Εδραίωση της «κυριαρχίας» της στην περιοχή επιχειρεί η Άγκυρα, ανοίγοντας συνεχώς νέα μέτωπα και τεντώνοντας το σχοινί της έντασης. Το τουρκολιβυκό, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου, το έργο πόντισης του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor) και η εν γένει συμπεριφορά της κατοχικής δύναμης, με χαρακτηριστικά «περιφερειακού τραμπούκου»,  δημιουργούν ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ». Ένα επικίνδυνο κοκτέιλ, το οποίο αποτελεί τη συνταγή διαχείρισης της τουρκικής πλευράς των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Η επιλογή της έντασης από την πλευρά της Τουρκίας έχει δυο στόχους. Πρώτο, να αποτελέσει εργαλείο επιβολής των σχεδιασμών της και δεύτερο, να εξαναγκάσει τους υπόλοιπους παίκτες στην περιοχή, μπροστά στον κίνδυνο «θερμού επεισοδίου» να αποδεχθούν τους όρους της.

Στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου, η μόνη απάντηση στους «λεονταρισμούς» της Άγκυρας είναι να επαναρχίσει το έργο και να προχωρήσει μέχρι τέλους. Η Τουρκία, όπως έχει επαναλάβει προ ημερών ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ζητά γραπτή ενημέρωση για να δίνει προφανώς η ίδια άδεια για τις εργασίες.  Η Αθήνα δηλώνει κατηγορηματικά ότι το ελληνικό κράτος θα εκδίδει τις NAVTEX, όπως και η Λευκωσία, όταν τα σκάφη θα εκτελούν εργασίες στη δική της θαλάσσια περιοχή.

Το  σκάφος KOBI RUEGG, που διεξάγει έρευνες σχετικά με την πόντιση του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor) σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, κινείται σε «τρικυμία» NAVTEX, καθώς εκδίδονται τόσο από την Ελλάδα και την Κύπρο, όταν βρίσκεται στη δική τους θαλάσσια περιοχή και σε όλες τις περιπτώσεις από την  Τουρκία. Το ερώτημα είναι κατά πόσο το σκάφος υποβάλει αίτημα αδειοδότησης ερευνών προς την Τουρκία καθώς η Άγκυρα αυτό ισχυρίζεται ( οι έρευνες διεξάγονται με τη «συγκατάθεση της Δημοκρατίας της Τουρκίας, εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο»). Η Άγκυρα θεωρεί ότι όλη η περιοχή βρίσκεται εντός της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας»!

Τουρκική «υπερεξάπλωση»

Είναι ξεκάθαρο ότι η Άγκυρα υιοθετώντας τη στρατηγική της  «υπερεξάπλωσης», η οποία έχει προ πολλού ξεπεράσει τα όρια της περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, θεωρεί ότι πρέπει να προβάλει συνεχώς το εργαλείο της στρατιωτικής ισχύος. Μόνο έτσι, θεωρεί,  ότι  επιτυγχάνει το στόχο της.

Ο τουρκικός σχεδιασμός βρίσκεται σε εξέλιξη. Διάφορες κινήσεις επιβεβαιώνουν ότι η Άγκυρα έχει «οδικό χάρτη». Οι εξελίξεις, ωστόσο,  ευνοούν την τουρκική πλευρά μερικώς. Δεν «παίζει» μόνη της. Ούτε στην περιοχή ( Ισραήλ, Αίγυπτος, Ελλάδα, Κύπρος), ούτε ευρύτερα ( ΗΠΑ, Ρωσία, αραβικές χώρες).

Είναι προφανές ότι η  κατοχική πλευρά, μετά την πραξικοπηματική ενέργεια με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, που μέσα από ανατροπές επικυρώθηκε από τη λεγόμενη Βουλή της Λιβύης, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα δικό της άξονα στην περιοχή, που θα διευκολύνει τη στρατηγική ελέγχου και την κυριαρχία της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η Συρία είναι ένα δεύτερο πεδίο, στο οποίο ωστόσο υπάρχουν δυσκολίες, παρά τις καλές σχέσεις με το καθεστώς και τη βοήθεια, την οποία του παρέχει. Και η δυσκολία αφορά την αντίδραση του Ισραήλ, το οποίο δεν θα αφήσει, όπως δηλώνεται από την κυβέρνηση της χώρας αυτής, την Τουρκία να ελέγξει τη Συρία.

