Γράφει ο Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D)

Τις προάλλες, το Κοινοβούλιο στη διαιρεμένη Λιβύη, ενέκρινε το παράνομο «Τουρκολιβυκό Μνημόνιο» για οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) Τουρκίας-Λιβύης, το οποίο εκκρεμούσε από το 2019, όταν προέκυψε για πρώτη φορά. Τότε, το 2019, με πρωτοστάτη την Αθήνα, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από διάφορες χώρες της περιοχής, την ΕΕ, ΗΠΑ κι άλλες, καταδικάζοντας το «μνημόνιο» ως παράνομο και άκυρο. Έκτοτε όμως, η Αθήνα έκανε μια κωλοτούμπα, υϊοθετώντας την πολιτική του κατευνασμού. Η πολιτική του κατευνασμού έμεινε στην Ιστορία ως η ντροπιαστική παραχώρηση εδαφικών ή άλλων διεκδικήσεων (κυριαρχικών δικαιωμάτων) προς ένα επεκτατικό καθεστώς, για εξασφάλιση πρόσκαιρης ειρήνης («ήρεμων νερών»), που αναπόφευκτα τροφοδοτεί τον επιδρομέα ο οποίος επέρχεται δριμύτερος. Έτσι ενήργησε ο Έλληνας ΥΠΕΞ, ο οποίος με απανωτές δηλώσεις του -πλέον πρόσφατα, τον περασμένο Αύγουστο- δήλωνε με αυτοπεποίθηση ότι η πολιτική του «διασφάλισε ότι δεν θα έχουμε έγκριση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου» κ.ά. Για χρόνια τεκμηριώνω ότι με τέτοιες «ευφάνταστες» θεωρίες, οδηγούμαστε σε εθνικό ακρωτηριασμό. Η σημερινή επικύρωση του παράνομου μνημονίου δεν αποτελεί απλώς μια γεωπολιτική ήττα, αλλά το βατερλώ μιας προδιαγραμμένης πορείας, παράγωγο της χρόνιας πολιτικής εμμονικού κατευνασμού.

Στην πολιτική κρινόμαστε για την διορατικότητα και την αποτελεσματικότητα μας στις εκάστοτε συνθήκες. Η στάση της Αθήνας δεν είναι μόνο αποτυχημένη, αλλά στερείται ορθολογικής βάσης και για αυτό οι εικασίες για ανομολόγητα «βαρίδια» για τους εμπλεκομένους. Για όσους νομίζουν ότι τέτοια είχαμε για δεκαετίες με την Τουρκία, το θέτουμε ευθέως. Παραβιάσεις στον αέρα και τη θάλασσα υπήρχαν για δεκαετίες, αλλά τα τελευταία χρόνια έχουμε ένα ακήρυχτο «πόλεμο» από την Τουρκία με θεσμική επέλαση στο Αιγαίο και στην Ανατ. Μεσόγειο εναντίον Ελλάδας-Κύπρου, μέσα από το «τουρκολυβικό μνημόνιο» (2019) που φτάνει στην πρόσφατη νεο-οθωμανική «Γαλάζια Φαντασίωση» (2026). Απέναντι στην τουρκική επέλαση, η Αθήνα επιλέγει το «διμερή διάλογο» και την πολιτική των «δώρων» μέσω της ΕΕ στο πλαίσιο της πολιτικής του κατευνασμού.

Όλα τα πιο πάνω, γίνονται εν μέσω πρωτόγνωρα ευνοϊκών συνθηκών για τα εθνικά δίκαια. Ακόμη και τώρα, η Αθήνα μπορεί να αποδείξει ότι «έπαθε κι έμαθε», ασκώντας στην πράξη το Δίκαιο της Θάλασσας (ΟΗΕ), που είναι και δεσμευτικό δίκαιο της ΕΕ. Αρκεί ένα για να επικαλύψει τις τουρκικές παρανομίες:

α) Μονομερής ανακήρυξη της ΑΟΖ εφόσον η Ελλάδα έχει τέτοιο δικαίωμα

β) Οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία όπως εκλιπαρούσε από το 2003 ο αείμνηστος Πρόεδρος Τ. Παπαδόπουλος.

γ) Επέκταση χωρικών υδάτων στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια.

