Γράφει ο Ευάγγελος Βαλλιανάτος, Counter Punch

* Η χρήση των μηχανών ήταν διαδεδομένη στους αρχαίους Έλληνες. Στην πραγματικότητα, οι μηχανές και τα προϊόντα της χειροτεχνίας ήταν μέρος του ιστού του ελληνικού πολιτισμού, τόσο πολιτικού όσο και θρησκευτικού. Ακόμη και θεοί (Προμηθέας, Μήτις, Αθηνά και Ήφαιστος) προστάτευαν τον τεχνολογικό πολιτισμό των Ελλήνων. Πράγματι, οι θεοί δημιούργησαν μοντέλα δεξιοτεχνίας που πυροδότησε την ελληνική φαντασία για μια επιστημονική και τεχνολογική κατανόηση του Κόσμου.

Ελληνική τεχνογνωσία

Οι Κύκλωπες ήταν οι πρώτες μηχανικές ιδιοφυΐες στον ελληνικό πολιτισμό. Κατασκεύασαν τον πανίσχυρο κεραυνό για τον Δία για να τελειώσει ο πόλεμος μεταξύ των θεών. Όμως ο κεραυνός έκανε τον Δία υπέρτατο.

* Οι Κύκλωπες βγαίνουν από την ελληνική μυθολογία, η οποία είναι γεμάτη θεούς και ήρωες που ενσαρκώνουν εξαιρετικές γνώσεις και δυνάμεις. Αυτή η μυθολογία, την οποία οι Έλληνες θεωρούσαν πρώιμη ιστορία, παρείχε τη μεταφυσική του ζήλου και της επιτυχίας στην τεχνική εργασία. Οι Έλληνες είχαν το πλεονέκτημα του μυημένου στη δεξιοτεχνία. Ένας από τους θεούς τους, ο Ήφαιστος, ήταν ένας ανώτατος μεταλλουργός και μηχανικός που σχεδίασε και κατασκεύασε την Ασπίδα του Αχιλλέα και το ρομπότ Τάλως που φύλαγε την Κρήτη και τον εραστή του Δία, την Ευρώπη, στην ύστερη Μινωική Εποχή τον 12ο αιώνα π.Χ.

Ο Στέφανος Παϊπέτης, αείμνηστος καθηγητής μηχανολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών και συγγραφέας του βιβλίου Η άγνωστη τεχνολογία στον Όμηρο (Springer, 2010), εξέτασε την τεχνολογία στα ομηρικά έπη, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Ήφαιστος κατασκεύασε την Ασπίδα του Αχιλλέα με προηγμένη γνώση και τεχνολογία μετάλλων και υλικών. Με άλλα λόγια, ο Ήφαιστος «κατείχε βαθιά γνώση των δυναμικών μηχανικών ιδιοτήτων των ελασματοποιημένων σύνθετων κατασκευών».

Ένας σύζυγος και μια σύζυγος αρχαιολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, η Σάρον Στόκερ και ο Τζακ Ντέιβις, ανακάλυψαν τον Μάιο του 2015 μια μικροσκοπική πέτρα από αχάτη. Αυτό το διαμάντι στο μέγεθος του αντίχειρα είναι χαραγμένο με μια υπέροχη εικόνα ενός πολεμιστή που φαίνεται να βγαίνει από την Ιλιάδα του Ομήρου, ίσως απεικονίζοντας τον υπερήρωα Αχιλλέα να σκοτώνει τον Τρωικό υπερήρωα Έκτορα, με έναν άλλο νεκρό στρατιώτη να απλώνεται στα πόδια του.

Γκρίφιν Πολεμιστής. Ευγενική προσφορά του The Palace of Nestor Excavations, The Department of Classics University of Cincinnati.

Φυσικά, αυτό δεν μπορεί να συμβαίνει αφού αυτός ο πολεμιστής πέθανε αιώνες πριν από τον Τρωικό πόλεμο. Έτσι, η εκπληκτική πραγματικότητα σχετικά με αυτό το διαμάντι είναι η λεπτομέρεια που προσφέρει στο ανθρώπινο σώμα. Το περιοδικό του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι της 6ης Νοεμβρίου 2017, ανέφερε ο Ντέιβις λέγοντας ότι τέτοιες ανατομικές λεπτομέρειες δεν εμφανίζονται ξανά παρά την κλασική εποχή, περίπου χίλια χρόνια αργότερα. Αυτό το στολίδι ήταν μέρος ενός γεμάτου θησαυρού τάφου ενός πολεμιστή που πέθανε κάποια στιγμή μεταξύ 1500 και 1450 π.Χ. στην Πύλο, νοτιοδυτική Πελοπόννησος, Ελλάδα. Ο θησαυρός περιλάμβανε τέσσερα χρυσά δαχτυλίδια, χάντρες από πολύτιμες πέτρες, ασημένια κύπελλα, χτένες από ελεφαντόδοντο, ένα χάλκινο σπαθί και αρκετές εκατοντάδες άλλα αντικείμενα. Ένα από αυτά ήταν μια πλάκα από ελεφαντόδοντο με έναν Γκρίφιν, ένα μυθικό ζώο που είχε σώμα λιονταριού και κεφάλι και φτερά αετού. Αυτός είναι ο λόγος που ο πολεμιστής της Πύλου ονομάστηκε Griffin Warrior.

