.

Αναφορικά με τα περιστατικά που καταγγέλλει στη γραπτή ερώτησή του ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ σημειώνει την ευθύνη των μεταβατικών αρχών της Συρίας να διασφαλίσουν την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων των Σύριων. «Η ΕΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει πλήρη και αμερόληπτη διερεύνηση τέτοιων περιστατικών και λογοδοσία για όλους τους δράστες. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, την προώθηση της εθνικής συμφιλίωσης και τη διασφάλιση του σεβασμού του κράτους δικαίου» αναφέρει στην απάντησή της στον Νικόλα Φαραντούρη και δεσμεύεται να συνεχίσει τις προσπάθειες «για πλήρη λογοδοσία όλων των δραστών».

«Όχι άλλες διαπιστώσεις, δράσεις τώρα»

«Δεν αρκούν ούτε οι διαπιστώσεις ούτε τα ευχολόγια», αναφέρει σε δήλωσή του Νικόλας Φαραντούρης. «Θα συνεχίσουμε να ζητάμε πλήρη προστασία και κυρώσεις σε χώρες και καθεστώτα που αποδεδειγμένα δεν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θρησκευτικές ελευθερίες», καταλήγει ο Έλληνας ευρωβουλευτής.

Σοβαρές επισημάνσεις για την πολιτική της Άγκυρας απέναντι στην Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, η οποία δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της ενταξιακής πορείας των υποψήφιων προς ένταξη χωρών για το 2026.

Η Κομισιόν καταγράφει ένα ευρύ φάσμα τουρκικών ενεργειών που επηρεάζουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Από την παρεμπόδιση των ερευνητικών εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μέχρι την επαναβεβαίωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και τη διατήρηση της απειλής πολέμου σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων, η έκθεση αναδεικνύει τις σοβαρές εκκρεμότητες στις σχέσεις της Τουρκίας με δύο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ευρωπαϊκή καταγραφή της τουρκικής παρεμπόδισης στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναφορά στο έργο Great Sea Interconnector, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να παρεμβαίνει στις ερευνητικές δραστηριότητες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Το έργο έχει χαρακτηριστεί ως ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος και αποσκοπεί στην ενεργειακή διασύνδεση της Κυπριακής Δημοκρατίας με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα μέσω της Ελλάδας.

Στο κεφάλαιο για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, οι Βρυξέλλες διαπιστώνουν ότι η Άγκυρα, παρά τον σημαντικό ρόλο της στην περιφερειακή ενεργειακή διασυνδεσιμότητα, δεν έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με το αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.

Η συγκεκριμένη επισήμανση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η παρεμπόδιση δεν αφορά αποκλειστικά ένα διμερές ελληνοκυπριακό εγχείρημα, αλλά ενεργειακή υποδομή που έχει ενταχθεί στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό.

Άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Ξεκάθαρη θέση των Βρυξελλών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναβεβαιώνει την πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Σύμφωνα με την έκθεση, η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμβαδίζει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να δημιουργήσει έννομες συνέπειες εις βάρος τους.

Η αναφορά αποκτά πρόσθετη σημασία μετά την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που εδρεύει στη Βεγγάζη, τον Οκτώβριο του 2026.

Στις 20 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχαν εκδώσει κοινή δήλωση, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία άκυρη και εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Στην έκθεση καταγράφονται επίσης οι εξελίξεις στην ενεργειακή συνεργασία Τουρκίας–Λιβύης. Η Κομισιόν σημειώνει ότι το μνημόνιο συνεργασίας για τους υδρογονάνθρακες, το οποίο υπεγράφη τον Οκτώβριο του 2022, δεν έχει επικυρωθεί από την Τουρκία.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην παραχώρηση άδειας ερευνών στην τουρκική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO από την Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης τον Φεβρουάριο του 2026.

Παραμένει η απειλή πολέμου για τα 12 ναυτικά μίλια

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της αξιολόγησης αφορά τη συνεχιζόμενη ισχύ της απόφασης της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, με την οποία η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων πέραν των έξι ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο αντιμετωπίζεται ως αιτία πολέμου.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει τη δυνατότητα καθορισμού χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια.

