Με ισχυρό συμβολικό και ιστορικό φορτίο πραγματοποιήθηκε στο Ιωνικό Κέντρο η εκδήλωση της ΠΑΕ ΑΕΚ προς τιμήν των μαθητών και καθηγητών της Μεγάλης του Γένους Σχολής, οι οποίοι επισκέφθηκαν την Αθήνα.

Η παρουσία της ιστορικής Σχολής στην εκδήλωση δεν είχε απλώς εκπαιδευτικό ή εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Ανέδειξε τη βαθιά σχέση ανάμεσα στην παιδεία, τη μνήμη της Κωνσταντινούπολης, τον προσφυγικό ελληνισμό και την ταυτότητα της ΑΕΚ.

Κεντρικός ομιλητής της βραδιάς ήταν ο πρόεδρος της ΠΑΕ ΑΕΚ, Μάριος Ηλιόπουλος, ο οποίος αναφέρθηκε στη διαχρονική προσφορά της Μεγάλης του Γένους Σχολής στον ελληνισμό. Τη χαρακτήρισε σύμβολο και σημείο αναφοράς, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της στη διατήρηση της ελληνικής παιδείας και παράδοσης μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Η Μεγάλη του Γένους Σχολή υπήρξε επί αιώνες ένας από τους κεντρικούς πυλώνες της πνευματικής ζωής του υπόδουλου ελληνισμού. Η συμβολή της στη διατήρηση της γλώσσας, της ιστορικής συνείδησης και της ορθόδοξης παράδοσης είναι ανεκτίμητη. Για αυτό και η τιμή προς τους μαθητές και καθηγητές της αποτελεί, ταυτόχρονα, τιμή προς μια ολόκληρη ιστορική διαδρομή.

Ο Μάριος Ηλιόπουλος συνέδεσε αυτή την κληρονομιά με την ΑΕΚ, έναν σύλλογο που γεννήθηκε από τον πόνο της προσφυγιάς και τη μνήμη της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης. Η Ένωση, όπως τόνισε, δεν είναι απλώς μια αθλητική ομάδα, αλλά ένας οργανισμός με κοινωνικό, πολιτιστικό και ιστορικό βάθος.

Η αναφορά του ότι η ΑΕΚ θα είναι πάντα συνδεδεμένη με το DNA των προσφύγων αποτυπώνει τον πυρήνα της ταυτότητας του συλλόγου. Η ΑΕΚ δημιουργήθηκε ως απάντηση στον ξεριζωμό. Ως χώρος συνάντησης ανθρώπων που έχασαν τις πατρίδες τους, αλλά δεν εγκατέλειψαν τη μνήμη, την πίστη, τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους.

Στην εκδήλωση παρέστησαν στελέχη της διοίκησης της ΠΑΕ ΑΕΚ, υπουργοί της κυβέρνησης, εκπρόσωποι της Εκκλησίας, ο δήμαρχος Νέας Φιλαδέλφειας και άλλες προσωπικότητες, γεγονός που υπογράμμισε τη σημασία της πρωτοβουλίας.

Η βραδιά στο Ιωνικό Κέντρο ανέδειξε ότι η σχέση της ΑΕΚ με τον προσφυγικό ελληνισμό παραμένει ζωντανή και ενεργή. Δεν πρόκειται για ένα μουσειακό στοιχείο ή για μια απλή αναφορά στο παρελθόν. Είναι βασικό συστατικό της ταυτότητας του συλλόγου και της κοινωνικής του αποστολής.

Σε μια εποχή όπου η ιστορική μνήμη συχνά υποβαθμίζεται ή εργαλειοποιείται, τέτοιες εκδηλώσεις υπενθυμίζουν ότι ο αθλητισμός μπορεί να λειτουργεί και ως φορέας πολιτισμού, παιδείας και εθνικής αυτογνωσίας.

Η ΑΕΚ, τιμώντας τη Μεγάλη του Γένους Σχολή, τίμησε ουσιαστικά τις ίδιες της τις ρίζες.

Καθ. Πέτρος Π. Γρουμπός. 

Ομότιμος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Πατρών. 

Κύριε Ερντογάν, σας «ευχαριστούμε» που κάθε χρόνο μας θυμίζετε την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς προγόνους σας.