Είναι πρόδηλο ότι η  Άγκυρα, επιχειρεί βήμα- βήμα να συμπληρώσει το πάζλ της «Γαλάζιας Πατρίδας», γι’ αυτό και κάθε ενέργεια της λειτουργεί προς την κατεύθυνση ολοκλήρωσης των επεκτατικών της σχεδιασμών. Μια σειρά από ενέργειες, δείχνουν πρόθεση να κινηθεί γρήγορα στις μεθοδεύσεις εδραίωσης της παρουσίας της στην ευρύτερη περιοχή.

Εξωγενείς παράγοντες

Μια παράμετρος που ενδεχομένως να επηρεάσει τους τουρκικούς σχεδιασμούς ενδεχομένως να είναι και η επαναπροσέγγιση ΗΠΑ-Ρωσίας. Εάν αυτό προχωρήσει τότε το γεωπολιτικό βάρος της Τουρκίας θα αλλάξει, θα μειωθεί. Είναι σαφές πως εάν αυτή η προσέγγιση προχωρήσει, Ουάσιγκτον και Μόσχα δεν θα έχουν ανάγκη το τουρκικό χαρτί. Θα πρέπει, την ίδια ώρα, να αναφερθεί ότι από την επανασυγκόλληση των σχέσεων ΗΠΑ- Ρωσίας θα επηρεασθεί αρνητικά και η Ευρωπαϊκή Ένωση, που έχει εγκλωβιστεί στο ουκρανικό, χωρίς να έχει δημιουργήσει διαδρομές εξόδου.

Οι εξελίξεις αυτές, αν και δεν μπορεί να γίνει ασφαλής πρόβλεψη, ιδιαίτερα όταν ένας από τους πρωταγωνιστές είναι ο ένοικος του Λευκού Οίκου, μπορεί, στην περίπτωση που γίνουν προληπτικές και έγκαιρα κινήσεις, να ευνοήσουν και τους ελλαδό-κυπριακούς σχεδιασμούς.

Ετοιμάζει εκπλήξεις στην Αττάλεια η κατοχική Τουρκία

Εκπλήξεις φαίνεται να ετοιμάζει η κατοχική Τουρκία  στη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα COP 31, των Ηνωμένων Εθνών, η οποία θα φιλοξενηθεί στην τουρκική πόλη Αττάλεια, το Νοέμβριο. Μετά, που εξαναγκάσθηκε να προσκαλέσει- ως ήταν υποχρεωμένη- τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, η Άγκυρα μεθόδευσε να βρεθεί εκεί, στη Σύνοδο, ο εγκάθετος της στα κατεχόμενα, Τουφάν Έρχιουρμαν.

Η Λευκωσία βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή τόσο με τα Ηνωμένα Έθνη όσο και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Βρυξέλλες παρεμβαίνουν στο ψηλότερο επίπεδο προς την Άγκυρα και επισημαίνει την ανάγκη να αποφευχθούν εκπλήξεις. Η κατοχική πλευρά παρά το γεγονός ότι διαβεβαιώνει ότι δεν θα προβεί σε οποιαδήποτε ενέργειες, που θα προκαλέσει προβλήματα και κρίση, ωστόσο, δεν γίνεται πιστευτή.

Όλες οι ενδείξεις συνηγορούν ότι ετοιμάζει… εκπλήξεις. Είναι σαφές πως θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει την ευκαιρία, που φιλοξενήσει τη Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών,  για να προωθήσει παράνομες και παράλογες επιδιώξεις του καθεστώτος Ερντογάν. Η Λευκωσία, σημειώνουν ενημερωμένες πηγές, είναι έτοιμη για να αντιμετωπίσει τις όποιες εκπλήξεις, καθώς είναι, λίγο-πολύ, προβλεπτές.

