Ιστορία - Πολιτισμός
Ελευθερία και Πολιτισμός στην Ελληνική Ιστορία
Δώστε στους μαθητές τη γνώση να διαβάζουν και να κατανοήσουν τα αρχαία Ελληνικά. Διδάξτε τους αρχαία ελληνική λογοτεχνία, φιλοσοφία και επιστήμη από τα αρχαία κείμενα για να κατανοήσουν τον αρχαίο και σύγχρονο πολιτισμό.

Αθηνά, θεά τέχνης, νοημοσύνης, σοφίας και Ελληνικής ελευθερίας. Μωσαϊκό του Αμερικανού καλλιτέχνη E. Vedder στην Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου των ΗΠΑ
Γράφει ο Δρ. Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος
Πρόλογος
Η Ελληνική μυθολογία, ιστορία, πολιτική θεωρία, ευσέβεια για τα Ιερά, γεωργία, θέατρο, Πανελλήνιοι αγώνες, τέχνη, γεωγραφία, επιστήμη και πολιτισμός εξηγούν την πρωτοπόρο και διαφωτιστική πανάρχαια Ελλάδα.
Γιατί οι Έλληνες δημιούργησαν φώς το οποίο έκτισε ελευθερία και πολιτισμό στην Ευρώπη και τον Κόσμο;
Η Ελληνική μυθολογία και ιστορία είναι σχεδόν αδύνατον να χρονολογηθούν με ακρίβεια. Πάνε πίσω πολλές χιλιετίες έτη, ιδιαιτέρως η μυθολογία. Οι Έλληνες δεν χώριζαν την μυθολογία από την ιστορία όπως κάνουν οι άνθρωποι που ακολουθούν μονοθεϊστικές θρησκείες. Ο μύθος και ο λόγος στην αρχαία Ελλάδα ήταν αδέλφια, όχι εχθροί.
Αργοναυτικά
Τα Έπη του Απολλώνιου Ρόδιου (από την Ρόδο) (Αργοναυτικά) και του Ομήρου (Ιλιάς και Οδύσσεια), είναι μια εισαγωγή μυθολογίας και ιστορίας που περιγράφουν γεγονότα τέλους δέκατου τρίτου αιώνος Πριν από την Εποχή μας (ΠΑΕ). Οι πενήντα Αργοναύτες, συμπεριλαμβανομένων και των ηρώων Ιάσονα, Ορφέα και Ηρακλή, αναχώρησαν από την Ιωλκό Θεσσαλίας με το πλοίο Αργώ για να φέρουν στην Ελλάδα το χρυσόμαλλον δέρας από την Κολχίδα, σημερινό κράτος της Γεωργίας. Με την βοήθεια των θεών Αθηνάς, Ήρας, Αφροδίτης, και Έρωτα, οι Αργοναύτες επἐστρευσαν στην Ελλάδα όχι μόνο με το χρυσόμαλλον δέρας αλλά με περισσότερη γνώση του πλούσιου Εύξεινου Πόντου και μεταλλουργίας.
Όμηρος
Virgil, Όμηρος, Dante από τον Παρνασσό του Raphael, 1510. Δημόσιος Τομέας
Ο Όμηρος εδιάβασε τα Αργοναυτικά. Τα έπη του, η Ιλιάς και η Οδύσσεια, προσθέτουν και πλουτίζουν την εικόνα της αρχαίας Ελλάδος με θεογονία, θεολογία, μυθολογία, κοσμολογία, πολιτική, ιστορία, επιστήμη και ανώτερη τεχνολογία. Οι αρχαίοι Έλληνες τραγουδούσαν, διάβαζαν, και δίδασκαν την τεράστια γνώση του Ομήρου για αιώνες. Ο Όμηρος ήταν και παραμένει ο δάσκαλος των Ελλήνων.
Τον δεύτερο αιώνα της Εποχής μας, ο Ρωμαίος Βασιλεύς Αδριανός, 117 — 138, ερώτησε το Μαντείο των Δελφών για τον Όμηρο και η Πυθία απάντησε ότι ο Όμηρος ήταν γιός του Τηλέμαχου (Anthologia Palatina 14.102). Ο δε Τηλέμαχος ήταν γιός του ήρωα Βασιλιά Οδυσσέα και της Βασίλισσας Πηνελόπης από την Ιθάκη. Η μητέρα του Ομήρου ήταν η Πολυκάστη, θυγατέρα του ήρωα του Τρωικού Πολέμου Νέστωρα, Βασιλιά της Πύλου Πελοποννήσου και φίλος του Οδυσσέα. Αυτό βέβαια και εξηγεί την κυρίως ιστορική βάση των ποιημάτων του Ομήρου. Ακόμη και ο Αριστοτέλης, ο μέγας φιλόσοφος και δημιουργός της επιστήμης, αναφέρει τον Όμηρο στα φιλοσοφικά και επιστημονικά του έργα ως πηγή φιλοσοφίας, γνώσης και επιστήμης.
Εποχή του Χαλκού
Κόρες καλές, Μινωική Κνωσσός, Κρήτη. 1,500 ΠΑΕ. Wikipedia
Τα έπη του Όμηρου περιγράφουν γεγονότα της Εποχής του Χαλκού, 3,100 1,000 ΠΑΕ. Τότε οι Έλληνες εδημιούργησαν τις βάσεις ελευθερίας και πολιτισμού. Είχαν πόλεις με νόμους, τέχνες, πανέμορφα μωσαϊκά, παλάτια, πολιτική ισχύ, ναυτική δύναμη, στρατηγική, λιθόστρωτους δρόμους, και οίκους με πόσιμο ύδωρ και καθαριότητα. Η εποχή αυτή ήταν η αυγή της ελληνικής διασποράς στην Μεσόγειο, Εύξεινο Πόντο, Δυτική Ευρώπη, βόρειος Αφρική και Μεγάλη Ελλάδα. Η Εποχή του Χαλκού έσπειρε τους σπόρους των χρυσών αιώνων, 6ος — 2ος ΠΑΕ.
Πυθαγόρας
Ο φιλόσοφος Πυθαγόρας του 6ου αιώνα αντανακλά την λάμψη και την επιστήμη και την φιλοσοφία της Χρυσής Εποχής. Ήταν μαθηματικός, μουσικός, κοσμολόγος, θεολόγος, φιλόσοφος και πολιτικός. Έλεγε ότι άκουε την μουσική των σφαιρών, δηλαδή των άστρων. Η συμβουλή του για τον φυσικό Κόσμο της Γαίας / Γῆς και του ουρανού, το Σύμπαν, ήταν η αιωνιότητα, η ομορφιά, και η τελειότητά των. Δεν επέτρεπε στους μαθητές του να θυσιάζουν όντα για τους θεούς. Ήταν χορτοφάγος.