Για ακόμη μία χρονιά, επιλέξατε να τιμήσετε την επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης με μεγαλοπρεπείς εκδηλώσεις, αφιερωμένες στα 573 χρόνια από την κατάκτησή της. Είναι πράγματι αξιοσημείωτο ότι η Τουρκία αποτελεί ίσως τη μοναδική χώρα στον κόσμο που εξακολουθεί να γιορτάζει συστηματικά μία πολεμική κατάκτηση ως κορυφαίο εθνικό γεγονός, και μάλιστα με πανεθνική συμμετοχή και κρατική προβολή. Χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν στην «Πορεία της Άλωσης» στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης, συνοδευόμενοι από οθωμανικές στρατιωτικές μπάντες, ιστορικές αναπαραστάσεις και σημαίες που παρέπεμπαν στις κατακτήσεις του παρελθόντος.

Συνήθως οι λαοί τιμούν την ειρήνη, την απελευθέρωση, την ανεξαρτησία ή τις επαναστάσεις που τους οδήγησαν στην ελευθερία. Οι εθνικές γιορτές στις περισσότερες δημοκρατίες συνδέονται με αγώνες κατά της καταπίεσης και όχι με την επιβολή της κυριαρχίας πάνω σε άλλους λαούς. Ίσως, λοιπόν, θα έπρεπε να αναρωτηθούμε αν οι δυτικές χώρες θα έπρεπε να μιμηθούν αυτή την πρακτική και να γιορτάζουν τις δικές τους κατακτήσεις και αποικιοκρατικές επεκτάσεις. Η απάντηση είναι προφανής: ο σύγχρονος πολιτισμένος κόσμος έχει προχωρήσει πέρα από τέτοιες αντιλήψεις.

Στις 29 Μαΐου 2026 δηλώσατε ότι «η Κωνσταντινούπολη είναι η πατρίδα μας από το 1453, είναι το φως των ματιών του έθνους μας και πηγή υπερηφάνειας ως τουρκική Κωνσταντινούπολη». Ωστόσο, πριν από το 1453 η πόλη υπήρξε για περισσότερα από χίλια χρόνια η πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, του Βυζαντίου, ενός κράτους με ελληνική γλώσσα, ελληνικό πολιτισμό και χριστιανική παράδοση. Η Κωνσταντινούπολη δεν γεννήθηκε το 1453. Υπήρχε ήδη ως ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά, εμπορικά και πολιτιστικά κέντρα της ανθρωπότητας.
Όταν λοιπόν την αποκαλείτε «τουρκική Κωνσταντινούπολη» με τη βεβαιότητα ότι θα παραμείνει αιώνια δική σας, αγνοείτε ένα βασικό δίδαγμα της ιστορίας: καμία αυτοκρατορία δεν υπήρξε αιώνια. Ό,τι κατακτάται με τη βία δεν παραμένει αναγκαστικά για πάντα στην κατοχή του κατακτητή. Ο Μαχάτμα Γκάντι είχε επισημάνει ότι «ό,τι αποκτάται με βία μπορεί να διατηρηθεί μόνο με βία». Η ιστορία των αυτοκρατοριών επιβεβαιώνει διαρκώς αυτή τη διαπίστωση.