Όπως η φανταστική εικόνα του πολεμιστή της Πύλου, τα χρυσά δαχτυλίδια αντικατοπτρίζουν την ανώτερη δεξιοτεχνία. Το UC Magazine της 3ης Οκτωβρίου 2016 είπε ότι ο χρυσοχόος χρησιμοποίησε «πολλά φύλλα χρυσού». Παρόμοιες προηγμένες γνώσεις και τεχνολογία βρίσκουμε στη χειροτεχνία της Ασπίδας του Αχιλλέα . Ο πολεμιστής της Πύλου πέθανε διακόσια σαράντα τρία χρόνια πριν ο Οδυσσέας επιστρέψει στην Ιθάκη το 1207 π.Χ. Ωστόσο, η κουλτούρα του Γκρίφιν Πολεμιστή, αιχμαλωτισμένη στο μικροσκοπικό πετράδι και η τεχνολογία που απαιτείται για τη χάραξή του, πληροφόρησε τους Έλληνες για τα ομηρικά έπη.

Εκτός από τις αριστουργηματικές ιδιότητες της τέχνης και του σχεδιασμού της σκηνής μάχης στο στολίδι, πώς δούλεψε ο καλλιτέχνης σε μια τόσο μικροσκοπική πέτρα; Είχε μεγεθυντικό φακό; Το ίδιο ερώτημα κάνουμε όταν βλέπουμε τα δόντια των οδοντοφόρων τροχών (σ.σ. γραναζιών) και τις επιγραφές στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, τον υπολογιστή της ιδιοφυΐας που κατασκεύασαν οι Έλληνες περίπου δώδεκα και μισό αιώνες μετά το θάνατο του πολεμιστή της Πύλου.

* Η εξαίσια τέχνη του Griffin Warrior ταιριάζει όμορφα στις πολυτελείς και αξέχαστες εικόνες που ζωγραφίστηκαν στους τοίχους των σπιτιών της Εποχής του Χαλκού στο Ακρωτήρι στο νησί της Θήρας του Αιγαίου, περίπου 3.000 χρόνια π.Χ. Το νησί είχε κάτι παραπάνω από όμορφη τέχνη. Το Ακρωτήρι είχε διώροφα σπίτια, πλακόστρωτα δρομάκια, τρεχούμενα νερά και τουαλέτες. Αυτή η καθαριότητα έφτασε στη Δυτική Ευρώπη στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα.

* Ήδη τον τέταρτο αιώνα π.Χ., οι Έλληνες διέθεταν υψηλά και απαιτητικά πρότυπα ποιοτικού ελέγχου για τη μεταλλουργία και τη μηχανική. Για παράδειγμα, μια επιγραφή του τέταρτου αιώνα από την Ελευσίνα ορίζει ότι το μείγμα χαλκού-κασσιτέρου για κοντές μεταλλικές ράβδους ( πολοί ) και των μεταλλικών περιβλημάτων τους ( εμπόλια ) που συνδέουν τα τύμπανα στήλης πρέπει να αποτελείται από 11 μέρη χαλκού και 1 μέρος κασσίτερου. Οι μεταλλικές ράβδοι πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να περιστρέφονται στα περιβλήματά τους σε σχήμα συμμετρικών κύβων, σκαμμένοι και προσαρμοσμένοι στον κεντρικό πυρήνα των συνδετικών μαρμάρινων τυμπάνων των στύλων. Επιπλέον, η επιγραφή δίνει τις ακριβείς προδιαγραφές για το σχήμα, το μήκος, το πάχος, την κίνηση και τη λειτουργία των τμημάτων του μεταλλικού μηχανισμού. Ο χαλκός έπρεπε να είχε εισαχθεί από τον Μάριο της Κύπρου, ένα αξιόπιστο κέντρο καθαρού χαλκού. Τέλος, η επιγραφή τιμολογεί το τεχνικό έργο και κατονομάζει τους υπεύθυνους για την παράδοση και τοποθέτηση των μεταλλικών μερών στη 12κιονη Στοά που ανεγείρεται μπροστά από το Τελεστήριο της Ελευσίνας. Το Τελεστήριο ήταν ένα γιγάντιο κτίριο που φιλοξενούσε τις τελετές των Ελευσίνιων μυστηρίων.