Περσικός Πόλεμος
Ο Πυθαγόρας είχε σχολείο στον Κροτώνα της Μεγάλης Ελλάδος στην νότιο Ιταλία. Τον πέμπτο αιώνα οι Έλληνες είχαν εκατοντάδες πόλεις σε όλη την Μεσόγειο, βόριο Αφρική, Εύξεινο Πόντο και Δυτική Ευρώπη.
Η μεγάλη αυτοκρατορία της Ασίας, η Περσία, έκανε εισβολή εναντίον της Ελλάδος το 490 και το 480 ΠΑΕ. Ο Ηρόδοτος, πατέρας της Ιστορίας, έγραψε τις Ιστορίες που περιγράφει τους Περσικούς Πολέμους εναντίον της Ελλάδος. Οι βασιλείς της Περσίας οδήγησαν τεράστιους στρατούς στην Ελλάδα. Η ξένη εισβολή ετρομοκράτησε τους Έλληνες. Η Θράκη, Μακεδονία και Θήβες επολέμησαν με τους Πέρσες εναντίον των Ελλήνων. Οι Αθηναίοι ενίκησαν τους εισβολείς στην μάχη του Μαραθώνα το 490 ΠΑΕ. Το 480 ΠΑΕ οι Πέρσες έκαψαν την Αθήνα και την Ακρόπολη. Αλλά Αθηναίοι, Σπαρτιάτες, και άλλοι Έλληνες νίκησαν τον ίδιο χρόνο, 480 ΠΑΕ, τους Πέρσες στην Μάχη της Σαλαμίνας.
Οι λίγοι Έλληνες αντιμετώπισαν τους πολλούς Πέρσες με την ελευθερία που τους θωράκιζε με θάρρος, τόλμη, και στρατηγική νίκης. Το μήνυμα του μέγα τραγικού ποιητή Αισχύλου περί ελευθερίας είχε καρποφορήσει. Η ζωή και η ελευθερία, είπε ο Αισχύλος, απαιτούν ο Έλληνας να ζει και να πεθάνει όρθιος και όχι γονατιστώς (Αγαμέμνων 1363 — 1364).
Ελευθερία
Οι νίκες των Ελλήνων για την Ελευθερία έγιναν το οξυγόνο για την δημοκρατία, τέχνη, επιστήμη, τεχνολογία, αρχιτεκτονική, θέατρο, Πανελλήνιους αγώνες, δηλαδή, πολιτισμό. Ιδιαιτέρως, η Αθήνα έγινε η πρωταγωνίστριά Ελληνικής ελευθερίας και πολιτισμού. Η δημοκρατία της ήταν παράδειγμα άριστης πολιτικής και ισονομίας. Το ισχυρό της ναυτικό επροστάτευε την Ελλάδα από τον Περσικό κίνδυνο. Η αίγλη της Αθήνας κορυφώθηκε με το ξανακτησιμο του Παρθενώνα ως ευσέβεια προς την πολιούχο και πρόμαχο κόρη του Δία, Αθηνά, θεά της νοημοσύνης, τέχνης, σοφίας και ελευθερίας.
Πελοποννησιακός Πόλεμος
Δυστυχώς, η Σπάρτη, η ισχυρότερη πολιτεία της Ελλάδος, φοβήθηκε την συνεχώς αυξανόμενη πολιτική ισχή και χρυσή εποχή της Αθήνας και της κήρυξε πόλεμο. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, 431– 404 ΠΑΕ, δίχασε και έφερε πολλές καταστροφές και μίση στην Ελλάδα. Οι Πέρσες χρηματοδότησαν την Σπάρτη. Και οι Σπαρτιάτες και οι Αθηναίοι, και οι σύμμαχοί των, συμπεριφέρθηκαν ως βάρβαροι. Η ήττα πόλεως ήταν ολέθρια. Οι νικητές έσφαζαν όλους τους άνδρες και επουλούσαν τις γυναίκες και τα παιδιά ως δούλους. Ο Αθηναίος στρατηγός και μαθητής του Σωκράτη, Αλκιβιάδης, που επήγε με τους Σπαρτιάτες και τους Πέρσες, συμβούλευέ τους Πέρσες να συνεχίσουν να πλερώνουν Έλληνες να σκοτώνουν Έλληνες.
Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος άρχισε την πτώση της Ελλάδος.
Πλατωνική Ακαδημία
Εν τούτοις, η Ελλάδα δεν γνώρισε σκότος. Οι ιδέες του πολυμαθούς Πυθαγόρα έγιναν μέρος παιδείας των Ελλήνων, ιδιαιτέρως του φιλόσοφου Πλάτωνα μετά την τραγική εποχή του Πελοποννησιακού Πολέμου, τον τέταρτο αιώνα ΠΑΕ. Η Πλατωνική Ακαδημία έγινε πανεπιστήμιο αιώνων. Ο Αριστοτέλης ήταν μαθητής του Πλάτωνα για 20 χρόνια. Ο βασιλεύς της Μακεδονίας Φίλιππος ΙΙ προσκάλεσε τον Αριστοτέλη να γίνει δάσκαλος του γιού του Αλεξάνδρου.
Αριστοτέλης δάσκαλος Αλεξάνδρου
Ο Αριστοτέλης διδάσκει τον Αλέξανδρο. Μακεδονία. Wikipedia
Ο Αριστοτέλης δίδαξε τον Αλέξανδρο φιλοσοφία, επιστήμη, ιστορία και στρατηγική. Έκδωσε και έδωσε τα Έπη του Ομήρου στον Αλέξανδρο. Του είπε να ενώσει τις Ελληνικές πολιτείες και να προστατεύσει την Ελλάδα από τον Περσικό κίνδυνο. Ο Αλέξανδρος ένωσε την Ελλάδα και κυρίευσε την Περσία.
Μουσείο και Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας
Ο στρατηγός του Αλέξανδρου ο Πτολεμαίος, που έγινε Βασιλέας της Αιγύπτου, ίδρυσε το Μουσείο και την Βιβλιοθήκη τα οποία εδημιούργησαν Αριστοτελικό πολιτισμό και επιστήμη. Η Αλεξανδρινή Εποχή τριών αιώνων ήταν η δεύτερη Χρυσή Εποχή Ελληνικής επιστήμης και πολιτισμού που έλαμψε με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.
Πίνακας του αστρονομικού Υπολογιστή του Διονύση Κριάρη, Αθηναίου μαθηματικού.