Η σύγκληση άτυπης Πενταμερούς για το Κυπριακό

Η διάνοιξη οδοφραγμάτων θα οδηγήσει στη σύγκληση άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψη για το Κυπριακό. Αυτή είναι η εκτίμηση της Γραμματείας των Ηνωμένων Εθνών γι’ αυτό και οι επόμενες εβδομάδες κρίνονται καθοριστικές, παρά την απαισιοδοξία, που κυριαρχεί.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως η Λευκωσία γνωρίζοντας πως η σύγκληση Πενταμερούς περνά εν πολλοίς από τα οδοφράγματα, επιχειρεί να διευκολύνει τις συζητήσεις με διάφορες ιδέες και εναλλακτικές κινήσεις, χωρίς αυτό να διαφοροποιεί την πρόταση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών  για Μια Μηλιά και Αθηένου- Πυροΐου. Μέχρι στιγμής, η κατοχική πλευρά δεν έχει δώσει σημεία γραφής για αλλαγή στάσης. Επιμένει σε μια παρελκυστική τακτική, επιχειρώντας μονίμως να… προσγειώσει τις όποιες προοπτικές ενδεχομένως να υπάρξουν.

Είναι ξεκάθαρο από τις συζητήσεις και τις δημόσιες τοποθετήσεις, ότι ο  κατοχικός ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, δεν παρουσιάζεται διατεθειμένος να εισέλθει σε μια συζήτηση, που θα διευκολύνει τα επόμενα βήματα. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, έχει παρουσιάσει διάφορες ιδέες (19 στον αριθμό), με απώτερο στόχο να ξεκινήσει μια συζήτηση, η οποία βαθμηδόν θα οδηγήσει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν διαπιστώνεται διάθεση για συζήτηση από την τουρκική πλευρά.

Για παράδειγμα, η πρόταση για την Αμμόχωστο, απορρίφθηκε από τον κ. Έρχιουρμαν επειδή δεν είναι, όπως ανέφερε, «ισορροπημένη». Παράλληλα σπεύδει να αναφέρει πως παρόμοια πρόταση απορρίφθηκε από τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Αυτό, όμως, δεν ισχύει. Ο Τατάρ έχει απορρίψει μια άλλη πρόταση, που όντως περιλάμβανε και την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου. Αλλά συζήτησε την πρόταση του 2006, επί Προεδρίας του Τάσσου Παπαδόπουλου και μετά την απέρριψε. Στην περίπτωση του Έρχιουρμαν απέρριψε την πρόταση πριν καν να  τη συζητήσει.

Η πρόταση Χριστοδουλίδη αφορά την επιστροφή της κατεχόμενης περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου, υπό τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και την λειτουργία του λιμανιού της πόλης για εμπόριο, υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 2006, το δεύτερο εξάμηνο, επί φιλανδικής Προεδρίας στην Ε.Ε., παρουσιάσθηκε μια πρόταση, που αποσκοπούσε και στο ξεπάγωμα της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας. Γι’ αυτό και περιλάμβανε και κυπρογενείς υποχρεώσεις.

Η πρόταση περιλάμβανε επιστροφή της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου υπό τον ΟΗΕ, λειτουργία του λιμανιού υπό την αιγίδα και τον έλεγχο της Ε.Ε. και διεξαγωγή απευθείας εμπορίου και η Τουρκία θα άνοιγε τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της για τα κυπριακά εμπορικά πλοία και αεροπλάνα. Η πρόταση απορρίφθηκε από τουρκικής πλευράς, που αποδεχόταν την πρόταση για το λιμάνι, όχι όμως όσα αφορούσαν την περίκλειστη περιοχή. Η συνέχεια γνωστή. «Πάγωσαν» οκτώ ενταξιακές διαπραγματεύσειςτης Τουρκίας

Η άφιξη, τις επόμενες ημέρες, της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γ.Γ. του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, στο νησί θα ενισχύσει το μομέντουμ, αλλά δεν αναμένονται θεαματικά αποτελέσματα. Άλλωστε η κ. Ολγκίν, διά της αρθρογραφίας της, έδωσε απαισιόδοξο στίγμα, αφήνοντας παράλληλα αιχμές.

Κώστας Βενιζέλος

Οι καταγγελίες για πιέσεις, χρηματισμό αξιωματούχων και τουρκικά πολεμικά πλοία – Ο ρόλος των ΗΠΑ, οι αντιδράσεις Αιγύπτου και Ισραήλ και η πρόταση για άμεση επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια.