Αυτή η τεχνολογική πρόοδος χρονολογείται από την Εποχή του Χαλκού, 3100 – 1000 π.Χ. Τα πλοία των Φαιάκων που μετέφεραν τον Οδυσσέα από τα Φαιάκια (Κέρκυρα) στην Ιθάκη, λέει ο Παϊπέτης, ήταν τόσο προηγμένα που διοικούνταν από ελληνικής έμπνευσης Τεχνητή Νοημοσύνη, για την οποία περισσότερα παρακάτω. Οι τροχοί ταχυτήτων προήλθαν από αυτή την παράδοση τεχνογνωσίας. Η διαθεσιμότητα των οδοντοφόρων τροχών (σ.σ. γραναζιών) εξηγεί πώς οι Έλληνες κατασκεύασαν τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Στις αρχές του δεύτερου αιώνα π.Χ., είχαν όλα όσα ήταν απαραίτητα για την κατασκευή της ουράνιας μηχανής. Είχαν εξαιρετικούς αστρονόμους, μαθηματικούς, τεχνίτες, μεταλλουργούς και μηχανικούς. Η μεταλλουργική τους τεχνογνωσία χρονολογείται αιώνες πριν από την κατασκευή του υπολογιστή των Αντικυθήρων. Ο Αρχιμήδης τον τρίτο αιώνα π.Χ. χρησιμοποίησε οδοντωτούς τροχούς στα μηχανικά του μοντέλα του σύμπαντος.

* Ακόμα και η Τεχνητή Νοημοσύνη ανάγεται στους αρχαίους Έλληνες και στους θεούς τους. Ένας από αυτούς τους θεούς, ο Ήφαιστος, ήταν ο κύριος της μεταλλουργίας και της φωτιάς. Ο δεύτερος θεός της ελληνικού τύπου AI ήταν η Αθηνά, κόρη του Δία. Ενέπνευσε σοφία και επιτεύγματα στις τέχνες και τις χειροτεχνίες.

* Μήτις, Αθηνά και Ήφαιστος: Θεοί της Επιστήμης και της Τεχνολογίας

* Η Αθηνά ήταν θεά του πολέμου, της σοφίας και των τεχνών και των τεχνών του πολιτισμού. Μητέρα της ήταν η θεά του νερού Μήτις, που στα αρχαία ελληνικά σημαίνει συμβουλή, συμβουλή, σοφία, πονηριά και τέχνη. Η Μέτις βοήθησε τον Δία να νικήσει τον πατέρα του Κρόνο. Ο Δίας την παντρεύτηκε, αν και δυσκολεύτηκε να την αγκαλιάσει. Ήταν σαν το νερό, που άλλαζε αμέσως μορφή. Παρόλα αυτά ο Δίας την έμεινε έγκυο στην Αθηνά. Ωστόσο, οι παππούδες του Ουρανός και Γαία (Γη) τον προειδοποίησαν ότι ο Μέτης προοριζόταν να αποκτήσει επίσης έναν γιο που θα τον εκθρόνιζε. Ο Δίας κατάπιε αμέσως την έγκυο Μήτη. Έτσι διαφύλαξε την υπέρτατη θέση του ανάμεσα σε θεούς και ανθρώπους ενώ είχε στη διάθεσή του την εξαιρετική ευφυΐα της Μήτιδας.

* Η Αθηνά έγινε σαν τη μητέρα της, μια πανίσχυρη θεά της ευφυΐας. Όπως ο Προμηθέας, ώθησε τους άνδρες στην ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, ιδίως των τεχνικών δεξιοτήτων και των χειροτεχνιών για την κάλυψη των δικών τους αναγκών και τη βελτίωση της ευημερίας τους. Εφηύρε το χαλινάρι για την εξημέρωση του ίππου, των βοοειδών, των γαϊδάρων και των μουλαριών. Αυτή η εφεύρεση έδωσε τη δυνατότητα στους ανθρώπους να τραφούν και να δημιουργήσουν πολιτισμό.

* Η Αθηνά προώθησε επίσης την καλλιέργεια της ελιάς, τη διδασκαλία και την εξάσκηση της ξυλουργικής, της μεταλλουργίας και της αγγειοπλαστικής ενώ δίδασκε στις γυναίκες την κλώση και την υφαντική.

* Ο Έλληνας ιστορικός Διόδωρος ο Σικελιώτης (Σικελός) και συγγραφέας του The Library of History τον πρώτο αιώνα π.Χ. , ανέφερε ότι οι Έλληνες τιμούσαν την Αθηνά και τον Ήφαιστο. Εξήγησε ότι οι Έλληνες ήταν ευγνώμονες στην Αθηνά γιατί τους βοήθησε να εξημερώσουν και να καλλιεργήσουν την ελιά. Αυτό περιελάμβανε τις οδηγίες της για την προετοιμασία του καρπού της ελιάς.

* Κατά τη δέκατη τρίτη ημέρα των Πυανοψίων, Οκτωβρίου-Νοεμβρίου, οι Αθηναίοι τιμούσαν την Αθηνά και τον Ήφαιστο. Σε αυτήν την περίπτωση, η Αθηνά ήταν η Αθηνά Εργάνε , η εργάτρια, προστάτιδα των τεχνιτών και των τεχνιτών. Ο Ήφαιστος ήταν ο προστάτης των σιδηρουργών. Χαλκάδες και τεχνίτες γιόρταζαν αυτούς τους δύο θεούς σε μια γιορτή γνωστή ως Χάλκεια. Οι συμμετέχοντες τεχνίτες, μηχανικοί και σιδηρουργοί έβαλαν τις καλύτερες δημιουργίες τους σε διαγωνισμό. Όσοι κέρδισαν πρόσφεραν τις δημιουργίες τους στην Αθηνά Εργάνη.