Ισχυριστήκατε επίσης ότι η Άλωση της Κωνσταντινούπολης «μετέτρεψε το σκοτάδι σε φως». Η διατύπωση αυτή προκαλεί εύλογες απορίες. Ποιο ήταν το σκοτάδι; Η πόλη που διέσωσε και μετέδωσε την αρχαία ελληνική γραμματεία στην Ευρώπη; Η πόλη που υπήρξε κέντρο τέχνης, θεολογίας, αρχιτεκτονικής και εμπορίου επί αιώνες; Η Κωνσταντινούπολη υπήρξε πράγματι μία από τις πιο λαμπρές πόλεις της παγκόσμιας ιστορίας. Όμως αυτή η λάμψη δημιουργήθηκε πολύ πριν από την άφιξη των Οθωμανών και στηρίχθηκε στο έργο γενεών Ελλήνων, Ρωμαίων και Βυζαντινών.
Στο ίδιο πνεύμα, ορισμένοι σύγχρονοι τουρκικοί λόγοι αναφέρονται σε ιδανικά κατάκτησης και επέκτασης που υποτίθεται ότι συνεχίζουν να εμπνέουν το έθνος. Αν αυτό αποτελεί πολιτικό ή ιδεολογικό όραμα για το μέλλον, τότε αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι οι λαοί της Ευρώπης και της περιοχής έχουν επιλέξει εδώ και δεκαετίες διαφορετικές αξίες: ελευθερία, δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, κράτος δικαίου και ειρηνική συνύπαρξη. Αυτές είναι οι αρχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκαν οι σύγχρονες κοινωνίες και όχι οι στρατιωτικές κατακτήσεις.
Πιστεύετε πραγματικά ότι οι δυτικές δημοκρατίες θα διδάξουν στα παιδιά τους πως η υποδούλωση ελεύθερων λαών αποτελεί πρότυπο προς μίμηση; Ότι η κατάκτηση ξένων πόλεων συνιστά ηθικό επίτευγμα; Κανένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα δεν αντιμετωπίζει έτσι την ιστορία.
Ας εξετάσουμε, λοιπόν, τι ακολούθησε την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Πολλές ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι ο Μωάμεθ Β΄ υποσχέθηκε στους στρατιώτες του τρεις ημέρες ελεύθερης λεηλασίας εφόσον καταλάμβαναν την πόλη. Μετά την είσοδο των οθωμανικών στρατευμάτων, η Κωνσταντινούπολη γνώρισε σκηνές βίας, λεηλασιών και καταστροφών. Χιλιάδες κάτοικοι σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν, ενώ μεγάλος αριθμός γυναικών και παιδιών οδηγήθηκε στα σκλαβοπάζαρα της εποχής. Πρόκειται για γεγονότα που καταγράφονται τόσο από βυζαντινές όσο και από δυτικές πηγές.
Μετά την πτώση της Πόλης, η οθωμανική επέκταση συνεχίστηκε προς την Ευρώπη. Η Πελοπόννησος, η Στερεά Ελλάδα, η Αλβανία, η Σερβία, η Βουλγαρία και η Ουγγαρία βρέθηκαν σταδιακά υπό οθωμανική κυριαρχία. Οι δύο πολιορκίες της Βιέννης, το 1529 και το 1683, αποτέλεσαν καθοριστικές στιγμές για την ευρωπαϊκή ιστορία. Η αποτυχία των Οθωμανών να καταλάβουν την αυστριακή πρωτεύουσα ανέκοψε την περαιτέρω προέλασή τους προς την Κεντρική Ευρώπη.
Οι εκστρατείες εκείνης της εποχής συνοδεύτηκαν, όπως συμβαίνει δυστυχώς στους περισσότερους πολέμους της προνεωτερικής περιόδου, από σφαγές, λεηλασίες και ωμότητες εις βάρος αμάχων. Οι μνήμες αυτές παραμένουν ζωντανές στους λαούς που βρέθηκαν υπό οθωμανική κυριαρχία και εξηγούν γιατί η εξιδανίκευση των κατακτήσεων προκαλεί ακόμη αντιδράσεις.
Οι λαοί της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν έπαψαν ποτέ να αγωνίζονται για την ελευθερία τους. Έλληνες, Σέρβοι, Βούλγαροι, Ρουμάνοι και άλλοι λαοί εξεγέρθηκαν επανειλημμένα και κατέβαλαν βαρύ τίμημα για να αποκτήσουν ανεξαρτησία. Αυτή είναι η ιστορική πραγματικότητα που εξηγεί γιατί η λέξη «ελευθερία» εξακολουθεί να έχει τόσο βαθιά σημασία στις εθνικές τους μνήμες.
Αναφερθήκατε σε όσους «δεν μπορούν να χωνέψουν την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης» έπειτα από 573 χρόνια. Όμως το ερώτημα μπορεί να επιστραφεί: γιατί η επίσημη Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται ή να αποφεύγει την πλήρη αναγνώριση τραγικών γεγονότων όπως οι διώξεις και οι γενοκτονίες των Αρμενίων, των Ποντίων και των Ασσυρίων; Γιατί παραμένει τόσο δύσκολη η ιστορική αυτοκριτική;
Μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 ακολούθησαν σκληρά αντίποινα σε διάφορες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι σφαγές της Χίου το 1822 συγκλόνισαν ολόκληρη την Ευρώπη και ενίσχυσαν το φιλελληνικό κίνημα. Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, ενώ πολλοί άλλοι αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν ως δούλοι. Τα γεγονότα αυτά αποτυπώθηκαν σε μαρτυρίες, πίνακες ζωγραφικής και ιστορικές μελέτες, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη.
Κύριε Ερντογάν, η ιστορία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται επιλεκτικά. Δεν μπορεί κανείς να γιορτάζει μόνο τις νίκες και να αποσιωπά τα δεινά που αυτές προκάλεσαν σε άλλους λαούς. Η μνήμη δεν διαγράφεται με παρελάσεις ούτε με πανηγυρικούς λόγους. Οι κοινωνίες ωριμάζουν όταν αναγνωρίζουν τόσο τα επιτεύγματα όσο και τα λάθη του παρελθόντος τους.