Σε σοβαρές αποκαλύψεις και προειδοποιήσεις για τις συνέπειες της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου προχώρησε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας, κατά τις παρεμβάσεις του στον τηλεοπτικό σταθμό ΑΡΤ. Ο δημοσιογράφος παρουσίασε πληροφορίες για τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη, τις οικονομικές και πολιτικές πιέσεις προς την οικογένεια Χαφτάρ, αλλά και τους όρους που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του, δημιουργούν νέα εμπόδια στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.

Παράλληλα, άσκησε κριτική στους ελληνικούς διπλωματικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα διέθετε μέσα πίεσης για να επιχειρήσει να αποτρέψει την εξέλιξη. Ως άμεση απάντηση πρότεινε την υλοποίηση του Great Sea Interconnector και την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης.

Η ανατροπή στη Βεγγάζη και ο ρόλος της τουρκικής ΜΙΤ

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου 2026 το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη θέση της ανατολικής λιβυκής πλευράς, η οποία είχε απορρίψει τη συμφωνία το 2020. Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο και το Ισραήλ.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας συνέδεσε την απόφαση με τη διπλωματική και πληροφοριακή δραστηριότητα της Τουρκίας στη Λιβύη, επισημαίνοντας την επίσκεψη του αρχηγού της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στη χώρα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσίασε, η Άγκυρα ασκούσε έντονες πιέσεις στον Σαντάμ Χαφτάρ, γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, προκειμένου η ανατολική Λιβύη να εγκαταλείψει την αντίθεσή της στη συμφωνία.

Ο δημοσιογράφος υποστήριξε ότι η τουρκική πλευρά είχε προειδοποιήσει για ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση της ανατολικής λιβυκής διοίκησης, εφόσον δεν προχωρούσε η επικύρωση.

Παράλληλα, έκανε λόγο για υποσχέσεις σημαντικών τουρκικών επενδύσεων, οι οποίες αποτέλεσαν, κατά την εκτίμησή του, μέρος των ανταλλαγμάτων που προσφέρθηκαν στην οικογένεια Χαφτάρ.

Καταγγελίες για χρηματισμό Λίβυων αξιωματούχων

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Μουντζουρούλια σε πληροφορίες που, όπως είπε, συγκέντρωσε από λιβυκές επαφές του.

Σύμφωνα με όσα μετέφερε, το προηγούμενο διάστημα διοχετεύθηκαν μεγάλα χρηματικά ποσά στη Λιβύη, με σκοπό τον επηρεασμό αξιωματούχων και πολιτικών παραγόντων.

Ο ίδιος έκανε ευθέως λόγο για καταγγελίες χρηματισμού Λίβυων αξιωματούχων, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομικές πιέσεις συνοδεύτηκαν και από προσωπικές απειλές.

Πρόκειται για σοβαρούς ισχυρισμούς που ο δημοσιογράφος απέδωσε στις δικές του πηγές και οι οποίοι δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Οι επίμαχοι όροι: Η Άγκυρα αποκτά λόγο στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα;

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι περιήλθαν στην κατοχή του πληροφορίες για το περιεχόμενο της συμφωνίας που εγκρίθηκε από την ανατολική Λιβύη.

Επικεντρώθηκε ιδιαίτερα σε όρο που, σύμφωνα με τη δική του παρουσίαση, προβλέπει ότι η λιβυκή πλευρά θα πρέπει να προηγουμένως διαβουλεύεται με την Τουρκία εάν επιθυμεί να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για θαλάσσια οριοθέτηση με την Ελλάδα.

Ο δημοσιογράφος χαρακτήρισε την πρόβλεψη αυτή εξαιρετικά ανησυχητική, καθώς εκτίμησε ότι περιορίζει τις διπλωματικές επιλογές της Λιβύης και προσφέρει στην Άγκυρα πρόσθετη δυνατότητα παρέμβασης.

Αναφέρθηκε επίσης σε ρυθμίσεις που, κατά την ερμηνεία του, δυσχεραίνουν μια μελλοντική τροποποίηση της συμφωνίας από διαφορετική λιβυκή κυβέρνηση.

