Νέα πρωτοβουλία για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου αναλαμβάνει η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος, επιχειρώντας να διευρύνει τον κοινοβουλευτικό διάλογο στο Ηνωμένο Βασίλειο και να αναδείξει την ιστορική διάσταση των διωγμών που υπέστησαν οι χριστιανικοί πληθυσμοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Με επίσημη επιστολή της, που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026, η Ομοσπονδία απευθύνεται στη βουλευτή του Εργατικού Κόμματος Samantha Niblett, η οποία εκπροσωπεί την περιφέρεια South Derbyshire στη Βουλή των Κοινοτήτων.

Η Π.Ο.Ε. ζητά από τη Βρετανίδα πολιτικό να συμπεριλάβει στις μελλοντικές κοινοβουλευτικές ερωτήσεις και παρεμβάσεις της, εκτός από τη Γενοκτονία των Αρμενίων, και τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, καθώς και των Ασσυρίων.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποσκοπεί στην από κοινού ανάδειξη των ιστορικών γεγονότων που συνδέονται με τους διωγμούς, τους εκτοπισμούς και τη μαζική εξόντωση χριστιανικών πληθυσμών κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο.

Η ερώτηση της Samantha Niblett και η απάντηση της βρετανικής κυβέρνησης

Αφορμή για την παρέμβαση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας αποτέλεσε η γραπτή κοινοβουλευτική ερώτηση που κατέθεσε η Samantha Niblett στις 14 Οκτωβρίου 2026 προς το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών.

Η βουλευτής ζήτησε να πληροφορηθεί εάν η κυβέρνηση έχει επανεξετάσει την αποτελεσματικότητα των κριτηρίων που χρησιμοποιεί για την επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, σε σύγκριση με τις αποφάσεις περιφερειακών και ευρωπαϊκών κοινοβουλίων.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα των ενδεχόμενων διπλωματικών πλεονεκτημάτων που θα μπορούσε να προσφέρει μια τέτοια αναγνώριση στη βρετανική εξωτερική πολιτική στον Νότιο Καύκασο.

Η απάντηση δόθηκε στις 21 Οκτωβρίου από τη βουλευτή των Εργατικών Uma Kumaran, εκ μέρους του υπουργείου Εξωτερικών, η οποία παρέπεμψε σε προηγούμενη κυβερνητική απάντηση της 14ης Ιουλίου 2026.

Στην απάντηση του Ιουλίου, η βρετανική κυβέρνηση είχε επαναλάβει ότι εξακολουθεί να ισχύει η θέση που είχε διατυπωθεί επισήμως τον Νοέμβριο του 2021.

Η θέση αυτή αντιμετωπίζει τον χαρακτηρισμό μιας ιστορικής θηριωδίας ως γενοκτονίας πρωτίστως ως νομικό ζήτημα, το οποίο πρέπει να αξιολογείται από αρμόδιο δικαστικό όργανο.

Η επανάληψη της συγκεκριμένης στάσης καταδεικνύει ότι το Λονδίνο δεν έχει μεταβάλει την πολιτική του για την επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, παρά τις σχετικές κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις.

Το αίτημα της Π.Ο.Ε. για τους Έλληνες και τους Ασσυρίους

Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος υπογραμμίζει ότι η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων δεν πρέπει να εξετάζεται αποκομμένα από τις αντίστοιχες ιστορικές εμπειρίες των ελληνικών και ασσυριακών πληθυσμών.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, οι διωγμοί και οι εκτοπισμοί των χριστιανικών κοινοτήτων κατά τις τελευταίες δεκαετίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πρέπει να εξετάζονται και μέσα στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της εποχής.

Η Π.Ο.Ε. διευκρινίζει ότι η πρωτοβουλία της δεν αποσκοπεί στην υποκατάσταση ή στην αποδυνάμωση του αρμενικού αιτήματος αναγνώρισης.

Αντιθέτως, επιδιώκει τη διεύρυνση του κοινοβουλευτικού διαλόγου, ώστε να συμπεριληφθούν οι Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας, καθώς και οι Ασσύριοι, στις σχετικές πρωτοβουλίες.

Με τον τρόπο αυτό, η Ομοσπονδία επιχειρεί να ενισχύσει τη διεθνή προβολή της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής, συνδέοντας το αίτημα αναγνώρισης με τη συζήτηση που έχει ήδη αναπτυχθεί γύρω από τη Γενοκτονία των Αρμενίων.

Η παρέμβαση της βαρόνης Caroline Cox το 2015

Το ζήτημα της αναγνώρισης των γενοκτονιών των τριών λαών έχει απασχολήσει και στο παρελθόν το βρετανικό Κοινοβούλιο.

Στις 16 Ιουνίου 2015, η βαρόνη Caroline Cox είχε θέσει στη Βουλή των Λόρδων το ερώτημα εάν η βρετανική κυβέρνηση προτίθεται να αναγνωρίσει ως γενοκτονία τις εξοντώσεις των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων το 1915.