Αυτό το μηχάνημά του δευτέρου αιώνα ΠΑΕ ήταν ένας αστρονομικός υπολογιστής με οδοντωτούς τροχούς που προέβλεπε την έκλειψη του Ηλίου και της Σελίνης. Πολύ πιθανόν, ο Ίππαρχος, μέγας αστρονόμος, σχεδίασε στο εργαστήριό του στην Ρόδο τον υπολογιστή η μετεωροσκοπείο ιδιοφυΐας. Νεότεροι επιστήμονες μελετούν τα απομεινάρια (θραύσματα) του ΜΑ για περισσότερο από έναν αιώνα, δηλαδή από το 1901 μέχρι σήμερα, 2025. Πολλοί από τους μη Έλληνες επιστήμονες είχαν μεγάλες αμφιβολίες ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν οδοντωτούς τροχούς, απόδειξή ανώτερης τεχνολογίας. Ο Κτησίβιος της Αλεξάνδρειας του τρίτου αιώνος ΠΑΑ ανακάλυψε τους οδοντωτούς τροχούς. Οι αρχαίοι Έλληνες επιστήμονες είχαν και οδοντωτούς τροχούς και ανώτερη επιστήμη (μαθηματικά και αστρονομία) και τεχνολογία. Ο Αρχιμήδης του τρίτου αιώνα ΠΑΕ είχε γράψει ένα βιβλίο Περί Σφαιρών, δηλαδή περί μηχανικού Σύμπαντος, αλλά το βιβλίο δεν σώθηκε. Αλλά ο Αρχιμήδης ανακάλυψε ολόκληρα πεδία επιστημών, όπως μαθηματική φυσική. Η σημερινή επιστήμη είναι Αρχιμηδηκή.
Το όραμα του Αλέξανδρου
Χρυσό νόμισμα Αλεξάνδρου με την θεά Νίκη να τον στεφανώνει, 322 — 318 ΠΑΕ. Ευχαριστίες στο Νομισματικό Μουσείο Αθηνών.
Ο Αλέξανδρος ο Μέγας, η Αριστοτελική του παιδεία, ανδρεία, και η ασυναγώνιστη στρατηγική του ιδιοφυία, ήταν υπεύθυνος για αυτόν τον νέο Ελληνικό Κόσμο επιστήμης και πολιτισμού. Το όραμα του Αλέξανδρου ήταν μια οικουμενική πολιτεία με νόμους και ισότητα και Ελληνική παιδεία και επιστήμη. Αλλά, δυστυχώς, ο Αλέξανδρος επέθανε πολύ νέος, σχεδόν 33 χρονών το 323 ΠΑΕ. Και εκτός τούτου, δεν είχε την ευκαιρία να κυριεύσει την Ρώμη στην Ιταλία. Ούτε και οι στρατηγοί του που τον διαδέχτηκαν στη εξουσία, δεν εδάμασαν την Ρώμη, με αποτέλεσμα η Ρώμη να κυριεύσει την Ελλάδα το 146 ΠΑΕ και την αυτοκρατορία του Αλεξάνδρου κατά το τέλος το πρώτου αιώνα ΠΑΕ.
Έκλειψη Ελληνικής Ελευθερίας
Με την έκλειψη της ελευθερίας, η Ελλάδα και οι Έλληνες έζησαν στα γόνατά τους. Βάρβαροι ισοπέδωσαν την χώρα, καταστρέφοντας εκατοντάδες ναούς, το Μαντείο των Δελφών, τα Ιερά των Ελευσίνιων Μυστηρίων, τούς Πανελλήνιους αγώνες, σχολεία, βιβλιοθήκες, ακόμη και την Ακαδημία του Πλάτωνα το 529 από τον βασιλιά Ιουστινιανό. Δυτικοί σταυροφόροι το 1204 κυρίευσαν την Κωνσταντινούπολη και διαίρεσαν την Ελλάδα μεταξύ των. Με αυτόν τον βάρβαρο τρόπο, οι σταυροφόροι ετοίμασαν τον δρόμο για τους Μογγόλους Τούρκους που κυρίευσαν την Ελλάδα το 1453.
Αναγέννηση
Η Τουρκοκρατία, 1453 — 1821, ήταν οι σκοτεινοί αιώνες της Ελληνικής ιστορίας. Άνδρες παιδείας δραπέτευσαν από την ηττημένη πατρίδα με όλα τα βιβλία τους και επήγαν στην Φλωρεντία, Πάδοβα, Βενετία και Ρώμη. Τα βιβλία τους ήταν κυρίως αρχαία Ελληνικά συγγράμματα φιλοσοφίας και επιστήμης. Οι Έλληνες λόγιοι μετέφρασαν αυτά τα πολύτιμα έργα στα Λατινικά και, με αυτόν το τρόπο, άρχισε η Αναγέννηση. Οι Δυτικοί λόγιοι και ιδιαιτέρως οι επιστήμονες όπως ο Γαλιλαίος, ο Νικόλαος Κοπέρνικος και ο Νεύτωνας, αγκάλιασαν την αρχαία Ελληνική γνώση και επιστήμη και σιγά σιγά εγέννησαν τον Κόσμο μας.
Ελληνική Επανάστασης του 1821
Ο Θούριος η Ύμνος Πατριωτικός Ελευθερίας του Ρήγα Φεραίου, 1797. Ο Ρήγας ήταν λόγιος και επαναστάτης. Ο Θούριος ήταν η μεγάλη του προσταγή για την Ελληνική Επανάσταση. Δημόσιος τομέας
Η Δυτική Αναγέννηση έφερε τον Διαφωτισμό ο οποίος εβοήθησε και τους λόγιους της Τουρκοκρατημένης Ελλάδας. Ο Αδαμάντιος Κοραής, 1748 — 1833, παραδείγματος χάριν, εσπούδασε στην Γαλλία και με τα συγγράμματά του έγινε ο πατέρας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. O άλλος μέγας Έλληνας, Ιωάννης Καποδίστριας, έκανε τις μελέτες του στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Το 1828, οι μεγάλες δυνάμεις, Γαλλία, Αγγλία, και Ρωσία, διόρισαν τον Καποδίστρια ως Πρόεδρο της πρώτης ανεξάρτητης Ελλάδος. Ο Καποδίστριας, όπως και ο Αλέξανδρος ο Μέγας, είχε το όραμα της Ιερής Ελλάδος. Ήθελε η Ελλάδα να είναι ανεξάρτητη από ξένες επιδράσεις, δηλαδή να γίνει η χώρα το σχολείο της Ευρώπης. Οι φιλοδοξίες και αρετές του Καποδίστρια, που είχε έρθει από την Ρωσία που ήταν υπουργός εξωτερικών, 1816 — 1822, δεν άρεσαν στην Αγγλία.
Η Επανάσταση του 1821 εναντίον των Τούρκων ήταν ηρωικός αγώνας ελευθερίας η θανάτου. Αλλά η Επανάσταση είχε ανάψει και φωτιές ανταγωνισμού και εμφυλίων πολέμων. Στην φτώχια, δυστυχία, σφαγές από Τούρκους, εξωτερικές επιδράσεις προς την στρατηγική του πολέμου έφερναν σύγκρουση και διχόνοια στην χώρα. Κατά την διάρκεια 1824 και 1825 η γενική κατάσταση ήταν τόσο οδυνηρή που μερικοί αρχηγοί πρότειναν στην Αγγλία να κυβερνά την Ελλάδα.