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί για τους όρους χρειάζονται αντιπαραβολή με το επίσημο συμβατικό κείμενο. Η διαπιστωμένη κοινοβουλευτική απόφαση αφορά την έγκριση του μνημονίου του 2019 και δεν τεκμηριώνει από μόνη της την προσθήκη νέων διατάξεων.

Τουρκικά ερευνητικά και πολεμικά πλοία νότια της Κρήτης

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανέδειξε η παρέμβαση αφορά την πιθανότητα ενίσχυσης της τουρκικής παρουσίας στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης.

Ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι η εξέλιξη μπορεί να διευκολύνει την Τουρκία να προχωρήσει σε ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές που καλύπτονται από τις διεκδικήσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Εξέφρασε, μάλιστα, την ανησυχία ότι τουρκικά ερευνητικά σκάφη ενδέχεται να συνοδεύονται από πολεμικά πλοία, δημιουργώντας συνθήκες αυξημένης στρατιωτικής έντασης.

Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμηση για πιθανές μελλοντικές κινήσεις και όχι επιβεβαιωμένη απόφαση ανάπτυξης τουρκικών ναυτικών μονάδων.

Ο δημοσιογράφος συνέδεσε το ενδεχόμενο αυτό με τις ελληνικές επιδιώξεις για έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης και την παρουσία αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην περιοχή.

Ο αμερικανικός παράγοντας και τα σχέδια για την επόμενη ημέρα στη Λιβύη

Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφορούσε τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στη δραστηριότητα του Μασάντ Μπούλος, συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ για ζητήματα της περιοχής, και στις διεργασίες για την πολιτική ενοποίηση της Λιβύης.

Υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια πολιτική συμφωνία μεταξύ των ανταγωνιστικών διοικήσεων της χώρας, με κατανομή εξουσιών και προοπτική διεξαγωγής εκλογών.

Στην ανάλυσή του συνέδεσε τις αμερικανικές πρωτοβουλίες με το αυξανόμενο κινεζικό οικονομικό ενδιαφέρον για τη Λιβύη.

Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για την απουσία άμεσης δημόσιας καταδίκης από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών κατά τον χρόνο της παρέμβασής του.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι ευρύτερες αμερικανικές επιδιώξεις στη Λιβύη ενδέχεται να επηρεάζουν τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στην τουρκική δραστηριότητα.

Οι αντιδράσεις Αιγύπτου και Ισραήλ

Ο Μουντζουρούλιας απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη στάση της Αιγύπτου, η οποία έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με την ανατολική λιβυκή πλευρά.

Το Κάιρο απέρριψε την επικύρωση του μνημονίου, επισημαίνοντας ότι η απόφαση δεν παράγει νομικές συνέπειες για την Αίγυπτο. Αντίστοιχα, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα συμμάχων του στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο δημοσιογράφος υπογράμμισε ότι η αιγυπτιακή αντίδραση είναι καθοριστική, καθώς μια ενδεχόμενη διαφορετική στάση του Καΐρου θα δημιουργούσε ακόμη δυσμενέστερες διπλωματικές συνθήκες για την Αθήνα.

Εμφανίστηκε περισσότερο προβληματισμένος για τη στάση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα οποία έχουν διατηρήσει ιστορικά στενούς δεσμούς με την οικογένεια Χαφτάρ.

Προειδοποίηση για το Great Sea Interconnector

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει την εξέλιξη στη Λιβύη με την άσκηση πίεσης προς την Ελλάδα για την υλοποίηση του έργου.

Αναφέρθηκε σε τουρκικές απαιτήσεις για προηγούμενη γραπτή ενημέρωση σχετικά με τις εργασίες και σε δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου που προειδοποιούσαν για ενδεχόμενη ανάπτυξη πολεμικών πλοίων.

Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει στις αναγκαίες ενέργειες για την επανεκκίνηση των εργασιών, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης των σχετικών NAVTEX.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις τουρκικές αντιδράσεις για άλλο έργο υποθαλάσσιων καλωδίων στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει λόγο σε ευρύτερα ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά έργα.

Κριτική στην ελληνική κυβέρνηση

Ο δημοσιογράφος διαφώνησε με τη θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι η Ελλάδα δεν είχε δυνατότητα να αποτρέψει την επικύρωση του μνημονίου.