Κατά τη συζήτηση, η βαρόνη επικαλέστηκε τις αναγνωρίσεις που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί από κράτη και κοινοβουλευτικούς θεσμούς, ζητώντας από τη βρετανική κυβέρνηση να επανεξετάσει τη στάση της.

Εκ μέρους της κυβέρνησης, ο Earl of Courtown αναγνώρισε το μέγεθος της ανθρώπινης οδύνης που υπέστησαν οι Αρμένιοι και άλλες πληθυσμιακές ομάδες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δίνοντας ωστόσο έμφαση στην ανάγκη ιστορικού διαλόγου και συμφιλίωσης μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί προηγούμενο κοινοβουλευτικής αναφοράς στους τρεις λαούς και αναδεικνύει ότι το αίτημα της Π.Ο.Ε. εντάσσεται σε μια προσπάθεια που έχει ήδη ιστορικό στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η εκδήλωση του 2017 στο Λονδίνο

Στο δελτίο Τύπου της, η Παμποντιακή Ομοσπονδία υπενθυμίζει και την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 24 Μαΐου 2017 στο Λονδίνο με τίτλο «The Destruction of an Ancient Civilisation: The Genocide of the Greeks of the Ottoman Empire» («Η καταστροφή ενός αρχαίου πολιτισμού: Η Γενοκτονία των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας»).

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τη Διεθνή Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλήνων (ΔΙ.ΣΥ.Π.Ε.), με πρωτοβουλία της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος και σε συνεργασία με τον λόρδο Stone of Blackheath.

Αν και είχε αρχικά προγραμματιστεί να φιλοξενηθεί στη Βουλή των Λόρδων, πραγματοποιήθηκε τελικά στο Church House Westminster.

Σύμφωνα με την Π.Ο.Ε., συμμετείχαν εκπρόσωποι του ελληνικού Κοινοβουλίου, διπλωμάτες, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι ποντιακών οργανώσεων από διάφορες χώρες.

Η διοργάνωση εντασσόταν στις προσπάθειες ενημέρωσης της διεθνούς κοινότητας για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ανάγκη θεσμικής αναγνώρισής της.

Στόχος η μόνιμη επικοινωνία με το Βρετανικό Κοινοβούλιο

Πέρα από το αίτημα για συμπερίληψη της Γενοκτονίας των Ελλήνων και των Ασσυρίων σε μελλοντικές κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες, η Παμποντιακή Ομοσπονδία επιδιώκει να αναπτύξει σταθερό δίαυλο επικοινωνίας με τη Samantha Niblett.

Η Ομοσπονδία εκφράζει την πρόθεσή της να συνδράμει με ιστορικό υλικό, επιστημονικές μελέτες και στοιχεία για τις προηγούμενες διεθνείς πρωτοβουλίες του οργανωμένου Ποντιακού Ελληνισμού.

Στόχος είναι η συστηματική ενημέρωση των Βρετανών κοινοβουλευτικών και η ενίσχυση των προσπαθειών για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.

Η Π.Ο.Ε. επισημαίνει ότι η ιστορική τεκμηρίωση, η κοινοβουλευτική δραστηριότητα και η συνεργασία με θεσμικούς εκπροσώπους άλλων χωρών αποτελούν βασικά εργαλεία για τη διεθνοποίηση του ζητήματος.

«Σταθερός και αδιαπραγμάτευτος στόχος η αναγνώριση»

Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος επαναβεβαιώνει ότι η επίσημη διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου παραμένει κεντρική προτεραιότητά της.

Όπως τονίζεται στο δελτίο Τύπου, πρόκειται για «σταθερό και αδιαπραγμάτευτο στόχο» της Ομοσπονδίας.

Η ανάδειξη της ιστορικής αλήθειας και η διατήρηση της συλλογικής μνήμης συνδέονται, σύμφωνα με την Π.Ο.Ε., τόσο με το χρέος απέναντι στα θύματα και στους απογόνους τους όσο και με την ανάγκη πρόληψης αντίστοιχων εγκλημάτων στο μέλλον.

Το δελτίο Τύπου, με ημερομηνία 23 Οκτωβρίου 2026, υπογράφουν ο πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, Γεώργιος Βαρυθυμιάδης, και η γενική γραμματέας, Αθηνά Σωτηριάδου.

Με τη νέα αυτή παρέμβαση, η Π.Ο.Ε. επιχειρεί να διατηρήσει το αίτημα της αναγνώρισης στην πολιτική ατζέντα του Ηνωμένου Βασιλείου, διεκδικώντας την ένταξη της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας στον ευρύτερο κοινοβουλευτικό διάλογο για τα ιστορικά εγκλήματα κατά των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

pontosvoice.com

Σε συμφωνία για το καθεστώς της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά κατέληξαν η αιγυπτιακή κυβέρνηση και η Σιναϊτική Αδελφότητα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων που αφορούν την ιστορική μονή, η οποία λειτουργεί αδιάλειπτα εδώ και περίπου 15 αιώνες.

Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά, Φαράν και Ραϊθώ Συμεών ανακοίνωσε ότι η Σιναϊτική Αδελφότητα αποδέχεται την προοπτική υπογραφής της συμφωνίας, έχοντας εξασφαλίσει την ομόφωνη υποστήριξη των Ορθόδοξων Εκκλησιών που ενημερώθηκαν αναλυτικά για το περιεχόμενό της. Η υπογραφή αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο προσεχές διάστημα, μόλις το επιτρέψει η κατάσταση της υγείας του Αρχιεπισκόπου, ενώ η ακριβής ημερομηνία θα καθοριστεί σε συνεννόηση με τους πατέρες της μονής και την αιγυπτιακή κυβέρνηση.

Στη δήλωσή του, ο κ. Συμεών κάνει λόγο για μια εξέλιξη που ενισχύει την εμπιστοσύνη μεταξύ της Μονής Σινά και της Αιγύπτου, ενώ παράλληλα αναδεικνύει την ενότητα των Ορθόδοξων Εκκλησιών της Ανατολής.

Η δικαστική απόφαση και οι διαπραγματεύσεις με την Αίγυπτο

Όπως εξηγεί ο Αρχιεπίσκοπος, η μονή έλαβε από την αιγυπτιακή κυβέρνηση σχέδιο συμφωνίας μετά την απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας, στις 28 Μαΐου 2025, η οποία είχε δημιουργήσει συγκεκριμένα δεδομένα στην αιγυπτιακή έννομη τάξη.

Στόχος της συμφωνίας ήταν να αποσαφηνιστούν περαιτέρω πτυχές της δικαστικής απόφασης και ο τρόπος εφαρμογής της, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση του μοναστικού βίου σύμφωνα με την ιστορική παράδοση της μονής και να προσδιοριστεί η θέση και η λειτουργία της στο σύγχρονο νομικό πλαίσιο της Αιγύπτου.

Η Σιναϊτική Αδελφότητα, όπως αναφέρει ο κ. Συμεών, συμμετείχε στον διάλογο με σεβασμό στην αιγυπτιακή νομοθεσία και τις αποφάσεις των δικαστηρίων, επιδιώκοντας παράλληλα να προστατεύσει την ιστορική και πνευματική παρακαταθήκη της μονής.

Για τον λόγο αυτό ζήτησε επαρκή χρόνο ώστε να μελετήσει διεξοδικά το σχέδιο, να καταθέσει προτάσεις για τη βελτίωση επιμέρους σημείων που αφορούν την πρακτική εφαρμογή του και να συγκροτήσει επιστημονικά τεκμηριωμένο φάκελο για το ιστορικό καθεστώς της μονής και τα ακίνητα που βρίσκονται υπό συζήτηση.

Ο Αρχιεπίσκοπος εκφράζει την ικανοποίησή του για την κατανόηση που, όπως σημειώνει, επέδειξαν η αιγυπτιακή κυβέρνηση και ο πρόεδρος της χώρας, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, επιτρέποντας τη συνέχιση του διαλόγου για περισσότερο από έναν χρόνο. Στην προσπάθεια αυτή, προσθέτει, συνέβαλαν η ελληνική πολιτεία και υποστηρικτές της μονής από διάφορες χώρες.

Η ομόφωνη στήριξη των Ορθόδοξων Εκκλησιών

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο κ. Συμεών στη στήριξη που έλαβε από τις Ορθόδοξες Εκκλησίες, καθώς το καθεστώς της Μονής Σινά, λόγω της ιστορικής και εκκλησιαστικής της ιδιαιτερότητας, αφορά ευρύτερα τον ορθόδοξο κόσμο.

Όπως αναφέρει, η Αδελφότητα απευθύνθηκε αρχικά στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, ως το εκκλησιαστικά αρμόδιο Πατριαρχείο, προκειμένου να λάβει τεκμηριωμένη γνώμη για το σχέδιο συμφωνίας. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος, αναγνωρίζοντας την ευρύτερη σημασία του ζητήματος, απευθύνθηκε στη συνέχεια στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόδωρο, καθώς και στις Αυτοκέφαλες Εκκλησίες Κύπρου και Ελλάδος.

Σύμφωνα με τη δήλωση, όλες οι Εκκλησίες, αφού ενημερώθηκαν λεπτομερώς, εξέφρασαν με πατριαρχικά και συνοδικά γράμματα την αμέριστη αδελφική συμπαράστασή τους στην υπογραφή της συμφωνίας. Παράλληλα, διατύπωσαν την ευχή η συμφωνία να συμβάλει στην ασφαλή διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων και στη διασφάλιση των ιστορικών και νόμιμων δικαίων της μονής.