Ο Πρόεδρος Καποδίστριας βέβαια ήθελε ένα οργανωμένο κράτος και όχι αναρχία η υποτέλεια. Χρηματοδότησε με δικά του λεφτά τον στρατό και ίδρυσε την στατιστική υπηρεσία, Εθνική Τράπεζα, σχολεία, και την διαβίωση των μικρών αγροτών στην ύπαιθρο. Η πολιτική του, όμως, ένωσε τους εχθρούς του που είχαν προνόμια από την Τουρκική εξουσία. Οι εχθροί του Καποδίστρια έκαναν την Ύδρα πρωτεύουσα. Μαζί με τους Άγγλους δολοφόνησαν τον Καποδίστρια τις 27 Σεπτεμβρίου 1831.
Υποτέλεια
Με το θάνατο του Καποδίστρια, η Ελλάδα έγινε υποτελείς σε ξένα και Ελληνικά ολιγαρχικά συμφέροντα. Εν τούτοις, η χώρα εδιπλασίασε το έδαφός της με τον πόλεμο του 1912 — 1913 εναντίον της Τουρκίας. Η Γερμανική κατοχή, Απρίλιος 1941 — Οκτώβριος 1944, σχεδόν εξαφάνισε την χώρα. Οι Γερμανοί έφεραν θάνατο, πείνα, αρρώστιες, καταστροφές χιλιάδων χωριών και της γεωργίας, καταστροφή της υποδομής της Ελλάδος, και κλοπές αρχαιολογικών θησαυρών.
Η ήττα των Γερμανών δεν υποχρέωσε την Γερμανία να πληρώσει τα χρέη της στην Ελλάδα που οικονομολόγοι υπολογίζουν σε περίπου 1 τρισεκατομμύριόν ευρώ. Πολύ πιθανόν, η Αμερική να είναι υπεύθυνη για την προσβλητική και επικίνδυνη συμπεριφορά της Γερμανίας προς την Ελλάδα.
Η Αμερική είναι η νέα Ρώμη. Με το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, η Αμερική έβαλε τους Δυτικούς Ευρωπαίους στην στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ. Ο εχθρός ήταν ο κουμμουνισμός και η Σοβιετική Ένωσης (Ρωσία). Η Γερμανία ως αποικία των Αμερικανών έπρεπε, πάλι, να ξαναγίνει πανίσχυρη για να είναι σε θέση να πολεμήσει τους Ρώσους. Με τον Ψυχρό Πόλεμο, η Αμερική απαιτούσε υπακοή από τη Ελλάδα και όχι την πληρωμή Γερμανικών χρεών. Η μικρή αλλά αδύνατη Ελλάδα έγινε υπηρέτρια υποτέλειας.
Υποτέλεια στις ηγεμονικές πολιτικές της Αμερικής επίσης χαρακτηρίζει τις Ελληνικές σχέσεις με την πανάρχαια εχθρό της, την Τουρκία. Όπως και με την Γερμανία, η ΗΠΑ θέλει την Τουρκία στο ΝΑΤΟ ως πιθανό στρατό εναντίον της Ρωσίας. Η Τουρκία καταλαβαίνει τις ΗΠΑ. Βλέπει την συνεχιζόμενη Ελληνική στρατηγική ήττας και λέει στη Αμερική ότι θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ μόνον αν η Αμερική δεν θα υποστηρίξει την Ελλάδα στο Αιγαίο που η Τουρκία το έχει βάλει στο μάτι να το αρπάξει από την Ελλάδα.
Τέτοια συζήτηση μετά από την άδεια της Αμερικής στην Τουρκία να αρπάξει την βόρεια Κύπρο το 1974 είναι σχεδόν βέβαια. Η κρίσης στο ακατοίκητο Ελληνικό νησάκι Ίμια στο Αιγαίο το 1996 μας λέει ότι η Αμερική θεωρεί την Τουρκία πιο σπουδαίο σύμμαχο από την Ελλάδα. Επομένως, σε οποιοδήποτε κρίση η πόλεμο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος, η Αμερική θα πάρει το μέρος της Τουρκίας.
Η κρίση των Ιμίων, 1996
Ίμια: το ακατοίκητο Ελληνικό νησάκι των Δωδεκανήσων, περίπου 4 εκτάρια Γης και μόλις 4 μίλια από την Τουρκική ακτή. Φωτογραφία NASA.
Μερικές παρατηρήσεις από τον Αμερικανό Πρέσβη στην Ελλάδα κατά την κρίση στα Ίμια το 1996 διαφωτίζουν το θέμα. Ο Πρέσβης, Thomas M. T. Miles, εμίλησε εκτενώς για την συμπεριφορά της Αμερικής, Τουρκίας και Ελλάδος. Η ευθύνη του στην Αθήνα φαίνεται να ήταν να εμποδίζει τους πολεμοχαρείς Τούρκους και Έλληνες να κηρύξουν πόλεμο. Η κρίσης στα Ίμια έπιασε φωτιά το τέλος του 1995 και αρχές το 1996. Ένα Τούρκικο πλοίο έσπασε στα Ίμια. Όταν ένα Ελληνικό πλοίο από το νησί Κάλυμνο πρόσφερε βοήθεια, ο Τούρκος καπετάνιος αρνήθηκε την βοήθεια γιατί, όπως είπε, το νησί Ίμια είναι Τούρκικο.
Αυτό το γεγονός σχεδόν προκαλείσαι πόλεμο. Ο Αμερικανός Πρέσβης στην Αθήνα, ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ, και ο Πρόεδρος Κλίντον μίλησαν στο τηλέφωνο με τους Έλληνες και Τούρκους συνάδελφους των και η κρίσης δεν κατέληξε σε πόλεμο. Η μέρα ήταν Ιανουάριος 30, 1996.