Όπως υποστήριξε, η Αθήνα είχε στη διάθεσή της οικονομικά και διπλωματικά εργαλεία, τα οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει στις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην ανάγκη της λιβυκής πλευράς για επενδύσεις, χρηματοδότηση και συνεργασία στο μεταναστευτικό.

Εξέφρασε την άποψη ότι η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση, αξιοποιώντας ακόμη και τις ευρωπαϊκές διαδικασίες χρηματοδότησης και συνεργασίας.

Ο Μουντζουρούλιας σημείωσε ότι η κινητικότητα γύρω από τη συμφωνία ήταν γνωστή εδώ και ημέρες, καθώς είχε αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενων δημοσιογραφικών πληροφοριών.

Η προειδοποίηση για νέο μεταναστευτικό μέτωπο

Στην ανάλυση τέθηκε και το ενδεχόμενο ενίσχυσης της μεταναστευτικής πίεσης προς την Κρήτη.

Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πληροφορίες για μετακίνηση δικτύων διακινητών προς τη Λιβύη, εκφράζοντας φόβους ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αξιοποιήσει την εμπειρία τέτοιων δικτύων ως πρόσθετο μέσο πίεσης.

Υποστήριξε ότι μια ενδεχόμενη αύξηση των αναχωρήσεων από τις λιβυκές ακτές θα επιβάρυνε περαιτέρω την Ελλάδα, ιδιαίτερα την Κρήτη.

Οι αναφορές αυτές παρουσιάστηκαν ως προειδοποίηση για δυνητικό κίνδυνο και όχι ως επιβεβαιωμένο σχέδιο.

«12 ναυτικά μίλια και GSI»: Η απάντηση που προτείνει

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας κατέληξε σε δύο συγκεκριμένες προτάσεις για την ελληνική αντίδραση:

• Άμεση προώθηση των εργασιών του Great Sea Interconnector.

• Επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης.

Αποκάλυψε ότι, σύμφωνα με συνομιλία του με διπλωματική πηγή κοντά στην κυβέρνηση, η επέκταση των χωρικών υδάτων παραμένει μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται.

Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια κίνηση, σε συνδυασμό με την πρόοδο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, θα συνιστούσε ουσιαστική απάντηση στις τουρκικές επιδιώξεις.

Ο δημοσιογράφος διευκρίνισε ότι δεν υποστηρίζει την πολεμική αντιπαράθεση, αλλά θεωρεί αναγκαία την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων στην πράξη.

Η τουρκική διπλωματική κινητικότητα και το μέτωπο της Μέσης Ανατολής

Πέρα από τη Λιβύη, ο Μουντζουρούλιας παρουσίασε την ευρύτερη διπλωματική κινητικότητα της Τουρκίας.

Αναφέρθηκε στις συζητήσεις για την αμυντική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, καθώς και στην ανάπτυξη συνεργασιών με την Ινδονησία.

Έκανε επίσης λόγο για επίσκεψη του επικεφαλής των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στο Παρίσι, εκφράζοντας προβληματισμό για τη χρονική συγκυρία και τις πιθανές στρατιωτικές συζητήσεις με τη γαλλική πλευρά.

Τέλος, στάθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν, μεταφέροντας πληροφορίες για αυξημένη ισραηλινή στρατιωτική κινητικότητα και ενδεχόμενα σχέδια επίθεσης.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, στο Ισραήλ και στη Γαλλία διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο διεθνές περιβάλλον, το οποίο η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει.

Ολοκληρώνοντας, ο Μουντζουρούλιας υπογράμμισε την ανάγκη η Ελλάδα να μην περιοριστεί στις διπλωματικές καταδίκες, αλλά να προχωρήσει σε ενέργειες που θα κατοχυρώνουν έμπρακτα τα δικαιώματά της.

Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν

Στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Τουρκία και η διορισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη, υπέγραψαν συμφωνία για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης — δύο χωρών που στο κοντινότερο σημείο τους απέχουν 352 μίλια. Ωστόσο, η χάραξη αυτής της γραμμής απαιτεί την παραβίαση των υδάτων της Ρόδου, της Καρπάθου και τη διχοτόμηση του ανατολικού άκρου της Κρήτης. Ήταν το ισοδύναμο μιας υποθετικής συμφωνίας θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Αιγύπτου και Ιταλίας, η οποία θα διασταύρωνε τα ύδατα της Λιβύης και της Μάλτας.