* Ο Διόδωρος είπε ότι ο Ήφαιστος ήταν ο εφευρέτης της μεταλλουργίας, διδάσκοντας στους ανθρώπους όλες τις χρήσεις της φωτιάς για την επεξεργασία σιδήρου, χαλκού, χρυσού, αργύρου και οτιδήποτε άλλο απαιτεί φωτιά. Εφηύρε επίσης τις υπόλοιπες χρήσεις της φωτιάς προς όφελος όλων των ανθρώπων, ειδικά εκείνων που εργάζονται σε χειροτεχνίες όπως η κεραμική. Ως αποτέλεσμα, λέει ο Διόδωρος, «οι εργάτες που είναι ειδικευμένοι σε αυτές τις τέχνες προσφέρουν προσευχές και θυσίες στον Ήφαιστο πριν από όλους τους άλλους θεούς». Οι εργάτες και όλη η ανθρωπότητα διαφυλάσσουν τη μνήμη αυτού του θεού για πάντα και τον τιμούν αποκαλώντας τη φωτιά Ήφαιστο.

Ευφυΐα της Μήτιδος

* Η ευφυΐα, το θεμέλιο της επιστήμης, ήταν δώρο κυρίως δύο θεών, της Μήτης και της κόρης της, Αθηνάς. Επειδή η λέξη μέτις προέρχεται από τη Μέτις, θεά της νοημοσύνης, σημαίνει δεξιότητα στη συμβουλή ή στην τεχνική, οξυδέρκεια, οξυδέρκεια ή δολοπλοκία, καθώς και τι σκοπεύει να κάνει κανείς και τι έχει στο μυαλό του να κάνει. Έτσι, η μέτις είναι η σκέψη και το ζύγισμα στο μυαλό, απαραίτητα βήματα για την επιστήμη.

* Ο Keld Zeruneith, μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών και Γραμμάτων της Δανίας και συγγραφέας του βιβλίου του 2007, Wooden Horse , εξήγησε τον ρόλο της μέτις στον ελληνικό πολιτισμό. Έγραψε:

* «Ο Μέτης έγκειται στην ικανότητα του ατόμου να εξετάζει και να επιλέγει ξεκάθαρα σε μια κρίσιμη κατάσταση. Υπό αυτή την έννοια, η μέτις είναι μια δύναμη σκέψης και μια μορφή νοημοσύνης που βασίζεται στην ταχύτητα, την οξυδέρκεια, την ικανότητα να αλλάζεις γνώμη, να βρίσκεις νέα μονοπάτια, να είσαι κατευθυνόμενος, ακριβής, σκεπτικός, στρατηγικός, πανούργος και σοφός. Είναι σημαντικό ότι η [θεά] Μέτις προέρχεται βασικά από το νερό. Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να αλλάξει τη φύση της και να μεταμορφωθεί όπως τα κύματα. Δεδομένου ότι αυτές οι μεταμορφώσεις περιέχουν όλες τις πιθανές μορφές ζωής, της παρέχει μια εικόνα για τις αντιξοότητες της ζωής, μια κατανόηση της αρχής και τη συνοχή στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Αυτή είναι η αληθινή της σοφία».

* Ο αδερφός της Αθηνάς, Ήφαιστος, ήταν μεγαλύτερος από αυτήν. Ήταν φωτιά και τεχνολογία. Στο δέκατο όγδοο βιβλίο της Ιλιάδας, ο Όμηρος τραγουδά για τα σύγχρονα μηχανικά έργα του Ηφαίστου, ειδικά τις χρυσές γυναίκες ρομπότ που τον υπηρετούσαν στο εργαστήριό του στον Όλυμπο και την εξαιρετική Ασπίδα που σχεδίασε και κατασκεύασε για τον Αχιλλέα.

* Ο Ήφαιστος παντρεύτηκε την Καβείρω, κόρη του θεού της θάλασσας Πρωτέα. Ο Ήφαιστος και η Καβείρω είχαν τους δίδυμους γιους τους γνωστούς σε εμάς με το όνομα της μητέρας τους: Καβείροι. Όπως ο πατέρας τους, ο Ήφαιστος, αυτοί οι θεοί ευδοκίμησαν σε έργα μεταλλουργίας και χειροτεχνίας. Ήταν κυρίως γνωστοί στα νησιά του Αιγαίου Λήμνο, Σύρο, Δήλο, Χίο, Πάρο και Σαμοθράκη καθώς και στις παράκτιες περιοχές της Θράκης, της Μακεδονίας και της Θήβας στη Στερεά Ελλάδα. Τα έργα τους ήταν τόσο ευεργετικά, που οι Έλληνες τα γιόρταζαν και τα λάτρευαν με μυστήρια, δεύτεροι σε εθνική σημασία μετά τα μυστήρια και τη λατρεία της θεάς Δήμητρας στην Ελευσίνα.