Το συμπέρασμα του Αμερικανού Πρέσβη Miles για την κρίση των Ιμίων περιέχει την σχιζοφρένια των ΗΠΑ. Η Αμερικανοί διπλωμάτες εγνώριζαν ότι τα Ίμια ήταν Ελληνικά νησιά. Μολαταύτα, ο Πρέσβης λέει ότι, “Tο συμπέρασμα των Αμερικανών ήταν να μην έχουν συμπέρασμα.” Ο Πρέσβης και οι συνάδελφοί του προτείναν στην Ελλάδα και Τουρκία να λύσουν το κυριαρχικό τους πρόβλημα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Ο Πρέσβης Miles κατάλαβε τις τραγικές και στρατηγικές συνέπειες της Αμερικανικής πολιτικής. Είπε τα εξής:
“Προσωπικά πιστεύω ότι ήταν μεγάλο λάθος [για την Αμερική να δώσει την εντύπωση στην Τουρκία ότι την υποστηρίζαμε]. Γνωρίζαμε από τη στιγμή που πήραμε αυτή την ουδέτερη θέση ότι οι Έλληνες είχαν δίκιο στο επιχείρημα της κυριαρχίας, [ότι τα Ίμια ήταν ελληνικά]… Οι Τούρκοι γνώριζαν ότι εμείς θεωρούσαμε την θέση τους άστοχη και πολύ αδύναμη. Όταν αρνηθήκαμε να υποστηρίξουμε την Ελλάδα, η απόφασή μας έστειλε ένα μήνυμα στους Τούρκους ότι η Αμερική ήταν σύμφωνη με την πολιτική τους και ότι δεν θα αντιδρούσαμε στην επιθετική Τουρκική συμπεριφορά προς τους Έλληνες στα εδαφικά ζητήματα στο Αιγαίο. Δεν θέλαμε να προσβάλουμε την Τουρκά την οποία εθεωροίσαμε σπουδαίο σύμμαχο. Τα αποτελέσματα βέβαια ήταν δεινά: περισσότερες Τουρκικές αυθερεσείες και απετίσεις και απειλές εδαφικής κυριαρχίας στο [Ελληηνικό] Αιγαίο. Τέτοια Τουρκική πολιτική δηλητηρίασε ακόμη περισσότερο τη σχέση με την Ελλάδα.”
Ο Αμερικανός Πρέσβης είπε επιπλέον ότι ανώτεροι Τούρκοι αξιωματούχοι έλεγαν ότι “χιλιάδες νησιά, βραχονησίδες και βράχους” στο Αιγαίο είχαν αβέβαιη κυριαρχία και ότι και ότι υπήρχαν “γκρίζες ζώνες” στο Αιγαίο.” (Δική μου έμφασής)
Η κρίση των Ιμίων αποκάλυψε την επαίσχυντη Αμερικανική απόφαση να μην υποστηρίξουν την Ελλάδα. Οι Αμερικανοί διπλωμάτες και ο πρόεδρος Κλίντον γνώριζαν ότι τα Ίμια ήταν Ελληνικά. Και όμως, ανάγκασαν την Ελλάδα σε μια ταπεινωτική και στρατηγική υποχώρηση, η οποία ενθάρρυνε και ενθαρρύνει τους Τούρκους να διατηρήσουν τις αμείλικτες στρατιωτικές απειλές τους στο Ελληνικό Αιγαίο, μειώνοντας έτσι την Ελληνική κυριαρχία, μια κατάσταση που, αν συνεχιστεί, θα εκραγεί σε πόλεμο. Ο Ερντογάν της Τουρκίας συνεχίζει να μιλά για τη γαλάζια πατρίδα των Τούρκων στο Αιγαίο.
Το Χρέος
Γελοιογραφία του Γάλλου Alphonse Daumier που σατιρίζει το χρέος της Ελλάδας προς τις Μεγάλες Δυνάμεις, 1850. Η χώρα χρεοκόπησε στα τέλη του 19ου αιώνα. Έζησε τις ταπεινώσεις που επανέλαβε στις αρχές του 21ου αιώνα. Και στις δύο περιπτώσεις, οι ξένοι κυρίευσαν την Ελλάδα. Δημόσιος Τομέας
Τελικά, η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ έγινε σαφής το 2010-2020. Όπως οι σταυροφόροι του 1204, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι διπλωμάτες / οικονομολόγοι χρησιμοποίησαν τους υβριστικούς και αποικιστικούς μηχανισμούς του χρέους της Ελλάδας, 2010-2020, για να αποδυναμώσουν την χώρα σε σημείο σχεδόν που θα υποχρέωναν την Ελλάδα να υποταχθεί στις εξωφρενικές απαιτήσεις της Τουρκίας. Η χώρα αυτή, η Τουρκία, λέει η Αμερικανική εφημερίδα New York Times, “φαίνεται ότι επιδιώκει αυτό που αποκαλεί “Blue Homeland” το οποίο ισοδυναμεί με μια επεκτατική στρατηγική για την εκμετάλεψη της θάλασσας της Ανατολικής Μεσογείου και του Αιγαίου που ελέγχεται από την Ελλάδα και άλλες χώρες. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Τουρκία θα καταλάβει πολλά ελληνικά νησιά όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες πολίτες. Ενώ η Ελλάδα πιθανό να συμφωνήσει να παραπέμψει τις διαφορές σχετικά με αξιώσεις στη νοτιοανατολική Μεσόγειο σto διεθνές δικαστήριο στη Χάγη, δεν θα διαπραγματευτεί για το Αιγαίο.”
Καλή γειτονιά;
Το 2024, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ερντογάν απήγγειλε τα μαθήματα δημοσίων σχέσεων. Ξεκίνησε με την κατανόηση των συνομιλιών του “καλού γείτονα” με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ενώ συνέχισε να μιλά για το Ελληνικό Αιγαίο ως τη γαλάζια πατρίδα του. Ο Ερντογάν επέβλεπε επίσης στρατιωτικές ασκήσεις για την κατάληψη των ελληνικών νησιών. Επιπλέον, Τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίζονται κάθε φορά που η Ελλάδα προσπαθεί να συνδεθεί με την Κύπρο μέσω υποβρύχιων καλωδίων, όπως συνέβη κοντά στο νησί της Κάσου τον Νοέμβριο του 2024 και στην Κρήτη στις 8 Φεβρουαρίου 2025. Έλληνας δημοσιογράφος είπε,
“Το περιστατικό [στην Κρήτη], μαζί με την επίμονη παρέμβαση της Τουρκίας σε υποθαλάσσιες καλωδιακές έρευνες κοντά στην Κάσο, αντικατοπτρίζει μια εχθρική στρατηγική εναντίον της Ελλάδος. Η Διακήρυξη της Αθήνας είχε σκοπό να αμβλύνει τις εντάσεις στο Αιγαίο… Η Άγκυρα αντιτίθεται σταθερά στις προσπάθειες της Ελλάδος να ασκήσει τα θαλάσσια δικαιώματά της, ιδίως στον χαρακτηρισμό των θαλάσσιων πάρκων, μια διαδικασία που τροποποιήθηκε συνεχώς υπό πίεση. Ομοίως, η απόφαση της Ελλάδος να περιορίσει τις υπεράκτιες αναπτύξεις αιολικών πάρκων στα χωρικά της ύδατα των 6 ναυτικών μιλίων αποκαλύπτει μια προσπάθεια να αποφευχθεί η κλιμάκωση των διαφορών με την Τουρκία. Αυτά τα μέτρα υπογραμμίζουν τη λεπτή πράξη εξισορρόπησης της Αθήνας μεταξύ της διεκδίκησης της κυριαρχίας και της διατήρησης της περιφερειακής σταθερότητας.”