Η συμφωνία αντικατόπτριζε τόσο τον νέο ιμπεριαλισμό της Τουρκίας όσο και την έλλειψη πραγματικής κυριαρχίας της Λιβύης. Όσον αφορά τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ στην Τρίπολη υπήρχε μόνο για να επικυρώνει τυφλά την αρπαγή πόρων από την Τουρκία.

Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη από εκείνη της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια.

Όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της Τρίπολης, Μοχάμεντ Ταχέρ Σιάλα, υπέγραψε τη συμφωνία, μεγάλο μέρος του κόσμου την καταδίκασε. Αντικατόπτριζε τον ερασιτεχνισμό της κυβέρνησης με έδρα την Τρίπολη. Το προηγούμενο που δημιούργησε η Τουρκία με τον νέο της μεσογειακό χάρτη ήταν τόσο επιζήμιο για το ναυτικό δίκαιο όσο οι διεκδικήσεις του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ και η «Γραμμή των Εννέα Παυλών» της Κίνας.

Η λιβυκή εξουσία διχοτομήθηκε μετά την πτώση του Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Ο πρώην Στρατάρχης της εποχής Καντάφι, Χαλίφα Χαφτάρ, επικεφαλής των Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων της Λιβύης, κυριαρχεί στην ανατολική Λιβύη. Αφού ισλαμιστικές πολιτοφυλακές —πολλές από τις οποίες υποστηρίζονταν από την Τουρκία, το Κατάρ και άλλα ριζοσπαστικά κράτη— δολοφόνησαν τον Αμερικανό Πρέσβη Κρις Στίβενς, οι δυνάμεις του Χαφτάρ ξεκίνησαν την Επιχείρηση «Αξιοπρέπεια» (Operation Dignity) και εκδίωξαν τις πολιτοφυλακές από τη Βεγγάζη. Σήμερα, οι Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λιβύης ελέγχουν το 80% της χώρας. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη, υπό τον μη εκλεγμένο Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, ελέγχει χαλαρά την υπόλοιπη χώρα και παρέχει καταφύγιο στις εναπομείνασες πολιτοφυλακές.

Αρχικά, η Βουλή των Αντιπροσώπων, το νομοθετικό σώμα που εποπτεύει τις περιοχές που ελέγχουν οι Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις της Λιβύης, απέρριψε τη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας. Αυτό άλλαξε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν, μετά από συντονισμένες πιέσεις (lobbying) της Τουρκίας, η Βουλή των Αντιπροσώπων επικύρωσε ξαφνικά τη συμφωνία.

Η επικύρωση δεν καθιστά τη θαλάσσια συμφωνία περισσότερο νόμιμη και είναι πιθανώς ένα λάθος για τον στρατάρχη και τον γιο του, Σαντάμ: Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη υπήρξε πολύ πιο επιτυχημένη από εκείνη της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια. Η αντιπαραβολή ανάμεσα στην περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου από την Τρίπολη και την επιβεβαίωσή του από τη Βεγγάζη αποτελούσε ισχυρό επιχειρησιακό πλεονέκτημα για την υπόθεσή της. Αργά αλλά σταθερά, οι ευρωπαϊκές χώρες το αναγνώριζαν αυτό: η Ιταλία και η Ελλάδα άνοιξαν και οι δύο προξενεία στη Βεγγάζη, ενώ και άλλες χώρες θα ακολουθούσαν αν δεν υπήρχε η παρεμβολή του Ντμπεϊμπά. Τώρα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενώνεται για να καταδικάσει την κίνηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, η Βεγγάζη θα ήταν τυχερή αν τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών δεν ανακαλούσαν τους διπλωμάτες τους. Η Αίγυπτος, ένας σημαντικός εταίρος της διοίκησης του Χαφτάρ, καταδίκασε επίσης την κίνηση.