* Η σοφία που συνδέεται με τη Μήτη και την Αθηνά συνδέει το μυαλό με τα χέρια, εμπνέοντας και καθοδηγώντας τους τεχνίτες στη χρήσιμη εργασία τους. Το ταλέντο των τεχνιτών είναι εφαρμοσμένη μέτις, αυτό που θα λέγαμε εφαρμοσμένη επιστήμη. Το αποτέλεσμα αυτής της παράδοσης της Μήτης ήταν φιλόσοφοι όπως ο Αριστοτέλης, επιστήμονες και μηχανικοί όπως ο Κτεσίβιος και ο Αρχιμήδης και ο Φίλων και αστρονόμοι όπως ο Εύδοξος, ο Άρατος, ο Ερατοσθένης, ο Ίππαρχος και ο Πτολεμαίος. Η νοημοσύνη βρισκόταν πίσω από τη δημιουργία μιας τεράστιας ποικιλίας όπλων, άροτρων, τέχνης, αγγείων, ρούχων, παπουτσιών, σπιτιών, ναών, ηλιακών ρολογιών, φάρων, του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ομιλιών, βιβλίων και βιβλιοθηκών.

Τεχνητή Νοημοσύνη στη σύγχρονη εποχή: Κατασκευάζοντας τέρατα Φρανκενστάιν ή μια σκεπτόμενη πυρηνική βόμβα;

* Στον εικοστό πρώτο αιώνα, οι υποστηρικτές της Τεχνητής Νοημοσύνης απέχουν έτη φωτός από τη Μήτη και τους αρχαίους Έλληνες. Όπως η ελληνική φιλοσοφία, έτσι και ο Μέτης έχει ανατραπεί σε ανούσιο. Δεν υπάρχει πια. Ο David F. Noble, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο York του Τορόντο του Καναδά και συγγραφέας του The Religion of Technology, λέει ότι όσοι μιλούν και «εργάζονται» για την τεχνητή νοημοσύνη αναζητούν το «αθάνατο μυαλό». Βρίσκονται στη μισθοδοσία του στρατού και, σε αντάλλαγμα, εξοπλίζουν τον στρατό με ακόμη πιο θανατηφόρα όπλα και τεχνικές επιτήρησης και ελέγχου. Μεταφέρουν επίσης τις τεχνολογίες τους σε εταιρείες, «οι οποίες τους έχουν αναπτύξει σε όλο τον κόσμο για να πειθαρχήσουν, να αποδεξιώσουν και να εκτοπίσουν ανείπωτα εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ συγκεντρώνουν την παγκόσμια δύναμη και πλούτο σε όλο και λιγότερα χέρια». Όσον αφορά τους γενετικούς μηχανικούς, ο Noble τους βλέπει σωστά, ότι θέτουν τα «θεμέλια για ένα οργουελικό μέλλον».

* Αυτό το παράλογο όραμα βρισκόταν στις δημόσιες σχέσεις και στην κατώτατη γραμμή της Google — το 2016. Η Google είναι η γιγάντια εταιρεία τεχνολογίας πληροφοριών της Αμερικής. Σε μια συνέντευξη στο PBS Newshour στις 24 Μαρτίου 2016, ο διευθυντής μηχανικής της Google, Ray Kurzwell, μίλησε εύγλωττα για την ανθρώπινη αθανασία. Μετέφρασε αυτό που ονόμασε «εκθετική ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών» σε «επέκταση του προσδόκιμου ζωής μας για χιλιάδες χρόνια».

* Πώς πρότεινε να επιφέρει μια τέτοια θαυματουργή μεταμόρφωση; Ποντάρει ότι μέχρι το 2030 θα έχουμε εξαιρετικά ισχυρούς υπολογιστές στο μέγεθος των κυττάρων του αίματος. Αυτές οι «μικρές ρομποτικές συσκευές», λέει, θα ρέουν στην κυκλοφορία του αίματος εξαλείφοντας ασθένειες και τη γήρανση. Υποστηρίζει επίσης ότι οι άνθρωποι θα είναι ως επί το πλείστον μηχανές, οι οποίες θα κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της «μη βιολογικής» τους σκέψης για αυτούς. Με τέτοιες εγκαταστάσεις, ο Kurzwell δεν έχει καμία αμφιβολία ότι οι μηχανικοί της Google θα παρατείνουν τη ζωή πολύ πλούσιων ανθρώπων «επ’ αόριστον».

* Κατά την άποψή μου, οι ιδέες για την ανθρώπινη αθανασία και τους ανθρώπους που αποτελούνται κυρίως από υλικό υπολογιστή είναι προϊόντα επιστημονικής φαντασίας. Καθρεφτίζουν τους εφιάλτες μιας ανήθικης ολιγαρχίας υψηλής τεχνολογίας και πλούτου παντρεμένου με τον πολεμοχαρή. Τα σχέδια αθανασίας τους είναι πιθανό να δημιουργήσουν περισσότερα τέρατα του Φρανκενστάιν – και χειρότερα.