Αλλά, φυσικά, πίσω από αυτή την ωραία διπλωματική αφήγηση, υπάρχει φόβος, δειλία και ξένη επιρροή που τροφοδοτεί τους Τούρκους ηγέτες της γενοκτονίας για περισσότερη επιθετικότητα και γενοκτονία. Αυτοί οι αόρατοι αλλά πραγματικοί εταίροι της Τουρκίας, το ΝΑΤΟ, επιμένουν η Τουρκία να παραμείνει στο ΝΑΤΟ. Οι δεινές συνέπιες κτυπούν τη Ελλάδα — και Συρία. Αυτές οι πειρατικές πρακτικές της Τουρκίας στο Ελληνικό Αιγαίο θα έπρεπε να έφερναν ταχεία αντίδραση από την πλευρά της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα είναι ένα από τα κράτη που απαρτίζουν την ΕΕ. Όμως ούτε η Ελλάδα ούτε η ΕΕ αντιδρούν στην Τουρκική επιθετικότητα. Ίσως και οι δύο θυμούνται ότι ο μεγάλος αδερφός, οι Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρούν την Τουρκία “σπουδαίο σύμμαχο.”
Η Αμερική με τον νέο Πρόεδρο Τραμπ αλλάζει την στρατηγική της Αμερικής και Ευρώπης. Αυτή η αλλαγή είναι ευκαιρία για την Ευρωπαϊκή Ένωση να κτίσει τις οικοδομές μίας ανεξάρτητης Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την δική της αμυντική πολιτική. Σε τέτοιο πολιτικό πλαίσιο, και χωρίς το ΝΑΤΟ, η Ελλάδα θα ήταν ακέραιο μέλος της ΕΕ. Η Τουρκία δεν θα συνέχιζε τα παραμύθια της γαλάζιας πατρίδας στο Αιγαίο.
Συμπεράσματα
Εντούτοις, οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αντιδράσουν στρατηγικά εναντίον μιας τέτοιας επιθετικής και αποσταθεροποιητικής Τουρκικής πολιτικής. Όμως, όχι, κυριαρχεί η Ιμιακή ουδετερότητα και εξαπάτηση. Αυτές οι δυνάμεις βλέπουν καθαρά τι έχουν στο μυαλό τους οι Τούρκοι και, σιωπηλά, για λόγους σκοπιμότητας και δικής τους στρατηγικής και Αμερικανικής ηγεμονίας, θάβουν την αλήθεια και θυσιάζουν την Ελλάδα.
Πιθανόν, οι “σύμμαχοι” της Ελλάδος θα λένε μεταξύ τους: η Ελλάδα αξίζει τους εξευτελισμούς από την Τουρκία. Άλλωστε το 2025 η Ελλάδα δεν είναι παρά ένα αρχαιολογικό μουσείο και μια όαση τουρισμού. Η χώρα δεν παράγει σχεδόν τίποτα για εξαγωγή. Εσκεμμένα αποβιομηχάνισε τον εαυτό της ενώ άρχισε να δανείζεται περισσότερα από όσα μπορούσε ποτέ να επιστρέψει. Οι διεφθαρμένοι Έλληνες ηγέτες εγκατέλειψαν τη δημοκρατία για ένα σχέδιο δημοκρατικών ψευδαισθήσεων εισαγόμενο από το εξωτερικό. Ο Έλληνας πρωθυπουργός διευθύνει την εκτελεστική, την νομοθετική και την δικαιοσύνη. Είναι βασιλιάς. Εκείνος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, προσποιείται επαίσχυντα ότι λύνει τα προβλήματα που καθημερινά θέτει η Τουρκία στο Αιγαίο ενώ ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν προκαλεί την Ελλάδα με πολεμικά πλοία και παραβιάσεις της Ελληνικής κυριαρχίας.
Οι ξένοι “σύμμαχοι” βλέπουν αυτές τις αντιφάσεις και συντάσσονται με την Τουρκία. Οι ίδιοι οι Έλληνες, λένε τα μέλη του ΝΑΤΟ, μιλάνε με τους εχθρούς τους για να “βελτιώσουν” τηn γειτονιά τους, ενώ η Τουρκία, ένας μισητός και χιλιετής εχθρός των Ελλήνων, σκάβει τον τάφο τους μπροστά στα μάτια τους. Θα έπρεπε να πυροβολούν τα Τουρκικά σκάφη που αλιεύουν και εξορύσσουν άλλους πόρους στα Ελληνικά ύδατα. Πάντα όμως υποχωρούν, γεγονός που κάνει τους Τούρκους ακόμα πιο απαιτητικούς για την κατάληψη του Αιγαίου.
O δημοσιογράφος, Παντελής Σαββίδης, λέει χωρίς υπερβολή ότι οι Έλληνες αγωνιούν για την χώρα τους. Θεωρούν ό,τι και να κάνουν δεν βλέπουν φώς για ένα Ελληνικό μέλλον. Ακόμα και για εθνική ασφάλεια, οι Έλληνες αγανακτούν επειδή η κυβέρνηση του Μητσοτάκη δεν έχει ενδιαφέρον για “τις Ένοπλες Δυνάμεις, την στελέχωσή τους, τον εξοπλισμό τους και κυρίως για τον εκσυγχρονισμό τους.”
Δυστυχώς, ο εθνομηδενισμός είναι σαν νόσος στην αρχηγία της Ελλάδος. Σε γράμμα του στον Διεθνές Ελληνικό Σύλλογο, 18 Φεβρουαρίου 2025, ο Καθηγητής Αθανάσιος Μπέλλας του Πανεπιστημίου Πάτρας, μιλάει για το πάγωμα της Ελληνικής κοινωνίας. Λέει ότι: “το μεγάλο πάγωμα οφείλεται βέβαια και στην αδιανόητη ελληνική πολιτική στο θέμα του πολέμου της Ουκρανίας με την αποστολή πολεμικού υλικού και το ξεγύμνωμα των νησιών σε μια τόσο κρίσιμη εποχή… Ασύνετη πράξη στοχοποίησης της μικρής χώρας μας από μια πυρηνική υπερδύναμη (Ρωσία).”