“Εκλείπει πλέον ο λόγος” για την απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου

Ο κ. Συμεών εκτιμά ότι η συμφωνία και το κλίμα εμπιστοσύνης που έχει διαμορφωθεί μεταξύ των δύο πλευρών δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την οριστική διευθέτηση των ζητημάτων που αφορούν τη μονή.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας “εκλείπει πλέον ο λόγος έκδοσης της απόφασης του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου” της Αιγύπτου. Πρόκειται για την εκτίμηση που διατυπώνει ο ίδιος στη δήλωσή του, στο πλαίσιο της νέας εξέλιξης στις διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα, εκφράζει την πεποίθηση ότι κατά την εφαρμογή της συμφωνίας θα μπορέσουν να οριστικοποιηθούν και τυχόν εκκρεμότητες που θα προκύψουν σε σχέση με τους όρους της και τα συνοδευτικά έγγραφα.

“Η Μονή του Σινά είναι στη θέση της”

Κλείνοντας τη δήλωσή του, ο Αρχιεπίσκοπος υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη αποτελεί πρωτίστως έκφραση της ενότητας των Ορθόδοξων Εκκλησιών της Ανατολής, οι οποίες, όπως σημειώνει, στέκονται ομόφωνα στο πλευρό της μονής.

Παράλληλα, αναδεικνύει τη μακραίωνη σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου, την οποία συνδέει με την ιστορική παρουσία της μονής και τον ρόλο της ως πνευματικού θεσμού που γεφυρώνει τους δύο πολιτισμούς.

“Το Θεοβάδιστο Όρος Σινά είναι Χάριτι Θεού “στην θέση του”, με τους Πατέρες να το διακονούν, να αγωνίζονται και να υποδέχονται κάθε προσκυνητή, επισκέπτη και περιηγητή”, αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η συμφωνία, εφόσον υπογραφεί και εφαρμοστεί, αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο βήμα για τη διευθέτηση των εκκρεμοτήτων που αφορούν το καθεστώς της ιστορικής μονής, με τη Σιναϊτική Αδελφότητα να επιδιώκει τη διασφάλιση της συνέχισης της μοναστικής ζωής και των ιστορικών δικαιωμάτων της.

Ertnews

Γράφει ο Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης

Η 28η Οκτωβρίου 1940 αποτελεί κομβικό σταθμό της Ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας.

Στο Θέατρο Επιχειρήσεων Ηπείρου η VIII Μεραρχία, αμύνθηκε σθεναρά στην τοποθεσία Ελαίας-Καλαμά, αναχαίτισε τις υπέρτερες Ιταλικές δυνάμεις και αντεπιτέθηκε προελαύνοντας 50 χιλιόμετρα στην Βόρειο Ήπειρο, ανατρέποντας τον στρατηγικό σχεδιασμό της Ρώμης.

Η ένδοξη διαδρομή του υπόψη Σχηματισμού ξεκινά στους Βαλκανικούς Πολέμους, αποτελώντας πολύτιμη παρακαταθήκη για την 8η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία.

Ως ελάχιστη ένδειξη σεβασμού στους πεσόντες και τους άνδρες της VIII Mεραρχίας που κράτησαν ψηλά τις Πολεμικές Σημαίες, παρουσιάζεται η επιχειρησιακή της πορεία.

Έλληνες Στρατιώτες πριν την έφοδο στο Μπιζάνι ,1913. Πηγή ΓΕΣ.

Βαλκανικοί Πόλεμοι

Κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, την 22 Δεκεμβρίου 1912, συγκροτήθηκε στη Φιλιππιάδα η Μεραρχία Ηπείρου, η οποία την 11Ιανουαρίου 1913 μετονομάστηκε σε VIII Μεραρχία με την παρακάτω συγκρότηση:

15 Σύνταγμα Πεζικού(ΣΠ).

2o Σύνταγμα Ευζώνων(ΣΕ).

Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών.

Δύο Ορειβατικές Πυροβολαρχίες.

Η πρώτη επιχείρηση στην οποία συμμετείχε ήταν η νικηφόρα επίθεση κατά των Τουρκικών δυνάμεων στο Μπιζάνι, για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, από 10 έως 21 Φεβρουαρίου 1913.

Την 28Φεβρουαρίου του ίδιου έτους ξεκίνησε την προέλασή της προς τη Βόρειο Ήπειρο και απελευθέρωσε διαδοχικά, την 3 Μαρτίου 1913 το Δέλβινο και το Αργυρόκαστρο, την 5 Μαρτίου το Τεπελένι και την 18 Μαρτίου την Κλεισούρα και την Πρεμετή.