* Δεν υπάρχει περίπτωση να διδάξετε μια μηχανή να είναι ηθική και να προστατεύει τη ζωή. Οι άνθρωποι προσπάθησαν να είναι ηθικοί και προστατευτικοί για τη ζωή για χιλιετίες και εξακολουθούν να ενεργούν σαν άγριοι. Τα προϊόντα αυτής της αγριότητας περιλαμβάνουν αιώνες σκότους, γενοκτονίες, σκλαβιά, έναν δαρβινικό καπιταλισμό των μεγάλων ψαριών που τρώνε τα μικρά ψάρια, την απογύμνωση της φύσης και τον εξαναγκασμό αμέτρητων ειδών σε εξαφάνιση, πυρηνικά όπλα και κλιματικό χάος. Πώς μπορούν οι μηχανικοί που είναι εγκλωβισμένοι σε αυτό το ανήθικο σύστημα αύξησης του αριθμού των δισεκατομμυριούχων, αντί να τους καταργούν, να εκπαιδεύουν επίσης μηχανές να είναι καλύτερες από τους εαυτούς τους;

* Έφυγε η Μέτις, η Ελληνίδα θεά της ευφυΐας. Ακόμη και οι Έλληνες έκαναν έναν άγριο Πελοποννησιακό Πόλεμο που συναγωνιζόταν όμορφα με τους βαρβάρους να σφάζονται μεταξύ τους. Αλλά τουλάχιστον οι Έλληνες σκέφτηκαν πώς να εκπολιτίσουν ο ένας τον άλλον στους μικρούς πόλους (πόλεις-κράτη) με άμεση δημοκρατία, δραματικό θέατρο, φιλοσοφία, επιστήμη, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τη φιλοξενία και τη λατρεία του φυσικού κόσμου και τους αρκετούς θεούς που αντιπροσωπεύουν  τον Κόσμο, δυνάμεις στον φυσικό κόσμο και καλή κοινωνία, που ζει καλά.

* Χρησιμοποιούμε ελάχιστα από την τεράστια κληρονομιά που μας άφησαν οι Έλληνες. Διατηρούμε κλασική αρχιτεκτονική για τα πιο όμορφα κτίρια και μνημεία μας. Νιώθουμε περήφανοι για τη δημοκρατία μας, που δεν είναι παρά το θεμέλιο της ελληνικής δημοκρατίας, που είναι σαν το κραγιόν. Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε ότι ο πρώην Πρόεδρός μας Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησε ανεπιτυχώς να ανατρέψει την κυβέρνησή μας στις 6 Ιανουαρίου 2021. Κι όμως, παρά τα εγκλήματά του, ο Τραμπ παραμένει ελεύθερος.

Ανασταίνει τον Φρανκενστάιν

Όταν πρόκειται για ισχυρούς θεσμούς που κληρονομήσαμε από τους Έλληνες, όπως η επιστήμη, η τεχνολογία και το δίκαιο, συχνά τα οπλίζουμε και τα εμπορευματοποιούμε για τα δικά μας σχέδια και οράματα. Οπότε, ναι, το AI είναι χρήσιμο για μετάφραση. Ορισμένες μηχανές Ai ή chatbots ή ψηφιακά avatar είναι εκπαιδευμένοι να μιλούν ή να έχουν παραισθήσεις. «Το αποτέλεσμα », λέει ο Cade Metz, ανταποκριτής τεχνολογίας για τους New York Times, «είναι μια πρακτικά ατελείωτη συλλογή ρομπότ που μπορεί να μιμηθεί μια πρακτικά ατελείωτη συλλογή ανθρώπων, που αναπαράγεται σε έναν πρακτικά ατελείωτο αριθμό θεμάτων». Για παράδειγμα, ένας Γερμανός φοιτητής, ο Jonas Thiel, μίλησε σε ένα bot που έπαιζε τον Karl Kautsky (1854-1938), έναν σοσιαλιστή στοχαστή:

«Jonas Thiel: Οι μαρξιστές στην εποχή σας ήταν πολύ σίγουροι ότι η επανάσταση ήταν ένα ιστορικό αναπόφευκτο. Υπό το πρίσμα των πρόσφατων ήττων που έχουν υποστεί οι σοσιαλιστές σε όλο τον κόσμο και την έλλειψη ταξικής πάλης, ακόμη και σε περιόδους μεγάλης δυστυχίας, πιστεύετε ότι είναι καιρός να αναθεωρηθεί αυτή η άποψη;

«Καρλ Κάουτσκι: Δεν το κάνω. Μπορεί να κάναμε λάθη με τις τακτικές μας, αλλά αρνούμαι να πιστέψω ότι ο σοσιαλισμός είναι ένα όνειρο. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι το προλεταριάτο πρέπει να σπάσει τις αλυσίδες του καπιταλισμού και ότι η εργατική τάξη πρέπει να ενωθεί γύρω από τον μαρξισμό. Πρέπει να θυμόμαστε ότι ο καπιταλισμός εξακολουθεί να είναι βαθιά ελαττωματικός και ότι είναι δουλειά μας ως σοσιαλιστές να διεγείρουμε και να διαδώσουμε την ταξική συνείδηση.

«Jonas Thiel: Συμφωνώ απόλυτα, αλλά δεν ήταν λάθος να υποθέσουμε ότι η ένωση των εργατών για την ανατροπή της αστικής τάξης ήταν αναπόφευκτη; Εξάλλου, η καπιταλιστική τάξη είναι πολύ ισχυρή και είναι δύσκολο για τους εργάτες να ενωθούν για να αντισταθούν συλλογικά και όχι ατομικά.