Το Ευρωπαϊκό Έργο πόντισης καλωδίου σύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας, αποτελεί άλλη μια ευνοϊκή συγκυρία, δεδομένου ότι η προβλεπόμενη NAFTEX αποτελεί επίσημη ενημέρωση προς τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ωστόσο, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών έκανε δικές του «διευθετήσεις» για να απευθύνει γραπτή ενημέρωση ειδικά προς την Τουρκία, πράγμα που θα αποτελεί την αναγνώριση τουρκικής συγκυριαρχίας! Με τέτοια στάση χειρότερα έπονται, ενόσω σκεπτόμενοι πολίτες τα ανέχονται κι άλλοτε τα δικαιολογούν.

Εν μέσω ευνοϊκών συνθηκών για τα εθνικά δίκαια, με πολιτική κι αμυντική ισχύ και ευρωπαϊκή και διεθνή νομική προστασία, η Αθήνα ακολουθεί δυστυχώς τον καταστροφικό κατευνασμό με υποχωρήσεις και «δώρα» προς το επεκτατικό τουρκικό καθεστώς, ενώ ταυτοχρόνως πρωτοστατούσε για κυρώσεις στη Ρωσία!

Με ιδιαίτερα αιχμηρές τοποθετήσεις για τους χειρισμούς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία και τη Λιβύη παρενέβη στη «Ναυτεμπορική» ο αντιναύαρχος ε.α. Ιωάννης Εγκολφόπουλος. Στο επίκεντρο βρέθηκε η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, με τον απόστρατο αξιωματικό να καταλογίζει καθυστερημένη αντίδραση στην Αθήνα και να υποστηρίζει ότι οι διπλωματικές καταδίκες δεν αρκούν για να ανατρέψουν τετελεσμένα.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, στις δυνατότητες αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην απαίτηση της Άγκυρας για γραπτή ενημέρωση σχετικά με τις εργασίες του υποθαλάσσιου καλωδίου. Παράλληλα, μίλησε με υπερηφάνεια για τη φρεγάτα «Κίμων», που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη ενόψει της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου.

«Οι δηλώσεις δεν αλλάζουν το αποτέλεσμα – Οι κυρώσεις το αλλάζουν»

Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 αποτέλεσε το βασικό αντικείμενο της παρέμβασης. Πρόκειται για ανατροπή της προηγούμενης στάσης του κοινοβουλίου της Βεγγάζης, το οποίο επί χρόνια δεν είχε αποδεχθεί τη συγκεκριμένη συμφωνία. Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο.

Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος υποστήριξε ότι υπήρχαν σαφείς προειδοποιήσεις για την αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης, τις οποίες η Αθήνα όφειλε να είχε αξιολογήσει εγκαίρως.

Αναφέρθηκε στην αλλαγή της προεδρίας του λιβυκού κοινοβουλίου, σημειώνοντας ότι ο προηγούμενος πρόεδρος διατηρούσε ορισμένες ισορροπίες, ενώ ο διάδοχός του, κατά την εκτίμησή του, ακολουθεί σαφώς φιλοτουρκική γραμμή.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ντόρα Μπακογιάννη, επισημαίνοντας ότι είχε προειδοποιήσει για τις εξελίξεις, καθώς και στις επαφές που, σύμφωνα με όσα ανέφερε, είχαν πραγματοποιήσει η αιγυπτιακή και η ισραηλινή πλευρά με την ηγεσία Χαφτάρ.

«Και εμείς, συγχωρείτε, τον ύπνο του δικαίου», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Ο αντιναύαρχος αναγνώρισε ότι η ελληνική διπλωματία έχει πραγματοποιήσει σημαντικές κινήσεις, μεταξύ των οποίων και η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Ωστόσο, επέμεινε ότι η διαχείριση του λιβυκού ζητήματος αναδεικνύει ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα: η Ελλάδα αντιδρά όταν οι δυσμενείς εξελίξεις έχουν ήδη εκδηλωθεί.

Στο ίδιο πλαίσιο, αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα των ανακοινώσεων υποστήριξης από τους Ευρωπαίους εταίρους.

«Οι δηλώσεις δεν αλλάζουν το αποτέλεσμα. Τι αλλάζει το αποτέλεσμα; Οι κυρώσεις», υπογράμμισε.

Κατά την άποψή του, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις λεκτικές καταδίκες, εξετάζοντας συγκεκριμένα μέτρα απέναντι σε ενέργειες που παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών.

Ερωτήματα για τη στάση των ΗΠΑ μετά την επίσκεψη Ρούμπιο

Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος στάθηκε ιδιαίτερα στην τοποθέτηση του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο κάλεσε τις εμπλεκόμενες πλευρές να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων.

Ο απόστρατος αξιωματικός υποστήριξε ότι η διατύπωση της Ουάσιγκτον ήταν αισθητά πιο συγκρατημένη από προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις.

«Η δήλωση του State Department δημιουργεί τεράστια ερωτηματικά», ανέφερε, συνδέοντας χρονικά την τοποθέτηση με την πρόσφατη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα.

Υπενθύμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καταδικάσει προηγουμένως το τουρκολιβυκό μνημόνιο και εξέφρασε προβληματισμό για τη μετατόπιση του τόνου προς την ανάγκη συνεννόησης των δύο πλευρών.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε σειρά άλλων εξελίξεων που, κατά την εκτίμησή του, πρέπει να αξιολογηθούν συνολικά, όπως οι πληροφορίες για έρευνες σχετικά με οικονομικές συναλλαγές ελληνικών επιχειρήσεων με το Ιράν.

Δεν παρουσίασε τις χρονικές αυτές συμπτώσεις ως αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση, αλλά ως ενδείξεις που θεωρεί ότι απαιτούν προσεκτικότερη διπλωματική ανάλυση.

«Κάθε φορά τρέχουμε πίσω από το πρόβλημα»

Από τα πιο έντονα σημεία της παρέμβασης ήταν η κριτική για την ελληνική παρουσία και πληροφόρηση στη Λιβύη.

Ο αντιναύαρχος εξέφρασε την απορία του πώς ήταν δυνατόν άλλες χώρες να έχουν αντιληφθεί την επικείμενη μεταβολή των λιβυκών συσχετισμών, ενώ η Ελλάδα εμφανίστηκε να αιφνιδιάζεται.

Αναφέρθηκε στις επαφές της ελληνικής διπλωματίας με τη Λιβύη, στις συζητήσεις για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και στη συνεργασία μεταξύ ελληνικών και λιβυκών λιμενικών αρχών.

Μάλιστα, επικαλέστηκε προσωπική εμπειρία από συνάντηση Λίβυων αξιωματικών με στελέχη του ελληνικού Λιμενικού στον Πειραιά, για να επισημάνει ότι η Αθήνα επενδύει σε σχέσεις συνεργασίας χωρίς πάντοτε να εξασφαλίζει το επιθυμητό πολιτικό αποτέλεσμα.

«Κάθε φορά τρέχουμε πίσω από το πρόβλημα. Αυτό είναι το τραγικό», τόνισε.

Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα χρειάζεται αποτελεσματικότερους μηχανισμούς έγκαιρης ενημέρωσης για τις πολιτικές διεργασίες που πραγματοποιούνται τόσο στη Λιβύη όσο και στα μεγάλα διεθνή κέντρα αποφάσεων.

Η Αίγυπτος και οι νέοι συσχετισμοί στην Ανατολική Μεσόγειο

Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος αναφέρθηκε επίσης στη στάση της Αιγύπτου, η οποία έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η Αίγυπτος και η Ελλάδα έχουν υπογράψει από το 2020 συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ, ενώ το Κάιρο αντιτίθεται στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.

Ο αντιναύαρχος υποστήριξε ότι το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών διαθέτει ισχυρή διαπραγματευτική παράδοση και δεν πρέπει να υποτιμάται η αυτονομία των επιλογών του.

Αναφορικά με το ενδεχόμενο επανέναρξης συνομιλιών Ελλάδας και Αιγύπτου για την επέκταση της οριοθέτησης, εμφανίστηκε επιφυλακτικός.

«Ας κρατήσουμε μικρό καλάθι», σημείωσε.

Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας τριβές όχι μόνο με την Ελλάδα και την Κύπρο αλλά και με το Ισραήλ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η προειδοποίηση για το καλώδιο: «Η NAVTEX είναι ήδη επίσημη ενημέρωση»

Ξεχωριστό κεφάλαιο της συζήτησης αποτέλεσε το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και η απαίτηση της Τουρκίας να λαμβάνει γραπτή ενημέρωση για τις σχετικές εργασίες.

Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος επέμεινε στη διάκριση μεταξύ της προβλεπόμενης ναυτιλιακής ενημέρωσης και οποιασδήποτε πρόσθετης διαδικασίας που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας.

Επικαλέστηκε τη λειτουργία των NAVTEX, εξηγώντας ότι αποτελούν επίσημες αναγγελίες προς τη ναυτιλία σχετικά με δραστηριότητες σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.

«Όταν βγάζεις NAVTEX, ακριβώς είναι ό,τι πιο επίσημο έγγραφο που ενημερώνεις τους πάντες», ανέφερε.

Στη συνέχεια έθεσε το ερώτημα γιατί θα έπρεπε να υπάρξει επιπλέον ενημέρωση προς την Τουρκία, εφόσον έχει ήδη εκδοθεί η προβλεπόμενη αναγγελία.

Ο αντιναύαρχος χαρακτήρισε εξαιρετικά προβληματικό το ενδεχόμενο ιδιαίτερης ενημέρωσης πέραν της NAVTEX, θεωρώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε επικίνδυνες πολιτικές εντυπώσεις.

Πρόκειται για προειδοποίηση επί υποθετικού ενδεχομένου και όχι για ισχυρισμό ότι έχει αποδεδειγμένα αποσταλεί τέτοιο έγγραφο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει δημοσίως αποσαφηνίσει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για το έργο.

Η φρεγάτα «Κίμων»: «Τα πλοία ανήκουν στον λαό που τα πλήρωσε»

Παρά την έντονη κριτική για τις διπλωματικές εξελίξεις, ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος ξεκίνησε την παρουσία του με μια διαφορετική εικόνα: την άφιξη της φρεγάτας «Κίμων» στη Θεσσαλονίκη.

Χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία του σύγχρονου πολεμικού πλοίου στην πόλη ενόψει της 28ης Οκτωβρίου, καλώντας τους πολίτες να το επισκεφθούν.

«Τα πλοία αυτά δεν ανήκουν ούτε στους αξιωματικούς. Ανήκουν στον λαό. Ο λαός πλήρωσε για να τα πάρουμε», ανέφερε.

Ο αντιναύαρχος τόνισε ότι οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν τον εξοπλισμό που αποκτά το Πολεμικό Ναυτικό και τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες μονάδες επιφανείας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού στη διαμόρφωση των επιχειρησιακών απαιτήσεων των φρεγατών.

Υποστήριξε ότι η ελληνική εμπειρία συνέβαλε στην εξέλιξη της σχεδίασης, την οποία χαρακτήρισε βελτιωμένη σε σχέση με την αρχική γαλλική εκδοχή. Ισχυρίστηκε ακόμη ότι οι ελληνικές τροποποιήσεις επηρέασαν θετικά τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του συγκεκριμένου τύπου πλοίου, κάνοντας αναφορά στη Σουηδία.

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτελούν τοποθετήσεις του αντιναυάρχου και χρειάζονται αυτοτελή τεχνική επιβεβαίωση.

«Η κριτική δεν σημαίνει έλλειψη πατριωτισμού»

Προς το τέλος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος εξέφρασε την ενόχλησή του για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται, κατά την άποψή του, όσοι ασκούν αυστηρή κριτική στους χειρισμούς της εξωτερικής πολιτικής.

Υποστήριξε ότι ο χαρακτηρισμός τέτοιων παρεμβάσεων ως «ακραίων» αποπροσανατολίζει από την ουσία των προβλημάτων.

Αναφέρθηκε στη στρατιωτική εμπειρία και στην ανάγκη να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι επισημάνσεις ανθρώπων που έχουν υπηρετήσει επί δεκαετίες στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Παράλληλα, άσκησε κριτική σε δημόσιες τοποθετήσεις που, σύμφωνα με τον ίδιο, παρουσιάζουν υπερβολικά θετικά την Τουρκία, χαρακτηρίζοντας ορισμένους εκφραστές τους «παπαγαλάκια της τουρκικής προπαγάνδας».

Έφερε επίσης ως παράδειγμα την κρίση του Αυγούστου 2020, αναφερόμενος στο περιστατικό μεταξύ ελληνικής και τουρκικής φρεγάτας, προκειμένου να υπογραμμίσει τη σημασία της αποφασιστικότητας σε στιγμές έντασης.

Κλείνοντας, εξέφρασε τη δυσφορία του για την αντίθεση ανάμεσα στη στρατιωτική ενίσχυση της χώρας και στις διπλωματικές εξελίξεις που θεωρεί δυσμενείς.

Με μια χαρακτηριστική λαϊκή παρομοίωση, περιέγραψε την κατάσταση ως μια προσπάθεια στην οποία, ενώ προηγούνται σημαντικά επιτεύγματα, ένα σφάλμα αρκεί για να ακυρώσει το αποτέλεσμα.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την προαναγγελία νέας παρέμβασης, στην οποία αναμένεται να παρουσιαστεί σύγκριση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τουρκίας με εκείνες άλλων περιφερειακών δυνάμεων, με ιδιαίτερη αναφορά στην Αίγυπτο.

Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στη διαδικτυακή εκπομπή «Direct News» του Directus.gr, αναλύοντας τις εξελίξεις μετά την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι κινήσεις της Τουρκίας, το μέλλον της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και οι δυνατότητες ελληνικής διπλωματικής αντίδρασης.

Ο δημοσιογράφος υποστήριξε ότι η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δυσμενή γεωπολιτική κατάσταση, ζητώντας άμεσες πρωτοβουλίες για την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το τουρκολιβυκό και η νέα πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο

Αφετηρία της ανάλυσης αποτέλεσε η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα την ανατολική πλευρά της χώρας, να εγκρίνει στις 20 Οκτωβρίου 2026 το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν υπογράψει η Άγκυρα και η τότε κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019.

Πρόκειται για σημαντική μεταβολή στη στάση της ανατολικής Λιβύης, η οποία το 2020 είχε απορρίψει το ίδιο μνημόνιο. Η Ελλάδα αντέδρασε χαρακτηρίζοντάς το παράνομο και αντίθετο προς το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι η εξέλιξη δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιχειρεί να αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στις θαλάσσιες οριοθετήσεις, στις ενεργειακές έρευνες και στις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις.

Ειδική αναφορά έκανε στη σημασία της Κρήτης και του Καστελλορίζου, τονίζοντας ότι οι τουρκικές επιδιώξεις αμφισβητούν τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η έλλειψη ουσιαστικής αντίδρασης μπορεί να ενθαρρύνει την Άγκυρα να προχωρήσει σε νέες διεκδικήσεις.

Η αμερικανική στάση προκαλεί ανησυχία

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο παρουσιαστής στην αντίδραση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Η Ουάσιγκτον, απαντώντας σε ερωτήματα για την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ενθάρρυνε τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων καλής πίστης.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και κάλεσε τις δύο χώρες σε διμερή διάλογο. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν περιείχε ρητή αποδοκιμασία του μνημονίου.

Ο Μουντζουρούλιας συνέκρινε τη νέα ανακοίνωση με προηγούμενες αμερικανικές τοποθετήσεις, υποστηρίζοντας ότι καταγράφεται αλλαγή στη στάση της Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η αμερικανική προσέγγιση δημιουργεί ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν πλέον τις τουρκικές επιδιώξεις.

Έθεσε, μάλιστα, το ζήτημα της ενδεχόμενης διασύνδεσης του λιβυκού προβλήματος με την ευρύτερη αμερικανική στρατηγική για την πολιτική ενοποίηση της Λιβύης.

Ο δημοσιογράφος εξέφρασε την ελπίδα ότι θα υπάρξει νέα επικοινωνία ανάμεσα στον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο.

Ελλάδα και Αίγυπτος: Η συμφωνία που πρέπει να προχωρήσει άμεσα

Ως θετική εξέλιξη παρουσίασε την επανέναρξη των συζητήσεων ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αίγυπτο για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών του Αυγούστου 2020.

Οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι, συμφώνησαν να εξετάσουν την επέκταση της οριοθέτησης προς ανατολάς, επαναβεβαιώνοντας την αντίθεσή τους στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ο Μουντζουρούλιας χαιρέτισε την κινητοποίηση του Καΐρου, υποστήριξε όμως ότι η Αθήνα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να παραπέμπει κρίσιμες αποφάσεις στο μέλλον.

Υπενθύμισε ότι η συμφωνία του 2020 αφορά τμήμα των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού, ενώ η περιοχή ανατολικότερα παραμένει αντικείμενο μελλοντικής οριοθέτησης.

Ο παρουσιαστής τάχθηκε υπέρ της άμεσης επέκτασης της συμφωνίας και επανέφερε την πρόταση για οριοθέτηση ΑΟΖ ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Παράλληλα, ζήτησε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, με ιδιαίτερη αναφορά στην Κρήτη.

GSI: Η γραπτή ενημέρωση προς την Τουρκία και οι φόβοι για επικίνδυνο προηγούμενο

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της εκπομπής αφορούσε το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector (GSI).

Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες θα μπορούσε να εξεταστεί μια μορφή γραπτής ενημέρωσης προς την Τουρκία σχετικά με τις εργασίες του έργου.

Διευκρίνισε ότι το ζήτημα που συζητείται αφορά ενημέρωση και όχι τυπική αίτηση άδειας.

Ωστόσο, ο ίδιος υποστήριξε ότι μια τέτοια πρακτική ενδέχεται να ερμηνευθεί από την Άγκυρα ως αναγνώριση του δικαιώματός της να παρεμβαίνει στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της περιοχής.

Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα πρέπει να αποφύγει οποιαδήποτε διαδικασία που θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

Άσκησε επίσης έντονη κριτική στην προοπτική συνεννόησης με την Τουρκία υπό όρους που, όπως υποστήριξε, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υποχώρηση των ελληνικών θέσεων.

Ο παρουσιαστής συνέδεσε το συγκεκριμένο ζήτημα με την ευρύτερη τουρκική επιδίωξη να αποκτήσει ρόλο ελέγχου στις θαλάσσιες ενεργειακές υποδομές της Ανατολικής Μεσογείου.

Τα τουρκικά δημοσιεύματα και η αμφισβήτηση του Αιγαίου

Στην εκπομπή παρουσιάστηκαν επίσης αναφορές τουρκικών μέσων ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το CNN Türk, σχετικά με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας.

Ο δημοσιογράφος έκανε ιδιαίτερη αναφορά σε χάρτη που, σύμφωνα με την περιγραφή του, παρουσίαζε το Αιγαίο διχοτομημένο.

Υποστήριξε ότι τέτοιες απεικονίσεις εντάσσονται στην προσπάθεια εμπέδωσης των τουρκικών θέσεων για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Παρουσίασε ακόμη ισχυρισμούς Τούρκων σχολιαστών ότι οι ενεργειακοί σχεδιασμοί της περιοχής δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς τη συμμετοχή ή την έγκριση της Άγκυρας.

Ξεχωριστή αναφορά έγινε σε δημοσιεύματα που προειδοποιούν την Ελλάδα για μελλοντικά προβλήματα σχετικά με το καθεστώς των νησιών.

Ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι οι αναφορές αυτές αποτυπώνουν την προσπάθεια αναθεώρησης του υφιστάμενου καθεστώτος στο Αιγαίο.

Η Γερμανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ζήτημα των κυρώσεων

Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στη στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Ο παρουσιαστής υποστήριξε ότι οι καταδικαστικές δηλώσεις δεν αρκούν για να αντιμετωπιστούν οι τουρκικές ενέργειες.

Στο πλαίσιο αυτό, επέκρινε τη Γερμανία, αναφέροντας ότι, παρά τη λεκτική αποδοκιμασία του τουρκολιβυκού μνημονίου, δεν διαφαίνεται πρόθεση επιβολής κυρώσεων.

Παράλληλα, ζήτησε να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που διαθέτουν η Ελλάδα και η Κύπρος εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μεταξύ των επιλογών που πρότεινε ήταν:

• Στοχευμένες κυρώσεις κατά της Τουρκίας.

• Επανεξέταση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων που αφορούν την Τουρκία και τη Λιβύη.

• Αξιοποίηση του δικαιώματος αρνησικυρίας όπου το επιτρέπουν οι ευρωπαϊκές διαδικασίες.

• Πάγωμα περαιτέρω βημάτων στις τελωνειακές σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας.