Την 23 Ιουνίου 1913 κινήθηκε προς τη Θεσσαλονίκη και από εκεί στην Καβάλα. Τμήματα της Μεραρχίας νικώντας τις Βουλγαρικές δυνάμεις απελευθέρωσαν διαδοχικά, την 9 Ιουλίου 1913 το Παρανέστι, την 11 Ιουλίου τη Χρυσούπολη, την 12 Ιουλίου τους Τοξότες, την 13 Ιουλίου την Ξάνθη και την 14 Ιουλίου την Κομοτηνή και τον Εχίνο.

1914-1940

Η Μεραρχία παρέμεινε στη Μακεδονία (Λαγκαδά) έως τον Ιούνιο του 1916, οπότε μεταστάθμευσε διαδοχικά στην Κέρκυρα, στην Πρέβεζα και στο Αγρίνιο. Επανήλθε στην Ήπειρο τον Ιούλιο του 1917 συγκροτούμενη από τα 10,15,24 και 32 Συντάγματα Πεζικού.

Το 1919 και το 1920 προέβη σε προπαρασκευαστικές ενέργειες για την ανακατάληψη της Βορείου Ηπείρου, αλλά τα σχέδια αναβλήθηκαν λόγω παρεμβάσεων των Μεγάλων Δυνάμεων.

Το 1920 τα 15 και 32 ΣΠ συμμετείχαν στη Μικρασιατική Εκστρατεία, με το πρώτο εξ αυτών, κατά την προέλαση προς την Πάνορμο, να απελευθερώνει το Μιχαλίτσι και την Κρεμαστή.

Από το 1922 έως το 1940, η VIII Μεραρχία παρέμεινε στα Ιωάννινα, με αποστολή την εξασφάλιση των συνόρων.

Οι επιχειρήσεις στην Ήπειρο, 28 Οκτωβρίου-13 Νοεμβρίου1940.Πηγή ΓΕΣ/ΔΙΣ.

Έπος 1940

Η κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία, τον Απρίλιο του 1939, μετέβαλε το στρατηγικό περιβάλλον και η απειλή πολέμου άρχισε να αυξάνεται.

Ο Διοικητής της VIII Μεραρχίας, Υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος, αντιλήφθηκε την ανάγκη έγκαιρης αμυντικής οργάνωσης της τοποθεσίας Ελαίας-Καλαμά (Καλπάκι-Θεσπρωτία), η οποία παρά τις δυσχέρειες επιτεύχθηκε.

Την 5 Οκτωβρίου 1940, η Μεραρχία είχε ολοκληρώσει την επιστράτευση και είχε λάβει την προβλεπόμενη διάταξη.

Σύμφωνα με την απόφαση του Μεράρχου, το μείζον των δυνάμεων αναπτύχθηκε στο Καλπάκι με αποστολή να αμυνθεί άνευ ιδέας υποχωρήσεως και στη συνέχεια να αντεπιτεθεί.

Κατάσταση αντιπάλων – Διάταξη

Ιταλικές δυνάμεις

Στο XXV Σώμα Στρατού «Τσαμουριάς» υπάγονταν η 23η Μεραρχία «Φεράρα» στην περιοχή Μέρτζιανης-Πρεμετής, η 51η Μεραρχία «Σιένα» στην περιοχή Κονίσπολης – Δελβίνου – Αγίων Σαράντα, η 131η Τεθωρακισμένη Μεραρχία «Κενταύρων» στο Αργυρόκαστρο και Μεραρχία Ιππικού στην Κονίσπολη.

Συνολικά, διέθεταν 22 Τάγματα Πεζικού, 3 Συντάγματα Ιππικού, 61 πυροβολαρχίες και 90 άρματα μάχης με δύναμη περίπου 42.000 ανδρών.

Επιπλέον, στο Λεσκοβίκι, στον τομέα της Πίνδου, στάθμευε η 3η Μεραρχία Αλπινιστών «Τζούλια», με 5 Τάγματα Πεζικού, 7 Πυροβολαρχίες και Ίλη, συνολικής δύναμης περίπου 10.800 ανδρών.

Οι αεροπορικές δυνάμεις εκτιμώνται σε 400 αεροσκάφη (βομβαρδιστικά, διώξεως και παρατηρήσεως).

Ελληνικές δυνάμεις

Στη VIII Μεραρχία υπάγονταν το 10 ΣΠ στην Κέρκυρα, το 15 ΣΠ στα Ιωάννινα, το 24 ΣΠ στην Πρέβεζα και το 3/40 ΣΕ στην Άρτα. Η Μεραρχία ενισχύθηκε με το Στρατηγείο της ΙΙΙης Ταξιαρχίας Πεζικού, το 42 ΣΕ, το 39 ΣΕ και επιπλέον Μονάδες.

Συνολικά, διέθετε 15 Τάγματα Πεζικού, Ομάδα Αναγνωρίσεως(έφιππο Τάγμα) και 16 πυροβολαρχίες. Με δεδομένο ότι η δύναμη του Ελληνικού Στρατού στην μεθόριο με την Αλβανία (Ήπειρος- Δυτική Μακεδονία) ήταν 35.000 άνδρες, η VIII Mεραρχία εκτιμάται ότι διέθετε περίπου 18.000 άνδρες.