«Karl Kautsky: Έχετε δίκιο, ήταν λάθος να είμαστε υπερβολικά αισιόδοξοι από αυτή την άποψη. Αλλά θεωρώ ότι είναι καλύτερο να πιστεύω στην ταξική συνείδηση ​​και την επανάσταση μέχρι να αποδειχτεί ότι κάνω λάθος. Ποια είναι η εναλλακτική; Πιστεύετε ότι οι εργαζόμενοι θα μείνουν αλυσοδεμένοι για πάντα; Δεν συμφωνώ με αυτό. Είναι καλύτερα να παλέψουμε ενάντια στον καπιταλισμό παρά τις πιθανότητες μας, τότε να υποχωρήσουμε. Αρνούμαι να πιστέψω ότι οι εργάτες δεν θα ξυπνήσουν ποτέ. Ακόμα κι αν είμαι υπερβολικά αισιόδοξος, δεν πρέπει να ενδώσουμε στην απαισιοδοξία. Αρνούμαι να αποδειχθώ ότι κάνω λάθος. Ελπίζω να καταλάβετε.”

Σίγουρα, μια τέτοια συνομιλία είναι ενδιαφέρουσα και τρομακτική για τις συνέπειες που αντικατοπτρίζει η διευρυνόμενη εκπαίδευση των μηχανών να μιλάνε σαν άνθρωποι. Τα chatbot κάνουν ό,τι κάνουν οι έξυπνοι άνθρωποι, «επεκτείνουν και παίρνουν ιδέες από διαφορετικά περιβάλλοντα και τις συγχωνεύουν». Φαίνεται να το κάνουν αυτό με «πλήρη αυτοπεποίθηση. Αλλά δεν λένε πάντα την αλήθεια. Μερικές φορές, αποτυγχάνουν ακόμη και σε απλή αριθμητική. Συνδυάζουν τα γεγονότα με τη μυθοπλασία». Οι δυνατότητες παραπληροφόρησης και πολιτικής και στρατιωτικής ανάπτυξης είναι τεράστιες.

Έτσι, ξεχάστε τα κοινωνικά οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ακριβώς αυτό, τεχνητή. Δεν είναι περίεργο που είναι παντρεμένο με τον στρατό και τις εταιρείες. Δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική ευφυΐα ή μέτις (στοχαστική και ηθική εξέταση ή επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται με την ανθρώπινη υγεία και ευτυχία ή κατανόηση του Κόσμου και του φυσικού κόσμου). Το AI είναι ένα άλλο όπλο που αντικατοπτρίζει τους προγραμματιστές του. Η βία είναι δημοφιλής και επικερδής. Όπως οι πυρηνικές βόμβες, έτσι και οι μηχανές AI είναι βέβαιο ότι θα εκραγούν. Τα χρήματα και τα κέρδη περιορίζουν τη συζήτηση των ειδικών μηχανικών που κατασκευάζουν μηχανές AI. Είναι παραπλανητικό και επικίνδυνο.

Για παράδειγμα, ένας Ισραηλινής καταγωγής ρομποτικός, ο Hod Lipson , διευθυντής του Creative Machines Lab στο Πανεπιστήμιο Columbia, προσπαθεί με ζήλο να προσθέσει συνείδηση ​​στις μηχανές. Είναι πεπεισμένος ότι πρέπει να «παραδώσουμε τη ζωή μας σε ένα ρομπότ. Θέλετε αυτά τα μηχανήματα να είναι ανθεκτικά». Και θέλει αυτά τα ρομπότ να διορθώσουν οποιαδήποτε ζημιά συμβαίνει στο σώμα ή στις λειτουργίες τους. Με άλλα λόγια, ο Lipson θέλει να κατασκευάσει «συνειδητά ρομπότ». Επιμένει ότι θα συμβεί. Μπορεί να μην έχουμε καμία επιλογή. Λέει:

«Αυτό δεν είναι απλώς ένα άλλο ερευνητικό ερώτημα πάνω στο οποίο εργαζόμαστε — αυτό είναι το  ερώτημα. Αυτό είναι μεγαλύτερο από τη θεραπεία του καρκίνου. Εάν μπορούμε να δημιουργήσουμε μια μηχανή που θα έχει συνείδηση ​​στο ίδιο επίπεδο με έναν άνθρωπο, αυτό θα επισκιάσει οτιδήποτε άλλο έχουμε κάνει. Αυτό το μηχάνημα μπορεί να θεραπεύσει τον καρκίνο».