Ο καθηγητής Μπέλλας έχει δίκιο. Ο Μητσοτάκης οπωσδήποτε ξεγύμνωσε τα νησιά για να ευχαριστήσει τον Πρόεδρο Μπάιντεν. Σαν αγγράμματος εθνομηδενιστής τα μάτια του ήταν στρεμένα προς την Αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας. Δεν εγνώριζε ότι η Ρωσία για αιώνες ήταν η Αμερική των Ελλήνων, ιδιαιτέρως κατά την οδυνηρή Τουρκοκρατία;
Η άλλη μπερδεμένη πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα ήταν για δεκαετίες πιο δυνατή στον αέρα, ένεκα των ανώτερων αεροπλάνων που η χώρα αγόρασε από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Όμως, παρά μιας τέτοιας υπεροχής, οι Έλληνες δεν τόλμησαν και δεν τολμούν να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους στον αέρα ή στη θάλασσα. Λοιπόν, γιατί οπλίζονται; Για να ευχαριστήσουν την Γαλλία και τις ΗΠΑ που αγοράζουν τα όπλα τους; Ή, μήπως, αγοράζουν Αμερικανικές υποσχέσεις για αποτροπή Τουρκικής επίθεσης στη χώρα τους; Αλλά αυτές οι υποσχέσεις, αν υπάρχουν, δεν έχουν αξία. Η κρίση των Ιμίων το έκανε ξεκάθαρο. Και τώρα με τον Ντόναλντ Τραμπ πίσω στην εξουσία, η Αμερικανική στρατηγική προς την Ελλάδα θα γίνει ακόμη πιο φιλοτουρκική. Εκτός, βέβαια, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση που έχει και την Ελλάδα ως μέλος, γίνει πραγματική πολιτική Ένωση και προστατεύει τα μέλη της.
Έχω πει επανειλημμένα ότι όπως στην αρχαιότητα, η Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή πρέπει να είναι αυτάρκεις όχι μόνο σε τρόφιμα αλλά και σε όπλα για άμυνα, όπλα που πρέπει να κατασκευάζονται στην Ελλάδα. Ξοδέψτε τα δισεκατομμύρια που δανείζονται για να ενισχύσουν τις ένοπλες δυνάμεις τους χρησιμοποιώντας μια εξαιρετική μηχανική και μηχανολογική δύναμη που διαθέτει η χώρα. Βάλτε αυτούς τους μηχανικούς στη δουλειά για να κατασκευάσουν όλα όσα χρειάζεται η χώρα για να υπερασπίσει τον εαυτό της. Τότε, αν τολμήσει η Τουρκία να παραβιάσει την Ελληνική κυριαρχία, η Ελλάδα πρέπει να πολεμήσει και να κερδίσει τον πόλεμο εναντίον αυτού του πανάρχαιου εχθρού.
Η Ελλάδα θα γίνει πανίσχυρη αν μεταρρυθμίσει την εκπαίδευση και την μετατρέψει σε Ελληνική. Δώστε στους μαθητές τη γνώση να διαβάζουν και να κατανοήσουν τα αρχαία Ελληνικά. Διδάξτε τους αρχαία ελληνική λογοτεχνία, φιλοσοφία και επιστήμη από τα αρχαία κείμενα για να κατανοήσουν τον αρχαίο και σύγχρονο πολιτισμό. Έτσι θα καταλάβουν ότι κατάγονται από τους ανθρώπους που επινόησαν την επιστήμη, την κλασική τέχνη, τη δημοκρατία, τον Παρθενώνα, τον υπολογιστή ιδιοφυΐας των Αντικυθήρων, το θέατρο του Διονύσου, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τις βιβλιοθήκες και τα πανεπιστήμια. Θα εμπνευστούν από τους ποιητές Όμηρο, Ησίοδο, Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη και Αριστοφάνη, στρατιωτικούς ηγέτες όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, φιλόσοφους όπως Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, Ηράκλειτος, Πυθαγόρας, Πλάτωνας και Αριστοτέλης, επιστήμονες όπως Ιπποκράτης, Δημόκριτος, Αρίσταρχος της Σάμου, Ευκλείδης, Κτησίβιος, Αρχιμήδης, Ίππαρχος, Απολλώνιος της Πέργας και Πτολεμαίος και Γαληνός, ήρωες σαν τον Ηρακλή.
Τότε οι Τούρκοι, αν υπάρχουν, θα ασχολούνται μόνον με την Τουρκία.
Ο Δρ. Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος είναι ιστορικός και θεωρητικός οικοπολιτικής. Εσπούδασε αρχαία και μεσαιωνική Ελληνική ιστορία στο Πανεπιστήμιο Ιλλινοις. Το διδακτορικό του το κέρδισε στην Νεοελληνική και Ευρωπαϊκή ιστορία στο Πανεπιστήμιο Γουισκάσιν. Έκανε τις μεταδιδακτορικές του μελέτες στη ιστορία της επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Εργάστηκε στο Καπιτώλιο και στην Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση Προστασίας Περιβάλλοντος (US Environmental Protection Agency). Εδίδαξε σε πανεπιστήμια και έγραψε εκατοντάδες άρθρα και 8 βιβλία. Το πρόσφατο βιβλίο του είναι περί Ελευθερίας στην Ελληνική ιστορία: Freedom: Clear Thinking and Inspiration from 5,000 Years of Greek History (Universal Publishers, 2025).
GEOPOLITICO
Παρουσίαση του βιβλίου «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Το βιβλίο του Κώστα Μπαλαχούτη «Στέλιος Καζαντζίδης: Δεν με σβήνει κανένας» παρουσιάζεται στη Βέροια την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, στις 20:00, σε εκδήλωση που διοργανώνουν ο Δήμος Βέροιας και οι Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, στη Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Στο επίκεντρο της βραδιάς βρίσκεται η έκδοση που είναι αφιερωμένη στον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον τίτλο «Δεν με σβήνει κανένας» να δίνει το στίγμα της αναφοράς σε μια φωνή που παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο Κωνσταντίνος Καρέλας, επιχειρηματίας και μουσικός, ο Σάββας Καλεντερίδης, συγγραφέας και εκδότης, καθώς και ο ίδιος ο συγγραφέας, Κώστας Μπαλαχούτης. Τον πρόλογο της έκδοσης υπογράφει η Χάρις Αλεξίου, όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου.
Οι διοργανωτές προσκαλούν το κοινό της Βέροιας να παρακολουθήσει την παρουσίαση και να γνωρίσει την έκδοση για τον μεγάλο λαϊκό ερμηνευτή.
Η εκδήλωση με μια ματιά:
- Ημερομηνία: Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026.
- Ώρα: 20:00.
- Χώρος: Αντωνιάδειος Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Σκηνή «Οδυσσέας Γωνιάδης», Βέροια.
- Διοργάνωση: Δήμος Βέροιας και Εκδόσεις Ινφογνώμων.
- Είσοδος: Ελεύθερη.
GEOPOLITICO
Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ
Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.
Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;
Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.
Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919
Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.
Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.
Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.
Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία
Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.
Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός
Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.
Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.
Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.
Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;
Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.
GEOPOLITICO
Σμαραγδής: «Στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας» – Ο Κολοκοτρώνης, η εθνική ταυτότητα και η απάντηση στους επικριτές
Ο σκηνοθέτης μίλησε στην Όλγα Λαθύρη στον Star Κεντρικής Ελλάδας για τη νέα ταινία με επίκεντρο τον Γέρο του Μωριά, την ανάγκη εθνικής ενότητας και τον πολιτισμό ως δύναμη αντίστασης στην ομογενοποίηση.