Στο Επταχώρι, εκτός της Περιοχής Ευθύνης της VIII Μεραρχίας, στάθμευε το Απόσπασμα Πίνδου, αποτελούμενο από το 51 ΣΠ (-) με 2 Τάγματα Πεζικού, Ίλη και Πυροβολαρχία, συνολικής δύναμης περίπου 2.000 ανδρών.

Στη Μεραρχία είχε διατεθεί ανεξάρτητο Σμήνος αεροσκαφών παρατηρήσεως.

Έλληνες Στρατιώτες πριν την έφοδο στο μέτωπο,1940.Πηγή Πολεμικό Μουσείο

Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 1940

Την 28 05:30 Οκτωβρίου 1940, εκδηλώθηκε η Ιταλική επίθεση, με καταιγιστική προπαρασκευή πυροβολικού και έφοδο τμημάτων Πεζικού εναντίον των φυλακίων προκαλύψεως, τα οποία, αφού αρχικά αντιστάθηκαν, συμπτύχθηκαν. Από το πρώτο φως η εχθρική αεροπορία προσέβαλε αδιάκοπα και σε βάθος την Περιοχή Ευθύνης(ΠΕ) της Μεραρχίας.

Ταυτόχρονα, αποσπάσματα Μηχανικού εκτέλεσαν επιτυχώς τις σχεδιασμένες καταστροφές γεφυρών και οδών, πλην της γέφυρας Μπουραζανίου.

Οι φίλιες δυνάμεις επιβράδυναν τον εχθρό έως την 1 Νοεμβρίου στην κύρια αμυντική τοποθεσία Ελαίας-Καλαμά (Καλπάκι-Θεσπρωτία).

Την 2 Νοεμβρίου εκδηλώθηκε σφοδρή Ιταλική επίθεση, η οποία αποκρούστηκε σθεναρά σε ολόκληρη την ΠΕ της Μεραρχίας και την 8 του ιδίου μήνα η εχθρική δραστηριότητα εξασθένησε.

Την 9 Νοεμβρίου οι Ιταλικές δυνάμεις μετέπεσαν σε αμυντικές επιχειρήσεις.

Εν τω μεταξύ, ανατολικότερα, στον τομέα της Πίνδου, παρά την πείσμονα αντίσταση των περιορισμένων Ελληνικών δυνάμεων, αυτές συμπτύχθηκαν την 30Οκτωβρίου και οι Ιταλοί διείσδυσαν έως τα χωριά Φούρκα και τη Λυκόραχη. Παρά την αρχική δυσμενή εξέλιξη, κατόπιν ανασυγκρότησης και ενίσχυσης του Αποσπάσματος Πίνδου, εκδηλώθηκε αντεπίθεση την 1 Νοεμβρίου και έως την 13 Νοεμβρίου ανακαταλήφθηκε το εθνικό έδαφος.

Την 14 Νοεμβρίου η VIII Μεραρχία, με διαταγή του Α΄ Σώματος Στρατού, εκδήλωσε αντεπίθεση στο σύνολο του τομέα της. Με σκληρό αγώνα και καταδιώκοντας τον εχθρό, την 7Δεκεμβρίου αποκατέστησε το εθνικό έδαφος και εισήλθε στη Βόρειο Ήπειρο, καταλαμβάνοντας τα υψώματα 669 και Μπουράτο, καθώς και το χωριό Λιμπόχοβο.

Κατόπιν, λόγω απωλειών τέθηκε εφεδρεία του Α΄ Σώματος Στρατού(Α΄ΣΣ) έως την 30 Δεκεμβρίου 1940, οπότε εισήλθε εκ νέου στον αγώνα αντικαθιστώντας την IV Mεραρχία και αφού ανέλαβε διάφορες επιθετικές αποστολές στη Βόρειο Ήπειρο υπό δυσμενέστατες καιρικές συνθήκες, εγκαταστάθηκε αμυντικά νοτίως Τεπελενίου στο ύψωμα Κουρβελέσι.

Από 14 έως 16 Απριλίου 1941 η Μεραρχία θα δώσει την τελευταία μεγάλη μάχη στην τοποθεσία Νιβίτσα–Μάλι Σπατ και θα αντιμετωπίσει επιτυχώς τη σφοδρή επίθεση των Ιταλικών δυνάμεων.

Την 16Απριλίου 1941 λόγω της Γερμανικής εισβολής, διατάχθηκε η σύμπτυξή της, η οποία παρά την εχθρική πίεση, διεξήχθη με πειθαρχία σε διαδοχικές τοποθεσίες έως την Κακαβιά που αφίχθη την 20 Απριλίου.