Παρ’ όλα αυτά, η Ουάσινγκτον και η Δύση θα πρέπει να αναλογιστούν τα δικά τους λάθη. Η Τουρκία άσκησε πιέσεις τη στιγμή που άλλες χώρες αρνούνταν να εμπλακούν με τη Βεγγάζη. Με οποιοδήποτε αντικειμενικό κριτήριο, η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη θα έπρεπε να διακυβερνά τη Λιβύη. Έχει εκπληρώσει την αποστολή μιας κυβέρνησης πετυχαίνοντας τεράστια ανάπτυξη, ενώ η υπεξαίρεση και η στασιμότητα χαρακτηρίζουν την Τρίπολη. Ο Ντμπεϊμπά φιλοξενεί έναν μεγάλου μεγέθους μουφτή (Grand Mufti) του οποίου οι θέσεις αντικατοπτρίζουν εκείνες της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους. Το σημαντικότερο είναι ότι οι Χαφτάρ είναι εθνικιστές. Δεν προωθούν τον σχισματισμό. Το αρχικό σύνταγμα της Λιβύης όριζε την Τρίπολη και τη Βεγγάζη ως συμπρωτεύουσες, ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό της Νότιας Αφρικής.

Η αρχική αγκαλιά προς την Τρίπολη ήταν αυθαίρετη. Η Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον και ο βοηθός της —και μετέπειτα Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας— Τζέικ Σάλιβαν, ευνόησαν τους ισλαμιστές στη μετά-Καντάφι τάξη πραγμάτων της Λιβύης, ακόμη και αφού οι Λίβυοι τους απέρριψαν στις εκλογές. Η λογική τους —καθώς και εκείνη των Ευρωπαίων και των Ηνωμένων Εθνών— ήταν ότι η περιθωριοποίηση των ισλαμιστών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη βία· έτσι, ο κατευνασμός έγινε επίσημη πολιτική.

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει τις απαρχές αυτής της πολιτικής. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδικότερα λειτουργεί τυφλά, αρνούμενο ακόμη και να στελεχώσει μια κανονική πρεσβεία στην Τρίπολη, διατηρώντας την αντ’ αυτού στη γειτονική Τυνησία. Στη Βεγγάζη, η πικρία παραμένει επειδή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απομακρύνθηκε στον απόηχο της επίθεσης στο προξενείο χωρίς να καταβάλει στην τοπική οικογένεια που είχε εκμισθώσει το ακίνητο τα οφειλόμενα ενοίκια, παρόλο που η τρομοκρατική επίθεση δεν είχε καμία σχέση με αυτούς.

Αγνοώντας τη Βεγγάζη, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και πολλοί στην Ευρώπη άνοιξαν την πόρτα στην Τουρκία να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία. Η Τουρκία μπορεί να είναι ένας κακόβουλος παίκτης, αλλά ο ηγέτης της δεν είναι ούτε παθητικός ούτε τεμπέλης. Η επίμονη άσκηση πιέσεων κάμπτει σταδιακά τις αντιστάσεις.

Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αφού μπόρεσε να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορεί να ενοχλούνται με τους Χαφτάρ, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουν κάνει τίποτα διαφορετικό από όσα έχουν κάνει οι αρχές της Τρίπολης, τις οποίες οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι αγκαλιάζουν. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί παραμελούσαν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα εκείνες τις δυνάμεις που προσαρμόζουν εδώ και καιρό τις πολιτικές τους στις ευρωπαϊκές ερμηνείες και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Αν και οι πλειστηριασμοί υποστήριξης είναι απρεπείς, υπάρχουν περιθώρια ελιγμών. Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αφού μπόρεσε να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά. Η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να λάβει τη θέση ότι οι αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων, της οποίας η θητεία των μελών έχει λήξει προ πολλού, είναι άνευ σημασίας. Για να είναι συνεπείς, επομένως, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει επίσης να σταματήσουν το αφήγημα (τη φαντασίωση) περί του καθεστώτος Ντμπεϊμπά.

Αντί να χρησιμοποιηθεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για την απομόνωση της ανατολικής Λιβύης προς όφελος μιας κυβέρνησης που βρίσκεται ακόμη περισσότερο στην τσέπη των Τούρκων, η κοινή θέση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να είναι ο καθορισμός εκλογών τώρα και η σύνδεση της βοήθειας και της συνεργασίας με την επανεξέταση και την απόρριψη της θαλάσσιας συμφωνίας της Τουρκίας από το νέο νομοθετικό σώμα.