• Η πραγματική δύναμη ενός έθνους δεν βρίσκεται στην εξύμνηση της κατάκτησης ούτε στην αναβίωση αυτοκρατορικών ονείρων.  
• Βρίσκεται στην αυτογνωσία, στη συμφιλίωση με την ιστορική αλήθεια, στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και στην προάσπιση της ελευθερίας όλων των λαών. 

Αυτές είναι οι αξίες που αντέχουν στον χρόνο. Αυτές είναι οι αξίες που ενώνουν τους ανθρώπους. Και αυτές είναι οι αξίες που τελικά νικούν κάθε αυτοκρατορία.

 English version 

================

• Can Turkey Find Its Way Back to Freedom? Authoritarian Consolidation versus the Defense of Turkish Democracy

Date:
Wed, 06/03/2026 – 2:00 PM
Location:
2128 Rayburn House Office Building
Announcement
Please join the Tom Lantos Human Rights Commission for a hearing on challenges to freedom, rule of law and democracy in Turkey (Türkiye), – including political persecution, election manipulation, and censorship, and prospects for a return to democratic governance, judicial independence, free and fair elections, and respect for fundamental freedoms.
In Freedom and the World 2026, Freedom House rates Turkey as “Not Free” – as it has done since 2018. Yet the situation is growing worse. In the aftermath of recent electoral setbacks for the ruling party, the Turkish government has intensified its crackdown on political opposition, independent media, civil society, religious minorities, and perceived critics at home and abroad.
Among the most alarming developments has been the March 2025 arrest and continued detention of Ekrem İmamoğlu, widely regarded as the leading opposition challenger to President Erdoğan. İmamoğlu’s detention, which came shortly before his anticipated presidential candidacy, has raised grave concerns regarding judicial independence, politically motivated prosecutions, and the integrity of future elections in Turkey. Prosecutors have reportedly pursued multiple overlapping charges carrying extraordinary potential prison sentences, while authorities have detained thousands of demonstrators protesting his arrest. The government continues to flout binding judgments of the European Court of Human Rights.
Human rights advocates estimate that over 15,000 political prisoners remain incarcerated in Turkey, including journalists, lawyers, elected officials, academics, civil society leaders, and democracy activists. The government continues to target Kurdish politicians and religious activists, and growing concerns regarding transnational repression directed at critics residing outside Turkey.
Residents of Turkey also face escalating censorship and restrictions on freedom of expression, including court-ordered blocking of online content, social media accounts, and opposition news platforms; criminal investigations and prosecutions targeting online speech. The government continues to repress religious and ethnic minorities in Turkey, including through restrictions affecting the Ecumenical Patriarchate of Constantinople and the Halki Seminary.
Witnesses will discuss the broader trajectory of democratic backsliding in Turkey, implications for regional stability and the NATO alliance, and policy options available to the United States and Congress in support of democracy and human rights.
The hearing will be held in person and is open to Members of Congress, congressional staff, the interested public, and the media. The hearing will be livestreamed via the Commission website. For any questions, please contact Mark Milosch (for Co-Chair Smith) or Todd Stein (for Co-Chair McGovern).