* Φυσικά, δεν πρόκειται να παραδώσω τη ζωή μου σε ένα ρομπότ. Είναι ανησυχητικό, ωστόσο, ότι οι επιστήμονες και οι μηχανικοί σκέφτονται και ενεργούν σαν να μπορούσαν να προγραμματίσουν τη συνείδηση ​​σε μηχανές. Αλλά το να έχεις μηχανές με συνείδηση ​​είναι αδύνατο. Συνείδηση ​​είναι να γνωρίζεις τον εαυτό σου, γνῶθι σ᾽αυτόν, όπως θα έλεγαν και οι Έλληνες. Το να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του δεν είναι εύκολο. Χρειάζονται χρόνια, δεκαετίες και μερικές φορές μια ολόκληρη ζωή για να γνωρίσει κανείς τον εαυτό του. Η συνείδηση ​​συνεπάγεται επίσης αυτοδυναμία, συμπεριλαμβανομένης της κοινής χρήσης της ιστορίας, των προσδοκιών, των ελπίδων, της τόλμης και των φόβων των ανθρώπων. Οι μηχανές / τα ρομπότ δεν θα μπορούσαν ποτέ να χειριστούν αυτές τις ευθύνες και τη σοφία. Δεν έχουν πολιτισμό. Είναι απλώς μηχανικά εργαλεία, κατασκευασμένα σήμερα και πεταμένα αύριο. Αν όμως μια τέτοια προοπτική πλησίαζε στην πραγματικότητα, δηλαδή να έχουμε μηχανές με συνείδηση, θα ισοδυναμούσε με τη γέννηση μηχανικών ανθρώπων. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι έχουμε φτάσει σε μια φθορά τόσο χαμηλά που επιτρέπει αυτή την ιδέα στα κεφάλια των ρομποτικών (και των δισεκατομμυριούχων χρηματοδότες τους) που ονειρεύονται την παντοδυναμία.

* Ο φόβος κωδικοποιείται στη δουλειά των κατασκευαστών μηχανών AI. Υπάρχει επίσης η σκοτεινή σκέψη ότι αυτά τα τέρατα της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να κατασπαράξουν τους κατασκευαστές τους. Μια μυθιστοριογράφος, η Mary Shelley, απαθανάτισε την ύβρις, την επιθετικότητα και την αγωνία των ρομποτικών που παίζουν τον θεό. Η Shelley ήταν προφητική για την κακή χρήση της τεχνολογίας στη Δύση. Το μυθιστόρημά της του 1818, Frankenstein , είναι για την αλαζονεία των μηχανικών που γεννούν τέρατα. Ο Βίκτορ Φρανκενστάιν δημιούργησε ένα τρομακτικό πλάσμα που, την ώρα που περνάει, στρέφεται εναντίον του. Οι μηχανικοί μας συνεχίζουν να ακολουθούν τον Frankenstein , αλλά ποτέ δεν έχουν τη συζήτηση που είχε ο Frankenstein με τον δημιουργό του. «Αν δεν μπορώ να εμπνεύσω αγάπη, θα προκαλέσω φόβο και κυρίως απέναντί δημιουργέ μου, αρχιεχθρέ μου, ορκίζομαι άσβεστο μίσος», προειδοποιεί το τέρας τον Φρανκενστάιν. «Να προσέχεις: θα εργαστώ για την καταστροφή σου, ούτε θα τελειώσω μέχρι να ερημώσω την καρδιά σου, ώστε να καταριέσαι την ώρα της γέννησής σου…. Να θυμάστε ότι έχω δύναμη. Πιστεύεις τον άθλιο εαυτό σου, αλλά μπορώ να σε κάνω τόσο άθλιο που ο Φρανκεστάιν θα μισήσει το φως της ημέρας . Είσαι ο δημιουργός μου, αλλά είμαι ο κύριος σου. — Θα υπακούσεις!»

* Η Shelley μίλησε στους ανέμους. Εκατόν είκοσι επτά χρόνια αφότου το μυθιστόρημα Frankenstein είδε το φως της ημέρες, επιστήμονες και μηχανικοί γέννησαν ένα γιγάντιο τέρας Frankenstein – την πυρηνική βόμβα. Αυτή η βόμβα είναι τόσο ισχυρή που έχει αναδιοργανώσει τον κόσμο. Το τέρας της τεχνητής νοημοσύνης υπόσχεται να ξεπεράσει ακόμη και την ανοησία των κατασκευαστών της πυρηνικής βόμβας.

* Το PBS Newshour της 20ης Ιουλίου 2017 ανέφερε ότι ο Stephen Hawking, αείμνηστος Βρετανός φυσικός, και ο Nick Bostrom, διευθυντής του Future of Humanity Institute, του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, εξίσωσαν την τεχνητή νοημοσύνη με απειλή για ζωή και θάνατο για τον ανθρώπινο πολιτισμό.

* Στις 28 Νοεμβρίου 2022, η Kelsey Piper του Vox έγραψε ότι οι ειδικοί της τεχνητής νοημοσύνης φοβούνται όλο και περισσότερο τις δημιουργίες τους. Στις 21 Δεκεμβρίου 2022, ο David Marchese, συγγραφέας του New York Times Magazine το έθεσε ευγενικά ως εξής:

« Η Τεχνητή Νοημοσύνη διεγείρει τις υψηλότερες φιλοδοξίες και τους βαθύτερους φόβους μας όπως λίγες άλλες τεχνολογίες. Λες και κάθε αστραφτερή και προμηθεϊκή υπόσχεση μηχανών ικανών να εκτελούν εργασίες με ταχύτητες και με δεξιότητες τις οποίες μπορούμε μόνο να ονειρευόμαστε φέρνει μαζί της έναν αντισταθμιστικό εφιάλτη ανθρώπινης μετατόπισης και απαξίωσης».