Την 21 Απριλίου λόγω της ανακωχής, καθορίσθηκε η απόσυρση της Μεραρχίας νοτίως στo χωριό Κτίσματα, η οποία ολοκληρώθηκε την 28 Απριλίου1941 με την αποστράτευσή της στη Φιλιππιάδα.

Οι απώλειές την υπόψη περίοδο ήταν:

Νεκροί: 41 αξιωματικοί και 458 οπλίτες.

Τραυματίες: 74 αξιωματικοί και 2.255 οπλίτες.

Αγνοούμενοι: 84.

Παγόπληκτοι: 1.516.

Ιστορική Πολεμική Σημαία 3/40ΣΕ.Πηγή,Πολεμικό Μουσείο.

Εμφύλιος Πόλεμος 1945 – 1949

Την 18 Μαρτίου 1946, με διαταγή του ΓΕΣ, συγκροτήθηκε η Μεραρχία Εθνοφυλακής Κερκύρας, η οποία μετακινήθηκε στα Ιωάννινα και μετονομάστηκε σε VIII Μεραρχία.

Στη Μεραρχία υπήχθησαν από συγκροτήσεώς τους:

Η 74η Ταξιαρχία, με έδρα το Μεσολόγγι, αποτελούμενη από τα 627, 628 και 629Τάγματα Πεζικού (ΤΠ).

Η 75η Ταξιαρχία, με έδρα την Κόνιτσα, αποτελούμενη από τα 582, 583 και 584 ΤΠ.

Η 76η Ταξιαρχία, αρχικά ως 84 Στρατιωτική Περιοχή με έδρα την Πρέβεζα, αποτελούμενη από τα 581, 582, 611 και 625 ΤΠ.

Οι παραπάνω οργανικοί Σχηματισμοί της Μεραρχίας με μετακινήσεις των Στρατηγείων και των Μονάδων τους, μαζί με την 43 Ταξιαρχία, διεξήγαγαν σκληρούς αγώνες και συμμετείχαν, κατά περίπτωση, σε επιχειρήσεις, με σημαντικότερες τις ακόλουθες:

Μάχη Μετσόβου: 18-31 Οκτωβρίου 1947.

Μάχη Κόνιτσας: 25 Δεκεμβρίου 1947-7 Ιανουαρίου 1948.

Μάχες Μουργκάνας: 25 Φεβρουαρίου-5 Μαρτίου 1948 και 8-14 Σεπτεμβρίου 1948.

Μάχες Γράμμου: 2-30 Αυγούστου 1949.

Οι απώλειες την υπόψη περίοδο ήταν :

Νεκροί: 25 αξιωματικοί και 318 οπλίτες.

Τραυματίες: 95 αξιωματικοί και 957 οπλίτες.

Αγνοούμενοι: 248.

Μετά την εύρεση το 1971 πλησίον του χωρίου Τσαμαντά σε ομαδικό τάφο των σκελετών 120 εκτελεσθέντων ανδρών του 611ΤΠ που είχαν καταγραφεί ως αγνοούμενοι, οι προαναφερθείσες απώλειες διαφοροποιούνται ανάλογα λόγω του ότι αναφέρονται προγενέστερα, σύμφωνα με τον ΣΚ900-36(1966).

Άνδρες της 8ηςΜ/Π ΤΑΞ στην ΤΑΜΣ «Δυναμική Αντίδραση». Πηγή ΓΕΣ.

Παρόν και Μέλλον – 8η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία

Η ιστορική πορεία της VIII Μεραρχίας συνεχίστηκε με διαδοχικές οργανωτικές μεταβολές και τον Μάρτιο του 2014 αναδιοργανώθηκε σε 8η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία, 8 Μ/Π ΤΑΞ «VIII ΜΠ ΗΠΕΙΡΟΥ».

Η 8η Μ/Π ΤΑΞ διατηρεί την έδρα της στα Ιωάννινα και το Στρατηγείο της στο ιστορικό κτίριο που στεγαζόταν το αντίστοιχο της VIII Mεραρχίας το 1913 και το 1940, ενώ το έμβλημά της απεικονίζει ταύρο σε στεφάνη δρυός και φέρει την επιγραφή ΟΧΙ.

Κύρια αποστολή της, σύμφωνα με δημοσίευμα του ΓΕΣ, είναι η εξασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας της περιοχής της Ηπείρου, της νήσου Κέρκυρας, των Παξών και των Διαποντίων νήσων. H υπόψη αποστολή μεταξύ άλλων υλοποιείται με μόνιμη ή περιοδική επάνδρωση Επιτηρητικών Φυλακίων από τους Οθωνούς έως το Πληκάτι.

Η γεωστρατηγική θέση της Ηπείρου, λόγω της γειτνίασης με την Αλβανία, την εγγύτητά στα Δυτικά Βαλκάνια, των οδικών αξόνων, των λιμένων και των Διαποντίων Νήσων, αναδεικνύει διαχρονικά τον ιδιαίτερο ρόλο της περιοχής καθιστώντας την ευαίσθητη για την εθνική άμυνα και ασφάλεια.