Η διατήρηση του casus belli καταγράφεται ως παράγοντας που εξακολουθεί να επιβαρύνει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Οι Βρυξέλλες καλούν την Άγκυρα να επιδείξει έμπρακτο σεβασμό στις αρχές της καλής γειτονίας, να αποφεύγει απειλές και να επιδιώκει την ειρηνική επίλυση των διαφορών, ακόμη και με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

«Γαλάζια Πατρίδα», NAVTEX και αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η συστηματική προβολή τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο.

Η Κομισιόν καταγράφει την έκδοση μη εγκεκριμένων ναυτιλιακών προειδοποιήσεων NAVTEX και την επανάληψη των τουρκικών αξιώσεων περί αποστρατιωτικοποίησης νησιών του ανατολικού Αιγαίου.

Όπως επισημαίνεται, τέτοιες θέσεις συνδέονται με έμμεση αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της χώρας.

Ανησυχία εκφράζεται και για την ενσωμάτωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία, καθώς η προώθηση αυτών των αντιλήψεων θεωρείται ότι μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις προοπτικές περιφερειακής συνεργασίας.

Επιπλέον, η Επιτροπή καταγράφει την επανεμφάνιση υπερπτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, καθώς και σημαντική αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων.

Στην ίδια ενότητα περιλαμβάνεται η ανακήρυξη δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων, τον Αύγουστο του 2026, στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι εκτάσεις τους βρίσκονται κυρίως πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.

Κυπριακό: Αντίθετη στα ψηφίσματα του ΟΗΕ η επιμονή της Άγκυρας για δύο κράτη

Η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και συνεχίζει να υποστηρίζει λύση δύο κρατών, θέση που αντιβαίνει στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Στην αξιολόγηση περιλαμβάνονται επίσης οι τουρκικές ενέργειες στα Βαρώσια και η ανάγκη αποφυγής μονομερών ενεργειών που υπονομεύουν τις προσπάθειες διευθέτησης του Κυπριακού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει την απαίτηση για εξομάλυνση των σχέσεων της Τουρκίας με την Κυπριακή Δημοκρατία και πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας όλων των κρατών-μελών.

Δεν βλέπει διατηρήσιμη αποκλιμάκωση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Παρά τις αρνητικές διαπιστώσεις, η έκθεση υποστηρίζει, ότι το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις έχει βελτιωθεί μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023.

Ο πολιτικός διάλογος συνεχίζεται, πραγματοποιούνται συναντήσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και διατηρούνται δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών των δύο χωρών.

Ωστόσο, η Κομισιόν διαπιστώνει ότι οι θετικές αυτές εξελίξεις δεν έχουν οδηγήσει σε σταθερή αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Και εδώ σχετίζεται αυτό που φωνάζουμε εξ αρχής, ότι με τη “Διακήρυξη των Αθηνών” ξεπλύναμε την Τουρκία.

Ενδεικτική θεωρείται η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου τον Οκτώβριο, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο τις διαφωνίες σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.

Παράλληλα, η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εταίρο της ΕΕ σε ζητήματα μετανάστευσης, περιφερειακής ασφάλειας και συνδεσιμότητας. Η συνεργασία αυτή, ωστόσο, δεν αναιρεί τις σοβαρές επιφυλάξεις που διατυπώνει η Επιτροπή για τις σχέσεις καλής γειτονίας, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ο βαθμός ευθυγράμμισης της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας της ΕΕ παραμένει εξαιρετικά χαμηλός, στο 4%.

Η έκθεση της 4ης Νοεμβρίου αποτυπώνει έτσι την αντίφαση ανάμεσα στη συνεχιζόμενη διπλωματική προσέγγιση και στις εκκρεμείς διαφορές ασφαλείας στην περιοχή.

Οι Βρυξέλλες ξεκαθαρίζουν ότι η βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία συνδέεται με τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της κυριαρχίας των κρατών-μελών και των αρχών της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.