Με αιχμηρές αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, στην υποχώρηση της ελληνικής αυτοπεποίθησης και στις αρνητικές κριτικές που δέχθηκε ο «Καποδίστριας», ο Γιάννης Σμαραγδής παρουσίασε το σκεπτικό της επόμενης κινηματογραφικής του προσπάθειας. Στη συνέντευξή του στην Όλγα Λαθύρη για τον Star Κεντρικής Ελλάδας, αποκάλυψε ότι έχει ολοκληρωθεί η πρώτη μορφή του σεναρίου για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον οποίο αντιμετωπίζει ως φορέα της ελληνικής λαϊκής ψυχής και ως πρότυπο προσφοράς στην πατρίδα.
«Στην ουσία, στην Ελλάδα είναι επικίνδυνο να είσαι Έλληνας», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι εννοεί την υπεράσπιση μιας «ανώτερης Ελλάδας». Συνέδεσε την τοποθέτησή του με το όραμα του Καποδίστρια και με τις αντιδράσεις απέναντι στην ταινία του, υποστηρίζοντας ότι η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας και ταυτότητας συναντά αντιστάσεις.
Η σύγκρουση με τους κριτικούς και τα ξένα πρότυπα
Ο Σμαραγδής επιτέθηκε σε μεγάλο μέρος της ελληνικής κινηματογραφικής κριτικής, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «σύνδρομο της Στοκχόλμης» για να περιγράψει αυτό που ο ίδιος θεωρεί θαυμασμό προς τον «επικυρίαρχο».
Στη δική του ανάγνωση, η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την πολιτισμική ομοιομορφία, με τον αμερικανικό κινηματογράφο να λειτουργεί ως όχημα επιβολής προτύπων. Υποστήριξε ότι η άκριτη υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική εξάρτηση, ενώ αντιπαρέβαλε τη δυνατότητα του ελληνικού κινηματογράφου να αναδεικνύει ιστορικές προσωπικότητες και να ενισχύει την αυτογνωσία του κοινού.
«Μας έχουν πείσει ότι είμαστε αδύνατοι να ξαναγίνουμε μεγάλοι», είπε. Κατά τον ίδιο, οι ταινίες του επιχειρούν να αμφισβητήσουν αυτή την εικόνα, υπενθυμίζοντας στους θεατές τις δυνάμεις και τις αξίες που διαθέτουν.
«Ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή»
Για τον Γέρο του Μωριά, ο σκηνοθέτης έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον λαϊκό πολιτισμό, στην πίστη, στην παράδοση και στη μετάδοση των αξιών από γενιά σε γενιά.
«Πρώτα απ’ όλα, ο Κολοκοτρώνης είναι η ελληνική ψυχή», υπογράμμισε. Εξήγησε ότι θέλει να φωτίσει, πέρα από τη στρατιωτική του δράση, την εσωτερική διαδρομή ενός ανθρώπου που έφθασε να υπηρετεί κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.
Ως κεντρικό νόημα της ταινίας περιέγραψε την υπέρβαση της ατομικής επιδίωξης χάριν μιας ανώτερης αποστολής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε περιστατικά συγχώρεσης και αποφυγής της εκδίκησης, όπως ο ίδιος τα έχει εντάξει στην προσέγγισή του για τον ήρωα.
Παρουσίασε, επίσης, τον Κολοκοτρώνη ως το «alter ego» του Καποδίστρια: τον άνθρωπο της στρατιωτικής πράξης δίπλα στον άνθρωπο του πολιτικού οράματος. Η νέα ταινία, όπως εξήγησε, αποτελεί προέκταση της προηγούμενης, με κοινό άξονα την αφύπνιση της ελληνικής αυτοσυνειδησίας.
Εθνική ενότητα απέναντι στον διχασμό
Η αναφορά στους εμφύλιους της Επανάστασης έφερε τη συζήτηση στη σημερινή Ελλάδα. Ο Σμαραγδής χαρακτήρισε τους εμφύλιους «κατάρα των Ελλήνων» και ζήτησε υπέρβαση της εσωτερικής αντιπαλότητας.
«Να ενωθούμε», τόνισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τον κατακερματισμό και τις κομματικές συγκρούσεις. Συνέδεσε το μήνυμα της ενότητας με την ανάγκη να αποκτήσουν οι νεότερες γενιές ουσιαστική σχέση με την ιστορία τους.
Ενδεικτική ήταν η αφήγησή του για ένα παιδικό πάρτι στις Λιβανάτες, όπου είδε να χρησιμοποιείται ο Spider-Man ως πρότυπο ψυχαγωγίας. Με αφορμή το περιστατικό, εξήγησε ότι επιθυμεί να αναδείξει τον Καποδίστρια και τον Κολοκοτρώνη ως ελληνικά πρότυπα για τα παιδιά.
Η τοποθέτηση για την Τριπολιτσά
Στο τέλος της συνέντευξης, όταν η Όλγα Λαθύρη έθεσε το ζήτημα των τουρκικών αναφορών στη σφαγή της Τριπολιτσάς, ο Σμαραγδής υποστήριξε ότι ο Κολοκοτρώνης απουσίαζε κατά τη σφαγή, συνδέοντας την απουσία του με τη συμφωνία αποχώρησης των Αλβανών.
Απέδωσε τη βία στη συσσωρευμένη οργή από την οθωμανική κυριαρχία, δηλώνοντας παράλληλα ότι η σφαγή «δεν έπρεπε να γίνει». Στην επιχειρηματολογία του επικαλέστηκε τις διώξεις των Ελλήνων, τις γενοκτονίες και την Κύπρο. Οι συγκεκριμένες ιστορικές αναφορές παρουσιάστηκαν ως δικές του εκτιμήσεις στη συνέντευξη.
Το σενάριο και το ζητούμενο της χρηματοδότησης
Στο πρακτικό σκέλος, ο Σμαραγδής ανέφερε ότι συνεργάζεται με τον Μελέτη Μελετόπουλο και τον ιστορικό Νίκο Γιαννόπουλο για την οργάνωση του ιστορικού υλικού. Δήλωσε ότι στόχος του είναι η δραματουργία να στηριχθεί στα πραγματικά περιστατικά.
Η πρώτη μορφή του σεναρίου έχει ολοκληρωθεί, αλλά προηγείται η εξασφάλιση της χρηματοδότησης. Ο σκηνοθέτης έχει τρεις ηθοποιούς στο μυαλό του για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, χωρίς να τους έχει ενημερώσει.
Παράλληλα, ανέφερε ότι τον «Καποδίστρια» έχουν παρακολουθήσει περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι και μίλησε για δωρεάν προβολές σε σχολεία και για προβολές σε πολιτιστικά κέντρα διεθνώς. Για τον ίδιο, η συνέχεια αυτής της προσπάθειας έχει σαφή προορισμό: να μεταφέρει στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη και την πίστη ότι η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ξανά.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας







