Σφοδρή κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική άσκησε ο Σάββας Καλεντερίδης, αναλύοντας τις εξελίξεις στη Λιβύη, την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Βεγγάζη και τις επιπτώσεις για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο αναλυτής χαρακτήρισε διπλωματική ήττα για την Ελλάδα τις τελευταίες εξελίξεις, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα κατάφερε να αποκτήσει πρόσβαση και στα δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας της Λιβύης, ενώ η Αθήνα παραμένει ουσιαστικά απούσα.

«Δεν δικαιούμαστε έναν πολιτικό λόγο καλύτερου επιπέδου;»

Ο Σάββας Καλεντερίδης ξεκίνησε την παρέμβασή του επικρίνοντας την προσπάθεια να παρουσιαστούν οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως αρνητικές για την Τουρκία.

Σύμφωνα με τον αναλυτή, η επιχειρηματολογία ότι η Άγκυρα έπεσε σε ελληνική διπλωματική παγίδα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική εικόνα των εξελίξεων.

«Δεν δικαιούμαστε ως χώρα έναν πολιτικό λόγο καλύτερου επιπέδου;», διερωτήθηκε, υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη είναι θετική για την Τουρκία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επιλύθηκαν όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η τουρκική πολιτική στη Λιβύη.

Επισήμανε ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Αίγυπτος έχουν υποστεί διπλωματική ήττα, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, καθιστά αντιφατική την παρουσίαση της ίδιας εξέλιξης ως καταστροφικής για την Άγκυρα.

Παράλληλα, αναγνώρισε τη σημασία των διεθνών αντιδράσεων απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αναφερόμενος στην Ευρώπη, την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Ωστόσο, αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα ενδεχόμενων ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Λιβύης.

Έθεσε μάλιστα το ερώτημα εάν ακόμη και μια ενιαία ευρωπαϊκή στάση θα μπορούσε να οδηγήσει τη λιβυκή πλευρά στην ακύρωση του μνημονίου.

Γιατί η Ελλάδα έχασε την επιρροή της στη Λιβύη

Στο ερώτημα για τα αίτια της ελληνικής διπλωματικής αποτυχίας, ο Καλεντερίδης επικεντρώθηκε στην απουσία μακροπρόθεσμης στρατηγικής.

«Υποστήκαμε αυτή την ήττα γιατί δεν είμαστε παρόντες στη Λιβύη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Διευκρίνισε ότι η παρουσία μιας χώρας δεν περιορίζεται στις επίσημες επισκέψεις και τις δημόσιες εκδηλώσεις φιλίας. Απαιτεί διαρκή διπλωματική, οικονομική και πολιτική δραστηριότητα, καθώς και αποτελεσματική παρουσία στο παρασκήνιο και στο επίπεδο των υπηρεσιών πληροφοριών.

Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα δεν κατάφερε να διατηρήσει ισχυρές σχέσεις ούτε με την Τρίπολη ούτε με τη Βεγγάζη.

Αντίθετα, η Τουρκία, παρότι είχε συγκρουστεί στρατιωτικά με τις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ, κατάφερε να αναπτύξει σχέσεις και με τις δύο πλευρές.

Ο αναλυτής υπογράμμισε την αντίφαση: η χώρα που πολέμησε τον Χαφτάρ απέκτησε τελικά καλύτερη πρόσβαση στο περιβάλλον του από την Ελλάδα.

Ο ρόλος των επιχειρηματιών στην τουρκική διείσδυση

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην οικονομική διάσταση της τουρκικής στρατηγικής.

Όπως υποστήριξε, επιχειρηματίες που διατηρούν στενές σχέσεις με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνέβαλαν στην ενίσχυση των τουρκικών θέσεων στην ανατολική Λιβύη.

Κατά τον Καλεντερίδη, πρόκειται για επιχειρηματικές δραστηριότητες πολλών δισεκατομμυρίων, οι οποίες λειτούργησαν συμπληρωματικά προς την επίσημη τουρκική διπλωματία.

Ανέφερε ότι διαθέτει στοιχεία για τις εταιρείες και τους επιχειρηματίες που συμμετείχαν σε αυτή την προσπάθεια, χωρίς όμως να κατονομάσει συγκεκριμένα πρόσωπα κατά τη διάρκεια της παρέμβασης.

Παράλληλα, άσκησε κριτική στην ελληνική επιχειρηματική τάξη, θέτοντας το ζήτημα της απουσίας αντίστοιχης δραστηριοποίησης που θα μπορούσε να υποστηρίξει την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Ο αμερικανικός παράγοντας και το σχέδιο ενοποίησης της Λιβύης

Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στον Μασάντ Μπούλος, συγγενή εξ αγχιστείας του Ντόναλντ Τραμπ και Αμερικανό αξιωματούχο με αρμοδιότητες στην αφρικανική περιοχή.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο Μπούλος επισκέφθηκε δύο φορές τη Λιβύη μέσα στο έτος, στο πλαίσιο αμερικανικής προσπάθειας για την πολιτική ενοποίηση της χώρας.

Κατά την ερμηνεία του, η Ουάσιγκτον επιδιώκει τη δημιουργία συνθηκών σταθερότητας που θα επιτρέψουν τη δραστηριοποίηση μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα.

Υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ αξιοποιούν την επιρροή της Τουρκίας επί του πεδίου προκειμένου να προωθήσουν αυτή τη διαδικασία.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την παρουσία του επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στην Τρίπολη, αλλά και τον ρόλο του γιου του Χαφτάρ στις πολιτικές διεργασίες.

Ο Καλεντερίδης συνέδεσε επίσης τις εξελίξεις με αλλαγές στην ηγεσία του κοινοβουλευτικού μηχανισμού της ανατολικής Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι παραμερίστηκαν πρόσωπα που αντιτίθεντο στην προσέγγιση με την Τουρκία.

Πρόκειται για την ερμηνεία που παρουσίασε ο αναλυτής, χωρίς οι επιμέρους ισχυρισμοί για τον αμερικανικό συντονισμό και τις πολιτικές διεργασίες να τεκμηριώνονται ανεξάρτητα από τους υπότιτλους.

Η στάση των ΗΠΑ και η κριτική στην πολιτική των ίσων αποστάσεων

Ο Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα στη στάση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών.

Επέκρινε την προτροπή για επίλυση των διαφορών μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων καλής πίστης, θεωρώντας ότι η προσέγγιση αυτή εξισώνει δύο πλευρές που, κατά την άποψή του, δεν βρίσκονται στην ίδια νομική θέση.

Υποστήριξε ότι όταν μία χώρα παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και μία άλλη υπερασπίζεται τα δικαιώματά της, η τήρηση ίσων αποστάσεων ευνοεί στην πράξη την πρώτη.

Συνέδεσε μάλιστα την αμερικανική στάση με προηγούμενες κρίσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αναφερόμενος στη Βέρνη, στο Νταβός, στα Ίμια και στη Μαδρίτη.

Με αυτόν τον ιστορικό παραλληλισμό επιχείρησε να αναδείξει την επανάληψη ενός διπλωματικού μοντέλου που, κατά την εκτίμησή του, επιβαρύνει την ελληνική θέση.

Η τουρκική NAVTEX και η επέκταση των διεκδικήσεων

Περνώντας στις πρακτικές επιπτώσεις, ο Καλεντερίδης επικεντρώθηκε σε πρόσφατη τουρκική NAVTEX.

Όπως υποστήριξε, οι συντεταγμένες που περιλαμβάνονται σε αυτή καλύπτουν περιοχές ελληνικής και κυπριακής δυνητικής ΑΟΖ, καθώς και θαλάσσιες εκτάσεις που σχετίζονται με την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία οριοθέτησης.

Ο αναλυτής έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία εμφανίζεται να ασκεί αρμοδιότητες στην περιοχή.

Κατά την άποψή του, το ζήτημα δεν εξαντλείται στην έκδοση μιας ναυτικής οδηγίας. Αφορά την προσπάθεια δημιουργίας πρακτικών που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αργότερα ως επιχειρήματα υπέρ των τουρκικών διεκδικήσεων.

Αναφέρθηκε επίσης στη συμμετοχή επιχειρήσεων σε σχετικές εργασίες, παραθέτοντας ποσοστά 73% για σαουδαραβική εταιρεία, 25% για τη ΔΕΗ και 2% για ελληνική εταιρεία δορυφορικών συστημάτων.

Εξέφρασε την ανησυχία ότι η διαβίβαση συντεταγμένων και η διαδικασία συντονισμού ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από την Άγκυρα ως ένδειξη αποδοχής τουρκικών αρμοδιοτήτων.

Η διαφωνία για την «ενημέρωση» και την «άδεια»

Το τελευταίο μέρος της παρέμβασης επικεντρώθηκε στη συζήτηση για τις έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα στην περιοχή της Κάσου.

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και του Τούρκου ομολόγου του Χακάν Φιντάν σχετικά με τη δυνατότητα ενημέρωσης αντί αιτήματος άδειας.

Επισήμανε ότι η ουσία, κατά την εκτίμησή του, δεν βρίσκεται στην ονομασία του εγγράφου, αλλά στα χαρακτηριστικά της διαδικασίας.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η τουρκική πλευρά επιδιώκει η ενημέρωση να μην επηρεάζει το υφιστάμενο καθεστώς που η ίδια επικαλείται βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου και των μονομερών συντεταγμένων που έχει καταθέσει στον ΟΗΕ.

Αμφισβήτησε επομένως ότι η αποδοχή του όρου «ενημέρωση» συνιστά πραγματική τουρκική υποχώρηση.

Το βασικό ερώτημα που έθεσε αφορά το κατά πόσον μια τέτοια πρακτική θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών θέσεων.

Ολοκλήρωσε την παρέμβασή του με αναφορά στην περιοχή ανατολικά της Κάσου, αμφισβητώντας τη δυνατότητα της Τουρκίας να εμφανίζεται ως αρμόδιο παράκτιο κράτος σε θαλάσσια περιοχή που, σύμφωνα με την ελληνική θέση, αφορά ελληνικά δικαιώματα.

Η συνολική του τοποθέτηση ανέδειξε δύο αλληλένδετα ζητήματα: την ανάγκη ουσιαστικής ελληνικής παρουσίας στη Λιβύη και τον κίνδυνο να αποκτήσουν οι τουρκικές διεκδικήσεις πρακτικό διπλωματικό έρεισμα μέσω διαδικασιών που παρουσιάζονται ως τεχνικές διευθετήσεις.

Στο επίκεντρο των δύο τηλεοπτικών παρεμβάσεων του Ιωάννη Μπαλτζώη βρέθηκε η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει ομόφωνα το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Το κοινοβούλιο που εδρεύει στη Βεγγάζη αποφάσισε επίσης να ανακαλέσει τις αποφάσεις του 2020 με τις οποίες είχε απορρίψει τις συμφωνίες με την Άγκυρα και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Τουρκία.

Ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρή διπλωματική εξέλιξη, η οποία δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα συνηθισμένο πισωγύρισμα.

«Υποστήκαμε μια ηχηρή ήττα», ανέφερε στην παρέμβασή του στο Blue Sky, υπογραμμίζοντας ότι η Αθήνα γνώριζε τη σημασία της στάσης του στρατοπέδου Χαφτάρ.

Στη «Ναυτεμπορική» χρησιμοποίησε ακόμη σκληρότερη γλώσσα, επισημαίνοντας ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να αντιμετωπίζει μια τέτοια εξέλιξη με τη λογική μιας προσωρινής αποτυχίας.

Κατά την εκτίμησή του, η επικύρωση στερεί από την Ελλάδα ένα σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό επιχείρημα: ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν είχε εγκριθεί από το λιβυκό κοινοβούλιο.

Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι η κοινοβουλευτική έγκριση νομιμοποιεί τη συμφωνία έναντι τρίτων κρατών. Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να την απορρίπτουν ως αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών.

Η καταγγελία για τους χειρισμούς της Αθήνας απέναντι στον Χαφτάρ

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Μπαλτζώη στις προηγούμενες επαφές της Ελλάδας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ.

Όπως υποστήριξε, όταν οι δυνάμεις του Λίβυου στρατιωτικού ηγέτη επιχειρούσαν να επικρατήσουν στον εμφύλιο πόλεμο, είχε διαμορφωθεί η δυνατότητα στενότερης συνεργασίας με την Αθήνα.

Ο αντιστράτηγος αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Χαφτάρ στην Ελλάδα και στην παρουσία υψηλόβαθμου αξιωματικού του λιβυκού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος είχε αποφοιτήσει από την ελληνική Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.

Σύμφωνα με την προσωπική του μαρτυρία, είχε συναντηθεί με τον συγκεκριμένο αξιωματικό, ο οποίος μιλούσε ελληνικά και είχε μεταφέρει αίτημα συνδρομής.

Ο Μπαλτζώης κατηγόρησε τους τότε ελληνικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε εισήγηση να μην υποστηριχθεί ο Χαφτάρ επειδή θεωρούνταν πως δεν είχε πολιτικό μέλλον.

Εκτίμησε ότι η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει ισχυρότερη επιρροή στην ανατολική Λιβύη με περιορισμένο κόστος.

Η αναφορά του συνιστά προσωπική καταγγελία του αντιστρατήγου και δεν τεκμηριώνεται ανεξάρτητα από το υλικό της συνέντευξης.

Η αλλαγή ηγεσίας στο λιβυκό κοινοβούλιο

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ συνέδεσε την αλλαγή στάσης της Βουλής της Λιβύης με την αντικατάσταση του Ακίλα Σάλεχ από την προεδρία του σώματος.

Παρουσίασε τον Σάλεχ ως βασικό παράγοντα αντίστασης στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, επισημαίνοντας το νομικό του υπόβαθρο και την προηγούμενη στάση του απέναντι στην Άγκυρα.

Αντίθετα, υποστήριξε ότι η νέα κοινοβουλευτική ηγεσία είχε αναπτύξει σχέσεις με την Τουρκία, γεγονός που διευκόλυνε την αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης.

Η μεταστροφή επιβεβαιώθηκε με την επίσημη κοινοβουλευτική απόφαση της 20ής Οκτωβρίου, ενώ η Τουρκία χαιρέτισε την επικύρωση ως σημαντική εξέλιξη για τις διμερείς σχέσεις.

Καταγγελίες για τουρκική οικονομική επιρροή

Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Ιωάννης Μπαλτζώης προχώρησε σε σοβαρούς ισχυρισμούς σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία ενίσχυσε την επιρροή της στην ανατολική Λιβύη.

Υποστήριξε ότι η Άγκυρα διέθεσε σημαντικά οικονομικά μέσα προς την πλευρά της οικογένειας Χαφτάρ, συμβάλλοντας στην αλλαγή συσχετισμών.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ελληνικά κονδύλια που, κατά τους ισχυρισμούς του, δεν αξιοποιήθηκαν στο σύνολό τους όπως είχε προβλεφθεί.

Οι συγκεκριμένες αναφορές δεν συνοδεύτηκαν στην απομαγνητοφώνηση από έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία και αποδίδονται αποκλειστικά στον ίδιο.

Σκληρές αιχμές για την τραγωδία της ελληνικής αποστολής στη Λιβύη

Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του κατείχε η τραγωδία της ελληνικής ανθρωπιστικής αποστολής στη Λιβύη τον Σεπτέμβριο του 2023, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους τρία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και δύο Έλληνες πολίτες.

Ο Μπαλτζώης αμφισβήτησε την επάρκεια του επιχειρησιακού σχεδιασμού, θέτοντας ερωτήματα για τα μέτρα προστασίας της αποστολής, την επικοινωνία και τη συνεργασία με τις τοπικές δυνάμεις ασφαλείας.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στη μεταφορά δορυφορικών τηλεφώνων, στην παρουσία στελεχών ειδικών δυνάμεων χωρίς ατομικό οπλισμό και στην απουσία, όπως υποστήριξε, επαρκούς ελληνικού ελέγχου των μέτρων ασφαλείας.

Επικαλέστηκε επίσης προσωπική εμπειρία από τη συμμετοχή του σε αποστολή στη Βοσνία, κατά την οποία, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, βρέθηκε αντιμέτωπος με έκρηξη αυτοσχέδιου μηχανισμού.

Με βάση την εμπειρία του, διατύπωσε υποψίες για τις συνθήκες της τραγωδίας στη Λιβύη και ζήτησε επίσημη ενημέρωση για τα αίτιά της.

Οι υποψίες του περί εκρηκτικού μηχανισμού δεν αποτελούν επιβεβαιωμένο συμπέρασμα για την ελληνική αποστολή.

«Πάσχουμε από στρατηγική τύφλωση»

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης χρησιμοποίησε τον όρο «στρατηγική τύφλωση» για να περιγράψει, κατά την εκτίμησή του, την αδυναμία της ελληνικής πολιτικής να προβλέψει και να αντιμετωπίσει τις τουρκικές κινήσεις.

Υποστήριξε ότι η Τουρκία εφαρμόζει μια σταδιακή στρατηγική προώθησης διεκδικήσεων, αξιοποιώντας την ελληνική απροθυμία ανάληψης πρωτοβουλιών.

Συνέδεσε τις εξελίξεις στη Λιβύη με την επιδίωξη της Άγκυρας να εδραιώσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά την άποψή του, η υποχώρηση δεν αποτρέπει απαραίτητα νέες διεκδικήσεις, αλλά ενδέχεται να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω πιέσεις.

«Αύριο το πρωί 12 ναυτικά μίλια και ανακήρυξη ΑΟΖ»

Ο αντιστράτηγος ε.α. παρουσίασε συγκεκριμένη πρόταση για την ελληνική απάντηση.

Ζήτησε να προχωρήσει άμεσα η Ελλάδα στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του συμπλέγματος Μεγίστης.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της αξιοποίησης της αρχής της μέσης γραμμής στις σχετικές ελληνικές διεκδικήσεις.

Επισήμανε τη σημασία του Καστελλόριζου για τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, ενώ άσκησε κριτική για το γεγονός ότι η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 δεν κάλυψε την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.

Κατά την άποψή του, η διατήρηση των συγκεκριμένων ζητημάτων σε εκκρεμότητα αποτελεί αποτέλεσμα πολιτικής διστακτικότητας.

Το τουρκικό casus belli και το δικαίωμα επέκτασης

Αναφερόμενος στην απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, ο Μπαλτζώης υπογράμμισε ότι η απειλή χρήσης βίας δεν μπορεί να περιορίζει την άσκηση δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το διεθνές δίκαιο.

Σημείωσε ότι η συγκεκριμένη τουρκική απόφαση αφορά το Αιγαίο και διαχώρισε τη γεωγραφική της αναφορά από τις περιοχές νοτίως της Κρήτης.

Επίσης, απέρριψε το επιχείρημα ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα απέκλειε τη διεθνή ναυσιπλοΐα, επισημαίνοντας ότι το Δίκαιο της Θάλασσας περιλαμβάνει κανόνες για τη διέλευση πλοίων.

«Άλλο αποφυγή πολέμου και άλλο αποτροπή»

Ένα από τα κεντρικά σημεία της παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική» αφορούσε τη στρατηγική αποτροπής.

Ο Μπαλτζώης επέμεινε ότι η ελληνική συζήτηση πρέπει να επικεντρώνεται στην αποτροπή ενός πολέμου και όχι απλώς στην αποφυγή του με οποιοδήποτε τίμημα.

Εξήγησε ότι αποτελεσματική αποτροπή υφίσταται όταν ο αντίπαλος γνωρίζει πως το κόστος μιας επιθετικής ενέργειας θα υπερβεί κατά πολύ το προσδοκώμενο όφελος.

Κατά την τοποθέτησή του, η διπλωματία αποτελεί το πρώτο εργαλείο υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων, αλλά η αξιοπιστία της εξαρτάται και από την ύπαρξη ικανής στρατιωτικής ισχύος.

«Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μας καταπλήξουν»

Παρά την ιδιαίτερα επικριτική στάση του απέναντι στους πολιτικούς χειρισμούς, ο αντιστράτηγος εξέφρασε μεγάλη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

«Οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας, αν χρειαστεί, θα μας καταπλήξουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Υποστήριξε ότι πραγματοποιείται ουσιαστική προετοιμασία που δεν είναι ορατή στη δημόσια συζήτηση και ότι η Ελλάδα διαθέτει προσωπικό και επιχειρησιακές δυνατότητες ικανές να στηρίξουν μια αξιόπιστη αποτρεπτική στρατηγική.

Επικαλέστηκε, μάλιστα, θετική αξιολόγηση που απέδωσε σε πρώην ανώτατο διοικητή του ΝΑΤΟ για την αποτελεσματικότητα του ελληνικού στρατού.

Οι αλλαγές στη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων

Στην παρουσία του στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Blue Sky με τη Λία Λάππα, ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ τοποθετήθηκε και για τη νέα δομή των Ενόπλων Δυνάμεων.

Αναγνώρισε την ανάγκη ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων λόγω της μεταβολής του χαρακτήρα των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων.

Χαρακτήρισε τις σχεδιαζόμενες αλλαγές ιδιαίτερα σημαντικές, σημειώνοντας ότι, με βάση όσα γνωρίζει, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Παραδέχθηκε ότι υπάρχουν λάθη και αδυναμίες, εκφράζοντας ωστόσο την εκτίμηση ότι μπορούν να διορθωθούν κατά την εφαρμογή του σχεδίου.

Τουρκία και Ισραήλ: Το ενδεχόμενο αλλαγής σχέσεων

Ο Μπαλτζώης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η προσωπική αντιπαράθεση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με το ισραηλινό πολιτικό σύστημα αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για μια ουσιαστική προσέγγιση.

Υποστήριξε ότι μια μελλοντική αλλαγή στην τουρκική ηγεσία θα μπορούσε να διευκολύνει την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων, υπενθυμίζοντας την ιστορική στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.

Παράλληλα, έκανε λόγο για οικονομικούς δεσμούς και εμπορικά συμφέροντα που εξακολουθούν να συνδέουν τις δύο πλευρές.

Η ανησυχία για τη Δυτική Όχθη

Σύντομη αναφορά έγινε και στη Μέση Ανατολή, με τον αντιστράτηγο να εκφράζει ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη.

Εστίασε στην παρουσία οργανωμένων πυρήνων της Χαμάς και στις δυσκολίες του παλαιστινιακού πολιτικού συστήματος.

Υπογράμμισε τη μακροχρόνια απουσία νέων παλαιστινιακών εκλογών, συνδέοντάς την με τα προβλήματα πολιτικής νομιμοποίησης και εσωτερικής αντιπαράθεσης.

Του Μάικλ Ρούμπιν, Middle East Forum

Στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Τουρκία και η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας με έδρα την Τρίπολη, η οποία είχε επιλεγεί από τη Λιβύη, υπέγραψαν συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, δύο χωρών που στο πλησιέστερο σημείο τους απέχουν 352 μίλια μεταξύ τους. Για να χαραχθεί αυτή η γραμμή, ωστόσο, απαιτείται παραβίαση των υδάτων της Ρόδου, της Καρπάθου και διχοτόμηση του ανατολικού άκρου της Κρήτης. Ήταν το ισοδύναμο μιας υποθετικής συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Αιγύπτου και Ιταλίας, που διέσχιζε τα ύδατα της Λιβύης και της Μάλτας.

Η συμφωνία αντανακλούσε τόσο τον νέο ιμπεριαλισμό της Τουρκίας όσο και την έλλειψη πραγματικής κυριαρχίας της Λιβύης. Όσον αφορά τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ με έδρα την Τρίπολη υπήρχε μόνο για να επικυρώσει την αρπαγή πόρων της Τουρκίας.

Όταν ο υπουργός Εξωτερικών με έδρα την Τρίπολη, Μοχάμεντ Ταχέρ Σιάλα, υπέγραψε τη συμφωνία, μεγάλο μέρος του κόσμου την καταδίκασε. Αντανακλούσε τον ερασιτεχνισμό της κυβέρνησης με έδρα την Τρίπολη. Το προηγούμενο που έθεσε η Τουρκία με τον νέο μεσογειακό χάρτη της ήταν εξίσου επιζήμιο για το ναυτικό δίκαιο με τις διεκδικήσεις του Ιράν για το Στενό του Ορμούζ και τη Γραμμή Εννέα Διαδρομών της Κίνας .

Η λιβυκή εξουσία διχάστηκε μετά την πτώση του Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Ο πρώην στρατάρχης της εποχής Καντάφι, Χαλίφα Χαφτάρ, επικεφαλής των Λιβυκών Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων, έχει κυριαρχήσει στην ανατολική Λιβύη. Μετά τη δολοφονία του πρέσβη των ΗΠΑ Κρις Στίβενς από τους ισλαμιστές πολιτοφύλακες -πολλές από τις οποίες υποστηρίζονται από την Τουρκία, το Κατάρ και άλλα ριζοσπαστικά κράτη-, οι δυνάμεις του Χαφτάρ εξαπέλυσαν την Επιχείρηση «Αξιοπρέπεια» και έδιωξαν τους πολιτοφύλακες από τη Βεγγάζη. Σήμερα, οι Λιβυκές Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις ελέγχουν το 80% της χώρας. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη, με επικεφαλής τον μη εκλεγμένο Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπεχ, ελέγχει χαλαρά την υπόλοιπη χώρα και παρέχει καταφύγιο στις υπόλοιπες πολιτοφυλακές.

Αρχικά, η Βουλή των Αντιπροσώπων, το νομοθετικό σώμα που επιβλέπει τις περιοχές που ελέγχονται από τις Λιβυκές Αραβικές Ένοπλες Δυνάμεις, απέρριψε τη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας. Αυτό άλλαξε στις 20 Οκτωβρίου 2026, όταν, μετά από παρατεταμένο τουρκικό λόμπινγκ, η Βουλή των Αντιπροσώπων επικύρωσε ξαφνικά τη συμφωνία.

Ο Χαλίφα Χάφταρ σε φωτογραφία αρχείου.

Η επικύρωση δεν καθιστά τη ναυτιλιακή συμφωνία πιο νόμιμη και πιθανότατα πρόκειται για λάθος του στρατάρχη και του γιου του Σαντάμ: Η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη ήταν πολύ πιο επιτυχημένη από αυτήν της Τρίπολης στην ανάπτυξη, την οικονομία και την ασφάλεια. Η αντιπαράθεση μεταξύ της παραβίασης του διεθνούς δικαίου από την Τρίπολη και της επιβεβαίωσης της από τη Βεγγάζη ήταν μια σημαντική εύνοια για την υπόθεσή της. Σιγά σιγά, οι ευρωπαϊκές χώρες το αναγνώρισαν αυτό: η Ιταλία και η Ελλάδα άνοιξαν προξενεία στη Βεγγάζη, και άλλες χώρες θα είχαν ακολουθήσει αν δεν υπήρχε η παρέμβαση του Ντμπέιμπα. Τώρα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενώνεται για να καταδικάσει την κίνηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, η Βεγγάζη θα ήταν τυχερή αν τα ευρωπαϊκά υπουργεία εξωτερικών δεν ανακαλούσαν τους διπλωμάτες τους. Η Αίγυπτος, σημαντικός εταίρος της κυβέρνησης Χαφτάρ, καταδίκασε επίσης την κίνηση.

Ωστόσο, η Ουάσινγκτον και η Δύση θα πρέπει να εξετάσουν τα δικά τους λάθη. Η Τουρκία άσκησε πιέσεις όταν άλλες χώρες αρνήθηκαν να εμπλακούν στη Βεγγάζη. Με κάθε αντικειμενικό μέτρο, η κυβέρνηση με έδρα τη Βεγγάζη θα έπρεπε να κυβερνά τη Λιβύη. Έχει εκπληρώσει την αποστολή της κυβέρνησης και έχει τεράστια ανάπτυξη, ενώ η υπεξαίρεση και η στασιμότητα χαρακτηρίζουν την Τρίπολη. Ο Ντμπέιμπεχ φιλοξενεί έναν μεγάλο μουφτή του οποίου οι θέσεις αντικατοπτρίζουν εκείνες της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους. Είναι σημαντικό ότι οι Χαφτάρ είναι εθνικιστές. Δεν προωθούν τον αυτονομισμό. Το αρχικό σύνταγμα της Λιβύης ονόμαζε την Τρίπολη και τη Βεγγάζη συμπρωτεύουσες, ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό της Νότιας Αφρικής.

Η αρχική αποδοχή της Τρίπολης ήταν αυθαίρετη. Η υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον και ο βοηθός της – ο μελλοντικός Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζέικ Σάλιβαν – έδωσαν προνόμια στους Ισλαμιστές στην μετα-Καντάφι τάξη πραγμάτων στη Λιβύη, ακόμη και μετά την απόρριψή τους από τους Λιβυκούς στις εκλογές. Η λογική τους – και αυτή των Ευρωπαίων και των Ηνωμένων Εθνών – ήταν ότι η περιθωριοποίηση των Ισλαμιστών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη βία. Ο κατευνασμός έγινε επίσημη πολιτική.

Σήμερα, πολλοί διπλωμάτες έχουν ξεχάσει την προέλευση αυτής της πολιτικής. Το Υπουργείο Εξωτερικών λειτουργεί ιδιαίτερα στα τυφλά, αρνούμενο μάλιστα να στελεχώσει μια πραγματική πρεσβεία στην Τρίπολη, τοποθετώντας την αντίθετα στη γειτονική Τυνησία. Στη Βεγγάζη, η πικρία παραμένει επειδή το Υπουργείο Εξωτερικών αποχώρησε μετά την επίθεση στο προξενείο χωρίς να πληρώσει το ενοίκιο στην τοπική οικογένεια που είχε νοικιάσει το ακίνητο, παρόλο που η τρομοκρατική επίθεση δεν είχε καμία σχέση με αυτούς.

Αγνοώντας τη Βεγγάζη, το Υπουργείο Εξωτερικών και πολλοί στην Ευρώπη άνοιξαν την πόρτα στην Τουρκία για να εκμεταλλευτεί το πλεονέκτημα. Η Τουρκία μπορεί να είναι ένας κακόβουλος παράγοντας, αλλά ο ηγέτης της δεν είναι ούτε παθητικός ούτε τεμπέλης. Το επίμονο λόμπινγκ καταστέλλει την αντίσταση.

Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αν μπορεί να αναιρέσει την απόφασή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορεί να ενοχλούνται από τους Χαφτάρ, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουν κάνει τίποτα που δεν έχουν κάνει οι αρχές της Τρίπολης, τις οποίες οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι αγκαλιάζουν. Το Υπουργείο Εξωτερικών και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί για τόσο καιρό έχουν παραμελήσει εκείνες τις δυνάμεις που είχαν από καιρό προσαρμόσει τις πολιτικές τους στις ευρωπαϊκές ερμηνείες και συμφέροντα.

Ενώ οι πόλεμοι προσφορών είναι ακατάλληλοι, υπάρχει περιθώριο ελιγμών. Με την ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ανέτρεψε την προηγούμενη απόρριψή της. Αν μπορεί να ανατρέψει την άποψή της μία φορά, μπορεί να το κάνει ξανά. Η διεθνής κοινότητα μπορεί επίσης να λάβει τη θέση ότι οι αποφάσεις της Βουλής των Αντιπροσώπων, της οποίας οι θητείες των μελών έχουν λήξει προ πολλού, είναι άνευ νοήματος. Για να είμαστε συνεπείς, λοιπόν, το Υπουργείο Εξωτερικών και τα ευρωπαϊκά υπουργεία Εξωτερικών θα πρέπει επίσης να σταματήσουν την πλασματική μορφή του καθεστώτος Ντμπέιμπεχ.

Αντί να χρησιμοποιηθεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για την απομόνωση της ανατολής, υπέρ μιας κυβέρνησης που βρίσκεται ακόμη περισσότερο στην τσέπη των Τούρκων, η κοινή θέση των ΗΠΑ, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να είναι η διεξαγωγή εκλογών τώρα και η σύνδεση της βοήθειας και της συνεργασίας με την επανεξέταση και την απόρριψη της ναυτιλιακής συμφωνίας της Τουρκίας από τη νέα νομοθετική εξουσία.