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας σε επίσκεψη του την 1Φεβρουαρίου2025 στο Στρατηγείο της 8ης Μ/Π ΤΑΞ, δήλωσε ότι στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030» επιδιώκεται η δημιουργία ευέλικτου Σχηματισμού, με σύγχρονο εξοπλισμό και ισχύ πυρός, ικανό να ανταποκρίνεται στις νέες μορφές απειλών, παραδοσιακών και υβριδικών, αποτελώντας δύναμη αποτροπής που διαφυλάττει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.

Επιτηρητικό Φυλάκιο Οθωνών. Πηγή ΓΕΕΘΑ.

Η εκπαίδευση του προσωπικού, η προσαρμογή των μέσων και των διαδικασιών στις νέες επιχειρησιακές απαιτήσεις αποτελούν εχέγγυα για την εκτέλεση της αποστολής. Σε αυτό το πλαίσιο βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες δημιουργίας πρότυπου ΚΕΝ με αίθουσες εξομοιωτών βολής, χειρισμού drones /FPV και σύγχρονες εγκαταστάσεις διαβίωσης.

Παράλληλα, η οργανωμένη και εκπαιδευμένη Εφεδρεία σε συνέργεια με την δυναμική Εθνοφυλακή και τη συχνή εκτέλεση ΤΑΜΣ με μεγάλη συμμετοχή, ενισχύουν περαιτέρω την επιχειρησιακή ικανότητα.

Η συνδρομή στην Πολιτική Προστασία, η καταστροφή από τους πυροτεχνουργούς ανευρεθέντων πυρομαχικών, η διάθεση ιατρών και άλλες δράσεις στην παραμεθόριο, αναδεικνύουν τον κοινωνικό ρόλο των Ενόπλων Δυνάμεων και ενισχύουν τους διαχρονικούς δεσμούς της 8ης Μ/Π ΤΑΞ με την κοινωνία της Ηπείρου και της Κέρκυρας.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης με εκσυγχρονισμό των Στρατιωτικών Μουσείων Βαλκανικών Πολέμων και Καλπακίου και την εφαρμογή ψηφιακής περιήγησης, τη συντήρηση των υφιστάμενων και ανέγερση νέων μνημείων. Την 21Νοεμβρίου 2025 στο Στρατηγείο της 8ηςΜ/Π ΤΑΞ πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια των προτομών του Ταγματάρχη Βελισσαρίου και του Υποστρατήγου Κατσιμήτρου, εμβληματικών ηρώων του 1912 και του 1940.

Η ιστορία της VIII Μεραρχίας δεν αποτελεί απλώς αναδρομή σε ένδοξες σελίδες του παρελθόντος αλλά παρακαταθήκη ευθύνης, προσφοράς και συνέχειας.

Η 8η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία, διατηρώντας ζωντανή αυτή την παρακαταθήκη, αντιμετωπίζει αποφασιστικά τις σύγχρονες προκλήσεις με συνεχή προσαρμογή στις επιχειρησιακές απαιτήσεις, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της ιστορικής της πορείας.

Ο σεβασμός της παράδοσης δεν εξαντλείται στην απόδοση τιμής στους πεσόντες, αποτελεί καθημερινή ευθύνη για την εκπαίδευση, την ετοιμότητα, την προσφορά στην κοινωνία και την προσήλωση στην αποστολή για την Πατρίδα.

Πηγές

ΥΠΕΘΑ, Επίσκεψη ΥΕΘΑ Ν. Δένδια στα Ιωάννινα, 1 Φεβρουαρίου 2025.

Στρατιωτικός Κανονισμός 900-38, Η Ιστορία της VIIIΜεραρχίας,ΓΕΣ,1966.

Αντιστρατήγου ε.α. Κατσιμήτρου Χαρ. Η Ήπειρος Προμαχούσα, ΓΕΣ, 1982.

Επίτομη Ιστορία του Ελληνοϊταλικού και Ελληνογερμανικού Πολέμου 1940–1941 – Επιχειρήσεις Στρατού Ξηράς, ΓΕΣ/ΔΙΣ, 1985.

Αρχεία Εμφυλίου Πολέμου(1944-1949), τόμοι 8,9 και13-16,ΓΕΣ/ΔΙΣ,1998.

Περιοδική Έκδοση, Στρατός και Ενημέρωση, τεύχος 44,ΓΕΣ/Δ3,2017.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμοι ΙΕ΄και ΙΣΤ΄, Εκδοτική Αθηνών, 2008.

Άρθρο Υπτγου ε.α.Ζαρκάδα Νικ,Η κατάληψη της Μουργκάνας,ΕΑΑΣ,2022.

Αρχική φωτογραφία: Στρατηγείο 8ης Μ/Π ΤΑΞ. Πηγή, Ηπειρωτικός Αγών,2025.