• Αυστηρότερες διπλωματικές κινήσεις απέναντι στην Άγκυρα.

Ο Μουντζουρούλιας υποστήριξε ότι η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αναλάβει περισσότερες πρωτοβουλίες, αντί να περιορίζεται στην αναμονή διεθνών αντιδράσεων.

Ισραήλ: Προειδοποιήσεις για τους ενεργειακούς σχεδιασμούς

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη στάση του Ισραήλ, το οποίο καταδίκασε την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή.

Η ισραηλινή αντίδραση εκδηλώθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2026.

Ο παρουσιαστής αναφέρθηκε σε ισραηλινές αναλύσεις που συνδέουν το τουρκολιβυκό με τους ενεργειακούς σχεδιασμούς Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη δυνατότητα επιρροής της στις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις, στις θαλάσσιες μεταφορές και στην αξιοποίηση ενεργειακών κοιτασμάτων.

Ξεχωριστή αναφορά έκανε σε δημοσίευμα της Jerusalem Post, το οποίο, όπως είπε, εξετάζει τον κίνδυνο αποθάρρυνσης επενδύσεων εξαιτίας της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι η αβεβαιότητα για την ασφάλεια των υποδομών θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις εταιρειών που εξετάζουν τη χρηματοδότηση μεγάλων ενεργειακών έργων.

Παρουσίασε επίσης ανάλυση της Israel Hayom, με αντικείμενο την αμερικανική στάση απέναντι στην Τουρκία και τις συνέπειές της για τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ.

Η μάχη για τους ενεργειακούς πόρους νότια της Κρήτης

Ένα ακόμη ζήτημα που ανέδειξε η εκπομπή ήταν οι ενεργειακές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης.

Ο Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε λιβυκά δημοσιεύματα που αμφισβητούν τις ελληνικές δραστηριότητες σε περιοχές όπου δεν έχει ολοκληρωθεί η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ανάμεσα στα δύο κράτη.

Κατά την εκτίμησή του, οι τουρκολιβυκές κινήσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν πρόσθετες δυσκολίες για τις έρευνες υδρογονανθράκων.

Υποστήριξε ότι η Τουρκία επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τις συμφωνίες με τη Λιβύη για να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο στην εκμετάλλευση ενεργειακών πόρων.

Παράλληλα, εξέφρασε την ανησυχία του για το ενδεχόμενο μελλοντικής εμφάνισης τουρκικών ερευνητικών σκαφών σε θαλάσσιες περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος.

Η νέα διπλωματική πρωτοβουλία της Άγκυρας

Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής παρουσιάστηκε πληροφορία για προγραμματισμένη συνάντηση επτά χωρών με αντικείμενο γεωπολιτικές κρίσεις και στρατηγικούς θαλάσσιους διαδρόμους.

Σύμφωνα με τον παρουσιαστή, η Τουρκία θα φιλοξενούσε συνάντηση με τη συμμετοχή χωρών όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Στην ατζέντα, όπως ανέφερε, περιλαμβάνονταν η Μέση Ανατολή, η Ουκρανία, η Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ.

Ο Μουντζουρούλιας εξέφρασε τον προβληματισμό του για την απουσία της Ελλάδας και πρότεινε η Αθήνα να αναλάβει αντίστοιχη διπλωματική πρωτοβουλία.

Προειδοποιήσεις για κλιμάκωση και ανάγκη άμεσων αποφάσεων

Κλείνοντας, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε προειδοποιήσεις αναλυτών για τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Παρουσίασε ακόμη ισχυρισμούς για σημαντική αύξηση των τουρκικών παραβιάσεων, καθώς και εκτιμήσεις αμερικανικών αναλυτικών κέντρων σχετικά με τις συνέπειες της τουρκικής στρατηγικής.

Ο ίδιος επανήλθε στην ανάγκη άμεσων ελληνικών πρωτοβουλιών, υποστηρίζοντας ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, οι ενεργειακές διασυνδέσεις και οι διεθνείς συμμαχίες αποτελούν αλληλένδετα ζητήματα.

Η βασική θέση της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα οφείλει να αντιδράσει τόσο σε διπλωματικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο, αξιοποιώντας τα μέσα που διαθέτει για την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.